دانلود پایان نامه ارشد : بینامتنیت قرآنی در مقامات حریری

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات عربی

عنوان : بینامتنیت قرآنی در مقامات حریری

دانشگاه مازندران

دانشکده علوم انسانی و اجتماعی

 

پایان نامه­ ی دوره کارشناسی ارشد در رشته زبان و ادبیات عربی

 

موضوع:

 

بینامتنیت قرآنی در مقامات حریری

 

 

استاد راهنما:

دکتر مصطفی کمالجو

 

استاد مشاور:

دکتر حسن گودرزی

شهریورماه 1391

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)چکیدهمقامات حریری نوشته ابو محمد قاسم بن علی حریری بصری، اثری است گرانسنگ در موضوع مقامات که این نویسنده­ی توانا آن را به تقلید از شیوه­ی بدیع­الزمان در پنجاه مقامه نگاشته، و در تصنع و تکلف از وی در گذشته و این فن را به کمال رسانده است. هر مقامه در قالب داستانی کوتاه و مستقل است که شخصی به نام حارث بن همام، شیفته­ی نوادر ادب، آن را روایت کرده است. و قهرمان داستان­ها، پیرمردی است شوخ، فرزانه، خطیب و دانای علوم و فنون ادبی به نام ابو زید سروجی، که با خطابه­های شیرین خود همگان را می­فریبد.قرآن کریم، مهمترین و بی­نظیرترین کتاب در نزد مسلمانان و به ویژه علما و ادبا است و کاملترین کتابی است که نازل شده و بلاغت و زیبایی آن همگان را شیفته­ی خود نموده است و نویسندگان بسیاری، از آن تأثیر پذیرفته­اند. ابو القاسم حریری نیز از جمله کسانی است که مقامات خویش را با تأثیر پذیری از قرآن کریم بنا نهاده و از آیات و مضامین آن بهره­ی وافر برده است.در انجام این پایان نامه ، از روش کتابخانه­ای­ برای گردآوری اطلاعات استفاده شده است. و سعی بر آن شده تا بینامتنیت قرآنی را در مقامات حریری، که به حق یکی از کم­نظیرترین آثار ادبی در ادبیات عرب، محسوب می­شود مورد بررسی و کند و کاو قرار دهد.حریری از آیات نورانی قرآن کریم، بهره فراوان جسته است که در چهار گروه مورد بررسی قرار گرفته است:
  • استفاده از الفاظ قرآن کریم 2-  استفاده از آیات قرآن کریم یا قسمتی از آن
  • استفاده از مفاهیم و مضامین آیات الهی       4-   استفاده از الفاظ و مفاهیم آن.
پژوهشی که انجام شده، نشانگر این است که کاربرد قرآن در کتاب مقامات حریری  بسیار جالب توجه بوده، که شاید در این بررسی فقط به بخش­هایی از آن اشاره شده است. و این امر بیان کننده­ی توجه وافر این شاعر به کلام خداوند می­باشد.واژگان کلیدی:حریری، مقامات، قرآن کریم، بینامتنیت فهرست مطالب عنوان                                                                                                         صفحهمقدمه      1فصل اول کلیات تحقیق.. 41-1 بیان مسأله. 41-2   مقامه    51-3 کتاب «مقامات» حریری.. 61-4 تناصّ قرآنی در مقامات حریری.. 71-5 سؤال پژوهش... 91-6 پژوهشهای علمی انجام شده قبلی در ارتباط با پایان نامه (بطور مختصر) 91-7 حدود پژوهش (در صورت لزوم) 91-8 فرضیات پژوهش... 91-9 اهداف این پژوهش... 91-10 خلاصه مراحل روش پژوهش... 9فصل 2 زندگی حریری.. 112-1 درآمد        112-2 زندگی حریری.. 112-3 اساتید حریری.. 122-4 حریری و دیوان خلافت... 122-5 زشت رویی حریری.. 122-6 آثار حریری.. 132-7 دیگر اشعار او. 132-8 سبب تألیف کتاب مقامات حریری.. 132-9 گنگی حریری در دیوان خلافت... 14 2-10 راویان حریری.. 15 2-11 حریری و نهی از شراب... 152-12 موافقان و مخالفان مقامات حریری.. 16فصل3 مقامات و بینامتنیت... 183-1 درآمد.................................................... 183-2 نگاهی کلی به نثر عباسی.. 183-3 تصنیع در زندگی عربی.. 193-4 تصنیع و دواوین خلافت عباسی.. 193-5 جایگاه شاعران در نزد خلفا و امرا 203-6 اوجگیری موج تصنیع.. 203-7 تصنع......... 213-8 پیدایش و ظهور مقامات... 213-9 عوامل ظهور مقامات در عصر عباسی.. 223-9-1 عامل اجتماعی.. 223-9-2 عامل فرهنگی.. 243-10 مقامه در لغت... 243-11 مقامه در اصطلاح.. 253-12 سیر تحول معنایی مقامه. 263-13 مقامه در قرآن.. 263-14 قهرمان در مقامات عربی.. 273-15 مبدع مقامات... 273-16 مقامات حریری.. 283-17 راوی و قهرمان مقامات حریری.. 283-18 شخصیت قهرمان داستان، واقعیت یا خیال.. 283-19 نام مقامات... 293-20 موضوع مقامات... 293-21 ارزش ادبی مقامات... 293-22 سبک مقامات... 303-22-1  استفاده از کنایات و آیات قرآن.. 303-22-2  استفاده از سجعهای متوالی وصنایع بدیعی.. 313-22-3  استفاده از شعر در میان نثر. 323-23 مقامات حریری راهی به درون وی.. 333-24 خلاصه ای از مقامات حریری.. 333-25 متأثران از مقامات حریری.. 343-26 مقامات حریری و ادب اروپایی.. 353-27 آثار حریری.. 363-28 بدیع الزمان همدانی.. 363-29 سیر مقامه نویسی پس از بدیع الزمان.. 373-30 حریری و مقایسه وی با بدیع الزّمان.. 373-31 تفاوت مقامات بدیع الزمان همدانی و حریری.. 393-32 متن و بینامتن.. 403-33  تناص در لغت... 413-34 تناص در اصطلاح.. 423-35 کریستوا و تعریف وی از بینامتنیت... 423-36 بینامتنیت در ادبیات غرب... 433-37 بینامتنیت در ادبیات عرب... 443-38 انواع تناص.... 45فصل4 بررسی بینامتنیت قرآنی(تناص) در کتاب مقامات حریری.. 484-1 درآمد...... 484-2 تأثیر مفردات و الفاظ.. 484-2-1 المثانی.. 494-2-2 فؤاد أُم موسی.. 494-2-3 أُم القری.. 494-2-4 إنّا للّه......... 504-2-5 السماء و الأرض.... 504-2-6 سواد الوجه و البیض.... 504-2-7 اصحاب الکهف... 504-2-8 المصابیح.. 514-2-9 الإنشقاق.. 514-2-10 ألَنَّا له. 514-3 تأثیر آیات قرآن.. 514-4 تأثیر مفاهیم قرآنی.. 614-4-1 یاری جستن از خدا 614-4-2 امر به معروف و نهی از منکر. 614-4-3 پنهان نبودن چیزی از خداوند.. 624-4-4 بازداشتن نفس... 624-4-5 مرگ              624-4-6 فریبنده بودن زندگی دنیا 634-4-7 وفای به عهد.. 644-4-8 مهمانی دادن حضرت ابراهیم. 644-4-9 استرجاع.. 644-4-10 قیامت... 654-4-11 توبه.... 664-4-12 سوگندهای قرآنی.. 674-4-13 داخل شدن در منزل.. 684-4-14 ربا خواری.. 684-4-15 عیبجویی.. 684-4-16 تحمل سختیها 694-4-17 کوتاه کردن آرزوها 694-4-18 زنده کردن مردگان.. 694-4-19 فضل خداوند.. 694-4-20 عمل نیک... 704-4-21 عدم غفلت خداوند.. 704-4-22 وفاداری.. 704-4-23 درخواست از خداوند.. 714-4-24 روشن ساختن پیری با موی سپید.. 714-4-25 یاری خواستن از خداوند.. 714-4-26 مأیوس بر نگرداندن.. 724-4-27 پنهان نماندن چیزی از خداوند.. 724-4-28 حفاظت از آتش جهنم. 724-4-29 صبر... . 734-4-30 داستان حضرت یوسف... 734-4-31 حضرت موسی و خضر(علیهما السلام) 734-4-32 بذل و بخشش... 744-4-33 بیثباتی دنیا 744-4-34  سرپیچی از نفس... 744-4-35 بخشش و گذشت... 744-4-36 رسوایی دنیا 754-5 تأثیر الفاظ و مفاهیم. 754-5-1 آموختن بیان و الهام کردن روشنی کلام. 754-5-2 هدایت به راه راست... 764-5-3 توانا بودن خداوند.. 764-5-4 باز گشت به سوی خدا 764-5-5 پنهان نبودن چیزی از خداوند.. 774-5-6 مرگ              774-5-7 نیکی          774-5-8 حفظ امانت... 774-5-9 صبر     774-5-10 سوگند به خداوند.. 784-5-11 مقدم داشتن دیگران بر خود. 794-5-12 مُهر بر دلها 804-5-13 خدای یگانه و بی­نیاز. 804-5-14 گزاردن نماز. 804-5-15 بیهوش بر زمین افتادن قوم. 814-5-16 تواضع.. 814-5-17 آشکار کردن راه راست از گمراهی.. 814-5-18 هدایت شدگان.. 814-5-19 شک باطلکنندگان.. 824-5-20 مباح دانستن چیزهای حرام هنگام نیاز ضروری.. 824-5-21 لا نه شرقی و نه غربی.. 824-5-22 خدای آفریننده. 824-5-23 سخن حضرت مریم: ای کاش فراموش شده بودم. 834-5-24 برتری آخرت بر دنیا 834-5-25 بهترین نگهبان.. 834-5-26 وا نگذاشتن به حال خود. 834-5-27 فرعون و غرق شدنش در دریا 844-5-28 در هم پیچیدن آسمان.. 84فصل5 نتیجه­گیری.. 865-1 نتیجه.......... 865-2 پیشنهادات آتی.. 89فهرست منابع و مآخذ.. 90منابع فارسی          91منابع عربی          93منابع اینترنتی          91 فهرست شکلها
عنوان    صفحه
شکل 5-1 نمودار درصدی استفاده از آیات قرآن. 87فهرست جدولها
عنوانصفحه
جدول شماره 5-1 بررسی میزان استفاده از آیات الهی.. 88 

مقدمه

قرن چهارم هجری، دوره­ی بسیار آشکاری از زندگی عرب و مسلمانان در تمامی جوانب از جمله ادبیات داستانی می­باشد. و تأثیر دولت آل بویه در آن بسیار زیاد بوده است؛ چرا که آن­ها رابطه­ی محکمی را بین تاریخ خود و تاریخ خلافت عباسی پیوند زدند که هیچ دولت دیگری در آن عصر، چنین پیوندی نداشت.در اواخر قرن چهارم هجری در زبان عربی از متفرّعات فنّ قصص، فنّ نویی به وجود آمد که بر آن نام «مقامات» نهادند. مقامات، به طور کلی از انواع داستان­های کهن می­باشد که با نثر مصنوع آمیخته با شعر در مورد یک قهرمانی است که به صورت ناشناس در داستان ظاهر می­شود، حوادثی به وجود می­آورد و همین­که در پایان داستان شناخته می­شود، ناپدید می­­گردد تا آن­که دوباره در هیبتی دیگر، در مقامه بعدی آشکار می­شود (شمیسا، 1373، 207). لذا مقامات را می­توان مجموعه­ای از داستان­های مجزّا دانست که دارای وحدت موضوع می­باشند. این فن با داستان­نویسی و افسانه­پردازی از بعضی جهات مشابه و از پاره­ای جهات مغایر بود.مقامات بلافاصله پس از ابتکار و ابداع در زبان عربی، شهرتی تمام یافت و پیروان بسیار پیدا کرد و علّت آن این بود که در نثر عربی در این عهد، میل به تکلف در صنعت لفظی، شدّت یافته بود و ایجاد فنّ مقامات، راه را برای نویسندگان متصنّع هموار می­کرد. نیز به نظر می­رسد که استغاثه­های مسجّع گدایان، برای ظهور سبک مخصوصی که «بدیع الزّمان همدانی» در مقامات خود به وجود آورد بسیار مؤثّر بوده است. (ابراهیمی حریری، 1364، 8)بینامتنیت )تناص) یک اصطلاح ادبی است که نخستین بار در زبان فرانسوی و در آثار اولیه ژولیا کریستوا، در اواسط تا اواخر دهه­ی شصت مطرح شد.باید بدانیم که متون، در تشکیل یک متن دخیل­اند و این گفته به مثابه­ی معیارها و مقایسه­هایی نمی­باشد که شخص نویسنده برای تألیف متون جدید و خاص، چاره­ای جز این نداشته باشد که به این تبعیت و پیروی کردن روی بیاورد؛ بلکه ماده­ی اولیه­ا­ی که در تولید متون جدید به کار می­گیرد بر اساس نقشه­ا­ی است که آن را در ذهن و وجود خود ترسیم نموده است. (اکبری، 1380، 6)کتاب مقامات حریری در زمره­ی بهترین آثاری است که به زبان عربی و در قالب نثر نگاشته شده است. این کتاب شامل پنجاه مقامه و به صورت داستان می­باشد که راوی آن حارث بن همام و قهرمان آن ابوزید سروجی است.با توجه به اینکه در خصوص بینامتنیت قرآنی در مقامات حریری سخن چندانی به میان نیامده است، در این تحقیق بدین مطالب پرداخته شد. در فصل اول به کلیات تحقیق پرداخته شده است. در فصل دوم راجع به زندگی و ادب حریری، مختصری سخن گفته شد. در فصل سوم به مقامه و سیر تاریخی آن و نکاتی در این باره پرداخته شد. در ادامه­ی همین فصل درباره­ی بینامتنیت نیز سخن به میان آمد. در فصل چهارم چگونگی تأثیر متن غایب (قرآن کریم) بر متن حاضر (مقامات حریری) از چهار منظر: تأثیر مفردات و الفاظ قرآنی، تأثیر آیات یا قسمتی از آن، تأثیر مفاهیم قرآنی، تأثیر الفاظ و مفاهیم مورد بررسی قرار می­گیرد. و در پایان، در فصل پنجم نتیجه بحث و بررسی گنجانده شده است.
  • بیان مسأله
اصطلاح تناص یا بینامتنیت[1]، که از آن به ارتباط متون نیز تعبیر می­شود، از دیر­باز آبشخور بسیاری از پژوهشگران معاصر و گذشته بوده است. ژولیا کریستوا[2] بنیانگذار این نظریه است و انسان­های مانند عبدالعزیز گرگانی تا محمد بنیس مغربی همه اینان دستی در این مبحث داشته­اند. (حسینی، 1386، 58)اصطلاح بینامتنیت یک اصطلاح ادبی است که نخستین بار در زبان فرانسوی و در آثار اولیه ژولیا کریستوا، در اواسط تا اواخر دهه­ی شصت مطرح شد. کریستوا، در مقالاتی چون «متن در بند» و «واژه مکالمه، رمان» آثار نظریه پرداز ادیب روسی، میخائیل باختین[3] را به دنیای فرانسوی معرفی می­کند. (آلن، 1380، 24)همه­ی گفته­ها وابسته به دیگر گفته­ها یا خطاب­کننده به آن­ها هستند. هیچ گفته­ای یکتا و واحد نیست. همه­ی گفته­ها از ره­گذر دیگر آواهای رقیب و متعارض مطرح می­شوند همان­گونه که باختین می­نویسد.  (همان، 41)اصطلاح بینامتنی زمانی به کار می­رود که در خوانش یک متن به سایر متون و نوشته­ها توجه شود و مشابهت­ها و مغایرت­های میان آن­ها کشف گردد. بر اساس این نظریه، هر متنی برخاسته و شکل گرفته از متون پیشینیان است. بر پایه­ی اصل اساسی بینامتنیت هیچ متنی بدون پیش­متن نیست و همواره متن­ها بر پایه­های متن­های گذشته بنا می­شوند. (ناطق مطلق، 1383، 33)متون، در واقع متشکل از همان چیزی هستند که نظریه­پردازان اکنون آن را بینامتنیت می­نامند. نظریه­پردازان، مدعی آنند که عمل خوانش، ما را به شبکه­­ای از روابط متنی وارد می­کند. تأویل یک متن، کشف­کردن معنا یا معانی آن، در واقع ردیابی همان روابط است؛ بنابراین خوانش، به صورت یک فرایند حرکت میان متون در می­آید. معنا نیز به چیزی بدل می­شود که میان یک متن و همه­ی متون مورد اشاره و مرتبط با آن متن، موجودیت می­یابد و این برون رفت از متن مستقل، و ورود به شبکه­­ای از روابط متنی است؛ متن به بینامتن بدل می­شود. (آلن، 1380، 5)اصطلاح بینامتنیت، تعاریف گوناگونی یافته که عمومأ به اصطلاحاتی چون «تخیل»، «تاریخ» یا «پسامدرنیسم» منتسب می­شود. به تعبیر منتقد آمریکایی هارولد بلوم[4]، معنایی کم­تر از حد و نمودی بیش از حد یافته­اند. بینامتنیت به عنوان یکی از ایده­های محوری موجود در نظریه ادبی معاصر، اصطلاح شفافی نیست. بنابراین، به رغم بهره­گیری مطمئنانه بسیاری از نظریه­پردازان و منتقدان از آن، نمی­تواند به شیوه­ی درستی مطرح شود. چنین اصطلاحی در معرض این خطر قرار دارد که معنایش بیش از آنی نباشد که هر منتقد خاصی می­خواهد از آن مراد کند. بینامتنیت، تداخل متن­های ادبی قدیم یا جدید، شعر یا نثر با متن اصلی است تا جایی که متن جدید، انسجام و نظم خود را از دست ندهد و تا حدی بر فکری که شاعر طرح کرده است دلالت کند. (همان، 6)تعداد صفحه :109قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید