دانلود پایان نامه ارشد : بررسی کارکرد و معنای تکواژ «وا» در بعضی از تفسیرهای کهن قرآن به زبان فارسی

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : ادبیات و زبان فارسی

عنوان : بررسی کارکرد و معنای تکواژ «وا» در بعضی از تفسیرهای  کهن قرآن به زبان فارسی

     دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت

دانشکده علوم انسانی

گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی

                     پایان نامه تحصیلی جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد  M.A.                            رشته: زبان و ادبیات فارسی

عنوان پایان نامه :

بررسی کارکرد و معنای تکواژ «وا» در بعضی از تفسیرهای

کهن قرآن به زبان فارسی

استاد راهنما:

 دکتر جهاندوست سبزعلی­پور

شهریور 1393

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب:                                                                  صفحه

                                                                       

چکیده  ………………………………………………………………………………………………………………  1

فصل اول: کلیات تحقیق

۱-۱   مقدمه ………………………………………………………………………………………………………..  ۲

1-2   بیان مساله …………………………………………………………………………………………………… 6

1-3   سؤال  تحقیق …………………………………………………………………………………………….  9

1-4   اهمیت و ضرورت تحقیق ……………………………………………………………………………. 9

1-5   پیشینه­ی تحقیق …………………………………………………………………………………………. 10

1-6   اهداف تحقیق …………………………………………………………………………………………..  ۱۱

1-7   فرضیه­های تحقیق ……………………………………………………………………………………..  ۱۱

1-8  روش تحقیق ……………………………………………………………………………………………..  ۱۲

1-9  حدود و قلمرو تحقیق …………………………………………………………………………………  ۱۲

فصل دوم: بنیاد نظری،زبان فارسی

۲  زبان­ فارسی، اجزای زبان، ……………………………………………………………………………….   ۱5

۲-۱  زبان­شناسی …………………………………………………………………………………………………. ۱۵

۲- ۲  پیدایش و تکامل زبان …………………………………………………………………………………  18

۲-۳  زبان چیست؟ ……………………………………………………………………………………………… ۲۱

۲- ۴  زبان فارسی ………………………………………………………………………………………………  ۲۳

۲- ۵  اجزای زبان ……………………………………………………………………………………………….  ۲5

۲- 5-1  واحدهای دستوری …………………………………………………………………………………  ۲6

۲- 5-2  واج­شناسی ……………………………………………………………………………………………. ۲8

۲-5-3   واژه شناسی …………………………………………………………………………………………… ۲8

۲- ۱- ۹   تکواژ …………………………………………………………………………………………………. 30

۲- ۱- ۱۰  وندها ( پیشوند، میانوند، پسوند) …………………………………………………………… ۳2

۲- ۲  ویژگی­های کلی تفاسیر و ترجمه­های کهن …………………………………………………….. ۳4

فصل سوم: حدود و قلمرو تحقیق، تفاسیر و ترجمه­های قرآن

۳- ۱  ویژگی­های تفاسیر و ترجمه­های قرآن به زبان فارسی کهن ……………………………….. ۳7

۳- ۲  علم تفسیر …………………………………………………………………………………………………  ۳9

۳- ۳  معرفی تفاسیر و ترجمه­های قرآن ………………………………………………………………….. 42

۳- ۳- ۱  تفسیر طبری …………………………………………………………………………………………  42

۳- ۳- ۲  تاجُ التّراجِم فی تَفسیرالقرآن لِلاَعاجِم ……………………………………………………….. ۴4

۳- ۳- ۳  ترجمه اسباب­النزول (ترجمه ذکاوتی) ……………………………………………………… ۴6

۳- ۳- ۴  شواهد­التنزیل لقواعد­التفضیل …………………………………………………………………… 47

۳- ۳- ۵  تفسیر نسفی …………………………………………………………………………………………. ۴9

۳- ۳- ۶  روض­الجنان و روح­الجنان فی تفسیر­القرآن ……………………………………………….. 50

۳- ۳- ۷  کشف­الاسرار و عده­الابرار ………………………………………………………………………. ۵2

۳- ۳- ۸  الستین­الجامع لطائف­البساتین (قصه یوسف) ………………………………………………. 53

۳- ۳- ۹  ترجمه مجمع­البیان فی تفسیر­القرآن ………………………………………………………….. 53

۳- ۳- ۱۰  خلاصه تفسیر ادبی و عرفانی قرآن مجید ………………………………………………… ۵5

۳- ۳- ۱۱  معارف برهان­الدین محقق ترمذی …………………………………………………………… ۵5

۳- ۳- ۱۲  تفسیر شریف­البلابل و القلاقل ……………………………………………………………….. ۵6

۳- ۳- ۱۳  تفسیر حدائق­الحقائق ……………………………………………………………………………. ۵6

۳- ۳- ۱۴  تفسیر منهج­الصادقین فی الزام­المخالفین …………………………………………………… ۵8

۳- ۳- ۱۵  ترجمه قرآن (دهم هجری) ……………………………………………………………………. ۵9

۳- ۳- ۱۶  تفسیر مواهب علیه ………………………………………………………………………………  59

۳- ۳- ۱۷  ترجمه قرآن دهلوی …………………………………………………………………………….. 60

۳- ۳- ۱۸  تفسیر صفی­علیشاه ………………………………………………………………………………  62

 

فصل چهارم: داده­های تحقیق، بررسی تکواژ «وا»

۴  بررسی کارکرد و معنای تکواژ «وا» در بعضی از تفسیرهای کهن قرآن به زبان پارسی

۴- 1  تکواژ «وا» در متون تفسیری قرآن به زبان فارسی کهن…………………………………….. ۶4

۴- 2  معرفی تفاسیر و فراوانی کاربرد تکواژ «وا»………………………………………………….. ۶5

۴- ۳  تکواژ «وا» از نظر کاربردی و معنایی ……………………………………………………………… ۶9

۴- 4  موارد کاربردی تکواژ «وا» در متون تفسیری

۴- 4- ۱  تکواژ «وا» به‌عنوان حرف عطف ……………………………………………………………… 70

۴- 4- ۲  تکواژ «وا» به‌عنوان پیشوند فعلی …………………………………………………………….. 70

۴- 5  موارد تکواژ «وا» از نظر معنایی در متون تفسیری

۴- 5- ۱  تکواژ «وا» به معنای تأسّف …………………………………………………………………….. ۷7

۴- 5- ۲  تکواژ «وا» به معنای تعجب ……………………………………………………………………  ۷9

۴- 5- ۳  تکواژ «وا» به معنای «با» ………………………………………………………………………… 80

۴- 5- ۴  تکواژ «وا» به معنای «باز» ………………………………………………………………………. 86

۴- 5- ۵  تکواژ «وا» به معنای «به» ………………………………………………………………………… 92

۴- 5- ۶  تکواژ «وا» به معنای «بر» ………………………………………………………………………… 97

۴- 5- ۷  تکواژ «وا» به معنای «برای» …………………………………………………………………….. ۹8

۴- 5- ۸  تکواژ «وا» به معنای «بسوی» …………………………………………………………………… ۹9

۴- 5- ۹  تکواژ «وا» به معنای «در» ……………………………………………………………………….. ۹۹

4- 6  سایر کاربرد­های تکواژ «وا» ………………………………………………………………………… 100

4- 6- 1  تکواژ «وا» به صورت «واپس» و « پس­وا» ………………………………………………… 100

۴- 6- 2  تکواژ «وا» به صورت «پیش وا»………………………………………………………………. 102

۴- 6- 3  تکواژ «وا» به صورت « واسری» …………………………………………………………….. 102

۴- 6- 4  سایر ترکیبات به همراه تکواژ «وا» …………………………………………………………. 103

۴- ۷  تکواژ «وا» در سایر گویش­ها  …………………………………………………………………….. 104

۴- 7- 1  پیشوند­های مرتبط با تکواژ «وا» در ایران ………………………………………………… 104

۴- 7- 2  فارسی تاجیکستان، تکواژ «وا» در زبان تاجیک ………………………………………… 107

۴- 7- 3 فارسی افغانستان …………………………………………………………………………………… 1۰8

فصل پنجم: نتیجه­ و پیشنهاد

۵-۱ نتیجه­گیری و پیشنهاد …………………………………………………………………………………… ۱11

نمودارها:

۱- نمودار فراوانی تفاسیر در قرون متفاوت …………………………………………………………….. 67

2- نمودار فراوانی تکواژ «وا» در تفاسیر و ترجمه­های قرآن ………………………………….. 68

چکیده:

 

دگرگونی­های ساختاری و معنایی واژگان و ترکیبات زبانی، در عرصه­ی پژوهش­های تاریخ زبان، اهمیت بسیار دارد زیرا که ما را در شناسایی اصالت و قدمت زبان مرزوبوممان یاری می­کند. این ترکیبات، در طول زمان، کم‌کم معنای اصلی یا متعدد خود را ازدست‌داده و به معنای مجازی یا محدود­تری به‌کاررفته­اند. ازجمله آن‌ها تکواژ «وا» که در ترکیبات متعددی همراه با فعل­، اسم­، قید، صفت­، حرف‌اضافه و… به­کار رفته­است که در این پژوهش سعی شده ضمن بررسی کاربردی تکواژ «وا»، معانی متعدد آن نیز در ترجمه­ها و تفاسیر قرآن کریم به زبان پارسی کهن­ از قرن ۴ تا ۱۴ هـ. جستجو و سیر تحول آن تا به امروز بیان شود. تا­کنون محققان درزمینه‌ی شناسایی زبان پارسی کهن در متون تفسیری تحقیقاتی داشته­اند که خوشبختانه این روند سیر صعودی پیدا کرده و مورد توجه قرار گرفته­است؛ و این پژوهش نیز در تکمیل همان روند تحقیقی انجام گرفته­است. روش تحقیق به­صورت کتابخانه­ای و استفاده از نرم‌افزار رایانه­ای مجمع­التفاسیر نور انجام پذیرفته­است. این تفاسیر اکثراً مربوط به منطقه­ی خراسان و بعضی مربوط به شهر ری و کشمیر و هند است. در نتیجه مشخص شده که تکواژ «وا» در این تفاسیر در معانی «با، باز، به، بر، بسوی، در، برای» و همچنین برای بیان تأسف و تعجب، بسیار زیاد کاربرد داشته­است زیرا زبان فارسی در تمدن اسلامی ایران به­خصوص نواحی خراسان نقش چشمگیری داشته و از ساختی مفهوم و گویا برخوردار بوده­است اما به دلیل مدون نبودن دستور علمی و میل به‌تازگی و تأثیر زبان عربی، حروف تبدیل شده یا از بین رفته­است و باعث گردیده امروزه تکواژ «وا» کاربرد محدودتری پیدا کند      و بیشتر در بیان تعجب و در بعضی افعال به‌صورت پیشوند به­کار می­رود و دیگر کاربردهای آن منسوخ      گشته است.

 

واژه­های کلیدی: زبان فارسی، تفسیر قرآن، تفاسیر فارسی کهن، تکواژ «وا»

مقدمه:

زبان­شناسی مورد توجه تمام پژوهشگران در طی قرون و اعصار بوده که به‌عنوان رسالتی در جهان متمدن امروز به ترویج زبان و ادب و اصول و مبانی دانش آن پرداخته است. بنا بر هر دوره­ای، به دلیل وجود اقوام و تیره­های مختلف ایرانی که هرکدام زبان و گویش مخصوص خود داشتند، به وجود یک‌زبان یکپارچه نیاز بود که این را می­توان از آثار محققان در کشور­های اسلامی و ایران، همچنین در هند و رم باستان و یونان و سرزمین چین فهمید. به‌عنوان مثال، در سرزمین هند، زبان سانسکریت باستان تقریباً از نیمه­ی هزاره­ی پیش از میلاد مورد توجه و بررسی زبان­شناسان هندی بود؛ اما سانسکریت و­دایی و باستان هر دو به‌تدریج قدیمی شده و از کاربرد­ عادی کنار رفته­است. حتی در زمان هخامنشیان که دوره بیداری همبستگی ملی بود، باز نمی­توان از وجود یک‌زبان رسمی فراگیر سخن گفت، بدین ترتیب محصول این تلاش و پی­گیری مداوم در طول تاریخ بیش از سه هزار سال قدمت همان میراث فرهنگی است که برای ما بازمانده و وظیفه حفاظت از آن بر عهده ما نهاده­ شده­است.

از جمله گنجینه­ی واژگان کهن فارسی، ترجمه­ها و تفاسیر قرآن کریم در قرن­های اولیه هجری است که تاکنون به‌عنوان منبع مهم زبان­شناسی به آن پرداخته نشده­است، امروزه توجه ویژه­ای به آن شده  و خوشبختانه دانشجویان و دانش­پژوهان زبان فارسی علاقه‌مندی خود را به تحقیق در این زمینه نشان دادند. مقالات و کتب چندی در مبحث تفاسیر و ترجمه­ها و ویژگی­های زبانی آن­ نگاشته شده، حتی درباره کاربرد «حروف مختلف» که در بخش پیشینه تحقیق به آن پرداخته‌شده، اما کافی نیست و جا دارد به این تلاش ادامه داده و فرهنگ کاملی از کاربرد حروف، تکواژها، پسوندها               و پیشوندهای به‌کاررفته در منابع قدیمی قرون ۳ تا ۶ هجری گردآوری شود تا مورداستفاده محققان در جهت رمزگشایی متون کهن قرار گیرد.

هر انسانی مایل است بداند از کجا آمده و پیشینه فرهنگی و زبانی اجدادش چه بوده­است، اطلاعات و کتاب­هایی که به میراث فرهنگی جهان معروف­اند و تاریخ بشری را هدایت کرده­اند از جمله کتب آسمانی که جایگاهی برتر دارند و انگیزه­ی این تحقیق مشارکت در سهمی از این جایگاه بوده­است تا در نگهداری از زبان مادری سرزمین محبوب خود نقشی به یادگار بماند.

در این پایان نامه به کاربرد و معنای تکواژ «وا» در متون تفسیری قرون ۴ تا ۱۴ هجری پرداخته‌شده  و منبع اصلی در گردآوری داده­ها نرم‌افزار جامع­التفاسیر نور بوده که دو تفسیر تاج­التراجم و تفسیر نسفی از نسخه­ی ۲.۱ این نرم‌افزار و برای مابقی تفاسیر و ترجمه­های قرآن از نسخه­ی ۲.۵ استفاده گردیده­است.

انجام این تحقیق به یُمن کلام الهی و مفسّران عالِم که دارای فصاحت و بلاغت در سخن بودند بسیار لذت­بخش بود و ارشاد و هدایت استاد راهنمای گرامی نیز بر شیرینی کار می­افزود.

منابع مورد نیاز به طریق کتابخانه­ای و با استفاده از مقالات موجود در سایت­های علمی ـ پژوهشی در دسترس بوده و مورداستفاده قرار گرفته­است.

مهم‌ترین مشکلی که در این زمینه وجود دارد کمیاب بودن تفاسیر و ترجمه­های قدیمی قرآن است که در دسترس نگارنده این سطور قرار نگرفت و به‌ناچار به نرم­افزار مجمع­التفاسیر نور بسنده گردید. در این تحقیق برای اشاره به سوره و آیات قرآن؛ داخل پرانتز، نام سوره و در سمت چپ آن شماره‌ی نشانه­ی موردنظر آورده شده­است. (نام سوره/ شماره‌ی آیه) مثلاً (البقره/ ۳۴)، در ارجاع به ترجمه‌ی آیات نیز، نام ترجمه به همراه شماره‌ی جلد و صفحه‌ی آن ذکرشده است، به‌عنوان نمونه، (ترجمه­ی المیزان، جلد دوم، صفحه­ی ۵۳۰) که بدین­صورت نمایش داده شده­است: (المیزان، ج ۲: ۵۳۰)، در ارجاع مطالبی که از سری کتاب­های چند جلدی است بعد از ارائه مطلب موردنظر، از علامت اختصاری «ج» استفاده‌شده که بیانگر جلد بوده و بعدازآن شماره­ی جلد کتاب به همراه صفحه­ی مورد ارجاع بیان‌شده است؛ مانند: (نسفی، ج ۲: ۱۱۴۷) که نشانگر صفحه­ی ۱۱۴۷ جلد دوم تفسیر نسفی است­. برای اشاره به سال انتشار، درصورتی‌که غیر از سال شمسی باشد با علامت اختصاری «خ.» به معنای خورشیدی و «م.» به معنای میلادی نمایش داده ­شده­است. مثلاً باطنی، محمد­رضا. (۱۳۵۴ خ.). همچنین در انجام این تحقیق چنانکه گفته شد از نرم‌افزار «جامع­التفاسیر نور نسخه­های ۲.۱ و ۲.۵» استفاده‌شده، که برنامه‌ای است با محتوایی غنی و امکاناتی مفید که مسیر پژوهش را برای پژوهشگران علوم اسلامی و دانش‌پژوهان قرآنی هموار ساخته­است که توسط مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی قم انجام گرفته­است و برنده جایزه جشنواره جهانی سران ۲۰۰۹ میلادی (WSA) گردیده­است. ا­ین نرم‌افزار حاوی قابلیت‌های متنی که شامل متن کامل ۳۰۲ عنوان کتاب در ۱۴۱۹ جلد در زمینه­ی: تفسیر، ترجمه، آوانگاری، لغت و فرهنگ­نامه قرآنی، متن کامل قرآن کریم، ۱۸۳ عنوان تفسیر فارسی و عربی، ۵۵ ترجمه­ی فارسی، ۴۷ ترجمه در ۲۵ زبان خارجی، متن کامل ۴ عنوان تفسیر انگلیسی، ۵ فرهنگ­نامه معتبر قرآنی، ۴ لغت­نامه و … امکان جستجو­ی پیشرفته در متن قرآن کریم و تفاسیر، ارتباط آیه­ی انتخابی با ترجمه­ها و جایگاه دقیق آن در تفاسیر است، که­ در معرفی و بیان ویژگی­های برخی از تفاسیر و ترجمه­ها به زبان پارسی کهن و نویسندگان آن‌ها در فصل سوّم و نیز ارائه­ی نمونه­ها و دسته­بندی داده­ها از کاربرد تکواژ «وا» در متون تفسیری مفسران  و مترجمان قرآن به پارسی کهن و ارائه­ی آیات آن در فصل چهارم، از این نرم­افزار به‌عنوان یکی از منابع اصلی این تحقیق استفاده‌ شده­است. این تحقیق در پنج فصل تنظیم شده­، که فصل اول: درباره­ی کلیات تحقیق، فصل دوم: درباره زبان فارسی و اجزای زبان و ویژگی­های زبان کهن فارسی بحث گردیده، فصل سوم: معرفی متون تفسیری و ترجمه قرآن به زبان پارسی کهن، مورداستفاده در این نوشتاراست و فصل چهارم: به ارائه کاربرد­ها و معانی متعدد تکواژ «وا» در ترجمه­­ها و تفاسیر قرآن به زبان پارسی کهن و معادل­یابی آن در زبان عربی و آیات قرآن پرداخته و فصل پنجم نیز نتیجه‌گیری از جستجوی تکواژ «وا» در زبان کهن پارسی و سیر تحول آن تا به امروز را بیان می‌نماید و پیشنهاد‌هایی نیز ارائه گردیده­است.

 

تعداد صفحه : 122

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09199970560        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید