دانلود پایان نامه ارشد : رسالت مطبوعات در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم سیاسی 

گرایش : حقوق ارتباطات

عنوان :  رسالت مطبوعات در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران

دانشگاه علامه طباطبائی (ره)

دانشکده حقوق و علوم سیاسی

پایان نامه جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد حقوق ارتباطات

رسالت مطبوعات در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران

و تطبیق آن با فقه شیعه

 استاد راهنما:

دکتر قاسم محمدی

استاد مشاور:

دکتر محمد رضا ویژه

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

مطبوعات یکی از رسانه‌های گروهی می‌باشد که از نظر قدمت تاریخی، تنوع، گستره‌ی مخاطبان و محدوده‌ی پخش جغرافیایی، بین رسانه‌ها از وضعیت ممتاز و ویژه‌ای برخوردار است. امروزه نقش مطبوعات از وسیله‌ی اطلاع‌رسانی و منبع خبر فراتر رفته است و مطبوعات به کانون‌هایی قدرتمند تبدیل شده‌اند که در شکل‌گیری و جریان امور کشور نقش دارند و در سیاست همپای احزاب، در اقتصاد و تجارت همپای سندیکاها و تشکل‌های صنفی و در اخلاق همسنگ مراکز دینی و تربیتی به نقش‌آفرینی می‌پردازند. اینجاست که می‌توان به بحث مسئولیت اجتماعی مطبوعات اشاره کرد؛ یعنی تکالیف و وظایف محوله بر مطبوعات که از آن با نام رسالت مطبوعات نام برده شده است. رسالت مطبوعات که در نظام حقوقی ما از آن صحبت شده کلمه‌ای است با بار ارزشی که برخلاف اکثر کشورها جنبه ایجابی دارد و می‌توان در رابطه‌ی با آن، در دو شان الزامات اخلاقی و دیگری الزامات حقوقی و قانونی بحث نمود. اگرچه کشور ما با تصویب شش قانون عمده‌ی مطبوعاتی و ده‌ها تکمله و تبصره در قانون‌گذاری این حوزه سابقه‌دار است ولی این بخش از حقوق هنوز از لحاظ نظری و رویه عملی و قضایی فقیر و ناهماهنگ با قانون اساسی و متون فقهی است. بر این اساس و با توجه به نگاه خاصی که به کارکردها و وظایف مطبوعات در کشور ما وجود دارد؛ در این تحقیق سعی بر آن داریم که با توجه به قواعد فقه شیعه اثنی­عشری و نیز اصول قانون اساسی، رسالت مطبوعات را در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران به بحث و مداقه گذاریم.

واژگان کلیدی: مطبوعات، رسالت مطبوعات، فقه شیعه، رسانه، آزادی مطبوعات، مسئولیت مدنی مطبوعات، حقوق ایران

فهرست مطالب

 

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………… 1

فصل یک: کلیات………………………………………………………………………………………………………. 4

   1-1  تعریف لغوی مطبوعات……………………………………………………………………………………..5

   1-2  تعریف اصطلاحی مطبوعات در علم حقوق………………………………………………………….6

   1-3  مطبوعات در قوانین بین‌الملل……………………………………………………………………………..6

   1-4  مطبوعات از نظر معاهدات بین‌المللی…………………………………………………………………..7

   1-5 جایگاه مطبوعات در نظام اسلامی…………………………………………………………………………9

   1-6  اخلاق اسلامی در مطبوعات……………………………………………………………………………..12

   1-7  آزادی مطبوعات……………………………………………………………………………………………..14

      1-7-1 حدود آزادی مطبوعات……………………………………………………………………………..21

      1-7-2 حریم خصوصی افراد در مطبوعات……………………………………………………………..26

فصل دوم: رسالت و ضمانت اجرای رسالت مطبوعات……………………………………………….32

   2-1 وظایف رسانه‌ها……………………………………………………………………………………………….33

   2-2 کارکرد مطبوعات……………………………………………………………………………………………..40

      2-2-1 لزوم وجود رسالت برای مطبوعات……………………………………………………………..45

      2-2-2 رسالت مطبوعات در کلام امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری…………………….46

      2-2-3 مطبوعات به عنوان رکن چهارم دموکراسی…………………………………………………..53

      2-2-4 مطبوعات و توسعه فرهنگی……………………………………………………………………….55

      2-2-5 مطبوعات و سیاست گذاری ملی ارتباطات…………………………………………………..57

      2-2-6 مطبوعات و امنیت ملی………………………………………………………………………………58

   2-3 ضمانت اجرای رسالت مطبوعات……………………………………………………………………….64

      2-3-1 ضمانت اجرای رسالت مطبوعات در حوزه‌ی دین و اخلاق……………………………66

      2-3-2 ضمانت اجرای رسالت مطبوعات در حقوق کیفری و قانون اساسی…………………72

      2-3-3 ضمانت اجرای رسالت مطبوعات در حقوق مدنی…………………………………………86

فصل سوم: مسئولیت‌های احصا شده در قوانین مطبوعاتی…………………………………………..87

   3-1 مسئولیت مدنی مطبوعات………………………………………………………………………………….87

      3-1-1 مسئولیت ناشی از عدم رعایت حقوق مادی و اجتماعی افراد………………………….93

      3-1-2 مسئولیت ناشی از عدم حفظ اسرار……………………………………………………………..95

   3-2 تشخیص نوع مسئولیت و تعیین مسئول در زیان­های مطبوعاتی………………………………96

نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………100

منابع……………………………………………………………………………………………………………………….104

مقدمه

مطبوعات یکی از پدیده‌های ارتباطی گسترده در عصر ارتباطات است که البته عمری طولانی­تر از سایر فناوری‌های ارتباطی دارد. مطبوعات محصول دنیای مدرن است و از زمان شکل‌گیری و انتشار در اغلب جوامع کم­و­بیش نقشی سازنده در فرایند تحولات و رخدادهای جوامع داشته‌اند. انعکاس، انتشار و تجزیه و تحلیل اخبار و رویدادها توسط مطبوعات و آگاه ساختن اذهان عمومی، بعضاً روشنگر زوایای ناپیدا و کم پیدای حقایق اجتماعی و خود منشأ تحولاتی عظیم و چشمگیر در جوامع بشری بوده‌است.

مطبوعات به دلیل کارکردها و تأثیرگذاری‌های فراوانی که در حوزه‌های مختلف فرهنگ، اخلاق، سیاست و غیر آن دارد، از جایگاهی ویژه در میان وسایل ارتباط جمعی برخوردار است. از مشکلات و چالش‌های جامعه امروز ما، فقدان الگویی جامع و مناسب برای مطبوعات و رسانه‌هایی است که با اهداف و مبانی انقلاب و نظام جمهوری اسلامی منطبق باشد. در این چارچوب، آسیب‌شناسی وضعیت موجود و برنامه­ریزی برای تقویت آنچه از آن به عنوان رسالت مطبوعات یاد شده ضروری به نظر می­رسد. کارکرد و نقش رسانه‌ها در دنیای امروز موضوع ناشناخته‌ای نیست؛ اما مقصود از رسالت در این عرصه، چیزی متفاوت از کارکرد و وظیفه است و آن احساس تعهدی است که مطبوعات و گردانندگان آن‌ها نسبت به ارائه یا عدم ارائه اطلاعات و اخبار باید داشته باشند. رسالت را می‌توان روح حاکم بر فعالیت‌های حرفه‌ای و التزام درونی و عملی به دنبال کردن هدف یا اهداف خاصی در ضمن انجام وظایف ذاتی دانست. تعهد مطبوعات و به طور کلی رسانه در برابر دین و یا دینی کردن رسانه‌ها نیز از همین مقوله شمرده می‌شود.[1]

          بر این اساس و با توجه به نگاه خاصی که به کارکردها و وظایف مطبوعات در کشور ما وجود دارد؛ در این تحقیق سعی بر آن داریم که با توجه به قواعد شرع مقدس اسلام و فقه شیعه و نیز اصول قانون اساسی، به سوالات ذیل پاسخ دهیم.

سوال اصلی:

          با توجه به نوع نظام سیاسی حاکم بر جمهوری اسلامی ایران آیا در مقابل حقوق وآزادی­های مطبوعات، می­توان برای آنها وظایف و تکالیفی (رسالت) را نیز برشمرد؟

سوالات فرعی:

          1)  آیا رسالت­های مندرج در قانون مطبوعات، آموزه­های فقهی و اصول قانون اساسی را تامین می­نماید؟

          2)  آیا ضرورتی برای درج رسالت مطبوعات در قوانین جاری علاوه بر اخلاق حرفه­ای روزنامه­نگاری وجود دارد؟

در پاسخ به سوالات فوق فرضیاتی به شرح ذیل در نظر گرفته­ایم:

فرضیه اصلی:

          با توجه به نوع نظام سیاسی حاکم بر جمهوری اسلامی ایران می­توان گفت: مطبوعات در مقابل حقوق و آزادی­ها دارای رسالت­هایی هستند.

فرضیات فرعی:

          1)  رسالت مطبوعات مندرج در قانون مطبوعات، تا حدود زیادی منطبق با اصول قانون اساسی و فقه اسلامی می­باشد.

          2) در جهت عینیت­یابی رسالت مطبوعات و ضمانت اجرا یافتن، درج آن در قوانین موضوعه ضرورت دارد.

ساختار پژوهش:

این پایان‌نامه در راستای تبیین مفهوم رسالت مطبوعات و اهمیت آن در سه فصل تدوین شده است در فصل اول سعی نمودیم کلیات، تعریف و تاریخچه‌ای از مطبوعات را بررسی نماییم. در فصل دوم وظایف، تکالیف مطبوعات، جایگاه و مبانی آزادی آن همچنین تا حدودی به جرایم مطبوعاتی پرداخته شده است. فصل سوم این تحقیق مربوط به مسئولیت‌های احصا شده در قوانین مطبوعاتی و تشخیص نوع مسئولیت تعیین مسئول در زیان‌های مطبوعاتی است. مطبوعاتی که به عنوان چشم جامعه و افکار عمومی و اجتماع عمل می‌کند.

 

  • تعریف لغوی مطبوعات

در فرهنگ‌های لغت، واژه مطبوعات در دو معنای عام و خاص به کار رفته است دکتر محمد معین مطبوعات و واژه‌های هم خانواده با آن را چنین تعریف می‌کند: «مطبوعات، جمع مطبوع، مطبوعه، نوشته‌های چاپی، روزنامه، مجلات مطبوعاتی، منسوب به مطبوعات، طبع شده، چاپ شده، مطبعه: چاپخانه» [2] در این تعریف مطبوعات با توجه به ریشه لغوی آن به معنای هر چیزی که به زیور چاپ آراسته شود به کار رفته است در این معنای عام مطبوعات یعنی چاپ شده‌ها شامل کتاب، روزنامه، مجله، اعلامیه، اوراق تبلیغی می‌گردد و بنابراین خصیصه اصلی مطبوعات در معنای عام چاپی بودن خواهد بود. مطبوعات در مفهوم خاص و در معنای مصطلح امروزی به معنای کاغذ اخبار یا روزنامه، نشریه با خصوصیات چاپ ادواری و نام ثابت به کار می‌رود. در فرهنگ فارسی عمید روزنامه‌نگاران به عنوان تهیه‌کنندگان مطالب قابل نشر در روزنامه تلقی می‌شوند.[3]

شناخت دقیق مفهوم مطبوعات در لغت، علم حقوق و بررسی وضعیت آن‌ها در قوانین بین‌الملل در تکمیل روند حمایت از مطبوعات و الزام به پاسخ‌گویی آن‌ها موثر است.

تعریف اصطلاحی مطبوعات در علم حقوق

ماده اول قانون مطبوعات ضمن ارایه زمینه‌هایی که قلمرو مجاز فعالیت آن‌ها می‌باشد به تعریف نشریات پرداخته است. در کتب حقوقی موجود نویسندگان با الهام از رویکرد قانون آزادی مطبوعات فرانسه صرفاً از آزادی بیان و آزادی مطبوعات تعریف به عمل آورده‌اند نه از حقوق مطبوعات[4]. با جمع‌بندی آراء و قوانین موجود به این شرح می‌توان تعریفی از مطبوعات و حقوق مطبوعات ارایه نمود: «از لحاظ حقوقی مطبوعات نوشته‌هایی هستند که در فواصل معین منتشر شده و ملزم به رعایت قانون مطبوعات، ضمن رعایت مقررات عمومی به منظور جلوگیری از مسئولیت مدنی و کیفری می‌باشند.» و حقوق مطبوعات «حق دستیابی صحیح مطبوعات به اخبار و اطلاعات و انتشار قانونی آن‌ها و حق انتقاد و اظهارنظر صحیح و تلاش در اظهار واقعیت به نحو مطلوب می‌باشد. به همین دلیل ارتباط زیادی بین حقوق و تکالیف مطبوعات وجود دارد».

  • مطبوعات در قوانین بین‌الملل

توجه به مطبوعات در حقوق بین‌المللی بیشتر به منظور حفظ امنیت روزنامه‌نگاران و حفظ امنیت و حفظ اسرار کشورهایی است که سوژه‌ی خبری واقع می‌شوند و این به دلیل رعایت نظم بین‌المللی است. از این رو گفته می‌شود قوانین بین‌المللی از مطبوعات حمایت می‌کند نه اینکه درصدد ترسیم نظام مسئولیت و پاسخگویی برای آن‌ها باشد. مطبوعات در حقوق بین‌الملل آیینه تمام‌نمای عملکرد حکومت از بعد حقوق عمومی و حقوق بین‌الملل عمومی است. با گسترش ارتباط حقوق کشورها، تکامل در دایره مسئولیت مدنی، مسئولیت جزایی، لزوم رعایت حقوق مطبوعات از محدوده مرزهای یک کشور فراتر رفته و جنبه بین‌المللی گرفته است. از جمله این تکامل در عرصه قوانین مطبوعات می‌باشد. قوانین، قراردادها و کنوانسیون‌های مربوطه از قبیل قوانین یونسکو، یونیسف و قوانین حمایت از کودک، ساختار و محتوای رسانه‌ها و مطبوعات در عرصه بین‌الملل را تعیین می‌کنند. در صورت عدم رعایت قواعد مزبور مسئولیت آن‌ها در حقوق بین‌الملل فراهم می‌شود. مفهوم مطبوعات در قوانین بین‌المللی از قبیل قانون حقوق بشر اروپایی، قانون میثاق حقوق مدنی و سیاسی، قرارداد تضمین امنیت خبرنگاران به این طریق عنوان شده که مطبوعات ملزم به رعایت حقوق اساسی اشخاص باشد و رعایت حقوق معنوی دیگران توسط مطبوعات، حفظ حریم خصوصی اشخاصی و جلوگیری از هتک حیثیت آن‌ها طبق قوانین بین‌المللی، فراهم نمودن شرایط مناسب به منظور امنیت خبرنگاران و جلوگیری از تجاوز آن‌ها به مسایل محرمانه کشورهاست که در حفظ صلح و امنیت جهانی موثر می‌باشد و از دیگر شرایط مقرر در اسناد بین‌المللی است که در شناخت جایگاه مطبوعات در این عرصه مفید است.

  • مطبوعات از نظر معاهدات بین‌المللی

در کنوانسیون‌های مربوط به مطبوعات، ضمن توجه به حقوق بین‌الملل، منافع کشورهای طرف این معاهدات نیز مورد توجه است. در کنوانسیون‌های مزبور مفهوم مطبوعات به منظور رعایت نزاکت بین‌المللی و احترام به حقوق کشورها تغییر می‌کند. در مواردی که بی‌احترامی به رؤسای کشورهای خارجی یا توهین به مأموران سیاسی توسط مطبوعات صورت گیرد. به موجب قانون 16 مارس 1893 فرانسه برای مطبوعات در این رابطه مسئولیت ایجاد می‌شود. در مواردی که توسط مطبوعات به حقوق مالکیت معنوی و حق کپی رایت روزنامه‌های کشورهای طرف این قرارداد تجاوز می‌شود باید به قواعد بین‌المللی و کنوانسیون‌های موجود یا قوانین کشور مقابل در رفع تعارض قانون حاکم مراجعه نمود. از طرف دیگر حمایت‌ها و مسئولیت‌های بین‌المللی مطبوعات توسط قوانین بین‌المللی در اعلامیه پیشرفت و توسعه اجتماعی، قطع‌نامه شماره (34) مورخ 1969 مجمع عمومی سازمان ملل دیده می‌شود که در ماده 5 آن مفهوم واقعی مطبوعات را که مستلزم استفاده کامل از منابع انسانی در موارد زیر می‌باشد را مشخص می‌نماید:

الف. تشویق به ابتکار خلاق تحت افکار عمومی باز.

ب. پخش اطلاعات ملی و بین‌المللی برای آگاه کردن افراد از تحولات جامعه.

اعلامیه رسانه‌های ارتباط جمعی و حقوق بشر قطعنامه 428 مشورتی شورای اروپا مصوب 1970 نوعی دیگر از اثر حمایت و برخورد بین‌المللی با مطبوعات است.[1] در این قطعنامه‌ها، با تلاش در حفظ حقوق مطبوعات، درصدد حمایت بین‌المللی از آن‌ها بوده‌اند و صرف‌نظر از امکان مسئولیت آن‌ها در عرصه داخلی در منظر بین‌الملل، قدرتی در حد تصدی دولت برای مطبوعات قایل شده‌اند. ولی اختلافات زیادی بین برخورد حکومت‌ها و قدرت‌های داخلی با مطبوعات است. براین اساس که ضرورت و الزامی در رعایت مقررات بین‌الملل توسط حکومت‌ها که نزاکت‌ بین‌الملل احترام به این مقررات را تضمین می‌کند وجود ندارد. حکومت‌ها می‌توانند برخوردهایی متفاوت، با مسئولیت مطبوعات داشته، محدوده عملکرد آن را تضمین نموده، کم و یا زیاد کنند.

[1]– پلومان، ادوارد، حقوق بین‌الملل ارتباطات و اطلاعات مجموعه‌ای از اسناد مهم، ترجمه بهمن آقایی، تهران، نشر گنج دانش، 1380، ص 357؛ «مطبوعات و سایر رسانه‌های جمعی، گرچه نهادهای دولتی نیستند. ولی نقش مهمی برای عموم دارند و به منظور قادر نمودن آنها به اعمال نقش خود اصول زیر رعایت خواهد شد. 1. حق آزادی بیان ناظر بر همه ارتباطات جمعی خواهد بود. 2. این حق شامل آزادی جستجو، دریافت، ارسال، انتشار و پخش عقاید خواهد بود.»

تعداد صفحه :115

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید