دانلود پایان نامه ارشد: بررسی زمینه‎های همگرایی و واگرایی در روابط جمهوری اسلامی ایران و سلطان‎نشین عمان

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته مطالعات منطقه‎ای

گرایش : خلیج‎فارس

عنوان : بررسی زمینه‎های همگرایی و واگرایی در روابط جمهوری اسلامی ایران و سلطان‎نشین عمان

دانشگاه علامه طباطبایی

پایان‎نامه جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد مطالعات منطقه‎ای

گرایش خلیج‎فارس

عنوان:

بررسی زمینه‎های همگرایی و واگرایی در روابط جمهوری اسلامی ایران و سلطان‎نشین عمان

استاد راهنما:

آقای دکتر مرتضی نورمحمدی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب:

فصل اوّل : کلیات

  • بیان مساله…………………………………………………………………………………………………. 1

1-2-پیشینه پژوهش……………………………………………………………………………………………….. 5

1-3-هدف تحقیق………………………………………………………………………………………………….. 7

1-4-اهمیت و انگیزه تحقیق…………………………………………………………………………………….. 7

1-5-سئوال اصلی………………………………………………………………………………………………….. 8

1-6-فرضیه اصلی…………………………………………………………………………………………………. 8

1-7-متغیرهای پژوهش…………………………………………………………………………………………… 8

1-8-تعاریف نظری و عملیاتی مفاهیم و متغیرها……………………………………………………………. 8

1-9-نوع تحقیق………………………………………………………………………………………………….. 10

1-10-روش پژوهش……………………………………………………………………………………………. 10

1-11- محدودیت‎ها و مشکلات تحقیق…………………………………………………………………….. 11

1-12-سازماندهی تحقیق……………………………………………………………………………………….. 11

فصل دوم: چارچوب نظری

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………… 12

2-1- مفهوم موازنه‎تهدید……………………………………………………………………………………….. 13

2-2- نظریه نسبت‎دادن موقعیت………………………………………………………………………………. 25

جمع‎بندی…………………………………………………………………………………………………………… 28

فصل سوم: زمینههای همگرایی بین ایران و عمان

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………… 31

3-1-پیشینه همگرایی تاریخی ایران و عمان……………………………………………………………….. 32

3-2- همگرایی اقتصادی ایران و عمان……………………………………………………………………… 44

3-3-همگرایی ایران و عمان در حوزه انرژی………………………………………………………………. 54

3-4- زمینه‎های ژئوپولیتیکی همگرایی……………………………………………………………………….. 56

3-5- همگرایی سیاسی………………………………………………………………………………………….. 63

جمع‎بندی…………………………………………………………………………………………………………… 66

فصل چهارم: زمینههای واگرایی میان ایران و عمان

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………… 67

4-1- نگاه متفاوت ایران و عمان به امنیت منطقه‎ای………………………………………………………. 67

4-2- واگرایی میان سیاست‎های امنیتی ایران و عمان…………………………………………………….. 80

4-3- اختلاف ایران و عمان بر سر روابط عمان با اسرائیل……………………………………………… 81

4-4- روابط عمان و ایالات متحده آمریکا………………………………………………………………….. 82

4-5- دیدگاه عمان در زمینه پرونده هسته‎ای و تحریم ایران…………………………………………….. 86

4-6-تضاد منافع عمان به عنوان عضوی از کشورهای شورای همکاری خلیج‎فارس با ایران……………91

4-7-مواضع سلطان‎نشین عمان در قبال جنگ تحمیلی عراق علیه جمهوری اسلامی ایران……………..92

4-8- سایر زمینه‎های واگرایی در روابط ایران و عمان…………………………………………………… 96

جمع‎بندی…………………………………………………………………………………………………………… 99

نتیجهگیری………………………………………………………………………………………………………. 101

کتابنامه………………………………………………………………………………………………………… 104

پیوست…………………………………………………………………………………………………………… 112

فهرست جداول و تصاویر

جدول شماره3-1: روند تراز تجاری ایران با عمان طی سال‎های 1386 لغایت 1393 خورشیدی (میلیون دلار)…………………………………………………………………………………………………………………………………. 48

جدول شماره3-2: مبادلات تجاری ایران و عمان طی سال‎های 2007 لغایت 2014 میلادی (میلیون دلار)

…………………………………………………………………………….. ………..48

جدول شماره 3-3: مهم‎ترین افلام صادراتی ایران به عمان………………………………………………………. 49

جدول شماره 3-4: مهم‎ترین اقلام وارداتی ایران از عمان …………………………………………………………57

نقشه شماره3-1: موقعیت جغرافیایی و شکل تنگه هرمز……………………………………………………………57

نقشه شماره 3-2: اهمیت ژئوپلتیک تنگه هرمز………………………………………………………………………….59

 

چکیده

جمهوری اسلامی ایران و سلطان‎نشین عمان به عنوان دو کنش‎گر منطقه‎ای، (البته دو کنش‎گری که به لحاظ پتانسیل و وزن منطقه‎ای با یکدیگر تفاوت‎های آشکاری دارند) در طول چند دهه اخیر روابط باثبات و سازنده‎ای با یکدیگر داشته‎اند، روابطی که هر کدام از این دو کنش‎گر دلایل خاص خود را برای حفظ و گسترش آن داشته و دارند. از زاویه نگاه ایران، رابطه با عمان ابزاری برای ایجاد شکاف در جبهه عربی به رهبری عربستان سعودی و موزانه‎تهدید این جبهه است. افزون بر این، گسترش روابط با عمان گام موثر دیگری جهت کسب شناسایی قدرت منطقه‎ای ایران است. در سوی دیگر، رابطه با ایران فرصتی مناسب برای عمان جهت بدست آوردن منافع اقتصادی (به‎ویژه در حوزه انرژی) و کسب پرستیژ منطقه‎ای به عنوان یک بازیگر مستقل و البته یک میانجی موثر است. در مجموع، رابطه ایران و عمان رابطه‎ای سازنده و روبه رشد است، رابطه‎ای که با توجه به تاکید موکد سیاست خارجی  ایران در دوره ریاست جمهوری حسن روحانی بر گسترش رابطه با همسایگان بیش از پیش در اولویت سیاست خارجی ایران قرار دارد. با توجه به این توضیح، این مطالعه جهت پاسخگویی به این پرسش پژوهشی اصلی طراحی شد: زمینه‎های همگرایی و واگرایی در روابط جمهوری اسلامی ایران وسلطان‎نشین عمان کدامند؟

در پاسخ به این پرسش فرضیه اصلی این پژوهش بیان می‎کند که:

موقعیت استراتژیک ژئوپولیتیکی دو کشور، اهمیت همکاری‎های اقتصادی و ضرورت‎های امنیتی از عوامل مهم همگرایی میان دو کنش‎گر و تعهدات منطقه‎ای سلطان‎نشین عمان در چارچوب شورای همکاری خلیج‎فارس و روابط دو جانبه این کشور با آمریکا و اسرائیل عامل اصلی واگرایی در روابط این کشور با جمهوری اسلامی ایران است.

1-1- بیان مسئله

بی شک دو کشور ایران و عمان با توجه به فراز و فرودهای تاریخی فی مابین می‍توانند نقشی تعیین‍کننده در آینده منطقه خلیج فارس داشته باشند؛ بنابراین با توجه به این امر که ایران برخلاف سایر همسایگان خود درحوزه خلیج فارس هم‍نژاد و هم‍زبان نبوده و نکته موثر اینکه ایران تنها کشوری در منطقه است که با قدرتهای فرا منطقه‍ای هیچ گونه اتحاد نظامی ندارد بنابراین باید با ظرافت هرچه تمامتر به دنبال همگرایی با سرزمینی باشد که قابلیتهای خود را بیش از پیش در آن به منصه ظهور برساند.

عمان نزدیک‎ترین همسایه جنوبی ایران در آب‎های خلیج‎فارس بشمار می‍رود که دارای ریشه‍های فرهنگی و دینی با سرزمین ایران است. بنابراین تحت هیچ شرایط زمانی نباید دستگاه دیپلماسی ایران از آن غفلت نماید.

از سوی دیگر دولت ایران به جهت تکمیل طرحی که منجر به احاطه تنگه هرمز می‍گردید، در دهه 70 میلادی، ایجاد روابط حسنه و نزدیکی با سلطان نشین عمان را از اولویت های سیاست خارجی خود قرار داد و با توجه به این نکته خطیر که تنگه نزدیک به سواحل عمان است، ایران شبه جزیره مسندم و جزیره‍های اقماری آن را از دید راهبردی و البته به نیت بدست آوردن خطوط کشتیرانی مهم ارزیابی می‍نمود. در همین دوران تهران آمادگی و اراده سیاسی خود را برای کمک به ممالک همسایه درحوزه خلیج‎فارس جهت حل و فصل مسایل و مشکلات امنیتی ایشان اعلام داشت و صد البته که درخواست دولت سلطان‎نشین عمان از ایران برای دخالت مستقیم در ماجرای شورشیان چپ‎گرای ظفار در همین راستا ارزیابی می‍گردد.

در حقیقت قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، ایران کمک‍های زیادی به استقرار و ثبات پادشاهی عمان کرده بود و نقش مهمی در ثبات این کشور در پنجاه سال گذشته داشته است. لذا بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، سلطان‎نشین عمان تلاش کرده است تا روابط خود با جمهوری اسلامی ایران را همچنان حفظ نماید.

در سالهای گذشته هم کشور مذکور در ایجاد رابطه و میانجی‎گری فی ما بین جمهوری اسلامی ایران و کشورهای غربی به ویژه ایالات متحده آمریکا نقش اساسی داشته است. این امر بیان‎گر این مساله است که سلطان‎نشین عمان در سیاست خارجی خود بسیار هوشمندانه و عاقلانه، استراتژی خاص خود را تعریف کرده و هم اکنون از محبوبیت ویژه‎ای در بین ملت‍های منطقه برخوردار است. در همین راستا پادشاهی عمان نقشی کاملا مثبت در مسئله هسته‎ای ایران ایفا کرده و تلاش نموده است به عنوان نوعی رابط بین ایران و کشورهای 1+5 باشد.

یعنی سیاست سلطان‎نشین عمان برای برقراری و بهبود وضعیت روابط بین ایران و جامعه جهانی قابل تعریف و تقدیر بوده و این کشور نقشی کاملا پر رنگ در این مسیر داشته است. گذشته از این، سلطان‎نشین عمان برخلاف پادشاهی عربستان سعودی و برخی کشورهای شورای همکاری خلیج‎فارس که مایل هستند جایگاه ایران در منطقه تنزل یابد مایل نیست که جمهوری اسلامی ایران مورد حمله نظامی قرار گیرد و تلاش می‎کند از راه هم‎افزایی، به نوعی ظرفیت ایران را در منطقه افزایش دهد.

چنانچه این کشور در سه دهه گذشته نقش مثبتی در جلوگیری از تهدیدات خارجی و ایجاد تحریم‍های جدید علیه جمهوری اسلامی ایران داشته و تلاش کرده است از دامنه فشارها نیز بکاهد.

علاوه بر این سلطان‎نشین عمان تلاش می‍کند با توجه به رابطه اقتصادی و فرهنگی، به نوعی رابطه خود را با جمهوری اسلامی ایران بسط و گسترش بخشد.

در حوزه اقتصادی با توجه به مشکلاتی که جمهوری اسلامی ایران برای ارسال گاز طبیعی از راه پاکستان به هند دارد، سلطان‎نشین عمان تلاش کرده است از طریق باز تعریف پروژه لوله گذاری از راه دریای عمان، پروژه گاز ایران به هند را اجرائی_عملیاتی نماید.

ایران و عمان سال‎هاست که دوستانه کنار هم زندگی می‍کنند. اعتقاد جمهوری اسلامی ایران به ضرورت توسعه همکاری‍های منطقه‍ای و لزوم حضور فعال کشورهای منطقه در تامین امنیت و ثبات آن بدون حضور بیگانگان مسیر صحیحی را برای همکاری‍های منطقه‍ای ترسیم می‍کند.

عواملی همچون اشتراکات عمیق فرهنگی، تاریخی، دینی و مذهبی و همزیستی دو کشور درکنار آبراه راهبردی خلیج‎فارس و تنگه هرمز که بیش از ۶۰ درصد انرژی دنیا از این آبراه جهانی عبور می‌کند همگی دست به دست یکدیگر داده‎اند تا روابطی بی‌نظیری را در این منطقه میان یکدیگر بوجود آورند.

جمهوری اسلامی ایـران بر این باور است که سلطان‎نشین عمان با پیروی از سیاست تشنج زدایی و ایجاد تعادل در مناسبات با کشورهای منطقه یکی از باثبات‎ترین کشورها شناخته می‌شود. حاکمیت سیاست توازن در روابط خارجی و اهتمام عمانی‌ها به توسعه روابط با جمهوری اسلامی ایران باعث شده که مشکلات و چالش‌ها بر سر راه توسعه‍ی روابط مهار شود و در مسیر سالم حرکت کند. تبادل هیات‎ها و رایزنی‌های مستمر مقامات کشوری و لشگری دو طرف ضامن ایجاد درک و فهم متقارب و مشترک در مناسبات و مواضع دو کشور و پیشرفت روابط دوجانبه در مسیر صحیح شده است. این مسأله می‌تواند در تحکیم و ثبات منطقه نقش آفرین باشد و عملاً زمینه را برای خروج نیروهای بیگانه از منطقه فراهم نماید.

ژئوپلیتیک تنگه هرمز یکی از عوامل مؤثر و پایدار در روابط ایران و عمان است. ایران و عمان به ترتیب در بخش شمالی و جنوبی تنگه هرمز واقع شده‌اند. این امر با وجود تحولات منطقه‌ای و جهانی دو کشور را ملزم به داشتن روابط حسنه با یکدیگر کرده است طوری‎که رابطه‎ی تنگاتنگی میان حفظ امنیت تنگه هرمز و امنیت خود قائل هستند. این مسأله انگیزه‎ی دو کشور را به داشتن روابط نزدیک و دوستانه تشدید می‌کند. تهران و مسقط به این حقیقت واقف هستند که هرچه تغییر کند، عوامل جغرافیایی تغییر نمی‌کند. نزدیکی جغرافیایی ایران و عمان در تنگه ی هرمز، دور افتادگی جغرافیایی عمان از جهان عرب و اهمیت ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی تنگه هرمز ایران و عمان را ملزم به داشتن روابط حسنه با یکدیگر کرده است. بر همین اساس و با وجود اینکه عمان همواره روابط نزدیکی با آمریکا و سایر کشورهای غربی داشته اما این امر در روابط دوستانه ایران با این کشور تأثیری نداشته است.

نقش میانجی عمان در روابط ایران و آمریکا و مخالف بودن دولت این کشور با تندروی‍های منطقه‍ای بخصوص مخالفت با سیاست‍های عربستان در منطقه از خصوصیات بارز عمانی‍ها بوده است. برای مثال پادشاه عربستان پیشتر از رهبران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‏فارس خواسته بود تا از مرحله‍ی همکاری به مرحله‍ی تشکیل اتحادیه منتقل شوند که یکی از معترضین به این طرح سلطان‎نشین عمان بود. یوسف بن علوی_وزیر خارجه این کشور در مخالفت با طرح عربستان اعلام کرد که کشورش مخالف تشکیل اتحادیه‍ی کشورهای حاشیه‍ی خلیج‎فارس است و در صورت تشکیل عمان هرگز به آن نخواهد پیوست؛ چرا که منطقه نیازی به توسعه‍ی نیروهای سپر جزیره ندارد.

همچنین در ارتباط با تحولات اخیر کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‎فارس، سلطان‎نشین عمان و پادشاهی کویت قاطعانه با مسأله فراخواندن سفرا خود از امیرنشین قطر یا قطع روابط دیپلماتیک با آن مخالف هستند؛ به ویژه اینکه این دو کشور به هیچ عنوان با نظر امارات متحده عربی و پادشاهی عربستان در مورد نگرانی از مواضع قطر در قبال حمایت از اخوان المسلمین مصر، موافق نیستند.

این کشور در سال‍های گذشته در چارچوب سیاست منطقه‎ای متوازن، گسترش مناسبات با کشورهای حوزه خلیج‎فارس و جمهوری اسلامی ایران را در دستور کار خویش دارد و بر تکوین همکاری دسته جمعی و پایدار منطقه‍ای تاکید می‍ورزد. از زاویه نگاه جمهوری اسلامی ایران نیز رابطه با سلطان‎نشین عمان ابزاری موثر جهت ایجاد شکاف در جبهه اعراب به سردمداری عربستان سعودی است و می‍تواند موقعیت منطقه‍ای ایران را تقویت کند.

تعداد صفحه : 157

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09361998026        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید