دانلود پایان نامه ارشد:بررسی تطبیقی احکام کافر و مسلمان در ابواب قصاص ، دیات و ارث

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :فقه

گرایش :فقه و مبانی حقوق اسلامی

عنوان : بررسی تطبیقی احکام کافر و مسلمان در ابواب قصاص ، دیات و ارث

دانشگاه آزاد اسلامی

 واحد رشت

 

دانشکده علوم انسانی

گروه آموزشی الهیات

 

پایان نامه تحصیلی جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد

 

رشته: فقه و مبانی حقوق اسلامی  

گرایش : حقوق

عنوان:

بررسی تطبیقی احکام کافر و مسلمان در ابواب قصاص ، دیات و ارث

استاد راهنما:

 دکتر آزیتا حریری 

مهر 93



برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                       صفحه

چکیده ……………………………………………………………………………………………………………………………………………..1

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………………………2

فصل اول : کلیات تحقیق

  • بیان مساله …………………………………………………………………………………………………………………………….6
  • پیشینه موضوع ………………………………………………………………………………………………………………………6
  • ضرورت اهداف و اهمیت موضوع …………………………………………………………………………………………..7
  • سوالات تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………….7
  • فرضیه تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………7
  • روش تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………….7

فصل دوم : تعاریف و اصطلاحات و مباحث عام

1-2 بخش اول : تعریف کافر………………………………………………………………………………………………….9

2-1-1 گفتار اول : کافر در لغت و اصطلاح………………………………………………………………………………9

2-2 بخش دوم : تعریف مسلمان……………………………………………………………………………………………11

2-2-1 گفتار دوم : مسلمان در لغت و اصطلاح……………………………………………………………………….11

2-3 بخش سوم : تعریف قصاص…………………………………………………………………………………………..11

2-3-1 گفتار اول : قصاص در لغت و اصطلاح………………………………………………………………………..11

2-3-2 گفتار دوم : تاریخچه قصاص …………………………………………………………………………………….13

2-3-3 گفتارسوم : قصاص از دیدگاه ادیان……………………………………………………………………………..14

2-3-3-1 شریعت یهود………………………………………………………………………………………………………..14

2-3-3-2 شریعت مسیح………………………………………………………………………………………………………14

2-3-3-3 شریعت عرب جاهلیت …………………………………………………………………………………………15

3-4 بخش چهارم : اهمیت قصاص ……………………………………………………………………………………….15

3-5 بخش پنجم : موجبات قصاص………………………………………………………………………………………..16

2-5-1 گفتار اول : موجب قصاص قتل نفس…………………………………………………………………………..17

2-5-2 گفتار دوم : شرایط قصاص نفس…………………………………………………………………………………17

2-5-2-1 برابری در آزادی و بردگی………………………………………………………………………………………17

2-5-2-2 برابری در دین………………………………………………………………………………………………………18

2-5-2-3 نبودن رابطه پدری و فرزندی………………………………………………………………………………….18

2-5-2-4 تساوی در عقل……………………………………………………………………………………………………..19

2-5-2-5 بلوغ …………………………………………………………………………………………………………………..19

2-5-2-6 محترم بودن خون مقتول ……………………………………………………………………………………….19

2-5-3 گفتار سوم : راههای اثبات قصاص نفس……………………………………………………………………….20

2-5-3-1 اقرار…………………………………………………………………………………………………………………….20

2-5-3-2 شاهد…………………………………………………………………………………………………………………..20

2-3-3-3 قسامه…………………………………………………………………………………………………………………..21

2-4-4 گفتار چهارم : موجب قصاص نقص عضو……………………………………………………………………21

2-5-5 گفتار پنجم : کیفیت اجرای قصاص نقص عضو…………………………………………………………….22

2-5-5-1 قصاص گوش……………………………………………………………………………………………………….22

2-5-5-2 قصاص چشم……………………………………………………………………………………………………….23

2-5-5-3 قصاص بینی…………………………………………………………………………………………………………23

2-5-5-4 قصاص زبان و لب………………………………………………………………………………………………..23

2-5-5-5 قصاص دندان……………………………………………………………………………………………………….23

2-6بخش ششم : تعریف دیات………………………………………………………………………………………………23

2-6-1گفتار اول : دیه در لغت و اصطلاح……………………………………………………………………………….23

2-6-2 گفتار دوم : انواع و اقسام دیات ………………………………………………………………………………….25

2-6-2-1 دیه قتل عمد…………………………………………………………………………………………………………25

2-6-2-2 دیه قتل شبه عمد …………………………………………………………………………………………………26

2-6-2-3 دیه خطای محض………………………………………………………………………………………………….26

2-6-3 گفتار سوم : میزان سنجش دیات………………………………………………………………………………….27

2-6-3-1 دیه مو………………………………………………………………………………………………………………….27

2-6-3-2 دیه چشم……………………………………………………………………………………………………………..28

2-6-3-3 دیه گوش…………………………………………………………………………………………………………….28

2-6-3-4 دیه بینی……………………………………………………………………………………………………………….28

2-6-3-5 دیه لب………………………………………………………………………………………………………………..28

2-6-3-6 دیه زبان……………………………………………………………………………………………………………….29

2-6-3-7 دیه دندان ……………………………………………………………………………………………………………29

2-6-3-8 دیه فک ………………………………………………………………………………………………………………29

2-6-3-9 دیه گردن …………………………………………………………………………………………………………….29

2-6-3-10 دیه دست…………………………………………………………………………………………………………..30

2-6-3-11 دیه انگشتان ………………………………………………………………………………………………………30

2-6-3-12 دیه پستان …………………………………………………………………………………………………………30

2-6-3-13 دیه کفل ……………………………………………………………………………………………………………31

2-6-3-14 دیه پا ……………………………………………………………………………………………………………….31

2-6-3-15 دیه استخوان ……………………………………………………………………………………………………..31

2-7 بخش هفتم : تعریف ارث………………………………………………………………………………………………32

2-7-1 گفتار اول : ارث در لغت و اصطلاح…………………………………………………………………………….32

2-7-2 گفتار دوم : تفاوت ارث با ترکه…………………………………………………………………………………..32

2-7-3 گفتار سوم : تفاوت ارث با وصیت ……………………………………………………………………………..33

2-7-4 گفتار چهارم : تاریخچه ارث در اقوام مختلف……………………………………………………………….33

2-7-4-1 رم باستان……………………………………………………………………………………………………………..34

2-7-4-2 بابل……………………………………………………………………………………………………………………..34

2-7-4-3 ایران باستان………………………………………………………………………………………………………….35

2-7-4-4 چین و ژاپن………………………………………………………………………………………………………….35

2-7-4-5 هند …………………………………………………………………………………………………………………….36

2-7-4-6 اعراب جاهلیت…………………………………………………………………………………………………….36

فصل سوم : تجزیه و تحلیل

3-1 بخش اول : واکاوی قواعد مسلمان و کافر ازحیث قصاص……………………………………………………………..38

3-1-1 گفتار اول :  فقه امامیه……………………………………………………………………………………………………………38

3-1-2 گفتار دوم : ادله مستندات فقهای امامیه ……………………………………………………………………………………38

3-1-2-1 قرآن ……………………………………………………………………………………………………………………………….39

3-1-2-2 سنت ………………………………………………………………………………………………………………………………39

3-1-2-3 اجماع …………………………………………………………………………………………………………………………….41

3-1-3 گفتار سوم : فقه اهل سنت …………………………………………………………………………………………………….42

3-1-4 گفتار چهارم : ادله و مستندات فقهای اهل سنت ……………………………………………………………………….43

3-2 بخش دوم : ماهیت دیه مسلمان و غیر مسلمان …………………………………………………………………………….43

3-2-1 گفتار اول : معیار تفاوت دیات مسلمان و غیر مسلمان ………………………………………………………………44

3-2-2گفتار دوم : دیات ادیان مسیحی ، یهودی ، زرتشتی از منظر علمای شیعه و اهل سنت……………………..44

3-2-3 گفتار سوم : کلیات میزان دیه غیر مسلمان ……………………………………………………………………………….45

3-2-3-1 دیدگاه اول : نابرابری دیه مسلمان با غیر مسلمان ………………………………………………………………….46

3-2-3-2 دیدگاه دوم : منع دیه غیر مسلمان ………………………………………………………………………………………46

3-2-3-3 دیدگاه سوم : تساوی دیه مسلمان و غیر مسلمان ………………………………………………………………….47

3-3 بخش سوم : قیود ارث ……………………………………………………………………………………………………………..47

3-3-1 گفتار اول : منع ارث کافر از مسلمان ………………………………………………………………………………………48

3-3-2 گفتار دوم : دلایل ممنوعیت ارث کافر از مسلمان ……………………………………………………………………..48

3-3-2-1 قرآن ……………………………………………………………………………………………………………………………….48

3-3-2-2 روایات …………………………………………………………………………………………………………………………..50

3-3-2-3 اجماع …………………………………………………………………………………………………………………………….52

3-3-3 گفتار سوم : آرای شیعه در باب عدم منع ارث مسلمان از کافر ……………………………………………………52

3-3-4 گفتار چهارم : آرای اهل سنت در باب ارث مسلمان از کافر و بالعکس ……………………………………….54

3-3-5 گفتار پنجم : شروط توارث کفار از یکدیگر …………………………………………………………………………….55

3-3-5-1 ادله اخذ ارث مرتد از کافر اصلی ……………………………………………………………………………………….56

3-3-6 گفتار ششم : میراث کافر ……………………………………………………………………………………………………….56

3-3-7 گفتار هفتم : توبه کافر و میل به اسلام …………………………………………………………………………………….58

3-3-8 گفتار هشتم : طبقه بندی اقسام مورث و ارث کافر ……………………………………………………………………59

3-3-8-1 : مورث مسلمان و وارث کافر ……………………………………………………………………………………………59

3-3-8-2 : مورث زنی که دارای فرزندان کافر است…………………………………………………………………………….59

3-3-8-3 : مورث شوهر و همسر مسلمان و فرزندان کافر …………………………………………………………………..60

3-3-9 گفتار نهم : اصول و موانع ارث مسلمان و کافر………………………………………………………………………….60

3-3-10 گفتار دهم : اصول اجماع فقها در باب ارث مسلمان و کافر ……………………………………………………..63

3-3-11 گفتار یازدهم : ضرورت مقتقضای قاعده مساله ارث مسلمان و کافر ……………………………………65

فصل چهارم : نتیجه گیری و پیشنهادات

4-1 نتیجه گیری …………………………………………………………………………………………………………………………….76

4-2 پیشنهادات ……………………………………………………………………………………………………………………………….77

منابع و مآخذ……………………………………………………………………………………………………………………………………78

چکیده انگلیسی  ……………………………………………………………………………………………………………………………..81

   چکیده :

متون قواعد فقه ، یکی از مهمترین موضوعات در ادبیات اسلامی است و سابقه ای دیرینه دارد که از همان قرون اولیه در هئیت احکام الهی از جمله کتب آسمانی و سنت ائمه اطهار ( ع ) متولد شد ، سپس زیر لوای علمای شرع براساس تفاسیر عقلی و نقلی رشد و نمو یافت تا در اختیار بشریت از جمله ، رهروان حقیقت و جویای کمال قرار گیرد . پژوهش حاضر اگر نه موضوعی کاملاً نو ، اما موضوعی است که یا کمتر بدان پرداخته شده یا بدین شیوه بررسی نشده است در پی تشریع احکام قصاص ، دیات و ارث از جنبه تطبیق کافر و مسلمان ، بر مبنای آراء و نظرات فقهای شیعه و اهل سنت می باشد تا با بررسی و تحلیل شاخصه های استنباطی ، از بروز هرگونه ابهامات مانند حق الناس جلوگیری شود .

کلید واژه ها :

اصول فقه ، علمای شیعه و سنی ، قصاص ، دیات ، ارث .

     مقدمه :

کمال گرایی و آرزوی رسیدن به مدینه فاضله ، از دیرباز دغدغه مهم صاحبان علم و اندیشه انسانی بوده است . شناخت و آگاهی الگوها و اندیشه های برتر دوره ها ، کمک شایانی به این زمینه تحقیقی می کند ، چرا که هر یک از اندیشمندان و متفکران در دوره های خاص ، بر اساس برخوردهای فردی و اجتماعی آن دوره ، آرمان وپژه و آرزویی بهتر برای کمال گرایی داشته اند و در این راستا ، شناخت الگوها و قوانین از جمله احکام الهی که سرچشمه گرفته از علم نامتناهی خداوند متعال است از بزرگ ترین آرمان متفکران این حوزه می باشد . از این رو علمای شرع که همواره معیار و دلایل اصول استنباطشان آیات کتب آسمانی ، روایات و احادیث ائمه اطهار( ع ) است در پی آن می باشند تا با تفسیر و بیان آنان سره از ناسره را آشکار گردانند .

اما در این میان نظریات و عقاید گوناگونی به جهت اختلاف مذهب که قابل احترام است در بین علمای مذاهب از جمله شیعه و اهل تسنن درباره احکام و اصولی که در دین مبین اسلام به آن پرداخته شده ، وجود دارد . البته به جهت گستردگی موضوعات قابل بحث که در حیطه پژوهش حاضر نمی گنجد سعی بر آن شده تا با بررسی آرای این اندیشمندان و متفکران بزرگ که اقتباس شده از آیات و روایات ائمه اطهار ( ع ) و راویان می باشد به بیان و نقطه نظرات اجمالی آنان درباره احکام قصاص ، دیات و ارث که همواره از موضوعاتی است که بشر با آن روبروست ، آشنا شد .

در قوانین عرفى امروز، مجازات و جریمه برای ارتکاب قتل و جرح و ضرب، از سویی جنبه عمومى دارد و در جهت حفظ نظم و امنیت جامعه می باشد و حکومتها ‏برای کیفر کسی که حریم جامعه و حقوق و امنیت دیگران را نقض کرده، مجازات هایی تعیین می کنند و با هدف تنبیه مجرم یا تأدیب او، یا عبرت دیگران و پیشگیرى و بازدارندگى و یا همه آنها، وى را به مجازات متناسب طبق قانون محکوم مى‏نمایند، و از سوی دیگر، به جبران خسارات، و حمایت از آسیب دیده می پردازند و مقداری از مال را برای درمان و پشتوانه خانواده آسیب دیده تعیین می کنند.

دیه در قانون مجازات اسلامى، که پیش از اسلام وجود داشته، پیشینه تاریخی دارد و مناسب با احوال و عقلانیت آن منطقه و فلسفه حقوقی مشخص وضع شده است. از این لحاظ فلسفه وضع آن، ناشناخته نبوده و جنبه ماورایی نداشته است. برای این وضع شده تا کسی که اقدام به جنایت خطایی کرده، ضرر و زیان ناشی از فقدان فرد را جبران گردد، و به عنوان جریمه بر مجرم اعمال مى‏شود تا بر شخص مرتکب قتل یا جرح بار ‏شود. البته میزان و مقدار آن در روایات نبوی و اهل بیت (ع) با اقرار و تأیید از روش گذشته مشخص شده، اما روشن است که این قانون کیفری، همه آن چیزی نبوده که در جزیره العرب و پیش از اسلام جریان داشته است؛ زیرا احکام کیفری اسلام هر چند از متن واقعیات و نیازهای آن عصر برخاسته، و مسائل و مشکلات آن منطقه را در نظر گرفته، اما این گونه نبوده که همه قوانینی بوده که پیش از آن عمل می شده است. برای نمونه در آنجا دیه رئیس قبیله بیش از سایر افراد بود. دیه فرد عادى از قبیله اى که قوى تر بود، بیش تر از دیه قبیله ضعیف بود; دیه مرد دو برابر زن بود; دیه فرد آزاد بیش تر از دیه بنده بود; اگر کسى امکان پرداخت بدهى خود را نداشت، بنده طلب کار خود مى شد; خانواده در تحویل جانى به حاکم و رئیس قبیله مسئول بود و چنان چه مجرم فرارى می شد و او را تحویل نمی دادند، اموال آن ها ضبط و تا زمان تحویل جانى، مصادره مى شد، اما قرآن همه آنها را نپذیرفت و تنها یک دسته از این احکام را امضا کرد و برخی دیگر را رد کرد، و برخی دیگر را به سکوت گذراند. مثلا در باب قصاص بر این نکته تأکید کرد که اگر فردی از قصاص گذشت و خواست دیه بگیرد، دیه فرد، به اندازه خودش است و نه بیشتر و یا کمتر وهمه در این پرداخت یکسان می باشند: «وَ جَزاءُ سَیِّئَهٍ سَیِّئَهٌ مِثْلُها فَمَنْ عَفا وَ أَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ». (شوری: 40) و باز در قصاص هم فرمود: «کُتِبَ عَلَیْکُمُ الْقِصاصُ فِی الْقَتْلى‏ الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَ الْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَ الْأُنْثى‏ بِالْأُنْثى». (بقره: 178) و حتى بیان کرد که اگر قرار است قصاصِ عضو صورت گیرد (هر کسى مى خواهد باشد) شبیه همان عضو باید باشد، نه غیر آن: «وَ إِنْ عاقَبْتُمْ فَعاقِبُوا بِمِثْلِ ما عُوقِبْتُمْ بِهِ ». (نحل: 126) و در جاى دیگر فرمود: « وَ ما کانَ لِمُؤْمِنٍ أَنْ یَقْتُلَ مُؤْمِناً إِلاَّ خَطَأً وَ مَنْ قَتَلَ مُؤْمِناً خَطَأً فَتَحْرِیرُ رَقَبَهٍ مُؤْمِنَهٍ وَ دِیَهٌ مُسَلَّمَهٌ إِلى‏ أَهْلِهِ». (نساء: 92). در جاى دیگر نیز در تأکید بر این مسئله که این قانون سابقه طولانى در شریعت موسوى دارد، مى فرماید: «وَ کَتَبْنا عَلَیْهِمْ فِیها أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَ الْعَیْنَ بِالْعَیْنِ وَ الْأَنْفَ بِالْأَنْفِ وَ الْأُذُنَ بِالْأُذُنِ وَ السِّنَّ بِالسِّنِّ» (مائده: 45). از این رو، قانون جاهلى یاد شده (اگر قبیله اى قوى تر است، پس دیه او بیش تر است) را رد مى کند و مى گوید: «النَّفْسَ بِالنَّفْسِ» و نه بیش تر. اما وقتی این قوانین در فقه تدوین شد، میان آنچه قرآن در شکل کلی آن را تأیید و امضا کرد، با آنچه در احکام کیفری بیان شده، به استناد روایات اسلامی، تفاوتهایی شکل گرفت.

دلیل این تفاوت چه می توانست باشد، جای بحث است؟ آن چه می تواند طبیعی تلقی شود، از سویی می تواند تخصیص حکم از سوی سنت برای همیشه تلقی گردد، چنانکه مشهور میان فقها به سمت آن رفته اند؛ و می تواند به حساب تعیین جزئیات و مناسبت با آن عصر تفسیر شود و همان نسبت میان فرائض و سنن در احکام تلقی گردد که فرائض دائمی هستند و سنن قابل تغییر است و طبعاً به حساب تاریخ مندی آن گذاشته شود که نمونه های این مسئله در کتب فقهى فریقین مانندش فراوان و در برخی دیگر از احکام (همچون رجم) این گفتگوها منعکس شده است.

بی شک، برای این که این قضیه روشن شود، باید از قرآن کریم و فهم جایگاه موضوع آغاز کرد. تردیدی نیست که مبنای مهم و اصلی این حکم تنها در قرآن کریم، این آیه شریفه است:
وَ ما کانَ لِمُؤْمِنٍ أَنْ یَقْتُلَ مُؤْمِناً إِلاَّ خَطَأً وَ مَنْ قَتَلَ مُؤْمِناً خَطَأً فَتَحْرِیرُ رَقَبَهٍ مُؤْمِنَهٍ وَ دِیَهٌ مُسَلَّمَهٌ إِلى‏ أَهْلِهِ إِلاَّ أَنْ یَصَّدَّقُوا فَإِنْ کانَ مِنْ قَوْمٍ عَدُوٍّ لَکُمْ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِیرُ رَقَبَهٍ مُؤْمِنَهٍ وَ إِنْ کانَ مِنْ قَوْمٍ بَیْنَکُمْ وَ بَیْنَهُمْ مِیثاقٌ فَدِیَهٌ مُسَلَّمَهٌ إِلى‏ أَهْلِهِ وَ تَحْرِیرُ رَقَبَهٍ مُؤْمِنَهٍ فَمَنْ لَمْ یَجِدْ فَصِیامُ شَهْرَیْنِ مُتَتابِعَیْنِ تَوْبَهً مِنَ اللَّهِ وَ کانَ اللَّهُ عَلِیماً حَکِیماً. (نساء: 92). هیچ مؤمنى را نرسد که مؤمن دیگر را جز به خطا بکشد. و هر کس که مؤمنى را به خطا بکشد، باید که بنده‏اى مؤمن را آزاد کند و خونبهایش را به خانواده‏اش تسلیم کند، مگر آنکه خونبها را ببخشند. و اگر مقتول، مؤمن و از قومى است که دشمن شماست، فقط بنده مؤمنى را آزاد کند و اگر از قومى است که با شما پیمان بسته‏اند، خونبها به خانواده‏اش پرداخت شود و بنده مؤمنى را آزاد کند و هر کس که بنده‏اى نیابد براى توبه دو ماه پى در پى روزه بگیرد و خدا دانا و حکیم است .

اما در باب ارث این نکته بس ، که از کهن ترین ادوار ، بشر به لحاظ عوامل اقتصادی و اجتماعی عصر خود ، ارتباط تنگاتنگی به مقوله ثروت داشته و در جهت بقای آن نیز به تناسب ، قوانینی وضع کرده است و توجه به این حقیقت که با مرگ آدمی ، سرنوشت اموال وی تمام نمی شود ، اندیشمندان و علما را بر انگیخت که برای اموال به جای مانده از درگذشتگان برای وراث تحت شرایطی از جمله داشتن نسب ، دین و مذهب قوانینی را بنیان نمایند از این رو علمای شیعه و سنی که اعتقاد به مذهب اسلام داشته اند بر اساس مستندات و ادله های خویش نسبت به این حکم ، شرایطی را اعلام نمودند که در فصول بعد به آنها اشاره خواهد شد .

تعداد صفحه : 96

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09199970560        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید