دانلود پایان نامه ارشد :بررسی عناصر زیبایی شناختی در طراحی فضای آموزشی مراکز پیش از دبستان

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته روانشناسی 

گرایش : آموزش و پرورش پیش دبستان

عنوان : بررسی عناصر زیبایی شناختی در طراحی فضای آموزشی مراکز پیش از دبستان

دانشگاه علامه طباطبایی

دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی

پایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد رشته آموزش و پرورش پیش دبستان

عنوان

بررسی عناصر زیبایی شناختی در طراحی فضای آموزشی مراکز پیش از دبستان بر اساس دستورالعمل سازمان بهزیستی کشور و تطبیق با استانداردهای موجود

استاد راهنما: سرکار خانم دکتر فرخنده مفیدی

استاد مشاور: آقای دکتر جمال الدین کولایی نژاد

استاد داور: سرکار خانم دکتر فیاض

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

هدف از این پژوهش بررسی عناصر زیبایی شناختی در طراحی فضای آموزشی مراکز پیش از دبستان بر اساس دستورالعمل سازمان بهزیستی کشور و تطبیق با استانداردهای موجود است.طراحی فضای آموزشی، به منظور ایجاد علاقه و ایجاد فرصت‌های لازم برای کودکان در انجام فعالیت‌های اجتماعی  و آشنایی با محیط زیست از اهمیت بسزایی برخوردار است.

روش تحقیق این پژوهش، روش توصیفی است. برای جمع آوری اطلاعات از روش نمونه گیری تصادفی ساده استفاده شد که از 68 مهدکودک واقع در منطقه 5 تهران، 20 مهدکودک به صورت تصادفی انتخاب شدند. همچنین برای گردآوری اطلاعات از پرسش نامه محقق ساخته و چک لیست استفاده شد. داده ها با استفاده از آمار توصیفی مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد بین عناصر زیبایی شناختی در مراکز پیش از دبستان و استانداردهای سازمان بهزیستی مطابقتی وجود ندارد و کاربرد عناصر زیبایی شناختی در طراحی فضای آموزشی مراکز پیش از دبستان در سطح ضعیفی قرار دارد. لذا برای رسیدن به استاندارد های سازمان بهزیستی نیاز به اصلاح و تغییر اساسی در این مراکز است.

کلید واژه: عناصر زیبایی شناختی. فضای آموزشی. مراکز پیش از دبستان.

فهرست مطالب

عنوان                      صفحه

فصل اول  کلیات پژوهش… 1

مقدمه 2

بیان مسئله 3

اهمیت و ضرورت پژوهش.. 4

  1. اهمیت محیط زندگی در دوران کودکی: 4
  2. توجه اسلام و قرآن به زیبایی : 4

3.توجه وتاکید بسیاری از فلاسفه و روانشناسان به زیبایی و درک زیبایی شناختی کودک: 5

  1. تاثیر بسیار زیاد استفاده از رنگ و نور، فرم و هارمونی در زیبایی فضا 6

اهداف پژوهش.. 6

سوالهای پژوهش.. 7

تعاریف نظری و عملیاتی مفاهیم. 8

تعاریف نظری. 8

تعاریف عملیاتی. 10

 فصل دوم – ادبیات پژوهش11

بخش اول) پیشینه نظری. 12

زیبایی شناختی. 12

اهمیت زیبایی شناختی و محیط از دیدگاه اسلام و قرآن. 12

اهمیت زیبایی شناختی و محیط از دیدگاه روانشناسی. 14

فردریک فروبل. 14

مارگارت مک میلان. 14

مونته سوری. 15

آون. 16

مازلو. 16

اهمیت زیبایی شناختی و محیط از دیدگاه فلسفه 17

کیفیات زیبایی شناسی. 18

افلاطون. 18

هگل. 20

جرولد لوینسون. 20

ارسطو. 21

برودی. 21

اریک نیوتن. 22

اهمیت زیبایی شناختی و محیط از دیدگاه معماری. 22

درک ارزش زیبایی. 22

عناصر زیبایی شناختی. 23

رنگ.. 24

               انتخاب رنگ.. 25

مراحل انتخاب رنگ.. 25

تاثیر رنگ بر کودکان. 27

اهمیت رنگ.. 28

               تاثیر رنگ بر عملکرد کودک.. 29

               راز و رمز رنگ ها 29

تاثیر رنگ بر خلق و خوی کودک.. 30

ویژگی و تاثیرات رنگ‌ها از دیدگاه روانشناسی. 31

خاکستری: 31

آبی: 31

سبز: 32

قرمز: 32

زرد: 33

بنفش: 33

نارنجی: 34

سفید: 34

سیاه: 34

رنگ‌های درخشان. 37

رنگ‌های حرکت و جنبش.. 37

رنگ‌های ملایم. 37

               رابطه رنگ و فرم 37

مربع: 37

مثلث: 38

دایره : 38

نور 39

               تاثیر روانی نور بر کودکان. 40

               تاثیر رنگ و نور و فرم بر فعالیت‌های آموزشی. 41

               اثر رنگ و نور در آموزش.. 42

 فرم 43

               انتخاب فرم 44

               فرم ساختمان در رابطه با اقلیم. 44

               تاثیر فرم محیط بر کودکان. 45

طراحی فضا 45

فضای آموزشی. 46

مراکز پیش از دبستان. 47

کودکستان. 47

مهد کودک.. 48

جمع بندی منابع نظری. 49

بخش دوم)پیشینه پژوهشی. 51

تحقیقات انجام شده در داخل کشور 51

تحقیقات انجام شده در خارج از کشور 51

 فصل سوم – روش شناسی پژوهش…. 54

روش پژوهش.. 55

جامعه آماری. 56

نمونه و روش نمونه گیری. 56

ابزار‌اندازه گیری یا روش‌های عملی جمع آوری دادهها: 56

پرسشنامه: 56

روایی 56

پایایی. 57

روش‌های آماری مورد استفاده 58

 فصل چهارم – تجزیه و تحلیل داده ها 59

بررسی نظرات مدیران در رابطه با عنصر رنگ در طراحی فضای آموزشی : 61

بررسی نظرات مدیران در رابطه با عنصر نور در طراحی فضای آموزشی : 62

بررسی نظرات مدیران در رابطه با عنصر فرم در طراحی فضای آموزشی : 64

مقایسه عناصر مورد بررسی : 66

بررسی تطبیقی عناصر طبق نظر مدیران و چک لیست تهیه شده توسط محقق : 68

عنصر رنگ : 68

عنصر نور : 69

عنصر فرم : 70

مقایسه نظرات مدیران و چک لیست در 3 عنصر مورد بررسی : 71

 فصل پنجم – نتیجه گیری.. 73

بحث و بررسی سوال‌های  پژوهش.. 75

سوال اول. 75

سوال دوم 75

سوال سوم 76

سوال چهارم 76

محدودیت‌های تحقیق. 77

پیشنهادات کاربردی. 77

پیشنهادات مربوط به رنگ.. 77

پیشنهادات مربوط به نور 78

پیشنهادات مربوط به فرم 79

پیشنهادات پژوهشی. 82

منابع فارسی. 83

منابع لاتین.. 87

پیوست ها 89

پیوست 1 : پرسشنامه 90

پیوست 2: چک لیست 92

پیوست 3: دستورالعمل سازمان بهزیستی. 94

پیوست 4: فهرست مهدهای کودک.. 99

مقدمه 

سرنوشت انسان از کودکی با محیط و فضای اطرافش عجین گشته است. انسان به واسطه یک دوران یادگیری طولانی که تمام کودکی او را در بردارد، یاد می‏گیرد بر فضا تسلط پیدا کند. نحوه به وقوع پیوستن این یادگیری بر پایه تعادل درونی او استوار است. به همین دلیل اولین تجارب کودک ‏در این رابطه بسیار مهم است. این تجارب در محیط زندگی و فضای آموزشی که برای کودک تدارک دیده شده است به دست می‏آید. منظور از فضای آموزشی تنها یک محدوده هندسی نیست بلکه منظور فضایی فعال و تاثیرگذار است که در شکل‏گیری شخصیت فرد نقش مهمی را ایفا می‏کند. فضا یک محیط عادی نیست بلکه یک واقعیت روانشناختی زنده و پویاست. این فضا نباید خود را بر انسان تحمیل‏کند بلکه باید متناسب با شخصیت او شکل گیرد( بارشادت،1386، ص1).

کودکی که وارد مراکز پیش از دبستان می‌شود. در اولین نگاه چه باید ببیند؟ به جز محیطی پرجاذبه و دعوت کننده با انواع وسایل بازی که موجب شود کودک با سهولت و آرامش، دوری از والدین را از بین ببرد؟ فضایی خشک و بی روح و رسمی که نه تنها برای کودک جذاب و دلپذیر نباشد بلکه بر اثر سازماندهی نامناسب، ارتباط لازم را نیز با او برقرار نکند و بدتر از آن، در او اضطراب و دلزدگی ایجاد کند بی تردید موفق به نگه داشتن کودک در آن فضای آموزشی نخواهد شد. در محیطی بارور که از گوشه و کنار آن بازتاب‌های مثبت و سازنده به کودک داده شود، سنگ بنای شخصیت سازگار و خلاق کودک در آن گذارده می‌شود. فضاها و محیط‌های آموزشی، یکی از بخش‌های زیر بنایی فرآیند یادگیری هستند و مربیان و کودکان در هر سنی تحت تاثیر آن قرار می‌گیرند.(لیندون، ترجمه دهقانی، 1389، ص 12)

 بیان مسئله

از آنجایی که انسان موجودی چند بعدی است و به تبع ابعاد مختلف وجودی او انتظار می‏رود که نظام‏‏های آموزش و پرورش، به پرورش همه جانبه قابلیت‌ها و ظرفیت‌های انسان توجه داشته باشند(رضایی، 1388، ص9). با توجه به اینکه انسان تحت تاثیر دو عامل ژنتیک و محیط است و فراهم کردن شرایط مناسب محیطی می‏تواند در پرورش قابلیت‌ها و استعدادهای کودکان تاثیر بسزایی داشته باشد. اولین محیطی که کودک در آن تحت آموزش قرار می‏گیرد بعد از خانه محیط مهد کودک است. زمانی که مکانی ساخته می‏شود، اولین سوال این است که این مکان چه خصوصیاتی باید داشته باشد تا به کاربران خود به حد کافی خدمت کند و کیفیت تعامل آنها را با محیط افزایش دهد(کرونر، ترجمه خوشنویس،1385، ص2).

از آن مهم تر فرایند رشد کودک در سال‌های اولیه زندگی متاثر از عوامل متعددی است که نه تنها در برگیرنده روش‏های تربیت کودک و نحوه نگرش خانواده و اجتماع است، بلکه ویژگی‏های ساختاری فضای فعالیت کودک را نیز شامل می‏شود. فعالیت به عنوان عامل اصلی رشد و یادگیری کودک، فرایندی است که در ارتباط با فضا و محیط کودک، رشد همه جانبه او را موجب می‏گردد. طراحی کودکستان به عنوان فضای فعالیت کودکان دارای اهمیت بسیار است و باید دارای شرایط مطلوب برای رشد فیزیکی، ذهنی، عاطفی و اجتماعی کودکان باشد(بارشادت، 1386،ص1).

یکی از اهداف کلی دوره پیش از دبستان، کمک به رشد عاطفی، افزایش حس اعتماد به نفس، درک شرایط محیطی و تقویت درک زیبایی‏ها است. همچنین پرورش ذوق هنری و زیبایی شناسی که خود شامل بیان و توصیف زیبایی محیط زندگی و خلق آثار هنری است،  به عنوان یکی از اهداف برنامه‏ها ذکر شده است(سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، 1389، ص10). بنابراین وجود مولفه‏های زیبایی شناختی در محیط آموزشی کودکان، عاملی برای پرورش حس درک زیبایی‏ها است. 

در پژوهش حاضر به این موضوع‏ها پرداخته شده است که کدام یک از مولفه‏های طراحی و جزئیات معماری برای کودکان جذاب است و کودکان در مهد کودک، چه عناصری را به طور خود به خودی زیبا می‏دانند. همچنین عناصر زیبایی شناختی فضای آموزشی مشخص ‏شود و انطباق عناصر زیبایی شناختی در مراکز پیش از دبستان و استانداردهای موجود بررسی گردد. در نهایت می‌توان از تحقیق حاضر در افزایش درک زیبایی شناختی کودکان، ایجاد محیط جذاب و دلخواه و علاقه‏مند کردن آن‌ها به فضای آموزشی استفاده کرد. با وجود  اهمیت این مسائل و تاثیر بسیار زیاد آن‏ها بر کودک و دوران کودکی تحقیقات بسیار کمی در این زمینه در داخل کشور انجام شده است بنابراین امید است با استفاده از نتایج این پژوهش گامی برای بهبود  و توسعه و به کارگیری  عناصر زیبایی شناختی در طراحی فضای آموزشی مراکز پیش از دبستان برداشته شود.

اهمیت و ضرورت پژوهش

کودکی اولین و مهم ترین دوره زندگی آدمی است، از آنجا که در این دوره ساختار شخصیتی و رفتاری انسان بنیان گذاشته می‏شود، دوران کودکی را دوران سرنوشت ساز دانسته‌اند. رابرت آون جامعه شناس عقیده داشت که شخصیت فرد تحت تاثیر عوامل محیطی است و از این رو در سنین اولیه محیط آموزشی غنی را تعیین کننده شخصیت موثر و سازنده دانست(مفیدی، 1372، ص3). اهمیت و ضرورت پژوهش حاضر را می‏توان در چند حیطه مورد بررسی قرار داد.

  1. اهمیت محیط زندگی در دوران کودکی:

ارکان وپایه‏های اصلی شخصیت انسان بالغ به چگونگی دوران کودکی او بستگی دارد، انسان بیشتر عادات زندگی خود را در دوران طفولیت کسب می‏کند و تقریبا در این مرحله است که کیفیت سازگاری با محیط را فرا می‏گیرد(عطاران، 1368، ص 18). بنابراین آماده کردن محیط مناسب برای کودکان یکی از راه‌های آموزش و پرورش آن‏ها می‏باشد.

  1. توجه اسلام و قرآن به زیبایی :

تحقیق مسئله زیبایی از دیدگاه اسلام با نظر به اینکه اسلام زیبایی را در چهارچوب قلمرو طبیعت و ساخته‌های فکر و دست بشری و آرمان‏های معقول و ماوراء طبیعت پذیرفته است، نه تنها مفید است بلکه یک کار تحقیقی ضروری است که با متن حیات انسان‏ها سرو کار دارد و از طرفی یکی از اساسی‏ترین مسائل شناخت هنر از دیدگاه اسلام به شمار می‏آید(جعفری،1377، ص3).

الف) خداوند متعال نیز با جمال و زیبایی توصیف شده است : اللهم انی اسئلک من بهائک با بهاه وکل بهائک بهی اللهم انی اسئلک من جمالک با جمله وکل جمالک جمیل  “پروردگارا از زیباترین جمالت مسئلت می‏دارم وهمه جمال تو زیباست. ق آیه 16”

ب) شکوه وجمال هستی از جمله آیاتی که ما انسان‏ها را به درک شکوه و جمال هستی تحریک می‏کند:

اولم ینظروا فی ملکوت السماوات والارض   ” آیا در ملکوت آسمان‏ها و زمین ننگریسته‌اند؟” اعراف آیه 185

ج) زیبایی‏ها چه در نمایشگاه طبیعت و چه محصول فکر و ذوق انسانی از دیدگاه اسلام محبوب و مطلوب بوده و همه زیبایی‏ها مستند به خداست.

3.توجه وتاکید بسیاری از فلاسفه و روانشناسان به زیبایی و درک زیبایی شناختی کودک:

  • با توجه به طبقه بندی نیازها ازدیدگاه مازلو زیبایی یکی از نیازهای بنیادی انسان است.

1.جسمانی  2. ایمنی   3.عشق وتعلق داشتن  4.عزت واحترام    5.خودشکوفایی  6.فهمیدن ودرک  7.زیبایی.(هارتلی بروئر، ترجمه ناهیدی،1384،ص75)

  • سقراط :”وقتی که چیزی زیباست علت یگانه زیبایی آن این است که از خود زیبایی چیزی درآن است.(احمدی، 1380، ص 58)
  • هراکلیوس نخستین فیلسوفی بود که می‏توان زیبایی شناسی را درفلسفه او جست(رضایی، 1388، ص 17).
  • افلاطون به زیبایی طبیعت توجه کرد و معتقد است که از گرد هم آوردن این زیبایی‌ها می‏توان محیط مساعدی جهت پرورش همگان و به ویژه کودکان فراهم ساخت(رضایی،1388، ص 21).
  • چخوف :” حس زیبایی شناسی در انسان هیچ حد و مرزی نمی‏شناسد(پرتوی، 1352، ص 97).
  • الکساندر بلیک: “در دریافت زیبایی شناسانه خود موضوع عینی توجه ما را جلب می‏کند، قطع نظر از توانایی آن به ارضاء یک نیاز ویژه(پرتوی، 1352، ص 183).
  • زیبایی از نظر هگل دریک کلام، میانجی امر حس پذیرو امر عقلانی است(هگل، ترجمه معصومی، 1391، ص 6).

تاثیر بسیار زیاد استفاده از رنگ و نور، فرم و هارمونی در زیبایی فضا

نور عنصری است که به مکان جان می‏بخشد، برای اینکه فضا حالت زندان نداشته باشد، بایستی منافذی جهت استفاده از نور را داشته باشد(محققی، 1366، ص199). تحقیقات نشان می‏دهد استفاده از نور طبیعی، نه تنها نقش عمده‏ای در یادگیری ایفا می‏کند، بلکه می‏تواند روی سطح سلامت و توجه شاگردان نیز تاثیرگذار باشد(برانتس،2007).سیستم‏های متنوعی برای طراحی روشنایی مصنوعی وجود دارند(هاوس و همکاران،2012).

تاثیر رنگ بر کودکان:

  1. کودک از نظر روانی به طور شهودی در مقابل رنگ‌ها عکس العمل نشان می‌‏دهد.
  2. رنگ در تعریف فضا به خصوص فضای مربوط به کودکان از نظر فرم و تکنیک نقش بسزایی دارد.
  3. رنگ مقدار روشنایی فضا را کنترل می‏کند( کاشانی، 1384، ص 34).

کودکان با رنگ‌های گرم و روشن سازگارند(داگت،2008).

در تحقیق حاضر، با توجه به تاکید زیاد نظریه پردازان برزیبایی و تاثیر زیاد آن بر محیط و رشد و پرورش کودک به بررسی عناصر زیبایی شناختی محیط آموزشی از نظر فیزیکی آن پرداخته ایم. در این ارتباط تا کنون، پژوهش‏های داخلی بسیار کمی انجام شده است. علاوه بر آن، توجه به نحوه ساخت ساختمان‌هایی که  به عنوان مهد کودک از آنها استفاده می‏شود، اهمیت این تحقیق را افزایش می‏دهد. این ساختمان‌ها عموما با کاربری مسکونی و یا کاربری‏های دیگر بوده‌اند که از لحاظ کالبد معماری و عناصر زیبایی شناختی متناسب با نیازهای کودک نمی‏باشد و در کل فضایی با طراوت و زمینه‌ای برای تقویت حس زیبایی شناختی کودک ندارند. همچنین با توجه به اهداف کلی ذکر شده در ماده دوم راهنمای برنامه و فعالیت‏های آموزشی و پرورشی دوره پیش دبستان، تحقیق حاضر می‏تواند در تامین این اهداف موثر واقع شود.

اهداف پژوهش

  1. شناسایی اصول زیبایی شناختی در طراحی فضای آموزشی پیش از دبستان
  2. تعیین میزان انطباق عنصر زیبایی شناختی رنگ در مراکز پیش از دبستان با دستورالعمل سازمان بهزیستی کشور
  3. تعیین میزان انطباق عنصر زیبایی شناختی نور در مراکز پیش از دبستان با دستورالعمل سازمان بهزیستی کشور
  4. تعیین میزان انطباق عنصر زیبایی شناختی فرم در مراکز پیش از دبستان با دستورالعمل سازمان بهزیستی کشور

سوال­های پژوهش

  1. آیا اصول زیبایی شناختی در طراحی فضای آموزشی پیش از دبستان رعایت شده است؟
  2. آیا بین عنصر زیبایی شناختی رنگ در‏‏مراکز پیش از دبستان با دستورالعمل سازمان بهزیستی کشور انطباق وجود دارد؟
  3. آیا بین عنصر زیبایی شناختی نور در مراکز پیش از دبستان با دستورالعمل سازمان بهزیستی کشور انطباق وجود دارد؟
  4. آیا بین عنصر زیبایی شناختی فرم در مراکز پیش از دبستان با دستورالعمل سازمان بهزیستی کشور انطباق وجود دارد؟

تعداد صفحه :111

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09361998026        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید