دانلود پایان نامه ارشد : بررسی حرف و حروف اضافه و ربط از نظر دستور نویسان و زبان شناسان

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی 

عنوان :  بررسی حرف و حروف اضافه و ربط از نظر دستور نویسان و زبان شناسان

دانشگاه علامه طباطبایی 

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات 

 عنوان :

بررسی حرف و حروف اضافه و ربط از نظر دستور نویسان و زبان شناسان

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                صفحه

مقدمّه. Error! Bookmark not defined.

تعریف حرف و حروف اضافه و ربط از نظر دستور نویسان و زبان شناسان: 3

ساختمان حروف و تقسیم حرف های (اضافه) و جای آنها 5

حرف ربط… 7

ساختمان حروف ربط… 8

تقسیم حروف از نظر معنی و عمل.. 8

حرف در عربی.. 14

تقسیمات عوامل.. 15

انواع حروف… 16

تقسیمات حروف معانی.. 18

حروف جر. 20

عطف و حروف عطف… 21

اقسام عطف:‌ 22

معانی اصطلاحات در حروف… 23

إلا. 41

نکاتی چند پیرامون «إلّا»  در عربی.. 43

أمّا 46

أمّا در زبان عربی.. 47

أمّا در زبان فارسی.. 49

«إمّا». 50

«أوْ». 55

«ب». 59

شبه حرفهای اضافه که با « ب » ساخته می شود. 100

« بلکه ». 102

«حاشا». 106

« حتی ». 110

« حتی » در عربی.. 111

« سوایِ ». 113

« غیر ». 115

شبه حرفهای که با « غیر » ساخته می شود:‌ 115

« غیر » در زبان عربی.. 116

« لکن‌». 118

الف- شکلهای دیگر « لکن ». 119

«‌لکن » در زبان عربی:‌ 122

« و ». 124

ویژگیهای واو عاطفه :‌ 131

معانی حرف ربط « و » در زبان فارسی.. 134

استدراک… 134

إضراب… 134

تخمین و تقریب… 135

فوریت و عدم تراخی.. 136

أقسام و معانی « و ‌» در زبان عربی:‌ 137

واو « ربّ ». 139

یافته های تحقیق و نتیجه گیری.. 143

منابع و مآخذ. 146

   مقدمه

     زبان فارسی یگانه پشتیبان هویّت ملّی است و بخش مهمی از معارف بشری و کتب علمی بی شماری در زمینه های گوناگون  به این زبان نوشته شده و شمار زیادی از بزرگان نظم و نثر در قالب آن شعر سروده اند، علاوه بر این، ایرانیان در همان قرون اوّلیه اسلامی، کتب متعدّدی در علوم اسلامی از قبیل کلام و منطق و فلسفه  و اصول و لغت به زبان عربی و فارسی پدید آوردند، لذا پاسداری از زبان فارسی از جایگاه خاصی برخوردار است، همچنین ایرانیان غیر از زبان فارسی در تکوین و تشکیل ادبیات عرب نقشی مهّم و نسبت به ترتیب و تنقیح علوم ادبی، اهتمام خاصی داشتند و از آنجا که زبان فارسی بیشترین تعامل خود را از لحاظ تأثیرپذیری با زبان عربی داشته است بنابر این ورود لغات و حروفی از زبان عربی به توانمندی زبان فارسی افزوده است و زبان فارسی را برای بیان دقیق ترین ظرایف فکری و نکات علمی مهیّا ساخته است و باید در نظر داشت که به کارگیری درست کلمات و حروف عربی در زبان فارسی به توانمندی زبان فارسی می افزاید، در زبان عربی حروف از جایگاه خاصی برخوردار است از جهت تأکید و تبیین مقاصد جمله، در زبان فارسی هم حروف در روشن ساختن معنی جمله نقش مهمی دارد و یکی از اسرار توانمندی زبان فارسی به کارگیری درست همین حروف می باشد، از این رو نگارنده قصد دارد در مورد کاربرد و معانی حروف ربط و اضافه پژوهش کرده و به بیان اشتراکات و بیان تفاوت های حروف ربط و اضافه در دو زبان بپردازد، ابتدا به تعریف کلیات می پردازم.

-دستور تطبیقی = مقایسه قواعد و قوانین دستوری میان یک زبان با زبان دیگر است.

– حروف ربط و اضافه = از جمله مقولات مورد بررسی در زبان است.

اهداف  تحقیق

    یافته های تازه از مفهوم این حروف و همچنین بازنویسی  و یادآوری معانی قبلی، عدم پرداخت به بحث معانی این حروف در فارسی، این نیاز احساس می شود که کارهایی در این زمینه  صورت گیرد.

سؤالات تحقیق

   آیا می توان مشاهبت هایی را در کاربرد معنا بین حروف در این دو زبان پیدا کرد؟‌

   آیا حرف یا گروهی از حروف  در این زبان و جود دارد که در مقایسه با مشابه خود پرکاربردتر و برعکس کم کاربردتر باشد؟‌

   حروف مشترک این دو زبان کدام ها هستند؟

   پیشینه تحقیقی و پژوهشی در بحث حروف در دو زبان در چه جایگاهی قرار دارد؟

   مقایسه این حروف در دو زبان، در بررسی متون چه کاربردی می تواند داشته باشد؟

  • سوابق مربوط به پیشینه تحقیقات انجام شده پیرامون موضوع:

      در زبان فارسی محققانی نظیر دکتر محمدمعین، دکتر خلیل خطیب رهبر و دکتر خسروفرشید ورد تحقیقاتی انجام داده‌اند و در بحث کلیات دستور در هر کتابی اشاراتی می توان یافت و در زبان عربی هم در کتب قواعد مانند مغنی اللبیب و جامع الدروس العربیه و مبادی العربیه و قطر الندی و بل الصدی و شرح ابن عقیل و معانی حروف دکتر سیدمحمد رادمنش اشاراتی به حروف و معانی و کاربرد آنها می توان یافت.

فرضیه یا فرضیه ها:‌

     بحث پژوهشی در زبان فارسی با توجه به شواهد و منابع کمتر مورد توجه قرار گرفته و برعکس در زبان عربی با توجه به پیشینه صرف و نحو کارهای اساسی بیشتری انجام شده است.

حروف لکن، سوی، غیر، حاشا ، وَ، حتّی، أمّا، إمّا، بَلْ، بِ، أوْ، در هر دو زبان مشترک است.

   نگاه زبان شناسانه در بحث دستور و معانی حروف امروز در زبان فارسی بیشتر مورد توجه واقع شده است.

  • مشکلات و تنگناهای احتمالی تحقیق :‌

    کمبود منابع در زبان فارسی، به روز نبودن و ناکارآمدن بعضی از منابع، کمبود پایان نامه هایی که به صورت توصیفی در متون این دو زبان به بحث دستوری پرداختند.

جامعه آماری، روش نمونه گیری حجم نمونه :‌

     مراجعه به کتب مرجع دستور و استخراج حروف اضافه و ربط و همچنین مراجعه به فرهنگ ها و کتب معتبر قواعد عربی و استخراج این حروف و تطبیق آنها با هم در دو زبان و بیان تفاوت و تشابه آنها با یکدیگر موردنظر نگارنده خواهد بود.

تعریف حرف و حروف اضافه و ربط از نظر دستور نویسان و زبان شناسان:

     حرف ها، واژک ها یا واژه ها یا گروههایی هستند که معنی مستقلی ندارند و فقط برای پیوند دادن گروهها یا جمله ها به یکدیگر یا نسبت دادن کلمه ای به کلمه ای به جمله ای یا نمودن نقش کلمه ای در جمله به کار می روند.  حرف ها به سه دسته تقسیم می شوند: ‌حرف های ربط، حرفهای اضافه و حرفهای نشانه[1]

     خانلری  می  نویسد:‌ «حروف کلماتی هستند که خود به خود معنی مستقلی ندارند امّا برای پیوستن اجزای یک جمله به یکدیگر یا نسبت دادن و اضافه کلمه ای به جمله، یا ربط دادن دو جمله به یکدیگر بکار می روند. [2] و به چند دسته تقسیم می شوند.

   حروف اضافه :‌«کلماتی هستند که معنی مستقلی ندارند؛ اما کلمه یا عباراتی را به یکی از اجزای جمله می پیوندد و عبارت، یا کلمه ای را که اسم یا ضمیر است، متمم اسم یا صفت یا فعل قرار می دهند. حرف اضافه بیشتر برای ساختن متمم فعل به کار می رود.[3]» مانند محمد از اصفهان به شیراز رفت.

   حرف ربط« حرف ربط کلمه ای است که دو کلمه یا دو جمله را به هم ربط می دهد. مانند «رفتم که بخوابم»

أصوات:‌«یک دسته دیگر از حروف برای بیان حالت روحی گوینده مانند تحسین، شادی، تعجب، افسوس، درد، ندا ( یعنی آواز دادن و خواندن کسی) و قصد برحذر داشتن، و مانند آنها به کار می روند. این گونه حروف را اصوات گویند[4]»مانند‌:‌

    و ه که جدا نمی شود نقش تو از خیال من

    دسته دیگر حروفی هستند که نشانه مقام کلمه در جمله می باشند. (به آن حرف نشانه گویند)

   -کلمه «را» در جمله «احمد را دیدم» نشانه آن است که کلمه «احمد» در این جمله در مقام مفعول است.

     کلمه « ای » در عبارت « ای دوست!» نشانه آن است که «دوست» منادی واقع شده، یعنی او را می خوانند. و کسره ای که نشانه ارتباط اسم با متمم اسم (مضاف و  مضاف الیه) است و هر گاه به یکی از مصوتهای زیر «آ،‌او، ای » ختم شود «ی» تلفظ می شود مانند :

باغِ شهر        خدا- یِ – جهان              کوچه – یِ – باغ              زانو – یِ – شتر

حرف اضافه

      اضافه، در این عنوان به معنی «نسبت» است و حرفهای اضافه، کلماتی هستند که معمولاً کلمه یا گروهی را به فعل یا به صفت برتر یا به اسمهای جمع و نظایر آنها نسبت می دهند و آنها را متمم و وابسته آن قرار می دهند، به عبارت دیگر نسبت کلمه ای را به فعل معین می کنند. از این جهت که حرف اضافه، نقش متممی کلمه را مشخص می کند نقش نما نیز هست، چون:‌

    با اتوبوس از خانه به مدرسه رفتم.

     در این جمله سه حرف اضافه وجود دارد‌:‌با، از، به ، با، «اتوبوس» را وابسته و متمم فعل «رفتم» قرار داده است، از «خانه »  و به، «مدرسه» را:‌[5]

با اتوبوس

از خانه                        رفتم

به مدرسه

  • در دستور زبان پنج استاد درباره حروف اضافه چنین آمده است که مقصود از حروف اضافه کلماتی هستند که نسبت میان دو کلمه را بیان کند و ما بعد خود را متمم کلمه دیگر قرار دهد، چنان که معنی کلمه نخستین، بدون ذکر دوم، ناتمام باشد، مانند:‌به تو می گویم، با شما خواهم رفت. که معانی این افعال بدون حرفِ اضافه، ناتمام است. [6]
  • حرف کلمه ای است که معنی و مفهوم مستقلی ندارد و برای مربوط ساختن أجزای جمله به یکدیگر یا بیان نسبت میان دو کلمه یا نشان دادن نقش نحوی کلمات به کار می رود.[7]و حرف اضافه آن است که کلمه یا ترکیبی را به جمله نسبت دهد و ما بعد خود را که اسم یا جانشینان آن است برای فعل، مفعول با واسطه (متمم) قرار دهد، برای روشن شدن مطلب به مثال های زیر توجه کنید:‌

   ما ز یاران چشم یاری داشتیم.

   بیا با ما مورز این کینه داری. تنت به ناز طبیبان نیازمند مباد.

   در خرابات مغان نور خدا می بینم.

     در این مثال ها کلمات ز (مخفف از)، با، به در حروف اضافه هستند و از خود معنی مستقلی ندارند امّا بدون آنها معنی جمله تمام نیست وجودشان برای ساختن جمله ضرورت دارد. کار اصلی این کلمات نسبت دادن اسم و جانشینان آن به فعل است. در مثال اول «ز» یاران را به فعل «داشتیم» نسبت می دهد.

     در مثال دوم «با» کلمه ما را که ضمیر و جانشین اسم است، به فعل «مورز» نسبت می دهد. در مثال سوم «به» از طبیبان را – که یک ترکیب اضافی است – به فعل « مباد» نسبت می دهد و بالاخره در مثال چهارم حرف اضافه «در» خرابات مغان را به فعل « می بینیم» نسبت می دهد. بدین طریق حرف اضافه مذکور، همه کلمات یا ترکیبات را که بعد از آنها در جمله می آیند برای فعل، مفعول با واسطه (متمم) قر ار می دهند. [8]

  • حرف اضافه کلمه ای است که پیش از اسمی ( یا هر چه جانشین اسم شود) یا پس از اسمی هم پیش و هم پس از آن آورده می شود تا وابستگی (تعلق) اسم یا جانشین اسم را به کلمه دیگر نشان دهد، در صورت نخستین آن را حرف وابستگی پیشین و در صورت دوم حرف وابستگی پسین توان نامید.[9]
  • ساختمان حروف و تقسیم حرف های (اضافه) و جای آنها

     حرف های اضافه  در زبان فارسی بازمانده حرفهای وابستگی در زبان پهلوی و فارسی باستان است، در فارسی باستان که حالت های هشتگانه اسم با پی بندهایی (Terminaisons) در مفرد و تثنیه و جمع مذکر و مؤنث نشان داده می شد، حرف های وابستگی نقش مهمی ایفاء نمی کرد و بیشتر برای تأکید و تأیید برخی حالت ها مانند حالت مفعولی و اضافه پیش از اسم آورده می شد، چه بدون این حرف ها هم حالت اسم در جمله از پی بند ویژه آن آشکار می گشت، اندک اندک در سیرتحول زبان حرفهای وابستگی (اضافه) اهمیّت بیشتری یافت، زیرا پی بندهای ویژه اسم در حالت های هشتگانه رفته رفته از آخر اسم ها افتاده و در بیشتر جاها حرف های اضافه نماینده برخی از حالات است. [10]

     در بعضی موارد هم حالت اسم به قرینه بی آنکه با حرف اضافه همراه باشد مشخص بود، مثلاً در جمله «سقراط زهر نوشید» پیداست که  زهر در این جمله مفعول و سقراط مسندالیه است،‌چه جز با این تحلیل جمله معنی نخواهد داشت یا در این مصراع حافظ «دوش دیدم که ملایک در میخانه زدند» سه اسمی که بی حرف اضافه به کار رفته عبارتست از «دوش، ملایک، در پی ذهن به تحلیل منطقی اسم نخست را قید زمان  و دوم را مسندالیه (فاعل) و سوم را مفعول بی واسطه یا صریح می شناسد‌ زیرا اگر جز این تحلیلی کند معنی مختل می شود.[11]

     بدین دو علت و علت های دیگر که اکنون در دست نیست، پی بندهای اسم در حالت های هشتگانه در طی زمان حکم قانون تحول زائد به نظر رسید و خودبخود حذف شد و به اصطلاح زبان شناسی از وضع Synthetique حالت Anqlytique درآمد. [12]

   حالت ساختمان حروف نیز مانند دیگر انواع کلمات به دو دسته بسیط و مرکب تقسیم می شوند.

     حروف اضافه بسیط:‌حرف اضافه بسیط یا ساده به آن گونه از حرفهای اضافه گفته می شود که یک کلمه و بیجزء باشند. معروفترین آنها به ترتیب حروف الفباء عبارتند از :‌

از ، اندر، با، بالا، بر، برای ، بهر ، بی، پس، پهلو، پیش، تا، جز، جلو، چون، در، را، روی، زبر ، زی، زیر، کنار، نزدیک، میان و جز آنها.[13]

   حروف اضافه مرکب: حروف اضافه ای که از دو کلمه یا بیشتر ساخته شده باشند، مرکب نامیده می شوند. مانند :‌از برای، از پی، از بهر و   مانند آنها[14]

  • حرف اضافه مرکب آنست که بیش از یک کلمه باشد؛ حرف های اضافه مرکب بیشتر از بهم پیوستگی حرف های اضافه و گاه از بهم پیوستن حرف ربط و اضافه ساخته می شود.

گروه اوّل :‌برای ، بجز، بجز از ، بی از، جز از ، جز مگر، مگر از

 گروه دوم:‌جز که، چونکه، مگر که، همچون، همچو، همچو که [15]

شبه حرف اضافه

       شبه حرف اضافه بیشتر از بهم پیوستن یک یا دو حرف اضافه ساده با یک اسم و گاهی با یک صفت یا یک ضمیر اشاره ساخته می شود، شبه حرف اضافه عمل یک حرف اضافه ساده را با صراحت دقت بیشتر انجام می دهد. ملاک شناختن شبه حرف اضافه این است که بتوان آن را حذف کرد و بجایش یک حرف اضافه ساده گذاشت ؛ اینک چند مثال

از راه :‌از + راه (اسم)+ کسره اضافه، معادل به

گذشته از :‌گذشته (صفت) + از حرف اضافه ،‌معادل جز

چنان چون :‌چون حرف اضافه + آن (ضمیر اشاره) + چون، معادل چون [16]

حرف ربط

      حرف ربط، کلمه ای است که دو کلمه همگون یا دو عبارت یا دو جمله را به هم می پیوندد و آنها را همپایه و هم نقش می سازد و یا جمله ای را به جمله دیگر می پیوندد و دومی را وابسته اولی قرار می دهد:

   الف) کاغذ و قلم را از روی میز برداشتم.

      در این جمله «و» حرف ربط است و دو کلمه «کاغذ» و «قلم» را همپایه ساخته، به عبارت دیگر آنها را از جهت نقشی که در کلام دارند یکسان کرده است؛ چنان که هر دو برای فعل «برداشتم» مفعول هستند.

تعداد صفحه :157

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09199970560        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید