دانلود پایان نامه ارشد : بررسی اثر تیمارهای مختلف در شکستن خواب و جوانه‌زنی

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته کشاورزی 

گرایش : زراعت

عنوان : بررسی اثر تیمارهای مختلف در شکستن خواب و جوانه‌زنی

دانشگاه آزاد اسلامی واحد یاسوج 

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کشاورزی 

عنوان :

 بررسی اثر تیمارهای مختلف در شکستن خواب و جوانه‌زنی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

 

بذر اغلب گیاهان دارویی به دلیل سازگاری اکولوژیکی با شرایط محیطی، دارای انواع خواب می‌باشند. شناخت عوامل اکوفیزیولوژیکی مؤثر بر رفع خواب و ایجاد شرایط بهینه برای جوانه‌زنی بذر گیاهان دارویی جهت تولید و پرورش آنها، یک امر ضروری است. به همین منظور جهت ارزیابی اثر تیمارهای مختلف بر شکستن خواب و تحریک جوانه‌زنی بذور شش گونه مهم گیاهان دارویی شامل زیره سبز (Cuminum cyminum L.زیره سیاه ایرانی (Bunium percicum B.کرفس کوهی (Kelussia  odoratissima M.)، بادرنجبویه (Melussia officinalis L.)، سرخارگل (Echinacea purpurea L.) و چویل (Ferulago angulata B.) از کلکسیون بخش تحقیقات گیاهان دارویی مرکز تحقیقات جهاد کشاورزی اصفهان جمع‌آوری شد. آزمایش جوانه‌زنی در قالب طرح کاملاً تصادفی با 10 تیمار، در 4 تکرار انجام شد. تیمارها شامل:  1- شاهد (آب مقطر) 2-محلول نیترات پتاسیم یک درصد 3-محلول نیترات پتاسیم سه درصد 4-محلول 500 قسمت در میلیون(ppm) جیبرلیک اسید(Gibberellic acid). 5-محلول  1000 ppm جیبرلیک اسید 6- آب گرم (50 درجه سانتی‌گراد) 7-سرمادهی مرطوب 8-سائیدن مکانیکی بذر 9-تنش اسمزی بذر با PEG (Polyethylene glycol) 6000،( 5/1- بار ) 10-تنش اسمزی بذر با پلی اتیلن گلیکول (PEG) 6000،) 3- بار). نتایج این بررسی نشان داد که بهترین تیمار برای رفع خواب بذر زیره سبز که منجر به بیشترین سرعت و درصد جوانه‌زنی شد، سرمادهی مرطوب و جیبرلیک اسید 500 و 1000 ppm بود. برای گیاه سرخارگل، تیمارهای جیبرلیک اسید 500 و 1000 ppm بیشترین سرعت و درصد جوانه‌زنی را باعث شدند. برای رفع خواب بذر بادرنجبویه، بهترین پیش‌تیمار پلی‌اتیلن گلیکول 5/1-  و 3- بار و جیبرلیک اسید 1000 ppm بود. بیشترین درصد و سرعت جوانه‌زنی بذر زیره سیاه با اعمال ‌تیمارهای سرمادهی مرطوب 8 هفته‌ای و جیبرلیک اسید 1000  ppmمشاهده شد. در گیاه کرفس کوهی و چویل، تنها تیماری که باعث جوانه‌زنی و شکستن خواب بذر این گیاه شد، تیمار سرمادهی مرطوب 10 هفته‌ای بود.

کلمات کلیدی:

خواب بذر، جوانه‌زنی، زیره سبز، زیره سیاه ایرانی، بادرنجبویه، کرفس کوهی، سرخارگل، چویل.

1-مقدمه

توانایی بذرها در به تأخیر انداختن جوانه‌زنی خود تا زمانی که مکان و زمان برای استقرار آن‌ها مساعد باشد، یکی از مکانیزم‌های مهم بقا در گیاهان است. خواب بذر[1] (کمون بذر) ممکن است برای تحلیل‌گران و محققان بذر چالش پیچیده و معمّا‌گونه‌ای باشد، امّا روشی است که برای بقا و سازگار شدن گیاهان با محیط رشدشان ضروری است (McDonald,2005).

خواب بذر، یک صفت قابل توارث به شمار می‌رود و شدت توارث‌پذیری آن به شرایط محیطی حاکم در طی نمو بذر بستگی دارد. به طور معمول گیاهانی که تاریخچه اهلی شدن آن‌ها طولانی است نسبت به گیاهان وحشی و گیاهانی که از تاریخچه اهلی شدن آن‌ها چندان نمی‌گذرد، خواب کمتری دارند (کیانی،1386). زمانی که بذر گونه‌های اهلی شده دارای خواب باشد، تولید کنندگان بذر، خریداران و تحلیل‌گران بذر با مشکل روبرو می‌شوند. در برخی محصولات زراعی از قبیل غلات زمستانه، داشتن حدّی از خواب جهت جلوگیری از جوانه‌زنی بذرها روی بوته مادری[2] قبل از برداشت و کمک به حفظ کیفیت بذر، ضروری است. خواب ممکن است سبب حفظ بذرهای گونه‌های مختلف در خاک برای چندین سال و بدون اینکه جوانه بزنند، شود. این مسأله دلیل حضور علف‌های هرز و گیاهان ناخواسته در مزارعی است که به طور متوالی کشت می‌شوند(Baskin,2003).

تصور غلطی که در مورد خواب بذر وجود دارد این است که خواب به عنوان استراحت بذر در غیاب شرایط مناسب برای جوانه‌زنی در نظر گرفته می‌شود. این حالت را اغلب سکون[3] می‌نامند. امّا خواب واقعی به حالتی اطلاق می‌شود که بذرها حتّی در شرایط محیطی مناسب برای جوانه‌زنی هم جوانه نمی‌زنند(McDonald,2005).

کیفیت بذر، شامل خصوصیات ژنتیکی همچون، خواب بذر، قوه نامیه[4]، قدرت جوانه‌زنی، بنیه یا قدرت بذر[5]، میزان رطوبت، قابلیت انبارداری بذر، زوال یا عمر بذر می‌باشد. امروزه کشاورزان به خصوص در کشورهای در حال توسعه با مشکلاتی از قبیل ناهمگنی خاک و عدم وجود شرایط مناسب ساختمان خاک مواجه هستند،که همین مسأله سبب بروز مواردی از جمله کاهش درصد جوانه‌زنی و عدم سبز شدن یکنواخت بذرها، رشد نابرابر گیاهان جوانه زده و رقابت نابرابر آن‌ها با همدیگر در استفاده از منابعی نظیر نور، مواد غذایی و آب شده و این عوامل سبب تفاوت در وزن توده زنده گیاهان و نهایتاً عملکرد آن‌ها می‌شود. بنابراین با توجه به شاخص‌های کیفیت بذر، می‌توان از پیش‌تیمارهای مختلف قبل از فرآیند جوانه‌زدن جهت حصول حداکثر جوانه‌زنی استفاده کرد.

پیش تیمار یا پرایمینگ[6] عبارتست از جذب آب به مقدار لازم برای آغاز وقایع جوانه‌زنی که با خشک کردن بعدی همراه است. هدف از اجرای پرایمینگ افزایش درصد جوانه‌زنی، کوتاه کردن متوسط زمان جوانه‌زنی، بهبود رشد و افزایش قدرت گیاهچه در طیف وسیعی از شرایط محیطی مناسب و نامناسب است(McDonald,2005).این روش در گیاهان دارای بذر ریز نظیر کلزا و یونجه و محصولاتی با ارزش اقتصادی، همچون گیاهان دارویی، که به خروج سریع و یکنواخت نیازمندند، موفقیت‌آمیز بوده است (امید بیگی،1384).

به منظوراهلی کردن و کشت گیاهان وحشی و خودرو که دارای خواص دارویی هستند، مطالعات زیادی صورت پذیرفته است. عمده مشکل کشت این قبیل گیاهان، داشتن دوره خواب در بذر این گیاهان است که سبب کاهش درصد جوانه‌زنی و مشکلات بعدی می‌شود(امید بیگی،1384). به دلیل عوارض مربوط به داروهای شیمیایی، امروزه اکثر جوامع به سمت داروهای گیاهی متمایل شده‌اند. جمع‌آوری این گیاهان خودرو از کوه و جنگل‌ها به تنوع زیستی خسارت زیادی وارد کرده است. بنابراین اهلی کردن و تولید این قبیل گیاهان بیش از گذشته نمود پیدا می‌کند و اوّلین گام جهت حصول تولید و عملکرد بالا، غلبه بر خواب بذر این قبیل گیاهان با استفاده از انواع پیش‌ تیمارها می‌باشد.

با توجه به موارد اشاره شده، مهم‌ترین اهداف این پژوهش عبارت بودند از:

تعیین بهترین و مناسب‌ترین پیش‌ تیمارهای مؤثر بر افزایش سرعت و درصد جوانه‌زنی بذور گیاهان دارویی زیره سبز، زیره سیاه ایرانی، کرفس کوهی، بادرنجبویه، سرخارگل و چویل.

-مروری بر تحقیقات انجام شده

2-1- خواص دارویی و اهمیت زیره سبز

زیره سبز با نام علمی  Cuminum  cyminum L. گیاهی است بوته‌ای و علفی یکساله به ارتفاع حداکثر 50 سانتی‌متر. ساقه‌ی این گیاه راست و دارای انشعابات دوتایی است. ریشه‌ی آن باریک و بلند و به رنگ سفید است. برگ‌ها به خاطر تقسیمات و بریدگی‌های زیاد باریک و نخی‌شکل هستند و به صورت متناوب بر روی ساقه قرار گرفته‌اند. گل‌ها کوچک به رنگ سفید و گاهی صورتی می‌باشند که مجموع آن‌ها به صورت چتر مرکب در انتهای ساقه قرار گرفته‌اند(کیانی،1386). میوه‌ها دوکی شکل و به طول حداکثر 6 میلی‌متر و عرض 5/1 میلی‌متر می‌باشند که سبز کم رنگ مایل به خاکستری هستند و بوی معطری دارند. بجز میوه، قسمت‌های دیگر گیاه نیز معطر است. قسمت مورد استفاده این گیاه میوه‌های آن است که سرشار از اسانس می‌باشد.جنس، گونه، نوع اسانس و ترکیبات گیاه زیره‌ی سبز با زیره‌ی سیاه کاملاً متفاوت است و اثرات دارویی آن‌ها نیز در بعضی موارد تفاوت دارد.بیشترین مصرف زیره‌ی سبز در جهان در صنایع غذایی، ادویه‌جات، طعم دهنده‌ها، خوشبو کننده‌ها و صنایع عطرسازی می‌باشد.علاوه بر این‌ها از اسانس زیره‌ی سبز در صنایع آرایشی و بهداشتی و صنایع غذایی استفاده می‌شود (امیدبیگی، 1381).

2-2-خواص دارویی و اهمیت زیره سیاه ایرانی

زیره سیاه ایرانی با نام علمی Bonium percicum B.  گیاهی است دو ساله مانند هویج (بعضی از ارقام آن یکساله است)، ساقه آن توخالی و برگ های آن سبز با بریدگی و تقسیمات دو مرتبه‌ای که به صورت نوار نخی مانند است. گل‌های آن سفید رنگ به صورت چتر مرکب که در انتهای ساقه‌های گل دهنده که بلندی آن‌ها به 90-50 سانتی متر می‌رسد ظاهر می‌شود. ریشه آن دوکی شکل و میوه آن کشیده و باریک به طول 5 میلی‌متر که در دو طرف باریک می‌شود. ارقام دو ساله زیره سیاه احتیاج به یک دوره رویش دوم برای رسیدن میوه دارد (صابر آملی،1382). گل های زیره سیاه معمولاً در اردیبهشت سال دوم ظاهر می‌شود و 5/2-2 ماه بعد میوه آن که زیره است می‌رسد و همین که تقریباً میوه‌ها به رنگ قهوه‌ای درآمد، برداشت محصول باید با احتیاط آغاز شود.گیاه زیره سیاه از گیاهان قدیم است که از روزگاران کهن، بشر آن را شناخته و از اوایل قرون وسطی کشت آن در اروپا، ابتدا در سیسیل و جنوب جزایر اسکاندیناوی آغاز شده. در کتابهای طب سنتی گیاهی آلمان که قرن 12 میلادی منتشر شده‌اند در همه آن ها از این گیاه به نام Kummich نام برده شده است.

از زیره سیاه به عنوان محرک اشتها، ضد تشنج، معرق و اسانس آن ضد قارچ است و یکی از مصارف مهم زیره سیاه به عنوان چاشنی و ادویه در صنایع غذایی است (امیدبیگی، 1381).

2-3-خواص دارویی و اهمیت کرفس کوهی

کرفس کوهی با نام علمی  Kelussia odoratissima M. یکی از گونه‌های منحصر به فرد گیاهان دارویی ایران و از خانوادهUmbelliferaceae  می‌باشد که به عنوان سبزی معطر در غذا مصرف می‌شود و نیز به لحاظ دارا بودن خواص دارویی بسیار، از جمله تقویت کنندگی قلب، ضدعفونی کنندگی، کم کردن قندخون، کاهش فشارخون و غیره در گیاه درمانی مورد استفاده فراوان قرار می‌گیرد(امید بیگی،1384).

خصوصیات کرفس کوهی

کرفس کوهی را مظفریان در سال 2003 به عنوان گونه‌ای از جنس Kelussiae معرفی کرد، این گیاه که جنبه دارویی و غذایی دارد مختص برخی مراتع ایران است. تاکنون وجود این گونه در سایر مناطق در سطح جهان گزارش نشده است (کیانی،1386).کرفس کوهی برخلاف برخی صاحب‌ نظران گیاه شناسی در ایران که آن را گیاهی دو ساله معرفی کرده‌اند، گیاهی است چندساله که ارتفاع آن تا 120 سانتی‌متر می‌رسد. دارای ریشه‌ای راست و دوکی شکل به همراه غده بزرگی در قسمت فوقانی است که این قسمت مملو از مواد غذایی مورد نیاز گیاه و تجدید نسل گیاه می‌باشد.

برگ ها دارای بریدگی‌های پنجه‌ای و دو قاعده دارای دمبرگ‌های بلند و بدون غلاف می‌باشد.گل آذین کرفس کوهی با گل‌های زرد رنگ به صورت چتر انتهایی کاملاً بارور و چترهای جانبی که اغلب گل‌های نر و غیر بارور و به صورت دو تا هشت‌ تایی هستند. بذر این گیاه درشت و صفحه‌ای شکل به رنگ قهوه‌ای مایل به زرد است و در سطح بذر سه رگ کاملاً برجسته به رنگ زرد مشاهده می‌شود (کیانی،1386).

2-4-خواص دارویی و اهمیت بادرنجبویه

بادرنجبویه با نام علمیMelissa Officinalis L. از جمله گیاهان دارویی است که در تمام تقسیم‌بندی‌های گیاهان، جزء گیاهان دارویی درجه اول و سبز معرفی می‌شود (کیانی،1386). این گیاه نیرو دهنده و ضد تشنج است و به علاوه مقّوی معده، بادشکن، تسهیل کننده عمل هضم و به خاطر تحریک جریان خون باعث ادرار و عرق می‌شود و همچنین بیماری های کولیت روده، چنگ‌زدگی معده، تپش قلب، سردرد و سرگیجه و هم چنین در درمان اختلالات گوارشی و قلبی دارای منشأ عصبی و اضطراب، کاربرد فراوانی دارد (مجنون حسینی و دوازده امامی، 1386).

2-5-خواص دارویی و اهمیت سرخارگل

سرخارگل گیاهی است با نام علمی Echinacea purpurea L. علفی و چند ساله از تیره‌ی کاسنی می‌باشد که ارتفاع آن حداکثر به 1 تا 5/1 متر می رسد. برگ‌های پایین ساقه تخم مرغی تا نیزه‌ای شکل هستند که حداکثر 30 سانتی متر طول و 20 سانتی‌متر عرض دارند. ساقه از انشعابات فراوانی برخوردار بوده و دارای پرزهای زبر و خشنی است. گل ها معمولاً به رنگ ارغوانی، صورتی، قرمز ارغوانی، زرد و نارنجی دیده می‌شود و دیسک مرکز آنها (گل‌های لوله‌ای) سبز تیره، قهوه‌ای تیره و سیاهرنگ می‌باشد(امید بیگی،1381).

این گیاه، دائمی با چهارگونه و شش واریته است که همگی بومی آمریکای شمالی هستند و در ایالت متحده و کانادا در سطح وسیع کشت می‌شود. در اروپا، استرالیا و روسیه نیز کشت و کار آن رواج داردWills & Stuart, 2002)). سه گونه به صورت تجاری شناخته شده‌اند که عبارتند از:

  1. Echinacea purpurea
  2. E. pallida var pallida
  3. E. pallida var anyustifolia

این گیاه برای اولین بار در سال 1372 توسط دکتر رضا امیدبیگی به ایران آورده شد و توسط دکتر سید محمد فخر طباطبایی به نام سرخارگل نامگذاری گردید.

بومیان آمریکا از اوایل قرن 17 میلادی از این گیاه برای درمان مارگزیدگی، بیماری‌های لثه و دهان، سرماخوردگی و … استفاده می‌کرده‌اند. سرخارگل امروزه به عنوان یکی از مهمترین گیاهان دارویی در جهان مطرح است و کشت آن به صورت فزاینده‌ای در حال افزایش است. از آنجا که این گیاه خاصیت تقویت سیستم ایمنی بدن و ضد ویروس دارد، در درمان بسیاری بیماری‌های ویروسی می توان از آن استفاده کرد و امروزه به عنوان کاندیدای درمان بیماری ایدز مطرح می‌باشد (فارماکوپه گیاهی ایران،1383).

2-6-خواص دارویی و اهمیت چویل

چیل با نام علمی Ferulago angulata B. گیاهی است چندساله که دارای ساقه ضخیم با خطوط طولی و شیاردار است. برگ‌ها دارای بریدگی، سبزکمرنگ و متمایل به تیره است. گل‌ها کوچک، زرد رنگ و مجتمع در گل آذین چتر مانند می‌باشند (رضازاده و همکاران، 1382). جنس Ferulago دارای 35 گونه است که به صورت وحشی در ایران رشد می‌کنند (Javidnia,2006). این گیاه در صنعت داروسازی، عطر و ادکلن سازی و کرم سازی با ارزش است(کیانی،1386). اسانس آن دارای خاصیت ضدعفونی کنندگی است که در پزشکی استفاده می‌شود. با این حال بررسی‌های فیتوشیمیایی کمی بر روی این گیاه صورت پذیرفته است، امّا اثر تقویت کنندگی و تسکین دهنده دارد و در درمان بیماری‌های گوارشی و نیز درمان کرم‌های روده‌ای مورد استفاده واقع می‌شود) فارماکوپه گیاهی ایران،1383).

-7-تعریف پیش‌تیمار بذر (پرایمینگ بذر)

واژه‌های پرایمینگ (Heydecker & Coolbear,1997) و اسموکاندیشن کردن (Osmoconditioning) برای توصیف خیساندن بذر در محلول‌های اسمزی با پتانسیل آب پایین و دارای تهویه استفاده می‌شود (McDonald,2005). پلی اتیلن گلیکول (Polyethylene glycol)، نیترات پتاسیم، پتاسیم فسفات K3PO4))، مونو پتاسیم فسفات(KH2PO4)، سولفات منیزیوم، کلرید سدیم، گلیسرول و مانیتول(D-Mannitol) مثال‌هایی از چنین ترکیبات می‌باشند. مزیت دیگر چنین نمک‌هایی تأمین نیتروژن و عناصر غذایی ضروری دیگر برای سنتز پروتئین در طول جوانه‌زنی بذر است. امروزه بیشتر از پلی اتیلن گلیکول برای اسموپرایمینگ (Osmo priming) استفاده می‌شود. این ماده ترکیبی بی اثر با وزن ملکولی بالا است (از 60000تا 8000 دالتون). این ماده دارای مولکول‌های درشت است که بزرگی این مولکول‌ها مانع ورود آن‌ها به بذر در حین آبگیری می‌شود         و از اثـرات جانبی سمی آن در جریـان استفـاده در نمک‌ها جلـوگیری می‌شـود                  (Michel & Kaufman ,1973). یکی از عیب‌های اصلی پلی اتیلن گلیکول این است که بین حلالیت اکسیژن و غلظت این ماده یک رابطه عکس وجود دارد. در نتیجه، زمانی که از پلی اتیلن گلیکول به عنوان ترکیب اسموتیک استفاده می‌شود، باید اکسیژن کافی از طریق تهویه به محلول وارد شود تا از تأمین اکسیژن بذر مطمئن شد. همچنین تیمار مقادیر زیادی بذر با استفاده از این ماده از لحاظ اقتصادی کار مقرون به صرفه ای نیست. به طور معمول برای کارکرد بهینه این تکنیک، بذرها در 15 درجه سانتی‌گراد و در محلول اسموتیکی که دارای پتانسیل آب 8/0 – تا 6/1 مگا پاسکال به مدت چندین ساعت تا چندین هفته خیسانده می‌شوند.بنابراین، تیمار پرایمینگ باید تحت شرایط کاملاً کنترل شده صورت گیرد. بذرهای پرایمینگ شده را می‌توان به طور قابل قبولی برای مدت کوتاهی، بدون از بین رفتن کارکرد حاصل از تیمار، ذخیره کرد. اما ذخیره طولانی مدت این بذرهای تیمار شده در مقایسه با بذرهای شاهد سبب تلفات سریع‌تر قدرت و قابلیت جوانه‌زنی بذر می‌گردد.

تعداد صفحه :49

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09361998026        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید