دانلود پایان نامه در مورد:تبیین مفهوم و مبانی و مصادیق سببیت طولی و عرضی در قتل

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :حقوق

گرایش :حقوق جزا و جرم شناسی

عنوان : تبیین مفهوم و مبانی و مصادیق سببیت طولی و عرضی در قتل

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد میبد

 

پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد

در رشته حقوق جزا و جرم شناسی

عنوان:

تبیین مفهوم و مبانی و مصادیق سببیت طولی و عرضی در قتل

استاد راهنما:

جناب آقای دکتر عبدالرسوال دهقانی فیروزآبادی

استاد مشاور:

جناب آقای دکتر علی زارع مهرجردی

آذر ماه 1395

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

فهرست مطالب

عنوان                  صفحه

فصل اول: کلیات و مفاهیم

مبحث اول: مفهوم شناسی 11

گفتار اول: مفهوم سبب 11

بند اول) مفهوم لغوی سبب 11

بند دوم) مفهوم اصطلاحی سبب 13

الف) سبب در اصطلاح فقهی 13

ب) سبب در اصطلاح حقوقدانان 20

گفتار دوم: مفهوم علّت 23

بند اول) مفهوم لغوی علّت 24

بند دوم) مفهوم اصطلاحی علّت 24

الف) علّت در اصطلاح فقهی 25

ب) علّت در اصطلاح حقوقدانان 29

گفتار سوم: مفهوم شرط 33

بند اول) مفهوم لغوی شرط 33

بند دوم) مفهوم اصطلاحی شرط 34

الف) شرط در اصطلاح فقهی 34

ب) شرط در اصطلاح حقوقدانان 37

مبحث دوم: مقایسه ی سه مفهوم علّت، سبب و شرط 38

مبحث سوم: انواع سبب 43

مبحث چهارم: تفسیر دوگانه ی سبب 45

مبحث پنجم: تفکیک مفهوم تسبیب از معاونت 48

گفتار اول: مفهوم معاونت 48

گفتار دوم: وجه اشتراک معاونت و تسبیب 49

گفتار سوم: وجه تمایز معاونت و تسبیب 50

1.………….. از نظر مفهوم و مصداق 50

2.………….. از نظر همکاری با مباشر 50

3.………….. از نظر وحدت قصد 51

مبحث ششم: بررسی فایده ی تفکیک مفهوم تسبیب از مباشرت 51

مبحث اول: انواع تسبیب 56

گفتار اول: سبب واحد 56

بند اول) تسبیب محض 56

الف) تبیین تسبیب محض 56

ب) بررسی مصادیق تسببیب محض در قانون و تطبیق آن با قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 59

1.………….. ایجاد جنایت از طریق حمل شیء 59

2.………….. ترساندن مجنیٌ علیه 60

3.………….. پرتکردن خود بر روی دیگری 61

4.…………… پرتکردن دیگری بر روی ثالث 62

5.…………… حفر گودال یا انجام هر عملی که سبب آسیب گردد 63

6.…………… فراخواندن شخص از محل اقامتش 67

7.…………… قراردادن مانع در جای نامناسب 69

  1. قراردادن چیزی در مکانی جایز به نحوی که نوعاً مستعد صدمه باشد 70
  2. در معرض ریزش قرارگرفتن یا متمایل به سقوط شدن دیوار یا بنا 70

10.…………… متمایل به سقوط نمودن دیوار دیگری 72

11.…………… روشن کردن آتش و سرایت آن 73

بند دوم) اجتماع سبب و مباشر 74

الف) تبیین اجتماع سبب و مباشر 74

1.…………………. استناد جنایت به مباشر 76

2.…………………. استناد جنایت به سبب 77

3.…………………. استناد جنایت به سبب و مباشر 78

ب) بررسی مصادیق مسئولیت سبب در حالت اجتماع آن با مباشر در قانون و تطبیق آن با قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 85

1.…………… دستور پزشک به انجام معالجه 86

2.…………… ترساندن مجنیٌ علیه و ایراد صدمه به خود یا دیگری 87

3.…………… پرتکردن دیگری بر روی شخص ثالث 88

4.………….. توقف در محلهای غیرمجاز 89

5.…………… صدمه رساندن حیوان به دیگری 90

6.…………… صدمه دیدن از ناحیهی حیوان در منزل دیگری 92

7.…………… متوقف نمودن حیوان در محلهای غیرمجاز 97

8.…………… خسارت ناشی از وحشت یا تحریک حیوان 98

بند اول) سبب متعدد طولی 100

الف) تبیین سبب متعدد طولی 100

1.………………….. نظریه های حقوقدانان 101

الف) نظریه ی شرط ضروری 102

ب) نظریه ی برابری اسباب و شرایط 102

ج) نظریه ی مستقیم و بیواسطه 103

د) نظریه ی شرط پویای نتیجه 104

هـ) نظریه ی شرط مناسب نتیجه 105

2.…………………. نظریه های فقیهان 106

الف) اشتراک در مسئولیت 106

ب) مسئولیت سبب اقوی 107

ج) مسئولیت سبب متأخر در وجود 108

د) مسئولیت سبب مقدم در وجود 108

هـ) مسئولیت سبب مقدم در تأثیر 109

3.…………………. نظر مقنن در اجتماع اسباب طولی 111

ب) بررسی مواد 535 و 536 در قانون و تطبیق آن با قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 115

1.………….. بررسی مادهی 535 115

2.………….. بررسی مادهی 536 116

بند دوم) سبب متعدد عرضی 119

الف) تبیین سبب متعدد عرضی 120

1.…………………. نظریه ی برابری مسئولیت 121

2.………………….. نظریه ی تفاوت در مسئولیت 121

ب) بررسی ماده ی 533 در قانون و تطبیق آن با قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 123

مبحث دوم: اشتراک در جنایت 126

گفتار اول) تبیین شرکت در جنایت و اشتراک در جنایت 127

گفتار دوم) بررسی مواد 527 و 528 در قانون و تطبیق آن با قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 128

1.………….. بررسی مادهی 527 128

2.………….. بررسی مادهی 528 131

مبحث سوم: مستثنیات ضمان 140

گفتار اول: اخذ برائت توسط پزشک و عدم قصور و تقصیر وی و نیز عدم استناد صدمه و خسارت به وی 141

گفتار دوم: قاعده ی احسان 142

1.………….. انجام عملی به مصلحت عابران 143

2.…………… انجام عملی در جهت حفظ مال، جان، عرض یا ناموس دیگری 144

3.………….. رفع مانع ایجادشده در اثر عوامل قهری 144

گفتار سوم: تأثیر عوامل قهری 145

1.………….. عدم استناد جنایت به مرتکب به دلیل تأثیر عوامل قهری 146

2.………….. پرتشدن بر روی دیگری در اثر علل قهری 146

3.…………… ایجاد مانع در اثر عوامل قهری 147

4.………….. افتادن شیء به معبر عام در اثر حوادث پیشبینی نشده 147

5.………….. سقوط بنا یا دیوار در اثر حوادث پیشبینی نشده 149

گفتار چهارم: رعایت مقررات قانونی و سایر شرایط 150

1.………….. توقف در مکان مجاز 150

2.………….. قراردادن کالا در خارج از مغازه 152

3.………….. احداث ملک به نحو مجاز 153

4.………….. سقوط دیوار متمایل به سقوط پیش از تمکن یافتن اصلاح آن 154

گفتار پنجم: عمد و یا تقصیر مجنیٌ علیه 155

1.………….. حکم کلی استناد جنایت به عمد و تقصیر مجنیٌ علیه 155

2.………….. حفر گودال توسط دیگری و عمد مجنیٌ علیه در برخورد با آن 156

3.………….. توقف در محلهای غیرمجاز و عمد عابر در برخورد 158

  1. آسیب دیدن مصدوم از ناحیه ی حیوان و علم وی به خطرناک بودن آن 158

گفتار ششم: تصرفات شخصی مالک در ملک خود 159

1.………….. حفر گودال یا انجام هر عملی در ملک خود 159

2.………….. روشن کردن آتش در ملک خود 160

نتیجه گیری و پیشنهادها 161

 

چکیده:

در صورتی که جنایت مستند به اجتماع سبب و مباشر باشد و میزان تأثیر عوامل مساوی باشد، تساوی در مسئولیت برقرار است و اگر میزان تأثیر متفاوت باشد، هریک از عوامل به میزان تأثیر رفتارشان، مسئولیت خواهند داشت. در اسباب متعدد طولی سبب مقدم در تأثیر ضامن است و در اسباب متعدد عرضی تساوی در ضمان حاکم می‌باشد. رویکرد جدید قانون مجازات اسلامی 1392 مبتنی بر نظریه‌ی ضمان نسبی است که اقلیّت فقها آن را پذیرفته‌اند. در این پژوهش نویسنده با مطالعه و توصیف و تحلیل مواد قوانین مرتبط و نظریه های فقهی به این مسئله پرداخته و در یک جمع‌بندی کلی باید گفت تغییر اساسی که در این قانون نسبت به قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 صورت گرفته در قسمت اجتماع سبب و مباشر است. در این مورد قانون‌گذار بنا را بر استناد عرفی و ضمان نسبی قرار داده که بر اساس این ضابطه، مسئول جنایت و میزان مسئولیت تعیین می‌شود.

واژگان کلیدی: قتل عمد، سببیت، سبب مقدم، سبب متعدد طولی و عرضی، معاونت.

 

مقدمه:

بحث سببیّت از مباحث پیچیده‌ای است که گاه نظرات مختلفی در خصوص آن مطرح شده است. در کتب فقهی بحث از سببیّت یا علّیت در سه کتاب غصب، قصاص و دیات مطرح شده است. به طوری که صاحب جواهر در جلد 37 جواهرالکلام کتاب الغصب و جلد 42 کتاب القصاص و جلد 43 کتاب الدیات بحث تسبیب را مورد بررسی قرار می‌دهد. قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 بحث از تسبیب را در کتاب دیات، باب پنجم ((موجبات ضمان)) مواد 316 تا 318 و باب‌های ششم، هفتم و هشتم مطرح کرده بود. قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 به این بحث در کتاب چهارم ((دیات))، فصل ششم مواد 492 تا 537 می‌پردازد.

یکی از شروط تحقق مسئولیت کیفری، وجود رابطه‌ی سببیّت است. این مسئولیت کیفری در قانون مجازات به دو صورت متصور است:

  1. اجتماع سبب و مباشر؛
  2. سبب متعدد.

در حالت اجتماع سبب و مباشر، قانون مجازات اسلامی 70 مباشر را ضامن می‌دانست، مگر سبب اقوی از مباشر بود.

سبب متعدد به نوبه‌ی خود به دو قسمت می‌شود: اجتماع اسباب طولی و شرکت در تسبیب. در اجتماع اسباب طولی سه حالت پیش می‌آید:

  1. اسباب بعضی عدوانی و بعضی غیرعدوانی؛ 2. همه عدوانی؛ 3. همه غیرعدوانی.

در حالت اول بنابر ماده‌ی 364 ق.م.آ (مصوب 70) فقط شخص متعدی ضامن بود.

در حالت دوم و سوم اگر اسباب همه عدوانی بودند یا همه غیرعدوانی، قانون‌گذار بنا را بر ضمان سبب مقدم در تأثیر (ماده‌ی 364 ق.م.آ مصوب سال 70) نهاده بود. دلیل پذیرش این نظریه قول مشهور فقهای شیعه است و استدلال برخی فقها در این مورد استصحاب اثر سبب اول می‌باشد. شهید اول در المعهالدمشقیه، شهید ثانی در مسالک‌الافهام، علامه‌ی حلی در قواعدالحکام و محمدحسن نجفی در جواهرالکلام از جمله قائلین به استصحاب بودند. صورت دیگر از سبب متعدد شرکت در تسبیب است. ماده‌ی 365 ق.م.آ (مصوب 70) ناظر به این مورد بود. بر اساس این ماده میزان مداخله‌ی اسباب تأثیری در مسئولیت آن‌ها نداشت و اسباب به صورت مساوی مسئول بودند. در این مورد ماده‌ی 337 ق.م.آ و رأی وحدت رویه‌ی شماره‌ی 717 مورخ 6/2/1390 هیأت عمومی دیوان عالی کشور هم بدون توجه به میزان تقصیر اسباب به تساوی مسئولیت رأی داده بود! لایحه‌ی قانون مجازات اسلامی در تاریخ 22/2/88 به تصویب کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس رسید و تقدیم شورای نگهبان شد. شورای نگهبان در تاریخ 19/10/88 و 29/10/88 ایرادهایی به لایحه گرفت، ایرادهای شورای نگهبان توسط مجلس اصلاح گردید و سرانجام این لایحه در تاریخ 1/2/1392 تبدیل به قانون مجازات رسمی کشور شد.

بیان مسئله:

در زندگی بشری لاجرم با پدیده ای مواجه هستیم که آن را جرم می‌نامیم بشر علیرغم خوی پاک و طینت روشن خویش گاه اعمالی را مرتکب می‌شود که خلاف ذات او، عرف، قانون، فرهنگ و روند طبیعی جهان است. از جمله این اعمال قتل می‌باشد که فقه امامیه آنرا اینگونه بیان می‌دارد: «ازهاق النفس المعصومه المکافیه عمداً و عدوانا» این جرم یکی از مهم‌ترین و شنیع‌ترین جرائم و گناهانی است که خداوند سبحان در قرآن بیان فرموده است.

از جمله در آن آیه شریفه که می‌فرماید: «هرکس یک نفر را بکشد گویی که جمع آدمیان را به قتل رسانده» در مبحث قتل عوامل زیاد و گوناگونی دخالت دارند از جمله قصد و نیت، شرایط زمانی و مکانی، علم مرتکب، عقل، بلوغ و… که بسته به این شرایط نوع قتل و میزان و نوع مجازات آن متفاوت می‌باشد. از جمله شرایطی که بسیار در بحث قتل تعیین کننده می‌باشد بحث سببیت است. سبب در معنای فلسفی و اصولی آن چیزی است که از وجود آن وجود مسبب و از عدم آن عدم مسبب لازم آید (شهید اول 254:1372) اما در معنای فقهی و حقوقی آن بین فقها و حقوقدانان اختلاف نظر وجود دارد. برخی سبب را فاعل ملزوم علت دانسته‌اند، مانند حفر کننده چاه، به این معنی که حفر چاه در معبر عام اغلب موجب سقوط انسان یا حیوان در آن می‌شود پس سقوط در چاه لازمه حفر آن است و حفر آن ملزوم سقوط انسان یا حیوان در آن است و حفر کننده فاعل ملزوم سقوط می‌باشد.

اما اسباب به 3 قسم تقسیم می‌شوند که سبب طولی و سبب عرضی و سبب اجمالی می‌باشند. که در این تحقیق مفصلاً به این اقسام پرداخته خواهد شد اما سببیت طولی: هرگاه در یک حادثه دو یا چند سبب یکی بعد از دیگری تآثیر بگذارند و موجب حادثه گردند، در این صورت اجتماع اسباب طولی تحقق میابد، به عنوان مثال اگر کسی در جاده مواد لغزنده بریزد و وسیله نقلیه ای در حال حرکت به علت لغزیدن بر روی روغن با شخصی برخورد کند واو آسیب ببیند و اورژانس نیز دیر به محل حادثه برسد و اورا به بیمارستانی ببرند که وسایل لازم برای درمان مجروح ندارد ودر نهایت شخص فوت نماید، دراین صورت موضوع مهم، مسأله تشخیص مسول در اجتماع اسباب است. در تعریف سببیت عرضی نیز بیان شده است: هرگاه چند نفر در ارتکاب عمل زیانبار با هم همکاری نمایند و در انجام عملیات اجرایی با هم مشارکت داشته باشند و نتیجه هم مستند به عمل هر دو باشد شریک هستند. برای مثال: هرگاه چند نفر به کمک یکدیگر سنگی را از دامنه‌ی کوهی بغلطانند وسنگ به اتومبیلی که از جاده می‌گذشته آسیب برساندو راننده را مجروح گرداند. آنچه از نظر تحلیلی می‌توان گفت آن است که تمامی آن اشخاص در غلطاندن سنگ مؤثر بوده و علت واحد برای حرکت سنگ بوده‌اند و هریک به تناسب مقدار فعالیت خود در حرکت دادن سنگ مسؤل جبران زیان وارده می‌باشند ولی در عمل تشخیص مقدار فعالیت هریک به طور دقیق مشکل و در بعضی موارد محال است. به عنوان مثال هر گاه در بین اشخاصی که سنگ را غلطانیده اند یک جوان قوی و یک پیرمرد 80 ساله و دو پسر بچه 17 ساله و 13 ساله بوده‌اند و فرض شود که بدون فعالیت هریک از آن‌ها سنگ حرکت داده نمی‌شد مقدار دقیق فعالیت هریک را نمی‌توان تعیین نمود، دراین خصوص نظرات فقها و حقوقدانان مختلف است که در ادامه می‌آید. در باب اسباب طولی و عرضی و اجمالی نظریات مختلف و متعددی ذکر شده از جمله در اسباب عرضی: (نظریه تساوی، نظریه نسبت تأثیر، نظریه تقصیر، نظریه تضامن) در اسباب طولی: (نظریه ضمان مقدم در تأثیر، نظریه سبب بلاواسطه یا متصل به نتیجه، نظریه توزیع ضمان به نسبت میزان تأثیر، نظریه تساوی، نظریه سبب پویا، نظریه سبب متعارف) در باب اسباب اجمالی: (نظریه تخییر قاضی، تعیین سبب مسؤل با قرعه، نظریه توزیع مسؤلیت، و نظریه جبران خسارت زیان دیده از بیت المال) مطرح شده است. مسآله سببیت از دیرباز مورد اختلاف نظر فقها بوده و در گستره زمانی بسیار وسیعی مطرح گشته است. تقریباً همه فقهای امامیه و حقوقدانان در این باره نظراتی دارند که گاه این نظرات با هم اختلاف زیادی دارند. محدوده بحث ما کشور ایران است هرچند در دیگر کشورها نیز این بحث مطرح می‌باشد. دلیل اهمیت این مبحث این است که بر این اساس فردی جانی و مجرم شناخته می‌شود و جرم از فرد دیگر زدوده می‌شود و یا دو یا چند نفر در جرم شریک شناخته می‌شوند. علت وجود اختلاف نظرهای موجود در این حوزه شرایط و اوضاع و احوال وقوع جرم می‌باشد چرا که بر اساس این شرایط و اوضاع و احوال محکمه جرم را منتسب به کسی می‌داند در حالی که عرف یا وجدان آن را منتسب به دیگری می‌داند. همچنین در حقوق غرب در مورد سببیت دو معیار و ضابطه اساسی را مورد توجه قرار داده‌اند. یکی قصد انجام فعل توسط مرتکب و دوم غیر قانونی بودن فعل ارتکابی که در صورتی که این دو شرط وجود داشته باشد حتی در موردی که شخص ثالثی رابطه علیت را بین نتیجه و مرتکب اصلی بگسلد مسؤلیت به شخص ثالث منتقل می‌شود.

اهداف:

  1. بررسی قول مشهور فقهای امامیه در باب معیار مسؤلیت در سبب طولی و عرضی و تطبیق آن با قوانین جدید؛
  2. بررسی رویکرد قانون مجازات اسلامی 1392 در خصوص نوع و میزان مسؤلیت در سببیت طولی و عرضی؛
  3. بررسی احکام قانون مجازات اسلامی 92 در باب مسؤلیت سبب طولی و عرضی و مقایسه آن با دیدگاه‌های فقهی.

سؤالات:

  1. قول مشهور فقهای امامیه در باب معیار مسؤلیت در سبب طولی و عرضی چیست؟
  2. رویکرد قانون مجازات اسلامی 1392 در خصوص نوع و میزان مسؤلیت در سببیت طولی و عرضی چیست؟
  3. احکام قانون مجازات اسلامی 92 در باب مسؤلیت سبب طولی و عرضی با کدامیک از دیدگاه‌های فقهی منطبق است؟

 

فرضیه‌ها:

  1. یکی از نظرات فقها در بحث سببیت (سبب مقدم در تأثیر) است که قانون گذار قانون مجازات اسلامی 92 ملاک اصلی عمل را همین نظر قرار داده است. سبب مقدم در تأثیر در زمره‌ی اسباب طولی قرار می‌گیرد و قانونگذار در قانون مجازات اسلامی به اسباب عرضی نپرداخته است.
  2. در ماده 536 و 537 قانون مجازات اسلامی 92 قانون گذار نیم نگاهی به حقوق غرب داشته و باتوجه به مبانی مسؤلیت در حقوق غرب مسؤلیت را متوجه عنصر غیر قانونی دانسته است به نظر می‌رسد این نگرش هم شامل اسباب عرضی بشود و هم اسباب طولی.
  3. به نظر می‌رسد در قانون 92 قانونگذار از فقه گرایی مطلق فاصله گرفته و به صورت تلفیقی از نظرات غرب و فقهای امامیه وضع قانون نموده است.

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

تعداد صفحه : 193

قیمت : بیست و هفت هزار تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید