دانلود پایان نامه:عقل و نقل به مثابۀ معیار سنجش گزاره‌های عرفان نظری

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :تصوف و عرفان اسلامی

عنوان : عقل و نقل به مثابۀ معیار سنجش گزاره‌های عرفان نظری

دانشگاه ادیان و مذاهب

دانشکده مذاهب

 

رساله دکتری رشته تصوف و عرفان اسلامی

عقل و نقل به مثابۀ معیار سنجش گزاره‌های عرفان نظری

 

استاد راهنما

حضرت آیت‌الله علی عابدی شاهرودی

 

استاد مشاور اول

حجه الاسلام و المسلمین دکتر امیر دیوانی

 

استاد مشاور دوم

حجه الاسلام و المسلمین دکتر الهی منش

 

1393

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

 

تقدیم ‌أ

تقدیر ‌ب

چکیده ‌ج

کلیات_ 1

تببین موضوع تحقیق_ 2

پرسش اصلی تحقیق_ 4

پرسش‌های فرعی تحقیق_ 4

پیشینه تحقیق_ 4

فرضیه و نسبت آن با فرضیه رقیب_ 5

اهداف تحقیق_ 6

کاربرد تحقیق_ 7

روش تحقیق_ 7

ساختار تحقیق_ 7

نوآوری‌های تحقیق_ 8

فصل اول: مدخل_ 10

گفتار اول: فرایند رخداد شهود و تبدیل آن به گزاره 11

ساحت اول: فرایند ادراک حضوری – شهودی_ 11

اصل اول: مناسبت_ 14

اصل دوم: ارتباط  حضوری_ 16

اصل سوم:  تأثیر گذاری_ 18

ساحت دوم: فرایند ادراک مفهومی – گزاره‌ای_ 21

الف. گزاره‌های توصیفی_ 24

ب. گزاره‌های تبیینی_ 25

ج. گزاره‌های تفسیری_ 25

د. گزاره‌های استنباطی_ 27

ه. گزاره‌های تطبیقی_ 29

گفتار دوم: سنجش پذیری گزاره‌های عرفان نظری_ 32

الف. نظریه خطاناپذیری_ 32

ب. نظریه معیارناپذیری_ 34

ج. نظریه توصیف‌ناپذیری_ 35

د. نظریه سنجش‌پذیری_ 39

اصل: لکل حکم معیار 40

الف. نقد نظریه خطا‌ناپذیری_ 42

ب. نقد نظریه توصیف‌ناپذیری_ 46

ج. نقد نظریه معیارناپذیری_ 48

گفتار سوم: ضرورت و غایت سنجش گزاره‌های عرفان نظری_ 51

فراز اول: ضرورت سنجش_ 51

فراز دوم: غایت سنجش_ 57

الف. اصلاح نقص عبارات و بیانات عارفان 57

ب. برون رفت از تقلید متتبعانه به نقد محققانه در تحقیق تعالیم عرفانی_ 61

ج. بررسی سنجش‌گرانه پیش‌فرض‌های گزاره‌های عرفانی_ 66

اصل اول: تأخر گزاره از شهود 66

اصل دوم: تأثر گزاره از باور 68

گفتار چهارم: معیار و روش سنجش گزاره‌های عرفان نظری_ 71

الف. معیارهای سنجش گزاره‌های عرفانی_ 71

فراز اول: مفهوم میزان عرفان نظری_ 72

فراز دوم: مصداق میزان عرفان نظری_ 74

ب. روش سنجش گزاره‌های عرفانی_ 77

مرحله پیشاسنجش_ 77

مرحله سنجش_ 78

فصل دوم: میزان دینی_ 80

گفتار اول: شناسه میزان دینی_ 81

ساحت اول: ماهیت میزان دینی_ 82

ساحت دوم: اقسام میزان دینی_ 84

الف. میزان عملی و میزان علمی_ 85

ب. میزان تکوینی و میزان تدوینی_ 88

ج. میزان کلی و میزان جزئی_ 90

ساحت سوم: چرایی میزان دینی_ 94

فراز اول: اقسام علم حضوری_ 96

فراز دوم: علم حضوری انسان کامل معصوم 97

فراز سوم: خطاناپذیری انسان کامل معصوم در اخذ و تلقی و بیان 99

گفتار دوم: ماهیت معیارهای دینی در میزان دینی_ 104

احتجاجات و تنجیزات_ 106

اول: نصوص و ظواهر 113

ساحت اول: نصوص__ 115

ساحت دوم: ظواهر 116

فراز اول: فرایند ظهوریابی_ 117

فراز دوم: تقویت ظهور تصدیقی جدی_ 119

دوم: محکم و متشابه 122

فراز اول: تعریف محکم و متشابه 124

فراز دوم: اقسام محکم و متشابه 126

فراز سوم: نسبت نصوص و ظواهر با محکمات و متشابهات_ 128

گفتار سوم: نمونهْ سنجش دینی_ 130

فراز اول: صراط مستقیم از نگاه عرفان 131

فراز دوم: صراط مستقیم از نگاه قرآن 133

فصل سوم: میزان عقلی_ 138

گفتار اول: نقد عرفان به عقل_ 139

نقد عجز عقل در ادراک حقایق_ 144

گفتار دوم: شناسه میزان عقلی_ 151

فراز اول: ماهیت میزان عقلی_ 151

فراز دوم: ساحت میزان عقلی_ 156

الف. نظریه پیشین‌ بنیاد 156

ب. نظریه نوبنیاد 159

گفتار سوم: معیارهای عقلی در میزان عقلی_ 163

فراز اول: ضروریات و نظریات_ 164

تکمیل: نقد عقل به خطای ادراک_ 166

فراز دوم: ملاک تشخیص صدق نظریات_ 172

الف. نظریه پیشین بنیاد  (= نظریه ارجاع ) 172

ب. نظریه نو بنیاد (= نظریه نقد عقل به عقل ) 178

فراز سوم: اعتبار سنجی نظریات_ 189

گفتار چهارم: نمونهْ سنجش عقلی_ 193

فراز اول: ماهیت اطلاق ذاتی مقسمی از نگاه عرفان 193

فراز دوم: نقد دیدگاه عرفا درباره تفسیر اطلاق ذاتی_ 195

خاتمه و نتیجه 199

کتابنامه 216

 

چکیده

عرفان نظری نه برپایه نظریه‌های خطاناپذیری، معیارناپذیری و توصیف‌ناپذیری بلکه بر پایه نظریه سنجش‌پذیری گزاره‌های عرفانی به میزان نیاز دارد تا صدق و خطای گزاره‌‌هایش به دست آید و در پی آن نتایجی چند حاصل شود. این میزان یک دستگاه شناختاری است که بر گزاره‌های عرفان نظری نظارت دارد و بر پایه اصول موجود در آن که به نوعی دلیل صدق هستند، به عنوان معیارهای متناسب با آن گزاره‌ها به سنجش می‌پردازد.

   میزان عرفان نظری بردو قسم است: یکی میزان دینی که بر گزاره‌های نقلی تکیه دارد و دیگری میزان عقلی که بر گزاره‌های عقلی مبتنی است و هر یک از این دو میزان دارای دو گونه معیارهای پایه و غیرپایه هستند. معیارهای پایه معیارهای ضروری، واقعی و یقینی هستند که به نحو مطلق صادق هستند و لذا خطاناپذیر، خلاف‌ناپذیر، انکارناپذیر و ابطال‌ناپذیرند. اما معیارهای غیرپایه معیارهای محدود، تدریجی الحصول و نظری هستند که به نحو مشروط صادق می‌باشند؛ هر چند در عین احتمال صدق، امکان خطا، انکار و ابطال در آنها وجود دارد.

معیارهای پایه در میزان دینی احتجاجات نام دارند که ادله پیشااجتهادی، ادله مثبته، مدارک کافی، منشأ قطع بالمعنی الاخص و مدارک ثابت و معیارهای غیرپایه در این میزان تنجیزات نام دارند که ادله اجتهادی، ادله منجزه، مدارک مشروط، منشأ قطع بالمعنی الاعم و مدارک متغیر هستند. اما معیارهای پایه در میزان عقلی ضروریات نام دارند که اصول عام و همگانی، پیشاتجربی و پیشا استدلالی و ضروری الصدق هستند و معیارهای غیرپایه همان نظریات هستند که اصول غیرهمگانی، استدلالی اما پیشاتجربی و ممکن الصدق و الخطا هستند.

میزان دینی یک دستگاه نظارتی بر گزاره‌های عرفان نظری است که بر پایه ادله دینی به سنجش آن گزاره‌ها می‌پردازد و این سنجش نخست با احتجاجات صورت می‌گیرد که به صرف استخراج و عرضه مستقیم گزاره‌ها به آنها کافی است؛ اما اگر چنین معیاری به دست نیامد، به سراغ تنجیزات باید رفت که پس از استخراج منجّزات و استنباط اجتهادی دلیل متناسب سنجش صورت می‌گیرد. اما میزان عقلی یک دستگاه سنجشگر ناظر بر عرفان نظری است که بر اساس اصول عقلی به سنجش گزاره‌های عرفانی می‌پردازد. این سنجش نخست با ضروریات صورت می‌گیرد که به صرف استخراج و عرضه مستقیم گزاره‌ها به آنها انجام می‌گیرد و اگر چنین معیاری به دست نیامد، سنجش با معیارهای غیرپایه یعنی همان نظریات متناسب که به روش استدلالی محض به دست می‌آیند، صورت می‌گیرد.

کلید واژه

گزاره عرفانی، سنجش‌پذیری، میزان دینی، میزان عقلی، احتجاجات، تنجیزات، ضروریات و نظریات.

کلیات

تببین موضوع تحقیق

   عرفان اسلامی به گونه علمی در دو شاخه تجسد پیدا کرده است؛ یکی عرفان عملی به نام علم سلوک و دیگری عرفان علمی و نظری به نام علم مشاهده و مکاشفه. هر یک از این دو یک ساختار مستقل همراه با موضوع و مسائل منحاز دارند و مجموعه‌ای از گزاره‌های عرفانی می‌باشند.

روی سخن این پژوهش، بررسی و تبیین معیارهای سنجش گزاره‌های عرفان نظری به عنوان یکی از مسایل معرفت‌شناسی در حوزه فلسفه عرفان نظری است. بر این پایه که « لکل علم معیار » معیار صدق و خطای گزاره‌های عرفان نظری چیست؟ یعنی اگر صدق منطقی به معنای مطابقت گزاره با واقع باشد، با چه معیاری می‌توان مطابقت گزاره‌های عرفان نظری با واقع را سنجید؟

پیش از پاسخ، باید بر این نکته توجه داد که این تحقیق و سنجش بر آن است تا معیاری عام برای همه عرفان پژوهان نشان دهد؛ چه آنان که اهل شهود نیستند، اما با قدر دانستن ارزش شناختاری گزاره‌های عرفانی، به دنبال حقیقت با عنصر یقین هستند تا صواب را دریابند و از خطا درگذرند و چه آنان که اهل شهودند و از مشاهداتشان گزارش داده‌اند. زیرا امکان خطا در گزارششان وجود دارد؛ برای نمونه چه بسا تحت تأثیر پیش فرض‌ها و باورهایشان بوده‌ باشند و در هنگام گزارش از آن تأثیر پذیرفته‌ باشند و توصیف‌شان را رنگ خورده  باشد. لذا به معیاری برای شناخت صواب و خطای گزارش خویش نیاز دارند.

بر این اساس این تحقیق این پرسش‌ها را فرا روی خود دارد: به راستی آیا عارف واقع را دریافته و متن واقع و واقعیت را آن گونه که در واقع است، دریافته و مشاهده کرده و به همان گونه گزارش داده است؛ یا نه، شهود واقع بر پایه باورهای پیشین بوده و گزاره‌ها بر اساس آن باورها بوده است و یا اگر به فرض اصل واقعیت را به همان گونه که در واقع است، ادراک کرده، آیا نوع واقعیت را دریافته و آن را به صواب توصیف کرده و حکمی مطابق با واقع داده‌ است و یا نه، فقط اصل واقعیت را دیده و در تشخیص نوع واقعیت به اشتباه رفته‌ و در مقام توصیف و حکم به خطا رفته و به جای واقعیت از شبهه واقعیت گزارش کرده است؟ معیار و میزان تمایز صواب از خطا چیست؟

از باب تشبیه معقول به محسوس می‌توان این مثال را ذکر نمود: کسی چوبی را که نیمی از آن در آب فرو رفته، دیده و در مقام گزارش حکم داده چوب از نیمه شکسته است؛ ولی دیگری از حکم به شکستگی چوب پرهیز کرده و گزارش شکستگی چوب را تکذیب کرده است. کدام یک به صواب گزارش داده‌اند و حکمی صادق صادر کرده‌اند؟ آیا هر دو واقع را دیده‌اند؟ یا واقعا اصل شکستگی را دیده‌اند، ولی در حکم به نوع شکستگی اختلاف کرده‌اند؟ کدام یک به صواب حکم داده و کدام یک به خطا؟ ترازوی سنجش چیست؟ در اینجا معیار تمایز صواب از خطا قانون شکست نور در فیزیک است. اولی با آن که در رؤیت خطا نکرده و واقعا نیز شکستگی را رؤیت کرده، لیکن در توصیف و حکم به خطا رفته و به جای حکم به شکستگی نور در نقطه تلاقی چوب و آب، حکم به شکستگی چوب داده است.

به واقع اگر سنجش در عرفان نظری به گونه برجسته پی ‌گرفته نشود و به پرسش معیار‌ها به درستی پاسخ داده نشود، هرگز نمی‌توان حقیقت را از پندار تمایز داد و بر پایه اعتماد عقلی و طمأنینه قلبی ‌گزاره‌های عرفانی را پذیرفت و در مسایل هستی‌شناختی به آنها تمسک جست؛ تعارضات موجود در آن گزاره‌ها را مرتفع ساخت؛ به اصول یقینی عرفانی دست یافت؛ آن اصول را به صورت اصول کلی عقلی مبدل ساخت؛ به معماری اصلاح‌گرایانه عرفان نظری دست زد و هستی‌شناسی عرفانی را به هستی شناسی دینی نزدیک ساخت.

با توجه به این توضیح، پرسش تحقیق بر روی چیستی معیار سنجش آن گزاره‌ها متمرکز می‌شود؛ به این که با چه معیاری می‌توان آنچه را که از عارفان به عنوان گزاره‌های عرفانی به ارث رسیده و محققان با آن مواجهه‌اند، سنجید تا صواب و خطای آن گزاره‌ها به دست آید؟ این پرسش‌ موضوع اصلی و محوری تحقیق این رساله است.

در سنت عرفان نظری این میزان به یک اعتبار به دو قسم تقسیم شده است که به دلایلی حجیت صدق دارند و می‌توانند معیار قرار گیرند: یکی میزان دینی که بر گزاره‌های نقلی تکیه دارد و دیگری میزان عقلی که بر گزاره های عقلی تکیه دارد.

مقصود از عقل و نقل چیست؟ مقصود از عقل به عنوان میزان در فرهنگ عرفان دانش عقلی است که به گونه  سازمند از دو نوع معیار تشکیل شده است؛ یکی معیارهای پایه چون ضروریات و دیگری معیارهای غیرپایه چون نظریات. مقصود از نقل به عنوان میزان در فرهنگ عرفان همه مجموعه گزاره‌های معرفتی و اعتقادی است که از کتاب و سنت اصطیاد می‌شوند و به دو قسم معیارهای پایه چون احتجاجات و معیارهای غیرپایه چون تنجیزات تقسیم می‌شوند و در جایگاه میزان سنجش قرار می‌گیرند. بررسی کامل ماهیت و حجیت هر یک از این دو میزان همراه با تعریف و تشریح معیارهای پایه و غیرپایه در هر کدام از این دو میزان در این رساله انجام می‌گیرد. ان شاء الله تعالی.

تعداد صفحه : 234

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09199970560        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید