دانلود پایان نامه : ارزیابی مسائل اقتصادی اجتماعی منطقه کاکارضا لرستان و اثرات آن بر جنگل‌های منطقه

 دانلود متن کامل پایان نامه  ارزیابی مسائل اقتصادی اجتماعی منطقه کاکارضا لرستان و اثرات آن بر جنگل‌های منطقه

دانشگاه ملایر

دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته مهندسی منابع طبیعی گرایش مهندسی جنگل

با عنوان:

ارزیابی مسائل اقتصادی اجتماعی منطقه کاکارضا لرستان و اثرات آن بر جنگل‌های منطقه

استادان راهنما:

دکتر فرهاد قاسمی آقباش

دکتر علیرضا ایلدرمی

استاد مشاور:

مهندس محسن میرزایی گودرزی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

از دیرباز جنگل­ها به وسیله روستاییان حاشیه نشین و جنگل نشین مورد بهره برداری قرار گرفته­اند و امروزه نیز در برخی مناطق به ویژه جنگل­های زاگرس این روال ادامه دارد به طوری که روز به روز بر وسعت عرصه­های تخریب شده افزوده می­شود. تحقیق حاضر با هدف بررسی و اولویت‌بندی عوامل اقتصادی و اجتماعی مؤثر بر تخریب جنگل‌ها در منطقه‌ی کاکارضا استان لرستان صورت پذیرفت. این بررسی یک مطالعه‌ی توصیفی ـ پیمایشی، از نوع کمّی و مقطعی است که داده‌های آن به روش میدانی گردآوری شده است. جوامع آماری این تحقیق کل ساکنان منطقه‌ی کاکارضا به تعداد 356 خانوار و نیز کارشناسان اداره‌ کل منابع طبیعی استان لرستان به تعداد 55 نفر بودند که به روش تصادفی ساده از میان آنها براساس پیشنهاد جدول کرجسی و مورگان به ترتیب نمونه‌هایی به تعداد 186 و 44 نفر انتخاب شد. به منظور گردآوری داده‌ها از پرسشنامه‌ی محقق ساخته که روایی و پایایی آن مورد بررسی و تأیید قرار گرفته است، استفاده شد. نتایج بررسی‌ها نشان داد که عوامل کشاورزی، دام و دامداری، سوخت و بهره­برداری، درآمد اهالی و جاده­های احداثی در تخریب جنگل­های منطقه مورد مطالعه تاثیر معنی­داری دارند. همچنین نتایج اولویت‌بندی با استفاده از فرآیند تحلیل سلسه مراتبی اولویت عوامل بهره­برداری و برداشت و تغییرات کاربری اراضی را در مقایسه با عوامل مربوط به دام نشان داد.

واژه‌های کلیدی: عوامل اقتصادی و اجتماعی، بهره­برداری، تخریب جنگل، فرآیند تحلیل سلسه مراتبی

فهرست مطالب

پیشگفتار. 1

1-1- مقدمه.. 4

1-2- بیان مساله.. 6

1-3- ضرورت انجام تحقیق… 7

1-4- اهداف تحقیق… 8

1-5- سوالات… 9

1-6- فرضیه‌ها. 9

1-7- جنگل‌های ایران.. 9

1-7-1- تقسیم بندی جنگل‌های ایران.. 10

1-7-2- منطقه رویشی زاگرس…. 10

1-7-3- مهمترین گونه‌های منطقه رویشی زاگرس…. 11

1-7-4- مهمترین مسائل و مشکلات اقتصادی و اجتماعی جنگل‌های زاگرس…. 12

1-7-4-1- افزایش جمعیت… 12

1-7-4-2- فقر اقتصادی قشر جنگل‌نشین… 12

1-7-4-3- وجود دام در جنگل.. 13

1-7-4-4- تخریب جنگل به منظور تهیه انواع زغال و چوب… 13

1-7-5-5- آتش سوزی… 13

1-7-4-6- توسعه کشاورزی در جنگل و تغییرات کاربری اراضی… 14

1-7-4-7- عدم وجود مدیریت یکپارچه در جنگل‌ها. 14

1-7- 4-8- عدم بهره‌برداری صحیح از محصولات فرعی… 14

2-1- مقدمه.. 18

2-2- پیشینه تحقیق در داخل کشور. 18

2-3- پیشینه تحقیق در خارج از کشور. 22

3-1 مقدمه.. 27

3-2 مشخصات منطقه.. 27

3-2-1- موقعیت جغرافیایی… 27

3-2-2- ویژگی‌های اقلیم.. 27

3-2-3- پوشش گیاهی… 28

3ـ3ـ روش تحقیق… 28

3ـ3ـ جامعه آماری… 28

3ـ4ـ نمونه آماری… 29

3ـ5ـ روش گردآوری داده‌ها. 31

3ـ6ـ تعیین روایی و پایایی پرسشنامه.. 34

3-6-1- تعیین پایایی پرسشنامه.. 34

3ـ6ـ2ـ تعیین روایی… 36

3ـ6ـ2ـ1ـ بررسی روایی پرسشنامه‌ی بررسی نظرات کارشناسان اداره کل منابع طبیعی… 36

3ـ6ـ2ـ2ـ بررسی روایی پرسشنامه‌ی بررسی نظرات ساکنین منطقه‌ی کاکا رضا. 36

3ـ7ـ روش‌های تجزیه و تحلیل.. 47

3ـ7ـ1ـ فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP). 47

3-8- بررسی روند تغییرات کاربری اراضی و پوشش گیاهی با استفاده از عکسهای هوایی و تصاویر ماهوارهای… 52

4ـ1ـ مقدمه.. 54

4-2- نتایج تجزیه و تحلیل پرسشنامه ساکنین محلی… 54

4ـ2ـ1 تجزیه و تحلیل اطلاعات با استفاده از آمار توصیفی… 54

4ـ2ـ1ـ1 توصیف اطلاعات مشخصات فردی پاسخگویان.. 54

4-2-1-2- توصیف اطلاعات مربوط به متغیرهای تحقیق… 57

4ـ3ـ تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از آمار استنباطی… 62

4ـ3ـ1ـ آزمون نرمال بودن.. 62

4ـ3ـ2ـ آزمون فرضیه‌های پژوهش…. 63

4ـ3ـ2ـ1ـ آزمون فرضیه‌ی اول.. 63

4ـ3ـ2ـ2ـ آزمون فرضیه‌ی دوم.. 65

4ـ3ـ2ـ3ـ آزمون فرضیه‌ی سوم.. 66

4ـ3ـ2ـ4ـ آزمون فرضیه‌ی چهارم.. 67

4ـ3ـ2ـ5ـ آزمون فرضیه‌ی پنجم.. 68

4ـ3ـ3ـ اولویت‌بندی متغیرهای تحقیق… 70

4ـ3ـ3ـ1ـ اولویت‌بندی متغیرها با آزمون فریدمن… 70

4ـ3ـ4ـ بررسی نقش میزان درآمد در تخریب جنگل‌ 71

4-4- نتایج تجزیه و تحلیل پرسشنامه کارشناسان.. 73

4-4-1- نتایج آمار توصیفی متغیرهای جمعیت شناسی نمونه مورد مطالعه.. 73

4-4-1-1- جنسیت… 73

4-4-1-2- تحصیلات… 74

4-4-1-3- عنوان شغل.. 74

4-4-1-4- سابقه‌ی خدمت نمودار. 75

4-4-2- نتایج  وزن دهی معیار ها و زیر معیار ها به روش AHP: 75

4-4-3- محاسبه وزن نهایی عوامل تخریب… 78

4-5- نتایج بررسی روند تغییرات کاربری اراضی و پوشش گیاهی در منطقه مورد مطالعه.. 79

5ـ1ـ مقدمه.. 81

5ـ2ـ بیان خلاصه‌ای از اطلاعات زمینه‌ای… 82

5ـ3ـ بیان یافته‌های توصیفی… 83

5ـ4ـ بحث بر یافته‌ها(مقایسه با سایر تحقیقات انجام گرفته). 84

5ـ5ـ نتیجه‌گیری کلی (نتایج کاربردی). 87

5ـ6ـ پیشنهادات… 88

5-6-1- پیشنهادات اجرایی… 88

5-6-2- پیشنهادات برای تحقیقات آتی… 89

5ـ7ـ محدودیت‌ها. 89

منابع.. 90

پیشگفتار

جنگل به عنوان یکی از مهم­ترین ارگانیزم­های حیات­بخش زندگی انسان­ها در زمرۀ منابع طبیعی تجدید شونده بوده و از قدمتی طولانی برخوردار است. در حال حاضر جنگل­زدایی به عنوان یکی از بزرگترین مشکلات محیط زیستی جهانی شناخته شده است. به گزارش ارائه شده از طرف بانک جهانی در سال 2001 بیش از 6/1 میلیارد نفر در دنیا به اشکال مختلف به جنگل برای تأمین معیشتشان وابسته اند و حدود 60 میلیون نفر از افراد بومی و ساکن در جنگل­ها تمام نیازهای اولیه و ضروری خود را به طور کامل از منابع جنگلی تأمین می کنند و همچنین 350 میلیون نفر در داخل یا مجاورت جنگل­های متراکم زندگی می­کنند که به طور گسترده برای تأمین معیشت و درآمد به این منابع وابسته هستند. در گذشته قبل از شروع تحولات مربوط به توسعه اقتصادی – اجتماعی در دنیا، جمعیت کم و نرخ رشد آن محدود بود. در آن دوران تعادلی در بهره­برداری از جنگل حاکم بود. با شروع تحولات صنعتی و به وجود آمدن نیازهای جدید منابع سلولزی و همچنین افزایش سریع جمعیت، کشورهای توسعه یافته توانستند با شتاب مناسب حرکت کنند و جنگل­ها را به عنوان منبع اصلی تامین نیاز چوب و سلولز تجهیز و مورد استفاده قرار دهند، در حالی که کشورهای دیگر با تاخیر در این زمینه دچار بحران شدند و جنگل­ها در حین حفظ نقش قبلی خود، به عنوان عرصه دامداری و قطع درخت برای تامین سوخت  و زمین کشاورزی برای جمعیت رشد کرده روستاها تبدیل گردیدند و بدین ترتیب سرعت تخریب جنگل­ها شدت پیدا کرد.

منابع طبیعی کشور قرن­ها بستر زیست، تولید و معاش و حضور اقوام عشایر این سرزمین بوده و به رغم خشکی طبیعی به مدد وجود پستی و بلندی و تنوع اقلیم، امکان استفاده­های متنوع و متناسب را برای بهره­برداران فراهم کرده است. طی این دوره بهره­برداری تا زمانی که استفاده از سرزمین در حد توان اکولوژیک آن بوده، هیچ مشکلی از انهدام و تخریب منابع طبیعی نیز مشهود نبوده است، اما طی قرن حاضر و به خصوص چند دهه اخیر با افزایش جمعیت و افزایش سطح زندگی، استفاده بی­رویه والبته خارج از توان اکوسیستم­ها توسعه یافته و تخریب منابع­طبیعی در نظر بهره­برداران، متولیان و پژوهشگران نمود پیدا کرده است. تقریبا تمامی برنامه­ریزان و سیاست گزاران بخش منابع­طبیعی کشور بر این نکته اتفاق نظر دارند که این منابع در حال زوال و تخریب است و با شیوه­های کنونی بهره­برداری، این روند همچنان ادامه خواهد داشت.

جنگل­های منطقه زاگرس در سال­های اخیر به دلیل دخالت­های بی رویه انسان و وابستگی مردم به این منابع دستخوش تغییرات زیادی شده است. دخالت­های انجام گرفته که به طور عمده با هدف تأمین نیازهای اولیه زندگی انجام گرفته، موجب تغییرات زیادی از نظر فرم، تنوع تاج پوشش این جنگل­ها شده است. با توجه به عوامل مختلف موثر در تخریب این جنگل­ها شامل عوامل فنی، فیزیکی و انسانی و به لحاظ نقش کلیدی عوامل انسانی، باید به بررسی چگونگی عملکرد مولفه انسانی پرداخت که از مجموع مسائل مربوط به این عامل تحت عنوان عوامل اقتصادی- اجتماعی یاد می شود. از آنجا که اهمیت و نقش هر یک از مسائل اقتصادی و اجتماعی در مناطق اکولوژیکی مختلف مشخص نیست و از طرفی با توجه به شرایط اقلیمی، ادافیکی، اجتماعی و اقتصادی خاص، دسته­هایی از این عوامل دارای اثر ­و اهمیت بیشتری هستند، باید به شناسایی دقیق این عوامل و سهم هر یک از آنها در تخریب جنگل­های منطقه مورد مطالعه پرداخت.

به نظر می­رسد که قبل از هراقدامی می­بایست تخریب منابع طبیعی متوقف شود و برنامه­ای برای قطع تخریب منابع طبیعی تنظیم گردد. که این برنامه در سطح ملی به عنوان یک راهبرد کلان مستلزم شناخت دقیق این عوامل و تعیین سهم هر یک از آنها در این مساله است. متاسفانه بحث پژوهش در خصوص مسائل اجتماعی- اقتصادی جنگل در ایران مورد غفلت واقع شده و کمتر به آن پرداخته شده است. به طور کلی می­توان گفت که احیای جنگل­های زاگرس مستلزم سرمایه گذاری زیاد، تهیه و تدوین برنامه­های اصولی و منطقی همراه با وجود نیروی انسانی متخصص است. که در این خصوص باید به مسائل اقتصادی و اجتماعی روستاییان و عشایر و میزان وابستگی آن­ها به جنگل و فرآورده­های جنگلی توجه مبذول داشت. بنابراین مطالعه حاضر به شناسایی و بررسی مهم­ترین مسائل اقتصادی و اجتماعی جنگل­نشینان و سهم هر یک از آن در تخریب جنگل­های منطقه مطالعاتی مورد نظر می پردازد.

 

 

 

1-1- مقدمه

جنگل­ها مهم­ترین منابع کره­خاکی هستند و عملکرد آنها نقشی مهم و اساسی در حفظ تعادل اکولوژیک دارد. هرگونه تغییرات مضر و قابل اندازه­گیری در کیفیت فیزیکی، شیمیایی یا توان زیستی منابع طبیعی که موجب از دست رفتن یا کاهش کمی و کیفی خدمات منابع طبیعی مثل کارکردهای فیزیکی و بیولوژیکی آن گردد، اصطلاحاً تخریب یا آسیب منابع طبیعی نامیده می­شود (Almeida،1994).

در گذشته قبل از شروع تحولات مربوط به توسعه اقتصادی – اجتماعی در دنیا، جمعیت کم و نرخ رشد آن محدود بود. در آن دوران تعادلی در بهره­برداری از جنگل حاکم بود. با شروع تحولات صنعتی و به وجود آمدن نیازهای جدید منابع سلولزی و همچنین افزایش سریع جمعیت، کشورهای توسعه یافته توانستند با شتاب مناسب حرکت کنند و جنگل­ها را به عنوان منبع اصلی تامین نیاز چوب و سلولز تجهیز و مورد استفاده قرار دهند، در حالی که کشورهای دیگر با تاخیر در این زمینه دچار بحران شده اند و جنگل­ها در حین حفظ نقش قبلی خود، به عنوان عرصه دامداری و قطع درخت به منظور تامین سوخت و زمین کشاورزی برای جمعیت رشد کرده روستاها تبدیل گردیدند و بدین ترتیب سرعت تخریب جنگل شدت پیدا کرد، به طوری که مدیریت منابع جنگلی به چالش بزرگی بین طراحان، نهادهای سیاسی و مدیران بخش جنگل به خصوص در کشورهای در حال توسعه جهت کنترل روند کاهش این منابع مبدل شده است.  (Rishi، 2003). چرا که وضعیت جنگل­های هر کشور به عنوان شاخصی از توسعه یافتگی در آن کشور محسوب می­گردد. در نتیجه حفاظت و احیای آن مقوله اساسی جهت به وجود آمدن شرایط توسعه است (Anonymous،1998).

جنگل­های بلوط غرب واقع در رشته­کوه­های زاگرس با سطحی معادل 5 میلیون هکتار، بیشترین سهم از جنگل­های ایران را به خود اختصاص داده و تاثیر مهمی در تامین آب، تعدیل آب و هوا و تعادل اقتصادی و اجتماعی کشور دارند (ثاقب طالبی و همکاران، 1383). به دلیل تاج پوشش باز و رسیدن نور به کف جنگل، پوشش علفی از تنوع و تراکم مناسبی برخوردار بوده و به همین دلیل، عرصه این جنگل­ها مکان مناسبی برای چرای دام محسوب می­شود (فتاحی،1373؛ پور هاشمی،1372؛ جزیره ای و ابراهیمی رستاقی،1382).

متاسفانه جنگل­های منطقه زاگرس در سال­های اخیر به دلیل دخالت­های بی رویه انسان و وابستگی مردم به این منابع دستخوش تغییرات زیادی شده است. دخالت­های انجام گرفته که به طور عمده با هدف تأمین نیازهای اولیه زندگی انجام گرفته، موجب تغییرات زیادی از نظر فرم، تنوع تاج پوشش شده است. از مهم­ترین استفاده­های انجام شده در این جنگل­ها می­توان به دامداری، استفاده از شاخ و برگ درختان، جمع آوری بذر درختان، محصولات فرعی، چوب هیزمی برای مصرف سوخت و غیره اشاره نمود (غضنفری، 1382؛ شاکری، 1385).

وضعیت کنونی این جنگل­ها نشان می­دهد که مناطقی که بیشتر در دسترس بوده­اند، بیشتر درمعرض تخریب قرار گرفته­اند که از آن جمله می­توان به اراضی تخریب یافته اطراف روستاها تا شعاع 1000 متراشاره نمود. استفاده­های انجام گرفته از این جنگل­ها استفاده آگروسیلوپاسترال[1](دام – مرتع – جنگل) و بهره­برداری از سرشاخه­های درختان بلوط جهت تعلیف دام می باشد (شاکری، 1388).

 قابل ذکر است که زندگی مردم ساکن این جنگل­ها نسبت به سایر نقاط کشور، پیچیده­تر و سخت­تر است. نبود عرصه­های کارو تولید، بالا بودن افزایش جمعیت در یکان سطح و نبود توسعه اقتصادی متناسب با افزایش جمعیت، باعث وابستگی شدید مردم ساکن در این جنگل­ها به منابع طبیعی این ناحیه شده است (فتاحی و همکاران، 1379).

متاسفانه بحث پژوهش در خصوص مسائل اجتماعی- اقتصادی جنگل در ایران مورد غفلت واقع شده و کمتر به آن پرداخته شده است. به منظور مدیریت صحیح جنگل­ها در ایران به خصوص منطقه مورد مطالعه نیاز به بررسی مسائل اقتصادی و اجتماعی مردم بومی این نواحی و پیدا کردن راهی برای ترکیب بهره­برداری­های محلی و بومی و سازگار با محیط زیست و منابع طبیعی می­باشد. بنابراین مطالعه حاضر به شناسایی و تأثیر عواملی که باعث می شود تا روستاییان و حاشیه­نشینان از منابع جنگلی استفاده مفرط داشته باشند و موجب افزایش تخریب جنگل­های این ناحیه شوند می­پردازد.

تعداد صفحه :۱۱۱

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید