دانلود پایان نامه ارشد: بررسی امامت از دیدگاه شیعه اثنی عشری، اسماعیلیه و فرقه اشاعره

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته الهیات

گرایش : فلسفه و حکمت اسلامی

عنوان : بررسی امامت از دیدگاه شیعه اثنی عشری، اسماعیلیه و فرقه اشاعره

دانشکده ادبیات و علوم انسانی

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته الهیات (فلسفه و حکمت اسلامی)   

عنوان:

بررسی امامت از دیدگاه شیعه اثنی عشری، اسماعیلیه و فرقه اشاعره

استاد راهنما:

دکتر شمس الله صفر لکی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده:

هدف ما در این رساله بررسی مسئله امامت از دیدگاه شیعه اثنی عشری، اسماعیلیه و فرقه اشاعره می باشد. آنچه که در این رساله دارای اهمیت می باشد این است که دو فرقه ی اثنی عشری و اسماعیلیه از نظر اعتقادی بسیار به هم نزدیک و وجوه مشترک آن ها بیش از موارد اختلاف است، نزدیکی فکری آن ها در مسائلی چون وجوب و ضرورت امام، عصمت امام، وظایف و شئون امام و همچنین مسئله ولایت مورد انکار هیچکس نیست. اما اشاعره که فرقه ای از اهل سنت است اختلاف قابل توجهی با این دو فرقه ی شیعی دارد به طوری که رویکرد اشاعره به امامت رویکردی فرع انگارانه است نه اعتقادی و امامت از نگاه آنان واجب کفایی است، در کل اشاعره امامت را به عنوان یک قضیه ی مصلحتی باور دارند و آن را جزء فروع دین دانسته و به افعال مکلفین برگردانده اند، لذا در نظر آنان وجوب امامت شرعی است و شخص واجد الشرایط، از سوی مسلمانان به امامت برگزیده می شود.

مقدمه:

از آنجا که اسلام دینی است اجتماعی که زندگانی عموم بشر را از هر جهت در نظر گرفته است و همان گونه که به زندگی فردی انسان ها و اداره آن عنایت دارد به زندگی اجتماعی آنها و زمامداری آن نیز توجه دارد، توجهی که خداوند به زندگی اجتماعی انسانها مبذول داشته است با هیچ چیزی قابل مقایسه نیست و از این جهت پیشوای دینی ورهبریت اسلامی از جهات مختلفی مورد تأکید واقع شده است که از جمله این جهات می توان به بیان معارف و احکام اسلام، جهت رهبری وارشاد، حیات معنوی و…اشاره کرد.البته علاوه بر تأکید اسلام بر وجود حاکم وزمامداری که عهده دار همه جنبه ها ی لازم باشد ،خود انسان با فطرت خدادادی اش درک می کند که هیچ گاه یک جامعه سازمان یافته مثل کشور، شهر، ده وحتی یک خانواده که حداقل از دو نفر تشکیل شده است بدون سرپرست و زمامداری که چرخ جامعه را به حرکت در می آورد، امکان پذیر نیست. به همین دلیل شیعه معتقد است جامعه اسلامی نیازمند فردی است که بر طبق اصول و مبانی اسلام، شایستگی زعامت جامعه راداشته باشد و بعد از پیامبر (ص)که به امر خدا تعیین شده است، بنابر همان اصول و همان نیازمندی هایی که همیشه با جامعه است وجود حاکم و زعیمی که همان ویژگی های اساسی (به جز وحی که پیامبر دارا بود) را داشته باشد، لازم است. همچنین بنابر روایات موجود خود پیامبر (ص) به مسئله جانشینی توجه کامل داشتند به طوری که در غیاب خود جانشینی برای خود تعیین می کردند، بنابر این کسی که به عنوان جانشین پیامبر (ص) بعداز رحلت آن حضرت متصدی امور جامعه است در واقع حافظ و نگهبان دین، عامل هدایت مردم، قاضی، الگو، حاکم، مفسر قرآن ودر واقع مرجع دینی است. لذا چنین فردی که با این مشخصات از جانب خداوند به سمت جانشینی پیغمبر برگزیده شده است امام نام دارد که ضرورت وجود او به عنوان واسطه فیض الهی غیر قابل انکار است. بنابر این در همه اعصار وزمان ها باید پیامبر یا امام موجود باشد تا فیض را از واجب تعالی گرفته وبه عالم هستی برساند. در کل هدف از آفرینش، هدایت نوع انسان به سوی پروردگار است که این هدایت نه بدون وحی میسر است و نه بدون رهبری وحی شناس و عالم به آن ممکن. امام انسانی است که مستقیماً یا با واسطه حامل وحی مبین و مفسر وحافظ آن از هر گونه تحریف و مجری آن می باشد وگر نه هرج ومرج همه جا را فرا می گیرد.

فصل اول: کلیات

1-1- شرح و بیان مسئله پژوهش

امامت مربوط به زمان گذشته فقط نیست بلکه مسئله حیاتی آن زمان و این زمان وهمه زمانهاست، به همین جهت در طول تاریخ اسلام همواره مورد بحث و مناظره بوده و یکی از مباحث مهم علم کلام به شمار می رود.  بنابر این امامت یک مسئله فرعی وغیر ضروری نیست بلکه شناخت صفات امام بر حق ومصادیق آن بسیار مهم وسرنوشت ساز است.از دیدگاه شیعه امامت یکی از مباحث مهم اعتقادی است که جزءمسائل کلامی واصول اعتقادی بعد از نبوت به شمار می آید، هرچند که بسیاری از فرقه های اهل سنت آن را جزء فروع دین دانسته اند.  در این رساله هدف ما بررسی مسئله امامت از منظر سه فرقه مسلمان یعنی شیعه اثنا عشری، اسماعیلیه، و اشاعره می باشد. تا در نهایت به یک تصویر واضح از جایگاه امامت از دیدگاه علما ومتکلمان این سه فرقه برسیم.

2-1- اهمیت و ارزش تحقیق

امامت یکی از مهمترین موضوعات در تاریخ اسلام بوده که این مبنا سبب شکل گیری بسیاری از فرق و مذاهب اسلامی شده است، فرقه های مختلف مسلمانان از جمله شیعیان اثنی عشری، اسماعیلیه، و فرقه اشاعره نسبت به مسئله امامت نظراتی دارند و در این نظریات آنها اختلاف ها و اشتراکاتی به چشم می خورد که بیان نظرات مشترک و رفع اختلافات وهمچنین تبیین دیدگاههای درست در این مورد می تواند بسیاری از اختلافات عقیدتی بین مسلمانان را بر طرف کند وآنها را به مسیر درست هدایت نماید.

3-1- سوال های تحقیق

1- چرا شیعه امامت را از اصول دین و اهل سنت آن را از فروع دین دانسته است؟

2- آیا بین اعتقادات شیعیان اثنی عشری، اسماعیله، اشاعره در باب امامت اشتراک نظری هست؟

3- اساس مذهب اسماعیلیه برچه چیزی استوار است؟

4- وجوب نصب امام از منظر این سه فرقه آیا عقلی است یا شرعی؟

5-آگاهی وسیع امامان بر امور دین و دنیا از کجا پیدا می شود؟

4-1- اهداف تحقیق مورد نظر

1- آگاهی اجمالی از مسئله امامت.

2- دیدگاه اشاعره در باب نصب امام.

3- ضرورت وجود امام از دیدگاه متکلمان شیعه اثنی عشری.

4- دلایل عقلی و نقلی نصب امام.

5- عصمت امام از منظر متفکران بزرگ اسماعیلی.

6- بررسی مسئله تأویل از نگاه اسماعیلیه.

7- بیان نظرات سه فرقه مورد بحث در مورد برجسته ترین صفت امام.

5-1- معانی امامت در لغت

1- امامت در لغت به معنای رهبری وپیشوایی است. چنانکه در خصوص معنای لغوی آن خلیل بن احمد فراهیدی در کتاب العین آورده است «کل من اقتدی به وقدم فی الامورفهو امام، والنبی علیه السلام امام الامه والخلیفه امام الرعیه….والقرآن امام المسلمین»[1] ترجمه: امام امت است یعنی هر کس که به او اقتدا شود و پیشرو ومقدم در امور باشد او امام است و پیامبر (ص) امام امت است وخلیفه امام مردم است…و قرآن امام مسلمانان است.

2- ابن منظوردر لسان العرب آورده است «والامام،کل من ائتم به قوم کانوا علی الصراط مستقیم اوکانواضالین»[1].

ترجمه: امام یعنی کسی که مردم از او پیروی می کنند، چه در راه مستقیم و راست و چه در راه گمراهان.

3- راغب اصفهانی در مفردات می نویسد :«الامام الموتم به، انسانا کان یقتدی بقوله او فعله او کتاباً اوغیر ذلک محقاًکان او مبطلاً.»[1]

ترجمه: امام از او پیروی شده است چه انسانی باشد که به سخن ،عمل یانوشته اواقتدا شود یا غیر آن، چه حق باشد چه باطل.بنابراین امام در لغت به معنای پیشوا می باشد یعنی کسی که عده ای از او پیروی کنند وبه او اقتدا کنند و او را پیشوای خود قرار دهند،البته امام یا پیشوا مفهوم مقدسی ندارد .پیشوا یعنی کسی که پیشرو است و عده ای تابع و پیرو او هستند اعم از اینکه آن پیشرو عادل و راه یافته باشد یا باطل وگمراه باشد.

6-1- امامت دراصطلاح

عبدالرزاق لاهیجی امامت را چنین تعریف می کند «مراد از امامت نیست مگر ریاست عامه مسلمین در امور دنیا و دین بر سبیل خلیفگی و نیابت از پیغمبر، و از عجایب امور آن است که تعریف مذکور برای امامت متفق علیه است میان ما و مخالفین ما، حال آنکه هیچ یک از خلفاء ایشان متصف نیستند به جمیع امور معتبر در مفهوم امامت به تعریف مذکور.»[1]

سید مرتضی در رسائل الشریف در تعریف امامت آورده است: «الامامه ریاسه عامه فی الدین بالاصاله لا بالنیابه عمن هو فی دار التکلیف»[2]

امامت ریاست عمومی دینی است که شخص از طرف خداوند، نه به نیابت از طرف مکلفان آن را بر عهده می گیرد.

علامه حلّی نیز امامت را ریاست عمومی در امور مربوط به دین و زندگی دنیوی برای شخصی از اشخاص به عنوان نیابت از پیغمبر خدا واجب دانسته است.»[3]

علامه در الفین نیز چنین بیان می کند: «امام آن انسانی است که ریاست عمومی تام داشته باشد در کلیه امور دین و دنیا.»[4]

حکیم ملا محسن فیض کاشانی امام را چنین تعریف می کند:«امام کسی است که فرشته درباره عمل و تبلیغ با او سخن می گوید.» و نیز ولی را چنین تعریف می کند که «ولی کسی است که فرشته با او درباره عملی سخن می گوید  و یا آن عمل به او الهام می شود.» و نتیجه می گیرد که: «هر امامی ولی و محدث هم هست ونه بالعکس و هر امامی ولایتش مقدم بر امامت او می باشد.»[5]

پس طبق نظر ملا محسن فیض کاشانی هر امامی نخست به مقام ولایت دست می یابد و سپس به مقام امامت می رسد.  فیض کاشانی در ادامه اضافه می کند که ولایت، باطن نبوت است  و امامت ونبوت باطن رسالت می باشند و باطن هر چیزی از ظاهر آن شریف تر وبزرگتر است زیرا ظاهر نیازمند باطن است و باطن از ظاهر بی نیاز است و نیز باطن به حضرت حق نزدیکتر است، بنابراین هر یک از این مراتب بزرگتر و شریفتر از مقام بعدی خود است از این رو مقام ولایت بالاتر از مقام نبوت و مقام نبوت بالاتر از مقام رسالت خواهد بود.[6]

در غرر الحکم از زبان مولا علی (ع) امامت چنین معنی شده است،«الامامه نظام الامه[7]، یعنی امامت و رهبری نظام امت است. زیرا هر کاری نیازمند به تشکیلات خواهد بود بالاخص اجتماع بشری که اگر دارای نظام صحیحی نباشدوامامی که از جانب حق تعالی  است  در رأس کار منصوب نگردد و قوانینی برمردم حکومت نکند، اجتماع بشری از هم پاشیده  و هرج ومرج خواهد بود.

نظر علامه طباطبایی در باب تعریف امامت چنین است: «تقدم ومطاع بودن نمی تواند معنای امامت باشد چون مطاع بودن شخص به این معناست که اوامر او را اطاعت کنند واین از لوازم نبوت ورسالت است، خلافت ووصایت نیز نظیر معنای نیابت را دارد وریاست در امور دین و دنیا هم به معنای مطاع بودن است. پس هیچ یک از این معانی با معنای امامت تطبیق نمی کند حقیقت امامت چیز دیگری است که باتوجه به آیات قرآن کریم این حقیقت کشف می گردد. قرآن هرجا که سخن از امامت می گوید به دنبالش معترض مساله هدایت می شود مثل آیات 72 و 73 سوره انبیا که فرموده «ووهبنا له اسحاق و یعقوب نافله وکلاً جعلنا صالحین وجعلنا هم ائمه یهدون بامرنا…» ترجمه: واسحاق و یعقوب را به عنوان عطیه به او بخشیدیم وهمه را از شایستگان قرار دادیم، و آنها را پیشوایانی کردیم که [مردم را] به فرمان ما هدایت می کردند و یا در آیه 24 سوره سجده  که فرمود :«وجعلنا منهم ائمه یهدون بامرنا لما صبروا وکانوا بایاتنا یوقنون»، و نظر به اینکه شکیبایی کردند و به آیات ما یقین داشتند از آنها پیشوایانی گماردیم که به فرمان ما [مردم را] هدایت می کردند.

وصف هدایت در رابطه با امامت وصف تعریف است وخدا می خواهد آن را به مقام هدایت معرفی کند. در همه جا هدایت مقید به امر شده وبا این قید فهمیده می شود که امامت به معنای مطلق هدایت نیست بلکه هدایتی است که با امر خدا صورت می گیرد.»[8]

طبق نظر علامه طباطبایی امام هدایت گر مردم به اذن خداوند می باشد و امامت ائمه در حقیقت دونوع است یکی امامت و رهبری بر ظاهر اعمال و راهنمایی مردم به سمت افضل اعمال و دیگری رهبری دلها و باطن اعمال که حقیقت امام در همین قسم دوم تجلی می یابد.

جرجانی در تعریف امامت می نویسد :«الامام هو الذی له الرئاسه العامه فی الدین والدنیا جمیعاً»[9] یعنی: امام کسی است که ریاست کلی دین و دنیا را دارد.

عضدالدین ایجی نیز امامت را چنین تعریف می کند: «امامت خلافت و جانشینی رسول در اقامه دین وحفظ حوزه شریعت است که پیروی از او بر همه واجب است … امامت از جایگاه مهم دینی – عقیدتی برخوردار نبوده، بحث اثبات آن به استدلالات و براهین عقلی نیاز ندارد بلکه از قبیل مسائل فرعی فقهی به شمار می آید.»[10]

تفتازانی در شرح مقاصد می نویسد: «وهی ریاسه عامه فی امر الدین والدنیا خلافه عن النبی[11]» یعنی: امامت ریاست عام وکلی در امور دین و دنیا و نیز به عنوان جانشین پیامبر (ص) است. و در ادامه می نویسد:

«انه لابد للامه من امام یحی الدین ویقیم السنه وینتصف للمظلومین ویستوفی الحقوق ویضنعها مواضعها»

یعنی: امت امامی را لازم دارد که دین را زنده کند و سنت را به پادارد و داد مظلومان را بستاند و حقوق را استیفا کرده وآنها را در مواضع خود قرار دهد.

-[1]  عبدالرزاق ،لاهیجی، گوهر مراد، صص461-462.

 -[2]شریف المرتضی، رسائل ،ج2،ص264.

-[3] حسن بن یوسف، حلّی، باب حادی عشر ،ص136.

[4] – حسن بن یوسف، حلّی، الفین، ص51.

-[5]  ملامحسن، فیض کاشانی، علم الیقین ،ج1،ص 462.

  -[6] ر.ک،همان، صص462-463.

-[7]  غررالحکم،گفتار حضرت علی(ع)ج 1،ص 107.

 -[8] محمد حسین ، طباطبایی، المیزان ،جلد 1،صص 267-316.

[9] – علی ابن محمد ،جرجانی، التعریفات،ص16.

[10]– عضدالدین، ایجی، شرح مواقف،ج 8،صص344-345.

[11] – سعدالدین،تفتازانی، شرح مقاصد،ج5،ص232.

2 – راغب، اصفهانی،المفردات،ص87 .

[1]–  محمد بن مکرم، ابن منظور، لسان العرب،ج12،ص22.

1- خلیل ابن احمد، فراهیدی، العین،ج 8،ص428 .

تعداد صفحه : 83

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09361998026        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید