دانلود پایان نامه ارشد : بررسی نظام احسن از دیدگاه حافظ و خیام

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی

گرایش : زبان و ادبیات فارسی

عنوان :  بررسی نظام احسن از دیدگاه حافظ و خیام

 دانشگاه آزاد اسلامی

واحد یاسوج

 دانشکده علوم انسانی،گروه ارشد زبان و ادبیات فارسی

پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی «M.A»

گرایش: زبان و ادبیات فارسی

 عنوان:

بررسی نظام احسن از دیدگاه حافظ و خیام

استاد راهنما:

دکتر محمدرضا ملک

 استاد مشاور:

دکتر جلیل نظری

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)فهرست مطالبعنوان                                    صفحهچکیده 1مقدمه 2فصل اول: کلیات1- کلیات 51.1. بیان مسأله 52.1. پیشینه تحقیق 73.1. روش تحقیق 84.1. جنبه نوآوری تحقیق 95.1. پرسش‌های تحقیق 96.1. فرضیه‌های تحقیق 107.1. اهداف تحقیق 108.1. مفهوم شناسی و تاریخچه نظام احسن 10فصل دوم: بررسی نظام  احسن  و شرور2- بررسی نظام احسن  و شرور 141.2. جهان‌شناسی نظام احسن 141.1.2. حاکمیت نظم در جهان 152.1.2. انسجام، وحدت و هماهنگی جهان 163.1.2.  هدفمندی و هدایت و تدبیر در جهان هستی 164.1.2. حاکمیت عنایت عام و خاص الهی در اداره‌ی جهان هستی 165.1.2. حقانیت و ارزشمندی جهان هستی 176.1.2. حاکمیت عدل در جهان هستی 197.1.2. سیر تربیتی نظام احسن در جهان‌شناسی 192.2. انسان‌شناسی نظام احسن 201.2.2. دلالت‌های تربیتی نظام احسن در انسان‌شناسی 213.2. تأثیر نظام احسن در خداشناسی 234.2.  ضرورت تربیتی نظام احسن 255.2. جایگاه شرور در نظام احسن 261.5.2. پاسخ به مسأله شر 291.1.5.2. شر لازمه جهان مادی.. 312.1.5.2. شرور ناشی از آزادی انسان.. 353.1.5.2. شرور ناشی از جزئی نگری.. 364.1.5.2. پاسخ شهید مطهری به مسأله شرور 372.5.2. فواید شرور در جهان.. 391.2.5.2. شکوفا شدن استعدادها 392.2.5.2. بیداری از غفلت... 393.2.5.2. آزمون الهی.. 403.5.2. رابطه شر با نظام احسن.. 404.5.2. سازگاری یا ناسازگاری شرور با نظام احسن.. 416.2. دلایل احسن بودن نظام از منظر ملاصدرا 437.2. تبیین نظریه‌ی نظام احسن از دیدگاه لایب نیتس.... 47فصل سوم: بررسی زندگی، آثار و عقاید خیام و حافظ3- بررسی زندگی، آثار و عقاید خیام و حافظ.. 54
  1. 1. خیام. 54
  2. 1. 1. شرایط دوران خیام. 56
3 .1 .2. افسانه‌های پیرامون خیام. 563.1.3. خیام ریاضیدان و منجم. 584.1.3. رباعیات خیام. 605.1.3. مضمون اشعار و مشرب فلسفی خیام. 626.1.3. آثار خیام. 633 .2. حافظ.. 641.2.3. ویژگی‌های شعر حافظ.. 661.1.2.3. رمز‌پردازی و حضور سمبولیسم غنی.. 662.1.2.3. رعایت دقیق و ظریف تناسبات هنری در فضای کلی ادبیات.. 673.1.2.3. لحن مناسب و شور‌افکن شاعر در آغاز شعرها 674.1.2.3. طنز. 685.1.2.3. ایهام و ابهام. 682.2.3. جهان‌بینی حافظ.. 691،2،2،3. انسان قبل‌الدنیا از دیدگاه حافظ.. 712،2،2،3. معاد از دیدگاه حافظ.. 732،2،2،3. طبیعت از دیدگاه حافظ.. 743-2-2-1- سِرَّ خدا 753-2-2-2-نشان اهل خدا 773-2-2-3-مذهب کلامی حافظ.. 793.2.3.  بررسی غزلیات حافظ.. 824.2.3. شیوه سخن حافظ.. 845.2.3. تاثیر آیات و روایات بر اشعار حافظ.. 856.2.3. عشق در اشعار حافظ.. 887.2.3. پیر در اشعار حافظ.. 968.2.3. جام و جام جم در اشعار حافظ.. 1039.2.3.  عقل در دیوان حافظ.. 10510.2.3. غم در دیوان حافظ.. 107فصل چهارم: بررسی دیدگاه حافظ و خیام  در خصوص نظام احسن
  1. بررسی دیدگاه حافظ و خیام در خصوص نظام احسن.. 111
1.4. دیدگاه حافظ در خصوص نظام احسن.. 111
  1. 1. 1. حافظ و عشق.. 113
  2. 1. 2. حافظ و مشرب ملامتی.. 114
4 .1. 3. حافظ و عرفان.. 115
  1. 1. 4. انتقاد حافظ از دنیا در عین رضایت از نظام هستی.. 122
  2. 1. 5. زیبایی در اندیشه حافظ.. 129
2.4.  دیدگاه خیام در خصوص نظام احسن.. 133
  1. 2. 1. انتقاد خیام از مرگ... 135
فصل پنجم: مقایسه دیدگاه حافظ و  خیام در خصوص نظام احسن
  1. مقایسه دیدگاه حافظ و خیام در خصوص نظام احسن.. 155
  2. 2. عشرت‌طلبی و لذت‌جویی.. 155
  3. 2. فلسفه و نگرش به جهان.. 156
  4. 3. تشابهات فکری و فلسفی.. 158
  5. 4. ابهام و ایهام. 160
  6. 5. معنویت در لذت.. 162
  7. 6. دایره اندیشه و علم. 163
  8. 7. صراحت در کلام. 165
  9. 8. تشابهات شعری حافظ و خیام. 166
نتیجه‌گیری.. 172پیشنهادات.. 173فهرست منابع. 174چکیدهیکی از مسائل فلسفی- کلامی مربوط به اوصاف افعال الهی این است که آیا نظام حاکم بر این جهان بهترین نظام ممکن است، نظام احسن عنوان یک آموزه دینی در ادیان ابراهیمی و مسیحیت و هم به عنوان دیدگاه بشری در بین اندیشمندان غیر مذهبی مطرح بوده و اساساً در بین اندیشه‌های هر گروه از متفکران و اندیشمندان، مورد توجه و عنایت بوده است. در این رابطه معمولاً این سؤالات مطرح است که آیا این نظام، تنها نظام و به کلی نظام ممکن است؟ و در این نظام (اگر احسن است) جایگاه شرور و بلایا کجاست و چگونه توجیه می‌گردد . با ملاحظه تاریخچه بحث نظام احسن، قابل درک است که فلاسفه، عرفا و متکلمان هر کدام به نوبه خود در رابطه با این نظام و اثبات آن نظریاتی داشتند. پس از بررسی اشعار حافظ و خیام مشخص گردید که حافظ دارای اندیشه‌های عرفانی و تفکرات قرآنی است و نظام احسن را پذیرفته و در سراسر اشعارش به این مسئله توجه کرده است وی حتی جایی که نقایصی می‌بیند آن را در مجموعه کل نظام قابل قبول می‌داند. حافظ مجموعه کل نظام هستی را احسن می‌داند اگرچه در برخی موارد به‌حسب انسان بودن از برخی از نقایص نظام هستی انتقاد می‌کند اما تفکر اصلی او پذیرش نظام احسن است. در مقابل خیام دارای اندیشه‌های منتقدانه به نظام هستی بوده و دارای دیدگاه ضد نظام احسن است. وی در اکثر اشعارش مجموعه نظام هستی را دارای نقص و به بسیاری از مسائل هستی انتقادات جدی مطرح می‌کند به‌گونه‌ای که این مسئله در اکثر رباعیاتش در قالب انتقاد از کوتاهی عمر، مرگ زودهنگام، نسبی بودن جهان باقی، بی‌فایده بودن خلقت انسان، عدم اختیار انسان و ... بیان گردیده است .واژه‌های کلیدی: حافظ، خیام، شرور،  نظام احسن.مقدمهیکی از مسائلی که در سلسله مباحث فلسفی قابل طرح می‌باشد این است که آیا نظام حاکم بر این جهان بهترین و محکم‌ترین نظام است؟ یا این‌که نظامی برتر از نظام موجود قابل تصور بوده و ایجاد آن ممکن است؟ این سؤال را از زاویه دیگری نیز می‌توان مورد بررسی قرار داد که آیا خلق  نظام احسن ضروری است یا نه؟ اگر خلق نظام احسن ضروری نیست پس چه عواملی باعث ایجاد نظام احسن می‌شود؟ سؤال دیگری که در این زمینه می‌تواند طرح شود، این است که آیا نظام‌های دیگری غیر از این نظام‌ موجود ممکن بوده و خداوند از بین این نظام‌های ممکن، نظام موجود را انتخاب کرده‌ و خلق نموده است؟ یا این‌که غیر از این نظام، نظام دیگری امکان وجود نداشته است؟اکثر قریب به اتفاق متفکران اسلامی و بعضی از اندیشمندان غربی، قائل به تحقق «نظام احسن» بوده و معتقدند جهان موجود، بهترین جهان ممکن است. به این معنی که جهان فعلی از میان تمام جهان‌هایی که امکان خلق آن‌ها وجود داشته، بهترین جهان بوده و دارای برترین نظام هاست و بهتر و نیکوتر از آن از جهت کمیت و کیفیت قابل تصور نیست.طرفداران این دیدگاه معتقدند حکیم، عالم‌، قادر و خیرخواه بودن خداوند مقتضی این است که او نظامی را بیافریند که موجب تحقق بالاترین و بیشترین کمالات باشد (مصباح یزدی، 1370، ج2: 424).«در این خصوص هیچ داعی و انگیزه‌ای برای به‌وجود آوردن شرور از طرف خداوند وجود ندارد و هر آنچه از آن منبع غیر متناهی افاضه می‌شود، همه خیر و نیکوست. اما آنچه از شرور و ناملایمات، در آینه جهان مشاهده می‌کنیم، همگی معلول و از تبعات حرکات و تضاد عالم مادی محسوب  می‌شود، که خواه ناخواه باعث منافع بعضی یا موجبات زیان و ضرر عده دیگری را فراهم می‌کند. اما برای تحصیل منافع بی‌شمار این عالم، از این شرور گریزی نیست، چرا که گردش امور عالم بنا بر مشیت الهی بر وفق «اصل علیت» می‌چرخد که مطابق آن، تمام آثار و معلول‌ها مستند به ذات و طبیعت اشیا و علل فاعلی آن‌هاست، و صدور آثار از فاعل‌های خود مطابق اصل "ضرورت علی و معلولی" اجتناب‌ناپذیر است. به‌عنوان مثال آتش، حرارت و سوزاندن آن، مستند به طبیعت آن است و تصور آتش بدون سوزاندن، مانند تصور عدد 4 بدون زوجیت، محال است» (قدردان قراملکی، 1377: 110).1.1. بیان مسألهیکی از مسائلی که در سلسله مباحث فلسفی و بینش عرفانی در میان بزرگان ادب به ویژه آنان که صاحب اندیشه بوده‌اند مطرح شده، نظام احسن و اکمل است و منظور از نظام احسن آن است که همه چیز و امور جهان بر اساس حکمت متعالی خلق شده و بهتر از وضع موجود جهان هستی قابل تصور نیست؛ به‌عبارت ‌دیگر آنچه در هستی مشاهده می‌شود همه چیز زیبا و نیکوست و امکان جابه‌جایی هیچ چیز برای بهتر شدن وجود ندارد. کوتاه و بلند، سیاه و سفید، زشت و زیبا، فقیر و غنی و درنده و گزنده هر کدام در جای خویش ضروری و مفید است و اگر یکی از آن‌ها از چرخه هستی خارج گردد نقصی در آن به وجود می‌آید (قائمی، 1387: 34).مار اگر گزنده و مضر به نظر ‌می‌آید یک امر نسبی است. هستی مار برای خودش و بچه‌اش مفید و لازم است. از روی همین بینش و بر همین مبنا است که حافظ می‌گوید: «شیخ ما گفت خطا بر قلم صنع نرفت».اکثر قریب به اتفاق متفکران اسلامی و بعضی از اندیشمندان غربی، قائل به تحقق «نظام احسن»  بوده و معتقدند: جهان موجود، بهترین جهان ممکن است. به این معنی که جهان فعلی از میان تمام جهان‌هایی که امکان خلق آن‌ها وجود داشته، بهترین جهان بوده و دارای برترین نظام هاست و بهتر و نیکوتر از آن از جهت کمیت و کیفیت قابل تصور نیست (طالبی چاری و دیرباز، 1387: 80).طرفداران این دیدگاه معتقدند حکیم، عالم‌، قادر و خیرخواه بودن خداوند مقتضی این است که او نظامی را بیافریند که موجب تحقق بالاترین و بیشترین کمالات باشد (مصباح یزدی، 1370، ج2: 424).از نظر حافظ، عشق، حقیقت باقی در این جهان است، نه تنها این عالم فانی بلکه آن عالم باقی نیز در برابر جاودانگی عشق، چیزی گذرا است و چندان نمی‌ارزد:
عرضه کردم دو جهان بر دل کارافتادهبه جز از عشق تو باقی همه فانی دانست (حافظ، 1368: 48)
از نظر حافظ روی زیبا آیینه خدای‌نما است چون هم اثر دست‌های او در این باغ پیدا است و همو در این باغ جلوه روی خود را می‌بیند. آن گنج پنهان که نخواست پنهان بماند به این چشمه نور، در این خانه غربت تجلی کرد، دوست در کوی دوست فرود آمد و «دیده من جلوه‌گاه رخ او شد» (همان: 100).چنین باغی و چنین جلوه گاهی نه تنها سزاوار مهر جهان است بلکه آدمی و پری خود فریفته آنند:
در روی خود تفرج صنع خدای کن  کآیینه خدای نما می‌فرستمت
 (حافظ، 1368: 141)آدمی که در فردوس برین هم‌خانه فرشتگان بود، آن را به گندمی فروخت و در طلب عشق به این دیر خراب‌آباد روی آورد :
سبزه خط تو دیدیم و ز بستان بهشت  به طلبکاری این مهر گیاه آمده‌ایم
 (همان: 293)
مراد دل ز تماشای باغ عالم چیست؟به دست مردم چشم از رخ تو گل چیدن
(همان: 308)اگرچه شعر حافظ سراسر زیبایی و امید است، اما در برخی از ابیات او نیز رگه‌هایی از اندیشه ضد نظام احسن مشاهده می‌شود:
از هر طرف که رفتم جز وحشتم نیفزودزنهار از این بیابان وین راه بی‌نهایت
 (حافظ، 1368 :143)«در خصوص خیام، اگر در اشعار وی دقت شود بر سه پایه استوار است و آن تذکر مرگ، تأسف بر ناپایداری زندگانی و بی‌اعتباری روزگار می‌باشد به این که بی‌خبریم و هر چه جستیم نیافتیم و ندانستیم زکجا آمده‌ایم و و به کجا می‌رویم. خیام به این نکته اکتفا می‌کند که عمر را غنیمت شمار و خوش باش» (فروغی، 1362: 14).علی رغم همه این مسائل یکی از مهمترین شاعرانی که بر ضد نظام احسن شعر سروده است و تفکرات ضد نظام احسن دارد خیام است. او به صراحت بیان می‌دارد که  هدف از خلقت انسان مبهم است:
هرچند که رنگ و بوی زیباست مراچون لاله رخ و چو سرو بالاست مرا
معلوم نشد که در طربخانه‌ی خاکنقاش ازل بهر چه آراست مرا
(خیام، 1362: 72)
افسوس که نامه جوانی طی شدوان تازه بهار زندگانی دی شد
آن مرغ طرب که نام او بود شبابفریاد ندانم که کی آمد و کی شد
(همان: 86)او خود را از همه چیز و همه کس فارغ می‌داند، و ضمن بی‌ثباتی دنیا خود را نیازمند پیاله‌ای شراب می‌داند تا با نوشیدن آن از درد و رنج و بیم و امید خلاصی یابد و حتی دیگر دغدغه عذاب آخرت و یا امید به رحمت خداوند را نیز نداشته باشد:
ماییم و می ‌و مطرب واین کنج خرابجان و دل و جام و جامه پردُرد شراب
فارغ ز امید رحمت و بیم عذابآزاد ز خاک و باد و از آتش و آب
(همان: 68)خیام فلسفه‌ای برای آفرینش و جهان هستی نمی‌بیند و معتقد است این چند روزه دنیا را باید خوش بود و غنیمت شمرد، چرا که دشمن غدار زمانه بی‌رحم است و ممکن است دیگر چنین فرصتی پیش نیاید :
اکنون که گل سعادتت پربار استدست تو ز جام می‌چرا بیکار است؟
می‌خور که زمانه دشمنی غدار استدریافتن روز چنین دشوار است
(همان: 73)بر این اساس نگارنده در نظر دارد، بینش عرفانی حافظ را که در قالب نظام احسن شکل گرفته با گفتار و اندیشه خیام که نظام هستی را زیر سؤال برده مقایسه نموده و تفاوت‌های این دو طرز تفکر را بیان نماید.تعداد صفحه :228قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید

1 پاسخ

بخش دیدگاه ها غیر فعال است.