دانلود پایان نامه ارشد : بررسی فرهنگ عامه در دیوان مسعود سعد سلمان

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : ادبیات و زبان فارسی

عنوان :  بررسی فرهنگ عامه در دیوان مسعود سعد سلمان

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد رشت

دانشکده علوم انسانی

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد ادبیات (M.A)

گرایش زبان و ادبیات فارسی

عنوان:

بررسی فرهنگ عامه در دیوان مسعود سعد سلمان

استاد راهنما:

جناب آقای دکتر جهاندوست سبزعلیپور

 

استاد مشاور:

جناب آقای دکتر سید حسن سید ترابی

 

مرداد 1392

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                   صفحه

چکیده………………………………………………………………………………………………………………. 1

فصل اول: مقدمه و کلیات

1- کلیّات…………………………………………………………………………………………………………. 3

1-1- مقدّمه …………………………………………………………………………………………………….. 3

1-2- بیان مسأله………………………………………………………………………………………………… 6

1-3- سوالات تحقیق………………………………………………………………………………………….. 8

1-4- اهداف و ضرورت‌های اجرایی تحقیق……………………………………………………………… 8

1-5- پیشینه تحقیق…………………………………………………………………………………………….. 9

1-6- فرضیه‌های تحقیق………………………………………………………………………………………. 9

1-7- روش تحقیق…………………………………………………………………………………………….. 10

1-8- تعاریف واژه‌های کلیدی………………………………………………………………………………. 10

1-9- حدود و قلمرو تحقیق…………………………………………………………………………………. 11

فصل دوم: معرفی و شرح آثار و احوالات مسعود سعد

2- شرح احوال و آثار مسعود سعد سلمان…………………………………………………………………. 12

2-1- اوضاع ادبی و فرهنگی ایران در دوره‌ی غزنویان………………………………………………… 13

2-2- معرفی مسعود سعد سلمان ……………………………………………………………………………  18

2-2-1- سبک شعری…………………………………………………………………………………………. 19

2-2-2- آثار مسعود سعد…………………………………………………………………………………….. 19

2-3- ممدوحان اشعار مسعود سعد…………………………………………………………………………. 20

فصل سوم: فرهنگ و باورهای عامیانه

3- فرهنگ و باورهای عامیانه………………………………………………………………………………… 23

3-1- مفاهیم فرهنگ…………………………………………………………………………………………… 24

3-1-1- فرهنگ و رابطه آن با فولکلور…………………………………………………………………… 26

3-2- فرهنگ عامه……………………………………………………………………………………………… 26

3-2-1- تعریف و ویژگی‌ها…………………………………………………………………………………. 26

3-2-2- تاریخچه فرهنگ عامه …………………………………………………………………………….. 27

3-2-3- سابقه فرهنگ عامه در ایران………………………………………………………………………. 28

3-2-3-1- گذری بر تاریخ گردآوری فرهنگ عامه در ایران………………………………………… 30

3-3- فرهنگ عامه، باورها و عقاید…………………………………………………………………………. 34

3-3-1 – خرافات……………………………………………………………………………………………… 35

3-3-2- نبرد علم با خرافات………………………………………………………………………………… 36

3-3-3- اسطوره………………………………………………………………………………………………… 37

3-3-4- افسانه ها و قصه ها………………………………………………………………………………… 38

3-3-5- مثل ها ………………………………………………………………………………………………… 43

3-6- مبدأ پیدایش باورها و علل گرایش به آن‌ها……………………………………………………….. 44

3-6-1- تاریخچه باورها و خرافات……………………………………………………………………….. 44

3-6-2- علل گرایش انسان به باورهای عامیانه………………………………………………………….. 45

3-7- بررسی تحول باورهای عامیانه در اقوام ایرانی……………………………………………………. 46

3-7-1- تاریخچه و منابع سنن ایرانی……………………………………………………………………… 46

3-7-2- مبدأ و منشأ باورهای عامیانه در اقوام ایرانی…………………………………………………… 47

فصل چهارم: مظاهر مربوط به فرهنگ عامه در دیوان مسعود سعد

4- مظاهر مربوط به فرهنگ عامّه در دیوان مسعود سعد………………………………………………… 49

4-1- باورها …………………………………………………………………………………………………….. 49

4-1-1- موجودات ماوراء الطبیعه و باورهای مربوط به آن‌ها…………………………………………. 49

4-1-2- سحر و ساحری و شیوه های رایج آن………………………………………………………….. 56

4-1-3- علوم غریبه……………………………………………………………………………………………. 57

4-1-3-1- طلسم……………………………………………………………………………………………… 58

4-1-3-2- کیمیا……………………………………………………………………………………………….. 59

4-1-4-  ماه های فارسی…………………………………………………………………………………….. 59

4-1-5- نام روزهای فرس…………………………………………………………………………………… 65

4-1-6- روزهای هفته………………………………………………………………………………………… 72

4-1-7- عناصر اربعه و باورهای مربوط به آن…………………………………………………………… 74

4-1-8- عدد هفت و اعتقادات مربوط به آن ……………………………………………………………. 79

4-1-9- نجوم و باورهای نجومی…………………………………………………………………………… 81

4-1-9-1- علم نجوم از نظر مسعود سعد………………………………………………………………… 81

4-1-9-2- بروج………………………………………………………………………………………………. 94

4-1-9-3- ستارگان و حالات آنها…………………………………………………………………………. 99

4-1-10- زمین و باورهای مربوط به آن………………………………………………………………….. 105

4-1-11- باورهای دینی و مذهبی…………………………………………………………………………. 105

4-1-12- باورهای اسطوره ای …………………………………………………………………………….. 111

4-1-13- باغ ها و گیاهان ………………………………………………………………………………….. 113

4-1-14- حیوانات …………………………………………………………………………………………… 119

4-1-15- بزرگان و اساطیر………………………………………………………………………………….. 127

4-1-17- بهشت و مرتبه های آن………………………………………………………………………….. 139

4-1-18- اعیاد و جشن ها………………………………………………………………………………….. 145

4-1-19- لباس و پوشاک……………………………………………………………………………………. 147

فصل پنجم: نتیجه گیری

منابع………………………………………………………………………………………………………………… 155

 

فرهنگ عامیانه بخشی از فرهنگ توده مردم است که تخیل، احساس، آرزو و اندیشه‌های گوناگون را از نسلی به نسل دیگر منتقل کرده و دگرگونی معیارهای زیبا شناسی و اخلاقی هر دوره از زندگی یک قوم را آشکار می‌کند . علاقه روستائیان به حفظ سنت‌ها و اقتضای شیوه زندگی آنها با طبیعت باعث افزایش تخیل آنهاست .فرهنگ عامیانه و فولکلور مجموعه‌ای از دانش‌ها و باورها و رفتارها گروهی ما موازین علمی و منطقی جامعه انطباق ندارد و اجرای آنها برحسب عادت، تقلید و همچشمی و سرگرمی است. این دانش‌ها عبارتند از آداب و رسوم، تولد، مرگ، ازدواج، و نحوه زندگی، کشاورزی ، جشن ها، پیشگوئی ها، خرافات، طبایت‌ها، بازی‌ها، آوازها، قصه‌ها، و سایر آداب و اعتقادات که بیانگر چگونگی تفکر و نحوه زندگی مردم در طول اعصار مختلف است . مسعود سعد سلمان، شاعر بزرگ قرن پنجم و اوایل قرن ششم هجری، اگرچه عمده شهرتش به سبب سرودن حبسیه است اما قسمت اعظم دیوانش به فرهنگ عامه اختصاص دارد. او در اشعار عامیانه خود به عقاید و باورهای عامه زمان خود می‌پردازد. هدف از این پژوهش بررسی مصادیق فرهنگ عامه در دیوان مسعود سعد است که باورهای اواخر قرن پنجم و اوایل قرن ششم هجری و علل گرایش به این باورها اطلاعات با ارزشی به دست می آید.

کلید واژه: شعر، فرهنگ عامه، قصیده، مسعود سعد سلمان، سبک

– مقدّمه

باورها و دانش عامیانه برخاسته از زندگی اجتماعی انسان است که پس از قرن ها، اگر چه بعضی از عناصر و یا ساختارشان دست خوش تغییراتی شده ولی هم چنان سینه به سینه و از نسلی به نسل دیگر انتقال یافته و تا امروز بر جای مانده است.

فولکلور (Folklore) که‌ در زبان‌ فارسی‌ به‌ فرهنگ‌ مردم‌، فرهنگ‌ عامه‌، دانش‌ عوام‌، فرهنگ‌ توده‌ و… ترجمه‌ شده است‌، نخستین بار توسط‌ ویلیام‌ جان‌ تامز انگلیسی‌ (در سال‌ ۱۸۴۶میلادی‌) عنوان‌ شد. از نظر وی‌، این‌ واژه‌ ناظر بر پژوهش‌هایی‌ بود که‌ بایست در زمینه ی‌ عادات‌، آداب‌ و مشاهدات‌، خرافات‌ و ترانه‌هایی‌ که‌ ازدوره های قدیم‌ باقی‌ مانده‌اند، صورت‌ می‌گرفت‌. پذیرش‌ این‌ اصطلاح‌، با مقاومت‌هایی‌ در میان‌ پژوهشگران‌ همراه‌ بود. این‌ مقاومت‌ها بیش‌ از هر چیز، به‌ ابهام هایی‌ مربوط‌ می‌شد که‌ در خود این‌ اصطلاح‌ و نیز تعریف‌ تامز از آن‌ وجود داشت‌. با وجود چنین‌ مقاومت‌هایی‌، در زمانی‌ نه‌ چندان‌ زیاد، این‌ اصطلاح‌ در میان‌ اهل‌ علم‌ و نظر پذیرشی‌ جهانی‌ یافت.از فولکلور تعریف‌های‌ فراوانی‌ صورت‌ گرفته‌ است‌. این‌ تعریف‌ها گاه‌ به‌ هم‌ بسیار نزدیکند و گاه‌ فاصله‌ای‌ نسبتاً دور از هم‌ دارند. مراجعه‌ به‌ دایره ‌المعارف‌های‌ مهم‌ جهان‌، گویای‌ چنین‌ اختلاف هایی‌ است‌. در فرهنگ‌های‌ تخصصی‌ نیز با چنین‌ اختلاف هایی‌ رو به رو می‌شویم‌. مثلاً در یکی‌ از فرهنگ‌های‌ تخصصی‌، به‌ نام‌ «فرهنگ‌ استاندارد فولکلور، اسطوره‌شناسی‌ و افسانه‌»، نزدیک به بیست‌ و یک‌ تعریف‌ از اصطلاح‌ فولکلور ارایه‌ شده‌ است‌.( پراپ‌، ۱۳۷۱:۶) این‌ اختلاف ها‌ بیش‌ از هر چیز به‌ استنباط‌های‌ متفاوتی‌ مربوط‌ می‌شود که‌ نسبت‌ به‌ دو بخش این‌ اصطلاح‌، یعنی‌ Folk و Lore در میان‌ پژوهشگران‌ وجود دارد. در حقیقت‌، مفهوم‌ این‌ اصطلاح‌ ارتباطی‌ مستقیم‌ با تعریفی‌ دارد که‌ از Folk (مردم‌ یا عامه‌) و Lore (فرهنگ‌) صورت‌ می‌گیرد. مثلاً در یکی‌ از فرهنگ‌های‌ ادبی‌ که‌ به‌ زبان‌ فارسی‌ منتشر شده‌ Folk به‌ مهفوم‌ «عامیانه‌» در نظر گرفته‌ شده‌ و با توجه‌ به‌ این‌ استنباط‌ درباره Folk Literature که‌ جزیی‌ از فرهنگ‌ عامه‌ بوده‌، چنین‌ آمده‌ است‌: «ادبیات‌ عامه‌ در میان‌ جوامعی‌ که‌ اکثریت‌ مردم‌ آن‌ قادر به‌ خواندن‌ و نوشتن‌ نیستند، رواج‌ دارد». در یکی‌ دیگر از فرهنگ‌های‌ فارسی‌، اصطلاح های‌ Folk Lore و Folk-Literature ، به‌ یک‌ مفهوم‌ در نظر گرفته‌ شده‌ و در ذیل‌ آن‌ها چنین‌ آمده‌ است‌: «ادبیات‌ عامه ادبیات‌ توده‌ یا فرهنگ‌ عوام‌ یا فولکلور در مقابل‌ ادبیات‌ رسمی‌ است‌ که‌ مخلوق‌ ذهن‌ مردم‌ باسواد و تحصیل‌ کرده‌ است‌ و مجموعه‌ای‌ است‌ از ترانه‌ها و قصه‌های‌ عامیانه‌، نمایش‌نامه‌ها، ضرب‌المثل‌ها، سحر و جادو و طب‌ عامیانه‌ که‌ در میان‌ مردم‌ ابتدایی‌ و بی‌سواد رواج‌ دارد» (پناهی سمنانی، 1376: ۲۲)

بر اساس‌ این‌ استنباط‌ها‌ و تعریف ها‌، جامعه هایی‌ که‌ اکثریت‌ مردم‌ آن‌ها قادر به‌ نوشتن‌ و خواندن‌ باشند، فاقد فولکلور هستند. بر اساس‌ این‌ تعریف ها‌، همچنین‌ می‌توان‌ گفت‌ در جوامعی‌ نیز که‌ سواد خواندن‌ و نوشتن‌ عمومیت‌ پیدا نکرده‌ است‌، آن‌ گروه‌هایی‌ که‌ از نعمت‌ سواد برخوردارند، دارای فولکلور نیستند.چنین‌ تعریف‌هایی‌ محدود به‌ زبان‌ فارسی‌ نیست‌، بلکه‌ در میان‌ اروپاییان‌ نیز می‌توان‌ به‌ چنین‌ تعریف‌هایی‌ برخورد کرد.بر خلاف‌ تعریف های بالا که‌ بر پایه ی تعریفی‌ محدود از واژه‌ Folk قرار دارد، امروزه‌ فولکلورشناسان‌ در میان‌ جوامع‌ صنعتی‌ و پیشرفته‌ نیز گونه‌های‌ (ژانرهای) گوناگونی‌ از ادبیات‌ عامه‌ را مورد شناسایی‌ و پژوهش‌ قرار می‌دهند. مثلاً در میان‌ کارگران‌ جوامع‌ صنعتی‌ یا حتی‌ در میان‌ تحصیل‌کردگان‌ هر ملت‌، لطیفه‌ها، هزلیات‌، مطایبات‌ و ترانه‌هایی‌ وجود دارد که‌ بی‌تردید در ردیف‌ فولکلور قرار دارند.در کنار این‌ استنباط ها که‌ مبتنی‌ بر درکی‌ محدود از «مردم‌» یا «عامه‌» (Folk) است‌، می‌توان‌ به‌ استنباط‌ها‌ و تعریف‌هایی‌ اشاره‌ کرد که‌ در تعریف‌ واژه «فرهنگ‌» (Lore) با هم‌ اختلاف‌ دارند. «عده‌ای‌ فقط‌ ادبیات‌ و هنر و سایر دستاوردهای‌ معنوی‌ را مترادف‌ فرهنگ‌ می‌دانند»(میرصادقی‌، ۱۳۷۷: ‌۲۳) و برخی‌ تعریفی‌ عام‌تر از آن‌ را مورد نظر قرار داده‌، مؤلفه‌های‌ مادی‌ جامعه‌ را نیز در ردیف‌ آن‌به شمار می‌آورند.

با وجود همه  تفاوت‌هایی‌ که‌ در این‌ استنباط‌ها‌ و تعریف ها وجود دارد، تقریباً همه  آن‌ها روی‌ یک‌ موضوع‌ اتفاق‌ نظر دارند؛ یعنی‌ درباره شیوه انتقال‌ فولکلور براساس‌ این‌ وجه‌ مشترک‌، فولکلور به‌ آن‌ بخش‌ از دانش‌ و هنر گفته‌ می‌شود که‌ به‌ صورت‌ شفاهی‌ و زبان‌ به‌ زبان‌، از نسلی‌ به‌ نسل‌ دیگر منتقل‌ شود. این‌ وجه‌ مشترک‌، اگر چه‌ بیانگر بخشی‌ از واقعیت‌ است‌، به‌ خودی‌ خود نمی‌تواند تعریفی‌ دقیق‌ و جامع‌ باشد. زیرا بسیاری‌ از مواد و عناصر فولکلور را می‌توان‌ مثال‌ آوردکه‌ به‌ صورت‌ زبانی‌ و شفاهی‌ منتقل‌ نمی‌شوند. مثلاً شعرها، جمله‌ها و شبه‌ جمله‌هایی‌ که‌ روی‌ کامیون‌ها و تریلی‌ها نوشته‌ می‌شود، در ردیف‌ فولکلور قرار دارند. یادگاری‌هایی‌ که‌ بر در و دیوار نوشته‌ می‌شود، نوشته‌های‌ روی‌ سنگ‌ قبرها، دعاها، طلسم ها‌، قراردادها، خریدنامه‌ها و قول‌نامه‌های‌ سنتی‌، وصیت‌نامه‌ها و موارد دیگر همه‌ اجزای‌ مهمی‌ از فولکلور هستند که‌ فقط‌ از طریق‌ کتبی‌ حفظ‌ و منتقل‌ می‌شوند. همچنین‌ می‌توان‌ درباره هنر عوام‌ و به‌ ویژه‌ رقص‌، محدودیت‌ تعریف‌ بالا‌ را تعمیم‌ داد. رقص‌ فقط‌ از طریق‌ نگاه‌ کردن‌ و تمرین‌ و ممارست‌ کسب‌ می‌شود و نمی‌توان‌ گفت‌ که‌ از طریق‌ زبان‌ منتقل‌ می‌گردد. افزون‌ بر موارد بالا‌، می‌توان‌ به‌ دانش‌هایی‌ اشاره‌ کرد که‌ با وجود آن‌ که‌ به‌ صورت‌ شفاهی‌ از نسلی‌ به‌ نسل‌ دیگر منتقل‌ می‌شوند، اما در ردیف‌ فولکلور به شمار نمی‌روند.همان‌گونه‌ که‌ دکتر فریدون‌ وهمن‌، از پیشگامان‌ فولکلور علمی‌ در ایران‌، پیش‌ از سی‌ سال‌ پیش‌ گفته‌، به‌ جای‌ کوشش‌ در ارائه‌ تعریف‌ واحدی‌ از فولکلور، بهتر است‌ که‌ موضوع‌ها‌ و مقوله‌های‌ مورد پژوهش‌ فولکلور را مطرح‌ کنیم‌ و روی‌ آن‌ به‌ توافق‌ برسیم‌. به‌ عبارتی‌، عرصه فعالیت‌های‌ این‌ علم‌ را تعیین‌ کنیم‌ و درباره آن‌ به‌ نظری‌ واحد دست‌ یابیم‌.

پس از این آشنایی کلی با ادبیات عامیانه مردم ایران، ما در این پژوهش به جزییات بیش‌تر دانش عوام (فولکلور) مردم ایران خواهیم در دیوان مسعود سعد خواهیم پرداخت.

این تحقیق شامل پنج فصل می‌باشد، فصل اول که به کلیّات تحقیق اختصاص دارد، در فصل‌های بعدی به ترتیب به موارد زیر پرداخته شده است:

فصل دوم: معرفی و شرح آثار و احوالات مسعود سعد؛

فصل سوم: بیان مفاهیم و باورهای عامه و علل گرایش انسان به آن‌ها؛

فصل چهارم: بیان مظاهر و مصادیق فرهنگ عامه در دیوان مسعود سعد؛ و

فصل پنجم: بیان نتیجه ی تحقیق

شیوه کار در این پایان نامه، بدین‌گونه است که ابتدا باورها و عقیده، آیین و رسوم اجتماعی بررسی می شود سپس بیت یا ابیاتی از «دیوان مسعود سعد» با مقدمه رشید یاسمی و به اهتمام پرویز بابایی گردآوری شده که به بیان سنت و باور اشاره شده است، آورده می شود.

 

1-2- بیان مسأله

گروهی از باورها ذهنی اند و صورت بندی ساختاری و انسجام آنها در ذهن و خیال بوده است، برخی بر اساس تجربیات، واقعیت ها و شواهد بیرونی شکل گرفته و برخی زمینه ساز علوم شده اند.

در دوران کهن، انسان همه باورها، چه حسی و چه شهودی را که سبب شگفتی، حیرت و ترس می شدند، به نیرویی مرموز نسبت می داد. «شناخت انسان محدود بود و هر جا که شناخت درست دست نمی داد، خیال بافیِ جادویی پیش می آمد. هنگامی که نیای ابتدایی ما، در برابر عاملی ناشناخته، احساس زبونی و نابودی می کرد، به وجود نیرویی مرموز و جادویی معتقد می شد» (سگال، 1351: 164) «قبیله ابتدایی، تسلط روز افزونش را بر طبیعت ناشی از سعی و کوشش خود نمی دانست، بلکه آن را به حساب ارواح نیاکان و نیروهای طبیعت می گذاشت.» (همان: 166) از این روی، انسان بر اساس نیاز و احساس شگفتی خود از جهان پیرامون، برای دنیای بیرونی و واقعی و رویاهای خویش، به پاسخ هایی دست یافت و به هستی خود معنا داد. (ولاهوس، 1357: 188)

فرهنگ عامه (فولکلور) را بیشتر در بررسی توده‌های عامی مردم می‌جوید معمولاً در میان اقوام قدیمی بجز قبایل وحشی نمونه‌هایی از فولکلور یافت می‌شود. واژه فولکلور را برای اولین بار ویلیام تامز عتیقه‌شناس انگلیسی در مقاله‌ای که موضوع آن بحث دربارهٔ دانش عامیانه و آداب و رسوم سنتی بود بیان داشت این اصطلاح از نیم قرن پیش نیز در ایران و ادبیات آن راه یافته‌است و به‌تدریج این اصطلاح به‌معنی دانش عامیانه و دانستنی‌های توده مردم رواج یافت و «فرهنگ عامه»، «فرهنگ عامیانه»، «فرهنگ توده» و «فرهنگ مردم» نامیده شد

آنچه به عنوان فرهنگ مردم تلقی می‌شود، دقیقاً بیانگر زندگی توده مردم است. و بررسی و شناخت آن برای تدوین تاریخ و جامعه‌شناسی ما ضرورت کامل دارد. ارزش بخشیدن به فرهنگ مردم در واقع ارج نهادن به خود مردم است، به خاطر اینکه مردم از فرهنگشان جدا نیستند و این، فرهنگ است که آنها را می‌سازد و به آنها ارزش و اعتبار می‌بخشد.

مسعود بن سعد بن سلمان شاعر نامی نیمهٔ دوم قرن پنجم و نیمه اول قرن ششم هجری قمری است. اصل او از همدان بوده و بین سالهای ۴۳۸ تا ۴۴۰ در لاهور زاده شده است. منصوب بودن در مشاغل دیوانی موجب دو بار و مجموعاً ۱۸سال زندانی شدن وی شد. بعد از رهایی از دومین دورهٔ اسارت به سمت کتابداری سلطان مسعود و بعد از او عضدالدوله شیرزاد بن مسعود و ملک ارسلان بن مسعود و بهرامشاه بن مسعود مشغول شد و تا زمان وفاتش در سال ۵۱۵ هجری قمری نزد ایشان تقرب داشت. دیوان وی مکرر به طبع رسیده و حدود ۱۶۰۰۰ بیت دارد. به غیر از دیوان فارسی، دو دیوان تازی و هندی را نیز به او نسبت داده‌اند. حبسیه‌های وی معروف است. قصایدش که اغلب در مدح سلاطین غزنوی است ساده و روان است و چنین می‌نماید که به فلسفه و ریاضیات آشنا بوده‌است. در اشعارش برخی کلمات هندی دیده می‌شود. کمال‌الدین اسمعیل، معزی و ظهیرالدین نیشابوری از سبکش تقلید کرده‌اند. سنایی او را در شعر «پیشوای کیهان» و رشیدی «تاج شاعران» دانسته‌اند.

تعداد صفحه : 168

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید