دانلود پایان نامه:گزارش، شرح و سنجش دیدگاه‌های تازه درباره‌ی علم دینی با تأکید بر دیدگاه‌های عبدالکریم سروش، مصطفی ملکیان، علی پایا

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :دین شناسی

عنوان : گزارش، شرح و سنجش دیدگاه‌های تازه درباره‌ی علم دینی با تأکید بر دیدگاه‌های عبدالکریم سروش، مصطفی ملکیان، علی پایا

دانشگاه ادیان و مذاهب

دانشکده ادیان

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته دین شناسی

عنوان پایان نامه:

 گزارش، شرح و سنجش دیدگاه‌های تازه درباره‌ی علم دینی

 با تأکید بر دیدگاه‌های عبدالکریم سروش، مصطفی ملکیان، علی پایا و بیژن عبدالکریمی

استاد راهنما:

حجهالاسلام دکتر حسین دیبا

استاد مشاور:

دکتر الله‌کرم کرمی‌پور

 

شهریور 1392

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

فصل اول: کلیات و مباحث مقدّمات

بخش اوّل: کلّیات… 2

  1. بیان مسأله. 2
  2. ضرورت و هدف تحقیق.. 3
  3. پیشینه تحقیق.. 4
  4. روش تحقیق.. 7

بخش دوم: مباحث مقدماتی.. 8

  1. سیر تاریخی و اقدامات صورت گرفته درباره علم دینی.. 8
  2. زمینه‌های طرح و بسط اندیشه‌ی علم دینی.. 10
  3. معنا و مفهوم علم دینی.. 13
  4. رویکردهای عمده در باب علم دینی.. 25

نگاه و روایت اول. 25

نگاه و روایت دوم. 28

نگاه و روایت سوم. 30

  1. چالش‌های نظری فراروی علم دینی.. 33

فصل دوم:گزارش و سنجش دیدگاه دکتر عبدالکریم سروش

مقدمه. 37

بخش اول: رویکرد مثبت و ایجابی به علم دینی.. 38

  1. مقصود از علوم انسانی.. 38
  2. تجربی بودن علوم انسانی.. 39
  3. تعریف علوم انسانی.. 40
  4. تفکیک مقام گردآوری از مقام داوری.. 41
  5. وابستگی علم به جهان بینی و ایدئولوژی عالِم در مقام گردآوری.. 42
  6. اسلامی کردن علوم انسانی.. 45

جمع‌بندی.. 47

بخش دوم: رویکرد انتقادی و سلبی به علم دینی.. 49

  1. عوامل و انگیزه‌های دینی کردن علم. 49

نقد و سنجش…. 50

  1. علم دینی در مقام ثبوت و نفس الأمر. 53

نقد و سنجش…. 54

  1. علم دینی و فرایند تکوین علوم. 55

نقد و سنجش…. 58

  1. شواهدی تاریخی بر بی‌ نتیجه بودن ایده علم دینی.. 61

نقد و سنجش…. 63

  1. علم دینی ممکن امّا نامطلوب… 64

نقد و سنجش…. 65

جمع‌بندی.. 69

فصل سوم:گزارش و سنجش دیدگاه آقای مصطفی ملکیان

مقدمه. 75

  1. مقصود از علم دینی.. 75
  2. نقصان علوم انسانی موجود. 77

نقد و سنجش…. 80

  1. تعارض علم و دین.. 84

نقد و سنجش…. 87

  1. امکان علم دینی.. 91

الف) تصحیح علوم موجود. 91

نقد و سنجش…. 92

ب) تأسیس علوم جدید. 93

انتقاد اول. 94

نقد و سنجش…. 95

انتقاد دوم. 98

نقد و سنجش…. 99

انتقاد سوم. 102

نقد و سنجش…. 103

ج) الهام گرفتن از گزاره‌های دینی در ساخت نظریّه‌های علمی.. 106

نقد و سنجش…. 106

  1. مطلوبیّت علم دینی.. 107

نقد و سنجش…. 109

جمع بندی.. 111

فصل چهارم: گزارش و سنجش دیدگاه دکتر علی پایا

مقدمه. 119

  1. تفاوت علم و فناوری.. 120

نقد و سنجش…. 124

  1. امتناع علم دینی و امکان فناوری دینی.. 126

نقد و سنجش…. 127

  1. علم دینی و حوزه علوم انسانی و اجتماعی.. 129

نقد و سنجش…. 131

  1. نقد استدلال‌های مدافعان علم دینی.. 132

الف) نقد دیدگاه آقای ریاحی و همکاران. 133

ب) نقد دیدگاه دکتر خسرو باقری.. 134

نقد و سنجش…. 137

ج) نقد دیدگاه آقای بستان. 139

نقد و سنجش…. 140

جمع بندی.. 141

فصل پنجم: گزارش و سنجش دیدگاه دکتر بیژن عبد الکریمی

مقدمه. 145

  1. طرح علوم انسانی اسلامی، ایده‌ای تاریک و ناروشن! 146

الف) معانی «دین یا الهیات» و «علوم انسانی». 146

ب) صورت‌بند‌ی‌های مسأله. 147

نقد و سنجش…. 151

  1. طرح علم دینی یا شرق شناسی وارونه؟. 157

نقد و سنجش…. 158

جمع‌بندی.. 160

نتایج و پیشنهاد‌ها. 161

فهرست منابع. 164

 

چکیده

این نوشتار به گزارش و سنجش انتقادهای چهار مخالف و منتقد مهم علم دینی در ایران، دکتر عبدالکریم سروش، آقای مصطفی ملکیان، دکتر علی پایا و دکتر بیژن عبدالکریمی می‌پردازد. پیش از آغاز مباحث اصلی، به منظور در اختیار داشتن چارچوبی مفهومی و روشن شدن جوانب بحث، از مباحثی چون معنا و مفهوم علم دینی، زمینه‌های طرح و بسط اندیشه علم دینی و رویکردهای عمده در باب علم دینی، سخن به میان آمده است.

اندیشه دکتر سروش در باره علم دینی، از پیشگامی در ارائه قرائتی از علم دینی در ایران تا نامطلوب دانستن علم اسلامی، در نوسان بوده است. او در اوایل دهه 60  به ارائه و تبیین قرائتی حداقلی از علم دینی می‌پردازد امّا در دهه 70، جریان دینی کردن علم در جهان اسلام را به شدّت مورد انتقاد قرار می‌دهد. دکتر سروش در ضمن انتقادهای خود با تفکیکی که میان مقام ثبوت و نفس الأمر و مقام اثبات و تحقّق خارجی علوم قائل می‌شود، خواسته یا ناخواسته، توجه موافقان را به پرهیز از خلط میان این دو مقام معطوف می‌کند؛ خلطی که خود او نیز در انتقادهایش مانند برخی موافقان، مصونِ از آن نمانده است.

انتقادهای آقای ملکیان با صبغه‌ای تحلیلی و دقّت و ثمربخشی افزون‌تر، در عین حال که قابل نقد و پاسخ است، موافقان را متوجه پیش فرض‌ها و مقدّمات اندیشه‌ی تولید علم دینی می‌نماید. او که علم دینی را منطقاً ممکن می‌داند، کوشش‌های انجام شده را ناموفق ارزیابی می‌کند و از دغدغه‌های مهم و مغتنمی در این باره سخن می‌گوید. دکتر علی پایا از موضع یک مدافع فلسفه‌ی علم رئالیستی انتقادی، به تحلیل و واکاوی ایده علم دینی می‌پردازد. او با تأکید بر تفاوت علم و فناوری و نیز دوگانه دانستن ماهیت علوم اجتماعی و برخی علوم انسانی، ضمن اصرار بر امتناع علم دینی، از امکان و مطلوبیت فناوری بومی و دینی، دفاع می‌کند.

خلاصه آن‌که انتقادهای این چهار مخالف نه تنها عرصه را بر موافقان تنگ نمی‌کند و این اندیشه را با چالشی جدّی مواجه نمی‌سازد بلکه حاوی نکته‌های مثبت و مفیدی است که بر مباحث نظری این مقوله روشنی می‌بخشد و خلأها و زوایای پنهان آن را در معرض دید موافقان قرار می‌دهد که به مهم‌ترین آن‌ها اشاره شد. در نقد و سنجش انتقادهای مذکور ضمن گزارش دقیق و منصفانه هر انتقاد، از روش تحلیلی استفاده شده است.

واژه‌های کلیدی: علم دینی، علوم انسانی اسلامی، فناوری بومی و دینی، عبدالکریم سروش، مصطفی ملکیان، علی پایا و بیژن عبدالکریمی.

بخش اوّل: کلّیات

. بیان مسأله

موضوع علم دینی در ایران، با عمر سی و چند ساله خود، با دیدگاه‌های موافق و مخالف برخی اندیشمندان ایرانی همراه بوده است. موافقان علم دینی در ایران، تعاریف و تصاویر متفاوتی از این مقوله ارائه کرده‌اند. عده‌ای از موافقان مقصود از علم، در تعبیر علم دینی را علم تجربی[1] دانسته‌اند و برخی دیگر معنای آن را عام قلمداد کرده‌اند. دسته‌ای از مدافعان علم دینی، در تولید و شکل‌گیری آن بر روش تجربی[2] پای فشرده‌اند و برخی دیگر از تکثرگرایی[3] روش شناختی سخن گفته‌اند. عده‌ای از باورمندان علم دینی بر تأثیر پیش فرض‌های متافیزیکی دینی تأکید می‌کنند و برخی دیگر، فرضیه‌ها و نظریه‌های علمی را در متون و منابع دینی جستجو می‌کنند. گروهی از موافقان علم دینی، تمام دغدغه و اهتمام خود را تولید علوم انسانی اسلامی عنوان می‌کنند و برخی دیگر علوم طبیعی را نیز داخل در محل نزاع می‌دانند. خلاصه آنکه در اردوی موافقان و حامیان علم دینی، طیفی از آرا و نگاه‌های متفاوت در این زمینه وجود دارد.

در سوی دیگر برخی منتقدان و مخالفان علم دینی اندیشه‌ی دینی کردن علم را میراث فرسوده‌ای تلقی می‌کنند که روزگاری امتحان خود را پس داده و نمره خوبی نیاوده است و عده‌ای دیگر صرف عدم موفقیت کوشش‌های صورت گرفته را دال بر عدم امکان تأسیس علم دینی و اسلامی نمی‌دانند. برخی از مخالفان اساساً علم دینی را ممکن نمی‌دانند و تعبیر علم دینی را واجد تناقض درونی و متنافی الاجزاء[4] تلقی می‌کنند و در عوض از امکان فناوری دینی و بومی سخن می‌گویند امّا برخی دیگر از مخالفان علم دینی با اذعان به امکان علم دینی، آن را مطلوب نمی‌دانند و خلاصه آن‌که همان تشتت و تعدّد آرا در جانب منتقدان و مخالفان علم دینی نیز مشاهده می‌شود. بنابراین نمی‌توان ادّعا کرد همه باورمندان و موافقان علم دینی در ایران، به تعریف و تصویر واحدی دست یافته‌اند و مخالفان و منتقدان نیز بر ایرادات و اشکالات مشخّصی اجماع کرده‌اند.

در این نوشتار سعی بر آن است دیدگاه‌های سه تن از مهم‌ترین منتقدان و مخالفان علم دینی در ایران، دکتر عبدالکریم سروش، آقای مصطفی ملکیان و دکتر علی پایا، گزارش و سنجش گردد. در گزارش دیدگاه‌های این افراد، صرفاً به مقالات و مطالبی از آن‌ها پرداخته می‌شود که مستقیماً به موضوع علم دینی اختصاص دارد و از استنباط و استخراج مقصود و نظر آن‌ها از مباحث و مواضع دیگرشان، اجتناب خواهد شد. مقصود از سنجش در این‌جا، معنای دقیق آن یعنی نشان دادن نقاط قوّت و نقاط ضعف دیدگاه‌های ایشان است و تنها جنبه سلبی و منفی آن مدّ نظر نیست.

تعداد صفحه : 179

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09361998026        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید