دانلود پایان نامه ارشد:بررسی فقهی حقوقی شبیه‌ سازی انسان و آثار آن

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :حقوق

گرایش :حقوق خصوصی

عنوان : بررسی فقهی حقوقی شبیه‌سازی انسان و آثار آن

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد دامغان

گروه حقوق جزا و جرم شناسی

 

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته حقوق شناسی

گرایش حقوق خصوصی

 

عنوان

بررسی فقهی حقوقی شبیه‌سازی انسان و آثار آن

زمستان

1394

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

فصل اول-کلیات تحقیق

 

چکیده

در طول تاریخ بشر هرگاه کشف، اختراع یا نظریه‏ ای انقلابی و غیرعادی پدید آمده، ابتدا بر آشفتگی منظومه معرفتی و ارزشی زمانه خویش را در پی داشته است. مساله شبیه سازی انسان نیز شاید قابل قیاس با چنین وضعیت هایی باشد که دیر یا زود در زمینه معرفتی و ارزشی زمانه، جای مناسب خود را (البته همراه با تاثیر و تاثر متقابل) خواهد یافت. چشم انداز ساخت انسان از طریق فناوری شبیه سازی، نگرانی ها و دغدغه های گسترده ای را در میان اندیشمندان دین، اخلاق و حقوق ایجاد کرده است. شبیه سازی عبارت است از تولید مثل و ایجاد موجودی مشابه نسخه اصلی به طریقه ای غیر جنسی. آنچه در این مقاله بدان توجه شده، بحث «نسب» در شبیه سازی انسانی است. دو دیدگاه تاکنون پیرامون نسب در شبیه سازی از سوی فقهای معاصر ابراز شده است. دیدگاه نخست بیان می دارد که به دلیل عدم لقاح طبیعی یا ترکیب اسپرم و تخمک یا همان سلول جنسی زن و مرد، نسب در شبیه سازی انسانی موضوعیت ندارد و منتفی است و بدین طریق قائل به فقدان نسب است. طرفداران دیدگاه دیگر به دلیل فهم عرف و صدق عرفی عنوان تولد، به وجود نسب در شبیه سازی باور دارند و در نتیجه معتقدند اگر صاحب سلول مذکر باشد پدر کودک کلون شده به حساب می آید و اگر صاحب سلول مونث باشد مادر به حساب خواهد آمد. نظر مختار این است که اولا نسب در شبیه سازی وجود دارد، ثانیا پدر و مادر صاحب سلول به عنوان پدر و مادر فرزند کلون شده و به بیان دیگر، صاحب سلول و فرزند حاصل از صاحب سلول، دوقلوی هم محسوب می شوند.

واژگان کلیدی:انسان،شبیه سازی،حقوق،فقه.

 

مقدمه

بشر همواره بلند پرواز بوده و سعی نموده است به آرزوهای ناممکن دست یابد. این تلاش موجب گردیده به موفقیت‌های بزرگی نایل شود. سال‌ها قبل انسان علاقه مند بود جهان خارج از کره خاکی را بشناسد و آن را به تسخیر خود درآورد ولی تا قبل از اینکه بتواند پرواز کند. این آرزو و در حد توهم و تخیل بود. پس از آن که آدمی برای اولین بار توانست پا بر روی کره ماه بگذارد این باور قوت گرفت، که پتانسیل موجود در انسان توانایی انجام کارهای بزرگی را دارد. وقتی خداوند به فرشتگان دستور داد در مقابل انسان خاکی زانوی تعظیم بزنند، بخاطر نیروی بزرگی به نام عقل و خرد بود که در نهاد انسان قرار داده بود. انسان که زمانی که در غارها مانند حیوانات زندگی می‌کرد، اکنون طبیعت و حیوانات را در جهت رفاه و آسایش خود به خدمت گرفته است.تولد انسان غیر از روش معمول آن از آرزوهایی بوده که انسان از سالیان دور در فکر تحقق آن بوده است. در سالهای اخیر انتشار خبر موفقیت‌های دانشمندان علم ژنتیک در شبیه سازی حیوانات، دنیا را به شگفتی واداشت.و متعاقباً شرکت کلوناید مدها شد، از طریق شبیه سازی دختری به نام «حوا» بدنیا آمده است.این تحقیق راجع به جنبه‌های ژنتیک شبیه سازی نیست. با این وجود برای تجزیه و تحلیل حقوقی آن، تطبیق آن با قواعد حقوقی باید آن را شناخت.لذا ابتدا به صورت مختصر مکانیسم و تاریخچه شبیه سازی را بیان کرده سپس به تطبیق این مقوله با امور حقوقی و گهگاه فقهی می‌پردازیم شبیه سازی انسان شناخته نو ظهور علم ژنتیک بوده و بر همین اساس در شرع مقدس اسلام و دیگر ادیان الهی راجع به آن اظهار عقیده نشده است. با این وجود در مدت کوتاهی که موضوع شبیه سازی مطرح شده، تعدادی از فقهای جدید راجع به این موضوع اظهار نظر کرده‌اند. شبیه سازی تاکنون به صورت جدی در هیچ کدام از دانشگاه‌های کشور و تقریباً دنیا مطرح نشده و بعد حقوقی آن نگشوده مانده است، لذا علیرغم نبودن منابع فارسی و وقت گیر بودن مسئله مصر بر آن شرم تا کار تحقیقی خود را بر این موضوع قرار دهم.

اولین مسئله در این تحقیق نبود منابع فارسی بود که منحصر به چند عنوان کتاب و تعدادی آرای فقهی بود. لذا با ترجمه‌ی متون و اخبار عربی و انگلیسی که در اینترنت و کتب چاپ شده بود تحقیق را شروع کردم. در این کار تحقیقی سعی شده است ابتدا با توجه به منابع محدود در دسترس مکانیسم و مراحل شبیه سازی را شرح دهیم و سپس به بحث مشروعیت پرداختم اما از آوردن آن در تحقیق خودداری کردم. زیرا این مطلب اولاً موجب اطاله وقت و سنگین شدن مبحث می‌شد و در ضمن بدلیل اینکه قصد ادامه‌ی همین اثر را در کارشناسی ارشد هم داشتم لذا بر آن شدم تا از آوردن آن خودداری کنم و در مبحث بعد به سوالات حقوقی راجع به طفلی که از طریق شبیه سازی به وجود می‌آید پرداختم سوالاتی از قبیل اینکه چه ارتباطی بین طفل شبیه سازی شده و نزدیکانش وجود دارد؟این افراد آیا از حقوق اجتماعی بهره مندند یا خیر؟خصانت آنها به عهده ی کیست؟این افراد از چه کسی ارث می‌برند؟

 

بیان مساله

شبیه‌سازی از آغاز حیات انسان در سیاره زمین همواره رخ‌داده و نقش حیاتی در تکثیر موجودات به‌ویژه در کشاورزی ایفا نموده است. شبیه‌سازی به‌ویژه از نوع انسانی آن‌یکی از شگفت‌انگیزترین فناوری‌های علم ژنتیک محسوب می‌شود. تولد انسان، خارج از مجرای طبیعی امری است در حال تحقق که بی‌شک زندگی بشر مدرن را به‌شدت تحت تأثیر قرار خواهد داد. شبیه‌سازی انسان، پدیده‌ای است که در سایر پیشرفت‌های به‌دست‌آمده در تولید جنین‌های آزمایشگاهی برای مقابله با برخی بیماری‌های خاص در دنیای پزشکی مطرح‌شده است.

این موضوع ازجمله موضوعاتی است که به لحاظ ارتباطش با اصلی‌ترین مسائل انسانی در جنبه‌های مختلف زندگی فردی و اجتماعی و در حوزه‌های گوناگون کلامی، حقوقی، اخلاقی و اجتماعی پرسش‌هایی را پدید آورده و ازجمله حوزه فقه و اجتهاد را به چالش جدی کشیده و فروع مختلفی را فرا روی فقیه و حقوقدانان عصر ما نهاده است.

مفهوم شبیه‌سازی: شبیه‌سازی در زبان عربی استنساخ و در انگلیسی کلونینگ نامیده می‌شود. کلون از واژه‌ای یونانی (klon) به معنای شاخه کوچک‌تر که (twig)و جوانه یا نهال slip) (مشتق شده است. (دایره المعارف فلسفه راتلج) .واژه کلون نخستین بار برای توصیف جمعیتی از سلول‌های به‌دست‌آمده از تولیدمثل تکثیر یک سلول به‌کاربرده شد که دارای کروموزوم‌ها و ژن‌های همانند هستند و ازنظر ظاهری نیز مشابه یکدیگرند و یکسان عمل می‌کنند. واژه کلونینگ نیز به‌تبع ریشه لغوی خود به معنای جوانه زدن تکثیر کردن است که امروزه نوعاً آن را شبیه‌سازی می نامند. شبیه‌سازی در زیست‌شناسی عبارت است از تکثیر موجودات زنده بدون آمیزش جنسی که موجودات حاصل نسخه‌های همانندی از موجودات اولیه‌ای هستند که از آن حاصل‌شده‌اند. برخلاف تولیدمثل جنسی که موجود حاصل آمیزه‌ای از ویژگی‌های جنسی نرو ماده را دارد. دانشمندان نیز آن دسته از موجودات جدید را کلون «یا» شبیه خطاب می‌کنند که از ژنتیکی (وراثت) همسان باشند. (علی محمدی، شبیه‌سازی انسان، ص 25) در مهندسی ژنتیک، کلونینگ روشی برای تولیدمثل نسخه‌های زیاد و همسان از یکشی ء است. (مهندسی ژنتیک، انزوروسو، دیوید کووص 68). پس کپی‌برداری از مواد بیولوژیکی یک ژن، یک سلول و یا یک موجود زنده برای تولید کپی‌های ژنتیکی همسان را شبیه‌سازی می‌گویند.

تعریف شبیه‌سازی انسان: در داخل همه سلول‌های بدن موجودات زنده یک یا دو هسته وجود دارد که اطلاعات ژنتیکی DNA در درون آن یافت می‌شود که به‌واسطه این اطلاعات ژنتیکی موجود در سلول‌ها هر یک از سلول‌ها این توان رادارند که در صورت فراهم شدن شرایط وی مراحل رشد نمو به یک موجود زنده کامل تبدیل شوند (علی محمدی، شبیه‌سازی انسان، ص 27) اما در شبیه‌سازی، سلولی جسمی از برخی اندام‌های انسان «مذکر یا مؤنث» دریافت و در تخمک تخلیه‌شده یک زن قرار داده می‌شود و این سلول که ازنظر توانایی همانند سلول تخم تولیدشده از طریق تولیدمثل جنسی است بعد از پنج روز و طی مراحل دقیقی به رحم یک زن منتقل می‌شوند. (ژنویم انسانی، ص 13) تا بدین شیوه تبدیل به جنین شود. محمدتقی جعفری، به بیان ساده‌تر شبیه‌سازی انسان فرآیندی غیرجنسی است که طبق آن هسته سلول غیرجنسی است که طبق آن هسته سلول غیرجنسی به‌طور مستقیم در درون تخمک تخلیه‌شده زن تزریق می‌شود و اسپرم در آن دخالتی نداشته، زیگوت را به وجود می‌آورد. زیگوت در رحم تبدیل به یک موجود زنده می‌شود. دکاش 1999،123. در شبیه‌سازی انسانی تخمک فاقد هسته، به کمک هسته سلول جسمی بازسازی و با جریان الکتریکی یا داروهای شیمیایی فعال می‌شود و می‌توان سلول جسمی را از بدن مرد یا زن انتخاب کرد و نزدیک به 97 درصد از صفات وراثتی از طریق صاحب هسته سلول جسمی به جنین منتقل می‌شود.

اقسام شبیه‌سازی انسان: می‌توان شبیه‌سازی را به سه نوع تقسیم کرد:

1- شبیه‌سازی رویانی

2- شبیه‌سازی درمانی

3- شبیه‌سازی تولیدی

 

در مبحث فقهی به دلایل مخالفین و موافقین شبیه‌سازی پرداخته‌ می شودو نظر علمای سنی و شیعه در این زمینه بررسی می‌گردد. لذا صحیح این است که حکم اولی آن را جواز قرا ر داد؛ اما بایستی درباره حالات وشقوق مختلف آن بررسی و پژوهش صورت گیرد.

در دین مبین اسلام شیعه و سنی نظرات و دیدگاه‌ها مختلف و متعددی درزمینهٔ کلونینگ انسانی مطرح نموده‌اند. نکته ظریف در پدیده‌هایی چون شبیه‌سازی، در این مطلب نهفته است که فقیه از یک‌سو با پیامدهای فرضی نگرانی‌های احتمالی مواجه است و از سوی دیگر، صدور حکم به تحریم باعث محرومیت جامعه علمی و پژوهشی از ورود به این عرصه می‌گردد؛ که نتیجه آن محرومیت از دست‌یابی به این نوع دانش و فناوری‌هاست.

دیدگاه تشیع درباره شبیه‌سازی انسان که درمجموع چهار دیدگاه در این زمینه می‌توان مطرح نمود.

 

جواز مطلق شبیه‌سازی انسانی:

بر اساس دیدگاه شیعه که مبتنی بر آیات و روایات، حکم عقل و به دلیل نبودن نصی که دال بر حرمت این عمل باشد و بنا بر قاعده «کلشی لک حلال حتی تعلم اله حرام بعینه فتدعه» (حر عاملی، وسایل الشیعه، ج 12، ص 60) و بنابراصل اباحه شبیه‌سازی انسانی را مجاز شمرده‌اند. برای مثال در برآر این پرسش که: آیا شبیه‌سازی تکثیر انسان در آزمایشگاه و از طریق روش‌های پیشرفته علمی (کلوناژ) جایز است؟ پاسخ برخی از فقها بدین شرح است:

برخی فقها ازجمله سید علی سیستانی، آیت ا…عزالدین زنجانی، آیت ا…فاضل لنکرانی معتقدند فی‌نفسه مانعی ندارد، مگر اینکه محرز شود توالی فاسد دارد (صادقی،79،1383). آیت ا…موسوی اردبیلی وایت ا…سید محمد سعید حکیم بر این نظرند که اگرچه شبیه‌سازی در مورد انسان تاکنون به مرحله عمل نرسیده است ولی دلیل قوی محکمی بر حرمت چنین تحقیقات و آزمایش‌هایی وجود ندارد. (مجموعه آرای فقهی-قضایی در امور حقوقی،231).

علامه فضل ا… نیز نه‌تنها شبیه‌سازی انسانی را مغایر سنت خدا نمی‌داند، بلکه آن را گامی در جهت فهم عمیق‌تر سنت‌های نهان در هستی معرفی می‌کند. وی بر این نظر است که این مسئله نه ازنظر اعتقادی مشکلی داردونه ازنظر شرعی و فقهی، لیکن به‌طور طبیعی مانند هر مسئله تازه‌ای ممکن است ابهاماتی در فقه پدید آورد که نیازمند فهم بررسی است. ایشان با دعوت به عقلانیت پرهیز از تکفیر یکدیگر، تا جایی پیش رفت که گفت اگر علم قطعی با برخی ظواهر دینی تعارض پیدا کرد، باید ان ظواهر را تأویل نمود (فضل ا…، آخرون،100،1997). سید محمد شیرازی نیز در پاسخ به استفتائی که در سال 1996 درباره امکان شبیه‌سازی انسانی از ایشان شد پاسخ داد اصل جواز است، مگر اینکه محظور شرعی داشته باشد مانند اختلال نظام (اعداد، الاستنساخ فی رأی الا مام الشیرازی).

بدین ترتیب ازنظر برخی از عالمان شیعه، شبیه‌سازی انسانی طبق اصل اولی و درصورتی‌که با عمل حرام دیگری همراه نباشد، جایز است.

دیدگاه دوم: جواز محدود شبیه‌سازی انسانی

برخی بر اساس نصوص موجود و به استناد اصل اولی در این مورد، شبیه‌سازی انسانی را مجاز شمرده‌اند، اما بر این نظرند که انجام گسترده‌ی شبیه‌سازی انسانی مشکلاتی فراهم می‌آورد؛ مانند وجود افراد همانند دشواری بازشناسی آنان از یکدیگر؛ درنتیجه آنان حکم به جواز موردی و فردی داده و آن را در سطح کلان غیرمجاز شمرده‌اند. از این منظر شبیه‌سازی انسانی تنها به‌گونه‌ای موردی و در سطح فردی محدود مجاز است. استاد حسن جواهری این نظر را مطرح کرده‌اند که شبیه‌سازی فی‌نفسه و به‌عنوان اولی، اشکالی ندارد، به‌شرط آنکه همراه عمل حرام دیگری نباشد؛ اما اگر این کار در سطح وسیعی صورت گیرد وبر اثر تشابه تام موجب اختلال نظام گردد، حرام خواهد بود.0 جواهری،19 ص،1385

دیدگاه سوم: حرمت ثانوی شبیه‌سازی انسانی

برخی از فقهای شیعه بر این نظرند که شبیه‌سازی انسانی فی‌نفسه و به‌عنوان اولیه اشکالی ندارد و به استناد اصاله الاباحه، جایز است؛ لیکن انجام آن به مفاسدی اجتناب‌ناپذیر خواهد انجامید. ازاین‌رو، برای پیشگیری از این مفاسد، شبیه‌سازی انسانی به‌عنوان ثانوی حرام به شمار می‌رود. آقایان سید کاظم حائری، سید صادق شیرازی و آیت ا… ناصر مکارم شیرازی از این نظر حمایت می‌کنند. بدین ترتیب، سومین دیدگاه در میان شیعه، شبیه‌سازی را به‌عنوان اولی حلال به‌عنوان ثانوی حرام می‌شمارد.

دیدگاه چهارم: حرمت اولی شبیه‌سازی انسانی

در برابر سه نگرش فوق که درنهایت اصل شبیه‌سازی انسانی را به‌عنوان اولی مجازمی شمردند و تنها در دامنه یا حکم ثانوی آن تفاوت داشتند، نگرش چهارم اساساً شبیه‌سازی انسانی را به‌عنوان فعلی که فی‌نفسه حرام است، معرفی می‌کند و آن را به‌عنوان اولی نامشروع می‌داند. البته این نگرش طرفداران اندکی دارد و دلایل چندانی به سود آن اقامه نشده است. از قائلان به این نگرش می‌توان آیت ا…جواد تبریزی را نام برد. بدین ترتیب چهارمین دیدگاه در میان شیعه، مخالفت با شبیه‌سازی انسانی و تحریم این کار به‌عنوان اولی آن است. استدالا به آیه تغییر خلق و استناد به اصل عدم مالکیت انسان بر جسد خویش و درنتیجه حاکمیت اصاله الحظر در برابر اصاله الاباحه به معنای حرمت ذاتی و به‌عنوان اولی شبیه‌سازی انسانی است. ازاین‌رو نمی‌توان این دیدگاه را به دیدگاه سوم تحویل برد و گفت که این نوع مخالفت نیز به‌عنوان حکم ثانوی است.

اما اکثر مفتیان و عالمان اهل سنت با مبانی فقهی وبادرجات مختلف با شبیه‌سازی انسان به مخالفت پرداخته و مجمع پژوهش‌های اسلامی دانشگاه الا زهر قاهره که بالاترین مرجع دینی اهل تسنن به شمار می‌رود، روش شبیه‌سازی را حرام اعلام کرده است. در این فتوا آمده است: شبیه‌سازی حرام است وباید با آن مقابله کرد و با استفاده از هر وسیله‌ای از آن جلوگیری کرد. یوسف القرضاوی، مفتی مصری مقیم قطر، به‌شدت شبیه‌سازی را محکوم و آن را مغایر با اختلاف متنوع در خلقت دانست. اهل سنت در این راه دلایل متعددی نیز تمسک جسته‌اند. اینان شبیه‌سازی را 1- دست بردن در خلقت 2- انجام عمل شیطانی 3- امر ضرری 4- مخالف با شیوه انحصاری تولیدمثل 5- ناقض کرامت انسانی 6- مخالف مقاصد کلی شارع من‌جمله حفظ نسل 7- خلاف فطرت 8- منجر به فساد در زمین و… اموری از این قبیل دانسته سپس آن را تحریم نموده‌اند؛ که این ادله عالمان موردنقد قرار می‌گیرند؛ زیرابه نظر نگارنده علت تحریم شبیه‌سازی انسانی نزد مفتیان اهل سنت هم به مبانی اصول فقهی آن بازمی‌گردد و هم به نوع تلقی ظاهرگرایانه آنان از آیات مرتبط با موضوع، در پاره‌ای از موارد سوءظن‌ها و اهتمام بیش‌ازحد به مضرات احتمالی سبب شده تا مفتی پیشاپیش حکم به حرمت صادر نماید.

همچنین مجامع علمی اهل سنت، شبیه‌سازی درمانی را به دلیل اعتقاد به عدم حرمت از بین بردن جنین قبل از استقرار در رحم، جایز دانسته‌اند. (سهرابی و خوئینی،1386،220)

یکی از فقهای معاصر می‌گوید: ازنظر فقهی می‌شود بین این دو فرق گذاشت؛ چون موانع محظورهایی که سبب شده فقهای اهل سنت تقریباً به اجماع حکم به حرمت کننده نیز فقهای شیعه قائل به حرمت شوند، در شبیه‌سازی انسانی است و در شبیه‌سازی درمانی به‌هیچ‌وجه جای توهمی چون اختلال نظام نیست؛ بلکه به‌عکس موجب تقویت تحکیم بنیان نظام بشری هم می‌شود. بشر می‌خواهد زنده بماند و نیاز به کبدوکلیه واعضاوجوارح دیگر داردکه از راه شبیه‌سازی به‌خوبی می‌تواند به این هدف دست یابد.(فاضل لنکرانی،1385)

شبیه‌سازی انسان ازنظر حقوقی: شبیه‌سازی انسان ازنظر حقوقی ممکن است مشکلاتی را ایجاد کند، ازجمله: ازآنجاکه در شبیه‌سازی، فرد تولیدشده، کاملاً شبیه فرد صاحب ژن خواهد بود، حتی خطوط سرانگشتان نیز از این شباهت مستثنا نیستند، این خطوط، در هر فرد، منحصر به همان شخص بوده عامل مهمی برای یافتن مجرم است. با این عمل صاحب ژن می‌تواند جرائمی را مرتکب شود و از چنگال قانون بگریزد، آنگاه عمل خویش را به فرد تولیدشده، نسبت دهد یا برعکس.

 

اهمیت و ضرورت تحقیق

با توجه به اینکه فن‌آوری‌های زیستی، زمینه‌های وسیعی را تحت پوشش خود قرار می‌دهند لذا پیشرفت هرکدام از آن‌ها می‌تواند به پیشرفت دیگری منجر شود؛ یکی از مهم‌ترین این پیشرفت‌ها شبیه‌سازی انسان است که خلأ حقوقی در این زمینه نه‌تنها موجب دلسردی و کاهش فعالیت دانشمندان می‌گردد بلکه امکان سوءاستفاده از این پیشرفت علمی را نیز موجب می‌گردد، لذا هدف از طرح مسائل و دیدگاه‌های مختلف تا اندیشمندان حقوقی و اخلاقی با در نظر گرفتن تمامی فواید و مضرات احتمالی در این مورد تصمیم‌گیری نمایند، بنابراین تحقیق حاضر باهدف کمک به نهادهای حقوقی، اخلاقی برای برخورد به‌روز و بهینه با مشکلات جدید و البته پیچیده در این قلمرو نگاشته شده است. انسانی که از راه شبیه‌سازی به وجود می‌آید، نه پدری دارد (چون نطفه از مرد نیست) و نه مادری (چون ترکیب با نطفه ماده نیست) و نه خواهری دارد و نه برادری و نه خویشاوندی و در رحمی پرورش پیداکرده که مادرش نیست، بلکه مادر جانشین است. خلاصه، فردی است فاقد نسب. (علیان نژادی،1380 ش)

اگر زن باکره‌ای با بهره‌گیری از شبیه‌سازی، دارای فرزندی از سلول جنسی خود شود، در این صورت آیا حامله شدن وی مشروع است یا خیر؟ آیا فرزند به دنیا آمده بدل اوست یا همسانش یا دخترش؟ فرد شبیه‌سازی‌شده از چه کسی ارث می‌برد؟ نفقه و حضانت فرد شبیه‌سازی بر عهده چه کسی است؟ همگی سؤالاتی است که در این زمینه مطرح می‌شود. مشکلی در پاسخ به ابهام‌های مطرح‌شده نیست، زیرا فقهابه آن‌ها پاسخ داده‌اند ونهایت این است که می‌گویند کودک شبیه‌سازی‌شده هیچ حق‌وحقوقی در جامعه ندارد. بحث بلاتکلیفی چنین کودکی به این دلیل مهم است که اگر شبیه‌سازی، به تولید انبوه برسد، چنین کودکانی البته باید مثل سایر انسان‌ها حقوقی داشته باشند وگرنه مشکلات فراوانی ایجاد می‌شود وباید جلوی تولید چنین موجودی را گرفت. حتی بعضی فقهای محترم و حقوقدانان که اصل شبیه‌سازی را حرام نمی‌دانند (حکم اولی)، به دلیل عوارض سوئی که تولید چنین موجودی در پی خواهد داشت با آن مخالفت می‌کنند. (حکم ثانوی). در مقابل دیدگاه دیگری که در این زمینه هست این است که فرد شبیه نیز باید از حقوقی همانند سایر انسان‌ها برخوردار باشد و نحوه تولد او نقشی در ایجاد تبعیض بین حقوق او و دیگران ندارد.

سوابق تحقیق

پیشینه پژوهشی مسئله شبیه‌سازی انسان در قالب مقالات، کتب و پایان‌نامه‌های منتشرشده در کشور موردبررسی قرار می‌گیرد.

الف مقالات:

  • چالش‌های شبیه‌سازی درمانی انسان، حبیب‌الله رحیمی، مجله پژوهش‌های حقوقی، انتشارات شهر دانش، سال 1386، شماره 11:

شبیه سازی که به آن «کلونینگ » گفته می شود، از ریشه «کلون » است که یک واژه یونانی است و معنای لغوی آن «جوانه زدن و تکثیر کردن » است . «کلونینگ » در علم زیست شناسی عبارت است از «تکثیر موجود زنده بدون آمیزش جنسی » و فعلا به عمل کاشت جنینی در رحم اطلاق می شود که ابتدا در آزمایشگاه تولید شده باشد . و فرایند آن به این ترتیب است که محققان ابتدا هسته های یک تخمک را با DN A سلولهای دیگر جایگزین نموده، سپس تخمک بازسازی شده را در آزمایشگاه مورد مراقبت قرار می دهند تا تقسیم شده، به جنین تبدیل شود . چنانچه جنین مزبور در رحم کاشته شود و از آن انسانی به وجود آید، شبیه سازی مولد انسان صورت گرفته است .

  • نگاهی به موضوع شبیه‌سازی انسان به کمک فنّاوری جدید، محمدعلی تسخیری، مجله فقه اهل‌بیت، شماره 52:

یوسف القرضاوی، مفتی مصری مقیم قطر، به شدت شبیه سازی را محکوم و آن را مغایر با اختلاف و تنوع در خلقت دانست . شورای روابط اسلام و آمریکا نیز اعلام کرد که کارشناسان مسائل اسلامی باشبیه سازی انسان صریحا مخالفت کرده اند، همچنین اتحادیه عرب و سازمان کنفرانس اسلامی اخیرا با صدور بیانیه ای مخالفت صریح خود را با پروژه شبیه سازی اعلام کردند . «مجمع بررسیهای اسلامی » کسانی را که تکنولوژی شبیه سازی را بر روی انسان انجام می دهند، محارب دانسته است .

سازمان اسلامی علوم پزشکی نشستی را با حضور علماء اسلامی و پزشکان متخصص در کشور مغرب برگزار کردند و در اعلامیه پنج ماده ای شبیه سازی را محکوم کردند .

  • نقد بررسی دیدگاه‌های اهل سنت در شبیه‌سازی انسانی، دکتر سید محمدرضا آیتی و محمدباقر عامری نیا، فصل‌نامه فقه و مبانی حقوق، سال چهارم، شماره 12، تابستان 1387:

انتشار خبر تولد نخستین انسان شبیه سازی شده، از جمله مسائل جدید پزشکی مطرح شده در جهان است که بسیاری از اندیشمندان ادیان الهی و دانشمندان علوم مختلف به آن واکنش نشان داده و در رابطه با آن اظهارنظر کرده اند. این که شبیه سازی چیست و چه مسائلی پیرامون آن مطرح است و چه اقداماتی در سطح جهان و نیز از نقطه نظر بین المللی انجام شده است؟ همه از نکاتی هستند که نوشتار حاضر به بررسی آنها می پردازد.

  • شبیه‌سازی انسان در فقه اسلامی، دکتر حبیب‌الله عظیمی، فصل‌نامه مطالعات حقوق بشر اسلامی، 1391

تاریخچه شبیه سازی به دهه سوم از قرن بیستم بر می گردد که اولین بار در مورد گیاهان صورت پذیرفت. با این روش، سلول گیاهی را بارور کردند اما موفق به شبیه سازی نشدند. در سال 1960 نباتات را شبیه سازی می کردند. در سال 1993، این کار را در مورد حیوان انجام دادند و از این راه، در ایتالیا موفق شدند گوساله هایی را تولید کنند که گرچه کاملاً شبیه به گاوی نبودند که از سلول پستان آن، کلون شده بودند، اما شباهت بسیار زیادی به آن داشتند.

  • شبیه‌سازی انسان در فقه شیعه، مریم داوودی، دکتر امیر حمزه سالار زایی، فصلنامه تخصصی فقه و تاریخ تمدن، شماره 16، 1387

همچنین آیه الله معرفت شبیه سازی انسان را فی نفسه حرام نمی داند ولی به حکم ثانوی، به دلیل پیامدهای منفی آن را حرام می شمرد. همچنین آیت الله موسوی تبریزی  و آیت الله موسوی بجنوردی  شبیه سازی انسان را از نظر شرعی بلا مانع می دانند. آیت الله سید محمدحسین فضل الله اصل شبیه سازی انسان را جایز می داند و آن را «خلقت از عدم» نمی شمرد و نشانه ای بر قدرت انسان در کشف قوانین و نظامهایی می داند که خداوند در عالم خلقت گذاشته اند. البته ایشان هم، تکثیر و رواج مسأله را جایز نمی داند و نیز در مورد این که جنین شبیه سازی شده را به قتل برسانند تا از اعضای آن استفاده کنند حکم به حرمت داده است.

  • جنبه‌های اخلاقی، حقوقی و فقهی شبیه‌سازی انسان، فاطمه طاهری، فصلنامه اخلاق پزشکی، سال هفتم، شماره بیست و چهارم، تابستان 1392

از آنجا که در شبیه سازی، فرد تولید شده، کاملاً شبیه فرد صاحب ژن خواهد بود؛ حتی خطوط سر انگشتان نیز از این شباهت مستثنی نیستند (و این خطوط، در هر فرد، منحصر به همان شخص بوده عامل مهمی برای یافتن مجرم است.) با این عمل، شخص صاحب ژن می تواند جرایمی را مرتکب شود و از چنگال قانون بگریزد، آنگاه عمل خویش را به فرد تولید شده، نسبت دهد یا برعکس. بنابراین، حقوق و آزادی طرفین، سلب خواهد شد؛ به علاوه، مجرم واقعی هم مشخص نمی شود و حق آن شخصی که مورد ظلم و تعدی قرار گرفته از بین خواهد رفت.

  • بررسی حکم تکلیفی شبیه‌سازی انسان، محمدصادق طباطبایی، مریم میراحمدی، نشریه علمی-پژوهشی فقه و حقوق اسلامی، سال چهارم، شماره هفتم، پاییز-زمستان 92:

اگر از طریق شبیه سازی، فرزندانی متولد شوند، ممکن است مسأله نکاح و ازدواج که یک امر طبیعی است، به تدریج برچیده شود و نظام خانوادگی مختل گردد و بسیاری از زنان بی شوهر باردار شوند، یا زنی از خودش باردار شود که به ظاهر آن دو مادر و فرزند هستند؛ولی به یک معنا دوقلو هستند. اخلاق جهانی، این عمل را نمی پذیرد؛ زیرا باعث اضمحلال نظام خانواده در جوامع بشری می شود.

فرضیه تحقیق

1-  به نظر می رسد  که دسترسی به یک نظریه واحد فقهی و حقوقی درباره شبیه‌سازی انسان بعید است.

2- به نظر می رسد که علت تحریم شبیه‌سازی انسانی نزد مفتیان اهل سنت هم به مبانی اصول فقهی آن بازمی‌گردد و هم به نوع تلقی ظاهرگرایانه آنان از آیات مرتبط با موضوع، در پاره‌ای از موارد سوءظن‌ها و اهتمام بیش‌ازحد به مضرات احتمالی سبب شده تا مفتی پیشاپیش حکم به حرمت صادر نماید.

3- به نظر می رسد که حکم اولی شبیه‌سازی انسانی در دیدگاه فقه شیعه حلت و جواز هست.

اهداف تحقیق

  1. بررسی و تبیین آثار و احکام شبیه سازی در نظام کیفری ایران و فقه امامیه
  2. ارائه راهکارها و راه حل های حقوقی مناسب و لازم به تصور رفع یا کاهش ایرادات و چالش های حقوقی پیرامون موضوع به منظور ارتقای سطح نظام قضایی ایران
  3. شناخت دیدگاه فقیهان مکتب اهل‌بیت (علیهم‌السلام) در حکم به جواز یا عدم جواز پدییده شبیه‌سازی انسان با بررسی زمینه و دلایل صدور این احکام، همچنین مقایسه تطبیقی آن با دیدگاه فقیهان اهل سنت.
  4. شناخت حقوق فردی و اجتماعی فرد شبیه‌سازی‌شده (شبیه)
  5. ارائه پایا ن نامه در مجامع علمی و همایش‌ها جهت نمایاندن جایگاه شبیه‌سازی در فقه و حقوق

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

تعداد صفحه : 68

قیمت : چهارده هزار تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09361998026        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید