دانلود پایان نامه ارشد: بررسی نقش و جایگاه صحابه و تابعان در تفسیر المیزان و تفسیر اثری آیت الله معرفت

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته تفسیر و علوم قرآن

عنوان : بررسی نقش و جایگاه صحابه و تابعان در تفسیر المیزان و تفسیر اثری آیت الله معرفت

دانشگاه قم

دانشکده الهیات و معارف اسلامی

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته تفسیر و علوم قرآن

عنوان:

بررسی نقش و جایگاه صحابه و تابعان در تفسیر المیزان و تفسیر اثری آیت الله معرفت

استاد راهنما:

حجت الإسلام و المسلمین دکتر محمدهادی مفتّح

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب:

فصل اول: کلیات

1-1. مباحث مقدماتی پژوهش………………………………………………………………………………………2

1-1-1. تعریف موضوع……………………………………………………………………………………………….2

1-1-2. اهمیت و دلیل انتخاب موضوع……………………………………………………………………………2

1-1-3. پیشینه پژوهش…………………………………………………………………………………………………2

1-1-4. روش تحقیق و بررسی موضوع…………………………………………………………………………..3

1-1-5. اهداف پژوهش……………………………………………………………………………………………….3

1-1-6. پرسش های پژوهش………………………………………………………………………………………..4

1-1-7. فرضیه های پژوهش…………………………………………………………………………………………4

1-1-8. تنگناها و مشکلات…………………………………………………………………………………………..5

1-2. مفاهیم و تعاریف…………………………………………………………………………………………………5

1-2-1. صحابه…………………………………………………………………………………………………………..5

1-2-2. تابعان…………………………………………………………………………………………………………….9

1-2-3. عدالت…………………………………………………………………………………………………………..10

1-2-4. عدالت صحابه……………………………………………………………………………………………….12

1-2-5. حدیث…………………………………………………………………………………………………………14

1-2-6. سنّت ………………………………………………………………………………………………………….15

1-2-7. خبر………………………………………………………………………………….. ……………………….15

1-2-8. خبر متواتر……………………………………………………………………………………………………16

1-2-9. خبر واحد…………………………………………………………………………………………………….17

1-2-10. روایت……………………………………………………………………………………………………….17

1-2-11. مرفوع………………………………………………………………………………………………………..18

1-2-12. موقوف………………………………………………………………………………………………………18

1-2-13. سبب نزول………………………………………………………………………………………………….19

1-2-14. اسرائیلیات………………………………………………………………………………………………….20

1-2-15. حجّیت………………………………………………………………………………………………………20

1-2-16. حجّیت خبر واحد………………………………………………………………………………………..22

1-2-17. تفسیر ……………………………………………………………………………………………………….22

1-2-18. تفسیر به مأثور……………………………………………………………………………………………..24

1-2-19. ظهور…………………………………………………………………………………………………………25

1-2-20. سیاق…………………………………………………………………………………………………………25

1-2-21. عموم و اطلاق…………………………………………………………………………………………….26

1-3. روش تفسیری علامه  و آیت الله معرفت…………………………………………………………………27

1-4. بررسی  آماری روایات صحابه و تابعان در دو تفسیر…………………………………………………28

فصل دوم: اعتبار حدیث در تفسیر

2-1. علامه و اعتبار حدیث…………………………………………………………………………………………31

2-1-1. معیارهای اعتبار حدیث…………………………………………………………………………………..31

2-1-1-1. خبر متواتر و خبر واحد محفوف به قرائن قطعی……………………………………………….31

2-1-1-2. موافقت با قرآن…………………………………………………………………………………………33

2-1-2. معیارهای اعتبار خبر واحد……………………………………………………………………………….33

2-1-2-1. احکام شرعی…………………………………………………………………………………………….33

2-1-2-2. غیر احکام شرعی………………………………………………………………………………………34

2-1-2-2-1. موافقت قرآن………………………………………………………………………………………..36

2-1-2-2-2. قرینه مفید علم……………………………………………………………………………………….36

2-1-2-2-3. عدم وجود علم به خلاف خبر واحد…………………………………………………………..37

2-1-3. عدم حجّیت قول صحابی و تابعی……………………………………………………………………..37

2-1-3-1. تناقض و خلط…………………………………………………………………………………………..39

2-1-3-2. ضعف سندی ناشی از وقف در روایت…………………………………………………………..39

2-1-3-2-1. منتهی شدن سند به یهود………………………………………………………………………….40

2-1-3-2-2. اجتهاد راوی………………………………………………………………………………………….40

2-2. آیت الله معرفت و اعتبار حدیث……………………………………………………………………………41

2-2-1. اعتبار خبر واحد در تفسیر ……………………………………………………………………………….41

2-2-2. جایگاه روایت صحابی و تابعی ………………………………………………………………………..46

2-2-2-1. قول صحابی……………………………………………………………………………………………..47

2-2-2-1-1. شروط اعتبار قول صحابی………………………………………………………………………..47

الف. صحت اِسناد……………………………………………………………………………………………………..48

ب. صحابی طراز اول…………………………………………………………………………………………………48

ج. عدم دخالت رأی و نظر………………………………………………………………………………………….50

2-2-2-1-2. نقد دیدگاه علمای شیعه…………………………………………………………………………..51

2-2-2-1-3. علل اعتبار قول صحابی……………………………………………………………………………52

2-2-2-2. قول تابعی…………………………………………………………………………………………………52

2-2-2-2-1. علل اعتبار قول تابعی………………………………………………………………………………53

الف. تابعان، شاگردان مکتب صحابه……………………………………………………………………………..53

ب. آگاهی به وضع لغات……………………………………………………………………………………………53

2-2-2-2-2. میزان اعتبار قول تابعی…………………………………………………………………………….54

فصل سوم: آرای تفسیری صحابه و تابعان

3-1. علامه و آرای تفسیری………………………………………………………………………………………..57

3-1-1. معیارهای پذیرش روایت…………………………………………………………………………………57

3-1-1-1. موافقت با قرآن…………………………………………………………………………………………57

3-1-1-1-1. سازگاری با ظاهر آیه……………………………………………………………………………..58

3-1-1-1-2. سازگاری با سیاق…………………………………………………………………………………..59

3-1-1-1-3.  سازگاری با آیات دیگر………………………………………………………………………….60

3-1-1-2. موافقت با آرای اهل بیت (علیهم السلام)…………………………………………………………………61

3-1-1-3. داشتن مؤیّد روایی……………………………………………………………………………………..61

3-1-2. معیارهای عدم پذیرش روایت………………………………………………………………………….64

3-1-2-1. مخالفت با قرآن…………………………………………………………………………………………66

3-1-2-1-1. ناسازگاری با ظاهر آیه……………………………………………………………………………66

3-1-2-1-2. ناسازگاری با سیاق و مضمون آیه……………………………………………………………..72

3-1-2-1-3. ناسازگاری با لفظ آیه……………………………………………………………………………..77

3-1-2-1-4. ناسازگاری با عموم یا اطلاق آیه……………………………………………………………….78

3-1-2-1-5. ناسازگاری با کاربرد قرآنی واژه……………………………………………………………….80

3-1-2-1-6. ناسازگاری با آیات دیگر…………………………………………………………………………81

3-1-2-2. مخالفت با مسلّمات دینی…………………………………………………………………………….82

3-1-2-3. مخالفت با سنّت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله)………………………………………………………..84

3-1-2-4. مخالفت  با آرای اهل بیت(علیهم السلام)………………………………………………………………..85

3-1-2-5. مخالفت با عقل………………………………………………………………………………………….88

3-1-2-6. مخالفت با مسلّمات تاریخی…………………………………………………………………………90

3-1-2-7. تعارض با روایات دیگر………………………………………………………………………………91

3-1-3. دقّت های علامه در نقد آرای تفسیری صحابه و تابعان………………………………………….95

3-1-3-1. روش «جری و تطبیق» در تفسیر آیات……………………………………………………………95

3-1-3-1-1. روش جری و تطبیق و موافقت آن با عقل……………………………………………………96

3-1-3-1-2. معیار صحّت تطبیق…………………………………………………………………………………96

3-1-3-1-3.  تفسیر به باطن……………………………………………………………………………………….99

3-1-3-2. احتیاط در طرح روایت و تلاش در اصلاح آن…………………………………………………101

3-2. آیت الله معرفت و آرای تفسیری…………………………………………………………………………103

3-2-1. معیارهای پذیرش روایت……………………………………………………………………………….104

3-2-1-1. موافقت با  قرآن………………………………………………………………………………………104

3-2-1-1-1. سازگاری با ظاهر و اطلاق آیه………………………………………………………………..104

3-2-1-1-2. سازگاری با آیات دیگر………………………………………………………………………..106

3-2-1-2. موافقت با آرای اهل بیت(علیهم السلام)……………………………………………………………….107

3-2-1-3. موافقت با کاربرد لغوی……………………………………………………………………………..109

3-2-2. معیارهای عدم پذیرش روایت………………………………………………………………………..111

3-2-2-1. مخالفت با قرآن……………………………………………………………………………………….111

3-2-2-1-1. ناسازگاری با ظاهر آیه………………………………………………………………………….111

3-2-2-1-2. ناسازگاری با اطلاق آیه………………………………………………………………………..112

3-2-2-1-3. ناسازگاری با سیاق آیه………………………………………………………………………….113

3-2-2-1-4. نداشتن شاهد در قرآن…………………………………………………………………………..113

3-2-2-1-5. ناسازگاری با کاربرد قرآنی……………………………………………………………………114

3-2-2-1-6. ناسازگاری با آیات دیگر………………………………………………………………………116

3-2-2-2. مخالفت با مسلّمات دینی…………………………………………………………………………..120

3-2-2-3. مخالفت با آرای اهل بیت (علیهم السلام)………………………………………………………………122

3-2-2-4. مخالفت با عقل………………………………………………………………………………………..124

3-2-2-5. مخالفت با اصل یا کاربرد لغوی………………………………………………………………….127

3-2-2-6. مخالفت با واقعیت و عالم خارج………………………………………………………………….130

3-2-2-7. مخالفت با مسلّمات تاریخی……………………………………………………………………….132

3-2-2-8. اختلاف، اضطراب و تشویش در متن…………………………………………………………..132

3-2-2-9. ضعف سندی…………………………………………………………………………………………..133

3-2-2-10. مخالفت با علم تجربی…………………………………………………………………………….134

3-2-3. دقّت های آیت الله معرفت درتنقیح و به کارگیری آرای تفسیری………………………… 135

3-2-3-1. تأویل روایات، حمل بر تشبیه و تمثیل…………………………………………………………..135

3-2-3-2. ارائه تفسیر تأویلی…………………………………………………………………………………….138

فصل چهارم: اسباب نزول در روایات صحابه و تابعان

4-1. علامه و اسباب نزول…………………………………………………………………………………………144

4-1-1. رویکرد نظری……………………………………………………………………………………………..144

4-1-1-1. تعریف و اهمیت اسباب نزول……………………………………………………………………..144

4-1-1-2. عوامل سستی روایات اسباب نزول……………………………………………………………….145

4-1-1-2-1. اجتهاد راویان در نقل اسباب نزول…………………………………………………………..145

4-1-1-2-2. تأثیر اختلافات مذهبی و انگیزه های سیاسی………………………………………………146

4-1-1-2-3. شایع شدن نقل به معنا و بی مبالاتی در ضبط حدیث……………………………………147

4-1-1-2-4. جعل و دسّ در روایات اسباب نزول………………………………………………………..147

4-1-1-2-5. ضعف سندی………………………………………………………………………………………148

4-1-2. رویکرد عملی……………………………………………………………………………………………..148

4-1-2-1. معیارهای پذیرش اسباب نزول…………………………………………………………………….148

4-1-2-1-1. موافقت با قرآن……………………………………………………………………………………149

4-1-2-1-2. موافقت  با روایات اهل بیت (علیهم السلام)……………………………………………………….150

4-1-2-1-3. موافقت با عقل…………………………………………………………………………………….153

4-1-2-1-4.  موافقت با تاریخ نزول…………………………………………………………………………..154

4-1-2-1-5. مؤید نظر تفسیری…………………………………………………………………………………154

4-1-2-2.معیارهای عدم پذیرش اسباب نزول………………………………………………………………155

4-1-2-2-1. مخالفت با قرآن…………………………………………………………………………………..155

الف. ناسازگاری با ظاهر آیه……………………………………………………………………………………..155

ب. ناسازگاری با سیاق یا مضمون آیه…………………………………………………………………………158

ج. ناسازگاری با عموم یا اطلاق آیه……………………………………………………………………………164

4-1-2-2-2. مخالفت با عصمت……………………………………………………………………………….165

4-1-2-2-3.  مخالفت با روایات اهل بیت(علیهم السلام)……………………………………………………….167

4-1-2-2-4.  مخالفت با عقل…………………………………………………………………………………..168

4-1-2-2-5. مخالفت با تاریخ نزول…………………………………………………………………………..169

4-1-2-3. دقّت های علامه در نقد و اصلاح روایات اسباب نزول…………………………………….171

4-1-2-3-1. اجتهاد راوی در تطبیق حادثه با آیه………………………………………………………….171

الف. پذیرش تطبیق راوی…………………………………………………………………………………………172

ب. عدم پذیرش تطبیق راوی…………………………………………………………………………………….175

4-1-2-3-2. حلّ اختلاف در متن  روایات سبب نزول…………………………………………………..177

الف. اخذ معنای مشترک………………………………………………………………………………………….177

ب. تعدد اسباب نزول……………………………………………………………………………………………….178

ج. مقارن بودن نزول آیه با واقعه………………………………………………………………………………..179

4-2. آیت الله معرفت و اسباب نزول……………………………………………………………………………180

4-2-1. رویکرد نظری……………………………………………………………………………………………..180

4-2-1-1. تعریف و اهمیت سبب نزول……………………………………………………………………….180

4-2-1-2. آسیب شناسی روایات سبب نزول……………………………………………………………….181

4-2-1-3. اعتباربخشی به روایات سبب نزول……………………………………………………………….181

4-2-1-3-1. تصحیح سند، تواتر یا استفاضه نقل…………………………………………………………..182

4-2-1-3-2. ابهام زدایی از آیه…………………………………………………………………………………182

4-2-1-3-3. حضور ناقل سبب نزول………………………………………………………………………….182

4-2-1-3-4. ویژگی های راوی………………………………………………………………………………..183

4-2-2. رویکرد عملی……………………………………………………………………………………………..183

4-2-2-1. معیار پذیرش سبب نزول: موافقت با قرآن……………………………………………………..183

4-2-2-1-1. سازگاری با ظاهر آیه……………………………………………………………………………183

4-2-2-1-2. سازگاری با عموم آیه…………………………………………………………………………..184

4-2-2-2. معیارهای عدم پذیرش سبب نزول……………………………………………………………….185

4-2-2-2-1. مخالفت با عصمت……………………………………………………………………………….185

4-2-2-2-2. مخالفت با عقل……………………………………………………………………………………187

4-2-2-2-3. مخالفت با تاریخ نزول…………………………………………………………………………..190

4-2-2-2-4. ضعف سندی………………………………………………………………………………………190

4-2-2-3. دقّت های آیت الله معرفت در تنقیح و تحلیل روایات سبب نزول………………………191

4-2-2-3-1. خطای فهم راوی و رفع آن…………………………………………………………………….191

4-2-2-3-2. عمومیت آیه و خصوص سبب………………………………………………………………..192

الف. عدم تخصیص آیه……………………………………………………………………………………………192

ب. تخصیص آیه…………………………………………………………………………………………………….195

4-2-2-3-3. رفع توهم نسخ به وسیله سبب نزول………………………………………………………….197

4-2-2-3-4. اخذ معنای مشترک روایات سبب نزول…………………………………………………….198

فصل پنجم: اسرائیلیات در روایات صحابه و تابعان

5-1. علامه و اسرائیلیات…………………………………………………………………………………………..201

5-1-1. رویکرد  نظری…………………………………………………………………………………………….201

5-1-1-1. خاستگاه ورود اسرائیلیات به منابع اسلامی…………………………………………………….201

5-1-1-2.گستره اسرائیلیات در منابع اسلامی……………………………………………………………….204

5-1-1-3. عوامل پیدایش و گسترش جعل حدیث…………………………………………………………204

5-1-1-3-1. حرمت و تقدس مصاحبت با رسول خدا(صلی الله علیه و آله)……………………………………204

5-1-1-3-2. حرص شدید بر جمع آوری احادیث بدون سنجش آن………………………………. 205

5-1-1-3-3. کنارگذاشتن رجوع به ثقل اکبر………………………………………………………………206

5-1-1-4. تعریف اسرائیلیات از دیدگاه علامه……………………………………………………………206

5-1-2. رویکرد عملی……………………………………………………………………………………………..207

5-1-2-1. حضرت آدم (علیه السلام)………………………………………………………………………………..207

5-1-2-2.حضرت عزیر (علیه السلام)………………………………………………………………………………..207

5-1-2-3. حضرت ادریس(علیه السلام)……………………………………………………………………………..208

5-1-2-4. حضرت سلیمان(علیه السلام)……………………………………………………………………………..209

5-1-2-5. حضرت یوسف(علیه السلام)……………………………………………………………………………..213

5-1-2-6. هابیل و قابیل…………………………………………………………………………………………..214

5-1-2-7. هاروت و ماروت……………………………………………………………………………………..215

5-1-2-8. ذو القرنین………………………………………………………………………………………………216

5-1-2-9. اصحاب کهف………………………………………………………………………………………..218

5-1-2-10. کوه قاف……………………………………………………………………………………………..219

5-1-2-11. باغ ارم…………………………………………………………………………………………………219

5-1-3. ویژگی های تعامل علامه با روایات اسرائیلی……………………………………………………..222

5-1-3-1. ویژگی های نقد سندی……………………………………………………………………………..222

5-1-3-1-1. جایگاه سند در نقد روایات اسرائیلی………………………………………………………..223

5-1-3-1-2. جعل توسط یهودیان تازه مسلمان…………………………………………………………….223

5-1-3-2. ویژگی های نقد دلالی………………………………………………………………………………224

5-1-3-2-1. جنبه اساطیری روایات اسرائیلی……………………………………………………………….224

5-1-3-2-2. معیارهای ویژه……………………………………………………………………………………..225

الف. شباهت به مضامین یهودی، اسرائیلیات و خرافات…………………………………………………..225

ب. مخالفت با ذوق سلیم و موازین علمی…………………………………………………………………….226

5-2. آیت الله معرفت و اسرائیلیات……………………………………………………………………………..226

5-2-1. رویکرد نظری……………………………………………………………………………………………..226

5-2-1-1. تعریف اسرائیلیات از نظر آیت الله معرفت…………………………………………………….226

5-2-1-2. علت نامگذاری «اسرائیلیات»………………………………………………………………………227

5-2-1-3. خاستگاه ورود اسرائیلیات به منابع اسلامی…………………………………………………….228

5-2-1-3-1. دوره اول: ظهور اسلام و مراجعه به اهل کتاب……………………………………………228

الف. منزلت اهل کتاب نزد عرب صدر اول………………………………………………………………….228

ب.  تشویق قرآن به مراجعه به اهل کتاب……………………………………………………………………..229

5-2-1-3-2. دوره دوم: نکوهش مراجعه به اهل کتاب………………………………………………….229

الف. قرآن و نهی از رجوع به اهل کتاب……………………………………………………………………..230

ب. نهی پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) از رجوع به اهل کتاب………………………………………………….230

5-2-1-3-3.دوره سوم: عصر صحابه و رجوع به اهل کتاب……………………………………………231

5-2-1-3-4.دوره چهارم: عصر تابعان و  نقل اسرائیلیات………………………………………………..232

5-2-1-4. گستره اسرائیلیات در منابع اسلامی………………………………………………………………233

5-2-2. رویکرد عملی……………………………………………………………………………………………..234

5-2-2-1. حضرت آدم(علیه السلام)………………………………………………………………………………….234

5-2-2-2. گوساله سامری………………………………………………………………………………………..238

5-2-2-3. توبه بنی اسرائیل………………………………………………………………………………………240

5-2-2-4. ورود بنی اسرائیل به قریه……………………………………………………………………………240

5-2-2-5. میثاق بنی اسرائیل و نَتق جبل………………………………………………………………………242

5-2-2-6. زندگی دوباره قوم حزقیال…………………………………………………………………………246

5-2-2-7.  جبرئیل و میکائیل……………………………………………………………………………………252

5-2-2-8. فرمان آتش زدن لانه مورچه………………………………………………………………………254

5-2-2-9. تأویل حروف مقطعه…………………………………………………………………………………255

5-2-2-10.  سرزمین بابِل…………………………………………………………………………………………258

5-2-2-11. زمین های هفت گانه………………………………………………………………………………260

5-2-3. ویژگی های تعامل آیت الله معرفت با اسرائیلیات………………………………………………..261

5-2-3-1. کعب الأحبار و ابن عباس در نظر آیت الله معرفت………………………………………….261

5-2-3-2. معیار ویژه: موافقت با عهد قدیم………………………………………………………………….264

تطبیق و نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………..267

فهرست منابع و مآخذ……………………………………………………………………………………………….270

چکیده

وجود روایات فراوان صحابه و تابعان در زمینه تفسیر، بایسته بودن مطالعه ژرف و تحلیل گونه نقش، جایگاه و اعتبار آن را در تفسیر قرآن به قرآن علامه طباطبایی و تفسیر روایی آیت الله معرفت، آشکار می سازد. تفاوتی که در دیدگاه علامه و آیت الله معرفت، در اعتبار اقوال صحابه و تابعان در تفسیر، مشاهده می شود، اهمیت بررسی این موضوع را دوچندان می کند. اولاً، بررسی رویکرد نظری علامه و آیت الله معرفت، در میزان اعتبار روایات تفسیری، مخصوصاً، اقوال صحابه و تابعان و بیان شروط کلی اعتبار این نوع روایات، ضروری به نظر می رسد. ثانیاً، عملکرد این دو مفسر، و  استخراج معیارهای عملی سنجش آرای تفسیری و اسباب نزول نقل شده از صحابه و تابعان مورد بررسی قرار می گیرد. ثالثاً، لازم است به ویژگی ها و انواع آسیب شناسی علامه در المیزان و آیت الله معرفت در تفسیر اثری، نسبت به اسرائیلیات، توجه نمود. به نظر می رسد، تفاوت آشکاری که در رویکرد نظری علامه و آیت الله معرفت، نسبت به اعتبار روایات صحابه و تابعان، وجود دارد، در عملکرد این دو مفسر و معیارهای پذیرش و عدم پذیرش آرای تفسیری و اسباب نزول، چندان اساسی و ریشه ای نیست؛ بلکه هر دو از این روایات، به عنوان مؤید، یا قرینه تفسیری مدد جسته اند. در سنجش اسرائیلیات نیز، هر دو مفسر اشخاصی از صحابه و تابعان را به عنوان عامل جعل این روایات، معرفی نموده و افرادی از آنها را تبرئه نموده اند.

تعداد صفحه : 292

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09361998026        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید