دانلود مقاله رایگان بازرگانی با موضوع : عدم ایفای نقش منابع انسانی، علت ها، پیامدها و راهبردهای استراتژیک فائق آمدن بر آن

دانلود مقاله رایگان بازرگانی با موضوع : عدم ایفای نقش منابع انسانی، علت ها، پیامدها و راهبردهای استراتژیک فائق آمدن بر آن

 

TMBAچکیده

 

امروزه اهمیت منابع انسانی به عنوان یک منبع استراتژیک بر کسی پوشیده نیست. نظریه ها و تئوریهای مدیریتی و پیش تر از آن در کتابهای آسمانی، سخنان معصومین(ع) و بزرگان، همگی به وضوح نقش نیـروی انسـانی را مـورد توجه قرار داده اند و جملگی نیروی انسانی را به عنوان پایه اصلی موفقیتها قلمداد می کنند. شرایط رقـابتی حـاکم بر بازار رقابت، منابع انسانی را به تنها منبع کسب مزیت رقابتی پایدار تبدیل کرده است. مطالعات نشان میدهد که سازمان هایی که از منابع انسانی خود به نحو مطلوب و بهینه استفاده میکنند نتایج عملکـردی خـوبی نیـز از خـود نشان می دهند. اما در ایران نقش نیروی انسانی در سازمانها و به تبع آن توسعه کشور نه تنها مشهود نیست بلکه بـه عنوان عامل بازدارنده در کنار سایر عوامل مطرح است. در این مقاله سعی داریم ضمن بررسی این موضوع، راهکارهـا و استراتژیهای کارآمد شدن مهمترین عامل توسعه را تدوین و پیشنهاد نمائیم. برای این منظور ضمن تبین جایگـاه منابع انسانی از منظرهای مختلف، به آسیب شناسی فرهنگ کار و رسیدن به وضعیت مطلـوب در ایـران پرداختـه و در پایان نیز به دسته بندی راهکارهای مختلف برای ایفای نقش منابع انسانی در توسـعه اقتصـادی کشـور خـواهیم پرداخت.

 

کلید واژه ها: منابع انسانی، توسعه اقتصادی، نقش، راهبردهای استراتژیک

 

 

(1 مقدمه

 

چرا بسیاری از کارکنان و مدیران سازمانها، در عین برخورداری از صفات پسندیده فراوان، خوب کار نمـی کننـد و گاه مشکل می آفرینند؟ چرا از انبوه سرمایه ها، امکانات، نیروها، استعدادها و عمر خود به گونـه ای نـامنظم و غیـر مؤثر بهره برداری می کنند؟ چرا پایبندی به وظیفه و نقش سازمانی نزد آنها مفهوم نداشته، در عـین تـراکم نیـروی کار، بسیاری از کارها زمین می ماند؟ و خلاصه، چرا روحیه و نشاط، هدفداری و مسئولیت، اطمینان و لذت، امنیـت و رضایت، کیفیت و معنویت و جدیت و موفقیت; جـای خـود را بـه بـیحـالی و کسـالت، ناامیـدی و سـرخوردگی، سرگردانی و غفلت، دو دلی و اضطراب، فشار و ملامت و شعار می دهد؟

 

این مسأله چه علل یا عواملی دارد؟ محیطی، سازمانی، انسانی یا شغلی؟ آیا این عوامل بصورت سلسله مراتبی آشکار می شوند یا همه در عرض یکدیگر و به یک اندازه امکان بروز دارند؟ با فرض تشخیص علت مسأله، چگونه می توان وضعیت مطلوب را در سازمان و افراد به گـونهای تحکیم بخشید که از پویایی، زایندگی و اثـر بخشـی در درازمـدت برخوردار بوده، پشتوانه ای نیـرومند برای نیل به اهداف گردد؟. موفقیت سازمان در راه رسیدن به اهـداف حرفـه ای کوتاه مدت و دراز مدت، در گرو آمیزه ای کارآمد از تجهیزات، نقدینگی، مواد اولیه و منابع انسانی است. بـر اسـاس

 

 

١ مدیر عامل شرکت توسعه مهندسی بازار گستران آتی، مدرس و مشاور بازاریابی

 

٢مدرس دانشگاه پیام نور و کارشناس استراتژی بازار شرکت ایران خودرو

 

اطلاعاتی که از رسانه های جمعی دریافت می شود در کشور ما که حدود ساعت کـار هفتگـی سـازمانها 52 سـاعت است، 44) ساعت رسمی و 8 ساعت اضافه کاری) در عمل فقط 7 ساعت و 8 دقیقه کار مفید انجام مـی شـود. بـه تعبیر دیگر، کارکنان چنین سازمانهائی در هفته حتی کمتر از 8 ساعت اضافه کاری دریافتی، کار می کننـد. حتـی ادعا شده که متوسط کار مفید کارکنان دولت یک ساعت وکارکنان صنعت حداکثر دوساعت اسـت. در حالیکـه : در انگلستان، 6 ساعت و 15 دقیقه در روز و در ژاپن و کره به مراتب بالاتر از این است.

 

در آمار دیگری از کشور، ادعا شده است که 23 میلیون ساعت وقت تلف شده روزانه برای 2 میلیـون کارمنـد دولـت در ایران وجود دارد. این موضوع برای سازمان ها هزینه های زیادی به همراه دارد و مدیریت باید در این باره چاره ای بیاندیشد. دلایل کار نکردن (یا کم کاری) کارکنان هرچه کـه باشـد، بایـد در ازای حقـوقی و مزایـایی کـه دریافـت می کنند، کار و تلاش نمایند. آنان باید بدانند کـه اعتبـار و سـرافرازی آنهـا و خـانواده شـان در گـروه سـرافرازی و حیثیت شرکت یا سازمان و کشورشان است. آگاهانه به کارکنانی که کار نمی کنند یـا بـد کـار مـی کننـد پـاداش ندهید! کارکنان باید بدانند وقتی اشتباهی می کنند می بایست اشتباهات خود را اصلاح و در حـد امکـان خسـارت های وارده را جبران نمایند. کارکنانی که عمدا و مستمرا بد کار می کنند و مرتکب خلافی می شوند با پی آمـدهای منفی مواجه شوند. عدم درک صحیح از ضرورت و اهمیت کار، اساسی ترین چالش بازار کار و اقتصاد ایران است.

 

گروه کشوردر صد کل از ثروتسهم منابع انسانیسهم ثروت فیزیکیسهم ثروت طبیعی
جهانی
63 کشور صادر کننده4.6٪36٪20٪44٪
مواد خام
100 کشور در حال15.9٪56٪16٪28٪
توسعه
29 کشور صنعتی79.6٪67٪16٪17٪

جدول :1 آمار بانک جهانی سال 1998

 

آمار مذکور مؤید این است که در دنیای بسیار رقابتی کنونی، منابع انسانی موجب برتری و مزیت رقابتی می شـوند، نه دستگاهها و رایانه های پیشرفته. برای رشد و توسعه صنعت، سرمایه ناکافی نقش یک گلوگاه را ایفا مـی کنـد یـا نیروی کار و ناتوانی شرکتها در یافتن، گزینش و حفظ یک نیروی کـار مناسـب موجـب پیـدایش گلوگـاه در مسـیر تولید می شود. ویژگی مشخص شرکت های امروز و فردا این است که بر سرمایه انسانی، دانـش آمـوزی، مهـارت و تخصص کارگر تاکید می شود. آیا منابع انسانی آمادگی لازم در واکنش مناسـب بـه فـن آوری و نـوآوری محصـول مطابق نیازهای مشتریان و چالش های رقبا را دارد.

 

مزیت رقابتی عبارتست از هر عاملی که برای سازمان این امکان را به وجود آورد تا محصـولات و خـدمات خـود را از محصولات و خدمات شرکت های رقیب متمایز (کاربردهای متنوع، کیفیت، قیمت، ایمنی، کاهش هزینه های طـول دوره مصرف و …؟) نموده و بر سهم بازار خود بیفزاید. تمایزخودروهای با کیفیت بالا و با هزینه اندک ماننـد تویوتـا وساترن تنها در سایه به کار گیری دستگاههای رایانه ای پیشرفته تولید نشده و به بازار عرضـه نگردیـده انـد، بلکـه این محصولات نتیجه کار طاقت فرسای کارکنان متعهدی است که در راه تولیـد بهتـرین خودروهـا تلاشـی طاقـت فرسا می نمایند و به اصطلاح خود کنترلند(مقررات انظباطی را را به صورتی دقیق رعایت می کنند) و می کوشـند تا محصولات را با کمترین هزینه ممکن به بازار عرضه کنند.

 

فزون بر موانع فردی و سازمانی سیاست های غلط اقتصادی، سیر صعودی واردات را(واردکنندگان معمـولا فـارغ از زحمات فعالیت های تولیدی به سود های سرشار دست می یابند) سبب شده و در تنزل جایگاه کـار و تـلاش بـرای تولید داخلی، و افزایش نرخ بیکاری مؤثر بوده است.

 

 

 

(2 فرهنگ کار در سازمان

 

فرهنگ کار عبارت است از: »مجموعه ارزش ها، باورها و دانش هـای مشـترک و پذیرفتـه شـده یـک گـروه کـاری درانجام فعالیت های معطوف به تولید و ایجاد ارزش افزوده.« در جهانی که رقابت هـا هـر لحظـه در حـال افـزایش است، سازمان ها دریافته اند که فرهنگ سازمان بیش از هر عامل دیگر می تواند در کامیابی یا ناکـامی آنهـا دخیـل باشد. سازمان هایی که در امور خود به موفقیت های چشمگیری دست می یابند، پایبند باورهای زیر هستند:

 

  • همه تغییرات و دگرگونی ها به دست افراد ایجاد می شود.

 

  • کارکنان کا ی مصرفی و یا محدود نیستند. بلکه منبعی برای سازمان محسوب مـی شـوند کـه بـه کمـک اصول مراقبت پیشگیرانه و پیش بینانه افزایش ارزش دارند.

 

  • با استفاده از ابزارهایی چون آموزش، مشارکت در تصمیم گیری وعملکرد، امنیت شـغلی و… بایـد بـه رفـاه کارکنان و بهبود کیفیت زندگی آنان توجه کرد.

 

  • برای موفقیت باید به رفاه مشتریان درون سازمانی (کارکنان) و مشتریان برون سازمانی (اربـاب رجـوع) یـا مصرف کننده کالا و خدمت به طور همزمان توجه کرد.

 

  • مشارکت دادن کارکنان در تصمیم گیری ها و اسـتفاده از هـوش و خلاقیـت آنهـا بـرای حـذف خطاهـا و هدایت کارکنان به سمت انجام فعالیت های خلاق که در نهایت ارزش افزوده بیشتری خواهیم داشت.

 

از زمانی که راهکارهای کاهش هزینهها و افزایش سودآوری مـورد توجـه شـرکتهـای بسـیار قـرار گرفـت، حفـظ مشتریان به یکی از مهمترین اهداف استراتژیک سازمانها تبدیل شد. سودآوری یک بنگاه اقتصادی ارتباط مسـتقیم

 

  • در حال تعامل با سطح رضایت مشتریان داخلی و خـارجی خـود دارد. مشـتریان داخلـی در واقـع کارکنـان یـک سازمان هستند که رضایت و وفاداری آنها تضمین کننده وفاداری تمـامی اجـزای یـک سـازمان بـه مشـتریان خـود میباشد امروزه شرکت های موفق ارائه دهنده محصول- خدمات توجه خود را به دو مقوله کارکنان و مشتریان به طور همگـن

 

معطوف نموده اند. حقوق، مزایای جانبی، امنیت شغلی و حس اهمیـت از مهمتـرین عناصـر رضـایت کارکنـان یـک سازمان می باشد.

افزایش اقتصادهای خدمات محور نیازمند آن است که سازمان ها مشتریان را با استفاده از امتیازات رقابتی پایـداری که ارائه می دهند، جذب و نگهداری نمایند. به منظور دستیابی به این هدف، آن ها باید تلاش های خود را بر ایجاد

 

  • گسترش فرهنگی پایدار در سازمان که بر توجه به کارکنان به منظور جذب مشـتریان تأکیـد دارد، تمرکـز کننـد. یافته های تجربی و مطالعات مؤید آن هستند که:

-1 رابطه مستقیمی بین موفقیت های مالی سازمان ها با تعهد آن ها به کارکنانشان در رفتار با آن ها همچـون دارایی های سازمان وجود دارد.

-2 لازمه حرکت از گرایش تولید محور به رشد اقتصاد خدمت محور توجـه بیشـتر بـه اسـتراتژی دفـاع (حفـظ مشتری) است تا استراتژی تهاجمی (جذب مشتری جدید).

-3 کارکنان باید ابتدا قرار گیرند. اگر آن ها خوشحال، راضی، وقف کـار شـده و بـا انـرژی باشـند. از مشـتریان محافظت می کنند. وقتی که مشتریان خوشحال باشند دوباره برمی گردند و سهامداران را خوشحال می کننـد. (بر گرفته از کتاب اورمی و پی فرر(2000

 

-4 سازمان هایی با عملکرد بالای کاری با ویژگی های از قبیل مشارکت زیاد کارکنـان در تمـام سـطوح بـرای یادگیری، آموزش در گروه های حل مسأله، درجه بالای اجتماعی سازی، تعهد بالا به کارکنان، نرخ حقـوق بـالا و اخراج کم شناخته می شوند(لرفورد و موهربان .(1993

-5 بهترین کیفیت خدمات به مشتری و بالاترین میـزان درآمـد و سـود بـا تـأمین امنیـت کارکنـان، عـدالت و پرداخت پاداش برمبنای عملکرد، تقویت گشته و نمایان ساختن عدالت از طریق آموزش گسترده، ایجاد مسـیر پیشرفت شغلی، ارتباطات باز و کاهش تفاوت های مقامی محقق می شود.

 

-6 سازمان هایی که ایمنی شغلی را برای کارکنانشـان تـأمین نمـی کننـد ولـی در آمـوزش و توانمنـد سـازی کارکنان خود سرمایه زیادی را صرف مـی کننـد، در واقـع رقبـای خـود را بـا تحویـل نیروهـای آمـاده تجهیـز می نمایند.

 

-7 موفقیت یا شکست سازمان ها عموما” به توانایی کارکنان برای حل مسائل، تغبیـر بـه موقـع در روش هـای کار و تضمین محصول و خدمات با کیفیت بستگی دارد. (دسر1999، پی فرر(1998 -8 پی فرر (1995) پیشنهاد می کند که اگـر سـازمان در پـی جـذب و آمـوزش بهتـرین کاندیـداهای کـار در

 

سازمان می باشد پرداخت حقوق بیشتر از میانگین صنعت یک راه رسیدن به این هدف می باشد. -9 اطلاعات عملکرد مالی، استراتژی و هزینه های سازمان، به کارکنان ارائه شود.

 

-10 در سازمانی که همه برای یکی و یکی برای همه کار می کند شما نمی توانیـد مرمـوز عمـل نمائیـد. ایـن شامل اطلاعات در مورد حقوق و مزایای فردی نیز می شود. اطلاعات می تواند ریسک وجود پرداخت های غیـر منصفانه و پاداش های پرداختی به افراد خاص را کاهش دهد.

 

-11 توانمند سازی دو جنبه دارد. آزادی و احترام یک وجه را تشکیل داده و انتظارات و حسابگری وجـه دیگـر آن را به وجود می اورد.

-12 توانمند ساری مستلزم آن نیست که کارکنان دارای اختیارات تصمیم گیـری باشـند کـه مسـائل را بـدون ترس از سرزنش شدن در صورت اشتباه بودن حل نمایند.

 

-13 تمایز براساس مقام می تواند سطح خلاقیت، اظهار نظر، صداقت در رقابت کارکنان بـا یکـدیگر را کـاهش دهد، و نتایجی را که برای عملکرد گروهی مخرب است را موجب گردد.

 

انضباط کاری عبارت است از ویژگی رفتاری که باعث بوجود آمدن و استمرار نظم و انجـام درسـت نقـش و وظیفـه سازمانی افراد طبق معیارهای از پیش تعیین شده گـردد; بگونـه ای کـه افـراد از تخلـف پرهیـز کـرده، بـه آداب و عادتهای صحیح خو گرفته و قوانین و مقررات را رعایت نمایند. در پاسخ به این پرسش که چگونه می توان بـه ایـن هدف دست یافت، گفته شده است باید »با تربیت صحیح و ایجاد ارزشهای خاص اخلاقی، وجدان کار و حس انجـام وظیفه را در کارکنان بوجود آورد. طبعاً زمانی که این حس در وجود انسان پیدا شود، قوانین و مقررات، بـه دلخـواه دنبال می شود.« در راستای تحقق وجدان کاری، برقراری یک سیستم انضباطی مثبت با ویژگیهای زیر ممـی توانـد راه گشا باشد:

 

1ـ مدیران و سرپرستان خود در درک و رعایت ضوابط و مقررات الگو و نمونه باشند.

 

2ـ در سالم سازی و بهسازی محیط کاری و فراهم کردن زمینه رعایت مقررات و ایجاد عوامـل بازدارنـده از تخلـف، نهایت سعی خود را بنمایند.

 

3ـ با ایجاد شبکه های ارتباطی مناسب از طریق برقراری سیستم صـحیح ارتباطـات، حیطـه وظـایف، اسـتانداردها، انتظارات مدیریت و مفهوم مقررات مربوطه را به کارکنان آموزش داده، آنها را توجیه نمایند.

 

4ـ واحد پرسنلی سازمان برای تهیه و تنظیم آیین نامه های انضباطی سازمان، از متخصصین امور پرسـنلی، جامعـه شناسی و روانشناسی کمک بگیرد.

 

5ـ در انجام این امر، ویژگیهای کارکنان، محیط و کـار را در نظـر گرفتـه، از اسـتفاده نابجـا و عجولانـه از مـدلهای خارجی پرهیز نمایند.

 

6ـ سرپرستان برای برقراری انضباط مؤثر از موضوعات زیر غفلت نکنند:

 

روشن ساختن خط مشی کلی خود؛ صادرکردن دستورات صحیح و منطقی؛ اعـلام خواسـته هـا از طریـق ارتبـاط؛ اجرای قدرتمندانه مقررات انضباطی و تـداوم آن؛ برداشـت مثبـت از کارکنـان؛ مـد نظـر قـراردادن شـرایط خطـا و خطاکار؛ هدف قراردادن اصلاح و تربیت نه تنبیه؛ عدم دخالت در زندگی خصوصی دیگران و… .

 

انگیزه نداشتن برای انجام وظیفه، ریشه در ضعف بنیانهای ارزشی، نگرشی، تربیتی، سطح آگاهی، رشد شخصـیتی و عوامل محیطی دارد و راه مقابله با این موانع، ارتقاء سطح علمی، اخلاقی، عقیدتی و فرهنگـی فـرد و ایجـاد محـیط مناسب است. افزایش دانش مدیران و کارکنان نسبت به کار و پرداخت حقوق و مزایای متناسب با رفتار و عملکـرد فرد از مهمترین عوامل ایجاد انگیزه اند. هر کس باید به میزان تخصص و کارایی و کاری که انجام میدهـد و نقشـی که در مجموعه خود ایفا میکند و مسئولیتی که بر عهده دارد، حقوق دریافت کند و از مزایا بر خوردار شـود..عـدم پرداخت حقوق براساس کار و کار آمدی فرد، ظلمی آشکار است که ضمن ایجاد نابسامانی در زندگی فـرد، مجـازات وکیفر درقیامت را نیز بهمراه دارد.

 

از قرنها پیش تاکنون، دانشمندان بسیاری به مطالعه پیرامون علل رفتار آدمی; شیوه های کنترل رفتار و تغییر آن; نیازها و انگیزه های انسان و چگونگی ارضای آنها; عوامل موفقیت، کامیابی، سعادت، کمال و پیشرفت، پرداخته اند و در این زمینه ها نظریه های گوناگونی ابراز کرده و تألیفات بسیاری به جامعه بشری عرضه کـرده انـد. از ایـن رو، بطور فهرست وار و هر چند پراکنده، به برخی دیدگاههای می پردازیم:

 

در نظریه برابری گفته می شود: باید نظام پاداش عادلانه باشد تا موجب برانگیختن افراد به کار شـود. چـون افـراد غالباً طی مقایسه با همکارانشان برای ایفای نقش خود برانگیخته می شـوند. مک کله لند، بـرای خـوب کـارکردن، روش مبتلا کردن افراد به ویروس ذهنی”انگیزش به پیشرفت((NACH راپیشنهادمی کنـد. وی بـا تأکیدبرانسـان توسعه یافته،آن را ازطریق جامعه پذیری افراد جستجو میکند. مزلو بر این عقیده بود که افـراد سـازمان، دنیـا را از دریچه نیازهای تأمین نشده خود می بینند و بنابراین، مدیر باید ببیند افراد در کدام طبقه از سلسله مراتب نیازهـا قرار دارند، همان را برای آنها انگیزه قرار دهد. برخی بر این تأکید کرده اند که بزرگترین مانع موفقیـت سـازمانهای

 

امروزی، عدم سازگاری بین رفتار مطلوب و رفتاری است که به آن پاداش داده می شود. برای اینکه افراد خوب کار کنند باید سعی نمود رابطه مناسب بین عملکرد و پاداش برقرار کرد و برای این منظور مواردی را که مـدیران بایـد (یا نباید) پاداش دهند و روشهای اعطای پاداش را مشخص نمود.

برخی تلاش کاری را تابعی از فرهنگ و روابط اجتماعی و برخی دیگـر تـابعی از فرهنـگ و نظـام تربیتـی آموزشـی جامعه دانسته اند .برخی نیز گفته اند با شکستن و کوچکتر کردن سازمان است که می توان فضای سالمتر روحی و در نتیجه، بهتر کارکردن افراد را فراهم آورد. لوری هاکینز می گوید: »ما در پنجاه سـال گذشـته بـه ارزیـابی رونـد زندگی افراد مختلف جامعه پرداخته ایم و آنچه نصیبمان شده یافتن این حقیقت است که کـارکردن بـدون رعایـت اصول اخلاقی به فساد و تباهی منجر می شود، هدف بدون رسالت، ما را به جایگاه رفیعی در زندگی نمی رسـاند و زیستن بدون رفتاری که بر پایه ارزشها باشد، بی ارزش است.

»َفمنْ یعملْمْثقالَذَره َخیًرا یَرهومنْ یعملْمْثقالَذَره َشرا یَره«، هر کس به اندازه سنگینی ذرهای کار نیک انجـام دهد آن را میبیند، و هر کس به اندازه سنگینی ذرهای کار بد انجـام دهـد، آن را مـیبینـد.« توجـه بـه آیـه اخیـر اهمیت طراحی و ارزیابی سیستم پرداخت بر مبنای عملکرد، را صدچندان نموده و در فرهنگ سازی و ارتقاء جایگاه کار وتلاش بسیار مؤثر است.

 

(3 کار و تلاش درفرهنگ اسلام

 

فعالیت های تولیدی، عنصر اساسی در طلب روزی است، در آیات متعددی بر اهمیت کار و تشویق به آن تاکید شـده است. قرآن کریم به تصرف در عوامل تولید که خداوند برای بشر خلـق کـرده، توصـیه و بـه شـکر ایـن نعمـتهـا و استفاده درست و مناسب از آن ها تأکید می کند. خداوند متعال در آیـات مختلـف بـا یـادآوری ایـن کـه او منـابع و امکانات را برای انسان ها آفریده و آنها را مسخر »رام« ایشان قرار داده است، به جسـتجو در زمـین، بهـرهمنـدی از منافع آن، آباد کردن و برطرف ساختن نیازهای معیشتی به وسـیله امکانـات نهفتـه در آن تشـویق و بـا بیـانهـای مختلف، اهمیت آن را گوشزد کرده و می کند. دامنه این فعالیت ها، نه تنهـا خشـکی بلکـه سراسـر زمـین و آسـمان است، نمونه آن، آیات تسخیر زمین، آسمان و دریاست، تا بشر بتواند از همه نعمتهای الهی بهرهمنـد شـود. تصـرف در آسمان و زمین و بهره مند شدن از نعمت های آن بدون تولید ابزارهای لازم و وسایل مدرن و فنآوریهـای نـوین میسر نیست، در واقع تشویق به تولید، ترغیب به فراهمسازی زمینه تولید نیز هست.

 

از تأکیدات مهم اسلام به انسان ها، آن است که در هیچ زمانی از زندگی خود، از کـار و تـلاش بـاز نایسـتند، انسـان همواره باید در عرصههای مختلف زندگی- که بخشی از آن، تلاش برای تأمین نیازهای اقتصادی و معیشـتی اسـت-به صورت جدی و مستمر کوشش کند. انسان تا نفس دارد، باید کار کند و در جامعه اسـلامی هرکسـی بـه تناسـب استعداد و قابلیتی که دارد، باید تلاش و کوشش کند.

 

خداوند از انسان بی کار بیزار و رو گردان است. سستی، تنبلی و بیکاری، جامعه را به شدت آسیبپـذیر مـیسـازد و انواع فسادها در آن رواج مییابد و از علل مهم واپسگرایی است. کار و تلاش در سلامت جسمی و روانی انسان نقـش به سزا دارد، راه بهره مندی انسان از یافته های علمی است، و خود زمینهساز آگاهی به ناشناختهها است. کـار و عمـل عرصه ی نمایش قدرت برتر واقعی ملتی بر ملت دیگر است و پیشینههای ناخوشآیند را می توان با آن جبـران کـرد و روشن است که انسان سرمایهی جز حاصل تلاش عملی خویش ندارد. هر قدر ملتـی در وادی کـار و تـلاش کوشـا باشد، درصد دست یابی به کمال های مطلوب در آن بیشتر است. کار و تلاش زن و مرد نمیشناسد و در صورت نیـاز وقت خاص ندارد . آیه 27 سوره »شوری« نیز به این مهم تأکید دارد؛ این آیه شریفه بیان مـیکنـد کـه انسـان هـر کاری انجام دهد، اعمال و نتیجه آن متوجهش میشود. وقتی انسان دچار فقر و محرومیت میشود، میتواند با کار و تلاش از این حالت خارج شود، از سویی دیگر، می تواند سستی و تنبلی را در پیش گیرد و در همـان حالـت بمانـد.

 

بنابراین کمبود ها و محرومیت های انسان در مسیر زنـدگیاش، نتیجـه اعمـال اوسـت. در دیـن اسـلام بازنشسـتگی نداریم، در سوره »جمعه« نیز به این نکته اشاره میشود که افراد حتی در روز جمعه نیز باید فعالیت کنند. افـراد بـا حاصل دسترنج خود نه تنها امرار معاش میکنند، بلکه احساس افتخار، عزت و سربلندی مـیکننـد و خـود را عضـو فعال و تأثیرگذاری در جامعه می دانند، در مقابل افراد بیکار احساس سرخوردگی و ضعف مـیکننـد. کـار و تـلاش، وظیفه اجتماعی است، حتی اگر شخص هیچ احتیاج مالی نداشته باشد، مسئولیت اخلاقی ایجاب میکند کـه بیکـار نباشد و در این ارتباط 360 مرتبه در قرآن کریم به صراحت به اهمیت کار و تلاش اشاره شده است. خداوند در آیـه 39 سوره نجم می فرماید: »لیس للانسان الا ما سعی؛ برای انسان چیزی جـز تـلاش و کوشـش او نیسـت.« حیـات انسان، و نشاط، بالندگی و پویایی زندگی او به تلاش و کار و فعالیت بستگی دارد. تاریخ بیانگر این مـدعا بـوده کـه حضرت آدم(ع) کشاورز بـوده اسـت، حضـرت داود آهنگـری مـیکـرد، حضـرت عیسـی(ع) نقـاش بـوده و حضـرت محمد(ص) نیز به چوپانی و تجارت میپرداخت. کار و تلاش، سیره تمام پیامبران آسـمانی اسـت. پیـامبران و ائمـه معصومین علیهم السلام حتی پس از رسیدن به مقام نبوت و جانشینی، همواره با کار و تلاش مأنوس بوده اند.

 

آموزه های دینی، بی کاری و تنبلی را عامل انحراف و ناهنجاری عنوان می کند و تن آسـایی و مصـرف گرایـی را از عوامل فقر و نداری می داند. امام علی علیه السلام، بی کاری و تن پروری را نکوهش کرده و فرموده است: »بـا اراده سست، ضعف پیشگی، و گرایش به بی کاری، بعید است که انسان به سعادت برسد«، همچنین می فرمایند: »سـهل انگاری و تنبلی، به از بین رفتن حقوق دیگران می انجامد.« نفس کار، شـادابی و نشـاط آور اسـت و در مقابـل، بـی کاری عامل افسردگی وپژمردگی روان است. از امام علی علیه السلام نقل است: »کار کردن، بر توان و نیروی انسـان می افزاید.« و »عدم فعالیت بدنی، انسان را سست و ضعیف می سازد و شادابی و نشاط را از او می گیرد.«

 

(4 کار و تلاش در ادبیات پارسی

 

توصیههای اخلاقی و دینی بزرگان ادب و فرهنگ اسلامی، از جایگاه کار و کوشش شایسته حکایت دارد. سعدی در برنامه معنویاش از پدران میخواهد که در تربیت فرزندان کوشیده و آنان را با عنصر کار و کوشش آشنایی دهند.

چو خواهی که نامت بماند به جایپسر را خردمندی آموز و رأی
چو فرهنگ و رایش نباشد بسیبمیری و از تو نماند کسی
بسا روزگارا که سختی بردپسر چون پدر نازکش پرورد
خردمند و پرهیزگارش برآرگرش دولتداری بنازش مدار
بیاموز فرزند را دسترنجوگردست داری چو قارون به گنج
سعدیمکن تکیه بر دستگاهی که هستکه باشد که نعمت نماند به دست
به پایان رسد کیسه سیم و زرنگردد تهی کیسه پیشهور
پسر را نکو دار و راحت رسانکه چشمش نماند به دست کسان
هر آن کس که فرزند را غم نخورددگر کس غمش خورد و بدنام کرد
نابرده رنج، گنج، میسر نمی شودمزد آن گرفت ـ جان برادر ـ که کار کرد
آن کو عمل نکرد و عنایت امید داشتدانه نکشت ابله و دخلْ انتظار کرد
سعی نابرده در این راه به جایی نرسی
برو کار می کن، مگو چیست کارکه سرمایه جاودانی است کار
حافظمکن ز عرصه شکایت که در طریق ادببه راحتی نرسید آن که زحمتی نکشید
صائبصرف بی کاری مگردان روزگار خویش راپرده ی  روی توکّل ساز، کار خویش را
زاد همراهان در این وادی نمی آید به کارپر کن ازَلخت جگر، جیب و کنار خویش را
ابو سعید ابوچیست از این خوب تر، در همه آفاق، کاردوست به نزدیک دوست، یار به نزدیک یار
الخیردوست بر دوست رفت، یار به نزدیک یارخوش تر از این در جهان، هیچ نبوده است کار
فردوسیبه منزل رسید آنکه پوینده بودبهی یافت آنکس که جوینده بود

 

پروین اعتصامی               عاقل از کار بزرگی طلبید

تمامی این سخنان ناظر به اهمیت کار و تلاش و جایگاه آن در تعالی و سعادت انسان است،

 

 

دانلود مقاله رایگان با موضوع عدم ایفای نقش منابع انسانی، علت ها، پیامدها و راهبردهای استراتژیک فائق آمدن بر آن

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید