دانلود پایان نامه ارشد: تجمع کوتاه مدت عناصر سنگین در اعماق مختلف خاک سطحی شهر سبزوار

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته مهندسی معدن

گرایش : اکتشاف

عنوان : تجمع کوتاه مدت عناصر سنگین در اعماق مختلف خاک سطحی شهر سبزوار

دانشگاه بیرجند

دانشکده مهندسی

پایان نامه کارشناسی ارشد مهندسی معدن-اکتشاف

عنوان:

بررسی تجمع کوتاه مدت عناصر سنگین در اعماق مختلف خاک سطحی شهر سبزوار

استادان راهنما:

دکتر حسین نوفرستی

دکتر محمد شیوا

استاد مشاور:

دکتر محمد حسین صیادی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب:

فصل اول: کلیات…………………………………. 1

1-1- مقدمه…………………………………. 1

1-1-1-  اهداف تحقیق………………………………… 2

1-1-2-  فرضیات تحقیق………………………………… 2

1-1-3-  سؤالات تحقیق…………………………………3

1-2- آلودگی زیست محیط…………………………………… 3

1-3- آلودگی محیط زیست شهری………………………………….. 4

1-4- اهمیت خاک…………………………………… 4

1-5- شیمی عمومی خاک…………………………………… 5

1-6- فازهای مختلف خاک…………………………………… 6

1-6-1- فاز جامد خاک…………………………………… 6

1-6-2- فاز محلول خاک…………………………………… 7

1-7- آلودگی خاک…………………………………… 7

1-7-1- تخریب شیمیایی خاک…………………………………… 8

1-7-2- طبقه بندی عناصر در خاک…………………………………… 8

1-8- فلزات سنگین………………………………….. 10

1-8-1- سرب…………………………………… 11

1-8-2- کروم…………………………………. 12

1-8-3- مس……………………………………. 13

1-8-4- روی………………………………….. 14

1-8-5- نیکل………………………………….. 15

1-8-6- منگنز…………………………………. 16

1-9- منشاء تجمع و آلودگی زیستی فلزات سنگین……………………….17

1-9-1-   آلودگی ناشی از منابع طبیعی………………………………….. 17

1-9-2- آلودگی ناشی از منابع انسانی………………………………….. 17

1-9-3- آلودگی ناشی از فعالیتهای شهری………………………………….. 20

1-9-4- آلودگی ناشی از فعالیتهای کشاورزی………………………………….. 21

1-9-5- آلودگی ناشی از دفع پسماند…………………………………. 21

1-10-  فاکتورهای تأثیرپذیر ناشی از آلایندگی عناصر سنگین…………………….. 22

1-10-1- شدت تاثیر پذیری فاکتورهای زیست محیطی……………………………… 23

1-11- ارزیابی اثرات زیست محیطی فلزات سنگین بر خاک………………………. 23

1-12- مقادیر استاندارد پیشنهادی عناصر سنگین  از سوی سازمانها و محققان مختلف…..24

1-12-1- حد مجاز سرب با توجه به مرجع استاندارد…………………………………. 24

1-12-2-  حد مجاز کروم با توجه به مرجع استاندارد…………………………………. 24

1-12-3- حد مجاز مس با توجه به مرجع استاندارد…………………………………. 25

1-12-4- حد مجاز روی با توجه به مرجع استاندارد…………………………………. 25

1-12-5- حد مجاز نیکل با توجه به مرجع استاندارد…………………………………. 25

1-12-6- حد مجاز منگنز با توجه به مرجع استاندارد…………………………………. 25

1-13- پیشینه تحقیق در ایران و جهان………………………………….. 25

1-13-1- مطالعات صورت گرفته در ایران………………………………….. 25

1-13-2-  مطالعات صورت گرفته در جهان………………………………….. 27

فصل دوم: مواد و روش ها………………………………… 32

2-1- مقدمه…………………………………. 32

2-2- روش گردآوری اطلاعات…………………………………… 32

2-3- بازدید میدانی و دلایل انتخاب ایستگاه های نمونه برداری………………… 32

2-4 منطقه مورد مطالعه…………………………………. 33

2-5- مدت انجام پروژه………………………………… 34

2-6- نمونه برداری………………………………….. 35

2-6-1- تجهیزات نمونه برداری………………………………….. 35

2-6-2 شکل قطعه نمونه…………………………………. 37

2-6-3- سطح گمانه نمونه…………………………………. 37

2-7- انجام عملیات نمونه برداری پروژه………………………………… 38

2-7-1 نمونه برداری به کمک استوانه پلی اتیلن……………………… 39

2-7-2 نمونه برداری توسط دست و ابزارهایی بجز استوانه پلی اتیلن…….40

2-7-3 -آماده سازی نمونه ها برای آزمایشگاه………………………………… 42

2-8- ارزیابی خاک منطقه مورد مطالعه…………………………………. 45

2-8-1- تعیین شاخص تجمع زمینی مولر(Igeo) ……………………………45

2-8-2- فاکتور آلودگی………………………………….. 46

2-8-3-  شاخص جامع فاکتور آلودگی………………………………….. 47

2-9-  پردازش داده ها و تجزیه و تحلیل آماری…………………………….. 48

فصل سوم:  نتایج و بحث…………………………………… 49

3-1- مقدمه………………………………… 49

3-3- مقایسه غلظت عناصر در عمق های مختلف……………………………….. 54

3-3-1-  مقایسه غلظت عناصر در عمق 20-0…………………………………. 54

3-3-2- مقایسه غلظت عناصر در عمق 40-20…………………………………. 55

3-3-3-مقایسه غلظت عناصر در عمق 60-40…………………………………. 55

3-4- مقایسه میانگین غلظت عناصر بر حسب فصول مختلف سال………………. 57

3-4-1- مقایسه غلظت میانگین عناصر (در فصول مختلف) در ایستگاههای مختلف اندازه گیری…………61

3-5- تجزیه و تحلیل پارامترهای مورد بررسی در نمونه خاک منطقه بر اساس ضریب همبستگی……….61

3-5-1-  تفسیر ضریب همبستگی بین پارامترهای موجود در عمق 20-0…………………..61

3-5-2-  تفسیر ضریب همبستگی بین پارامترهای موجود در عمق 40-20………………… 63

3-5-3-  تفسیر ضریب همبستگی بین پارامترهای موجود در عمق 60-40………………….63

3-6- آنالیز خوشه ای شاخص تشابه میانگین سالانه پارامترهای بررسی شده نمونه خاک در ایستگاه های مطالعاتی شهر سبزوار……..65

3-6-1- تفسیر آنالیز خوشه ای ایستگاه ها در عمق 20-0…………………65

3-6-2- آنالیز خوشه ای تفسیر شده ایستگاه ها  در عمق40-20………….66

3-6-3- آنالیز خوشه ای تفسیر شده ایستگاه ها  در عمق60-40……………66

3-6-4- آنالیز خوشه ای میانگین غلظت عناصر در ایستگاه ها  در عمق20 -0…………68

3-6-5- آنالیز خوشه ای میانگین غلظت عناصر در ایستگاه ها  در عمق 40-20……….68

3-6-6- آنالیز خوشه ای میانگین غلظت عناصر در ایستگاه ها  در عمق 60-40……………69

3-7- توصیف سطوح خطر فلزات سنگین بر اساس فاکتورآلودگی  (Cf)  و درجه آلودگی (Cd) در ایستگاه های مورد مطالعه در شهر سبزوار……………………..70

3-8- توصیف سطوح خطر فلزات سنگین بر اساس شاخص تجمع زمینی مولر(Igeo)…………..70

3-9- توصیف سطوح خطر فلزات سنگین بر اساس شاخص جامع فاکتور آلودگی……………..74

فصل چهارم:  نتیجه گیری و پیشنهادات…………………………………… 75

4-1- نتیجه گیری نهایی………………………………….. 75

4-2- پیشنهادات…………………………………… 77

منابع………………………………….. 78

چکیده:

امروزه یکی از مسائل حائز اهمیت در جوامع شهری و صنعتی آلودگی خاک می باشد. خاک یکی از منابع مهم و ارزشمند طبیعت است. از میان مهمترین آلاینده های خاک می توان به فلزات سنگین که به واسطه طبیعت غیر قابل تجزیه، سمیت زیاد، اثرات تجمعی در خاک دارند، اشاره کرد.  این تحقیق با هدف بررسی میزان غلظت فلزات سنگین در  خاک های سطحی شهر سبزوار در عمق ها و فصول مختلف با استفاده از تکنیک های سیستم اطلاعات جغرافیایی و زمین آمار انجام گرفت.  نمونه ها از سه عمق مختلف خاک (20-0 ، 40-20 ، 60-40 سانتی متری(  و در چهار فصل بهار،  تابستان،  پاییز و زمستان 1391 جمع‌آوری و غلظت نیکل، کروم، منگنز، روی، مس و سرب و نیز خصوصیات خاک شامل pH  ، ماده آلی و بافت آنها  انداز ه گیری شد. نتایج تحقیق نشان داد که میانگین غلظت عناصر سرب، مس، کروم، روی، نیکل و منگنز با افزایش عمق بیشتر می شود بطوریکه عنصر کروم بیشترین افزایش غلظت را  با عمق دارا می باشد. میانگین غلظت عناصر کروم (56/176) >سرب(87/109) > منگنز (36/96) > نیکل(79/77) >روی(40/36) >  مس(17/29 ) بود. عناصر سنگین سرب، نیکل، کروم، سرب، منگنز در فصل های پاییز بیشترین میانگین غلظت را نسبت به دیگر فصول دارا بودند.( پاییز> زمستان> بهار>تابستان).

نتایج آزمون همبستگی نشان داد که بین منگنز(717/0) و نیکل، منگنز وسرب(571/0)، روی و نیکل (573/0) همبستگی قوی در سطح اطمینان 99 درصد وجود دارد. نتایج حاصل از آنالیز خوشه ای نشان داد که در عمق( 40-20 سانتی متری ) ایستگاه های شهربازی و بعثت در یک گروه با بیشترین همبستگی قرار دارند. کمترین همبستگی برای ایستگاه شماره توحید شهر است. بر اساس فاکتورآلودگی همانطور که مشاهده می گردد در اغلب ایستگاه ها درجه آلودگی بیشتر از یک و کمتر از دو می باشد که در مقیاس جدول درجه آلودگی در گروه متوسط قرار می گیرد اما با توجه به شاخص تجمعی مولر غلظت سرب در ایستگاه های مورد نظر در بازه منطقه آلودگی زیاد  با درجه آلودگی چهار قرار می گیرند.

فصل اول: کلیات

1-1- مقدمه

یکی از انواع آلودگی های محیط زیست، آلودگی خاک است. خاک به عنوان پالاینده طبیعت محسوب شده و به دلیل برخورداری از خواص فیزیکی، شیمیایی و زیستی علاوه بر اینکه تامین کننده مواد غذایی می باشد، خاصیت تصفیه کنندگی نیز دارد. در نتیجه تجمع هرگونه ماده ای که سبب کاهش قابلیت استفاده از خاک گردد، آلودگی خاک گویند. بر اثر فعالیت های مختلف انسانی مانند فعالیتهای معدنی، حمل و نقل، احتراق، مواد رنگی و… خاک دچار آلودگی می گردد.

خاک یکی از منابع ارزشمند طبیعت است که 95درصد از غذای انسان را تامین می کند. برنامه ریزی برای داشتن خاکی سالم و تولید کننده لازمه بقای انسان است. ورود مواد، ارگانیسم های زیستی یا انرژی به درون خاک سبب تغییر کیفیت خاک می شود همچنین خاک را از حالت طبیعی خود خارج کرده و میزان رشد و نمو گیاهان را کاهش می دهد)آلووی،1999     .(

آلودگی خاک در ایران در حد کشورهای پیشرفته نیست اما پیشرفت قابل توجه تکنولوژی  و  استفاده روزافزون انسان از مواد و ابزار جدید صنعتی مخصوصا در فعالیت های معدنی  و غیره،  باعث ایجاد عوامل بالقوه ای در راستای آلودگی خاک ایران شده است. در دهه گذشته ورود آلاینده ها از جمله فلزات سنگین که در یک مقیاس وسیع، از منابع طبیعی و انسان-ساخت وارد محیط زیست می شود به مقدار زیادی افزایش یافته  است. این عناصر می توانند با تجمع زیستی مخصوصا  در خاک عوارض غیر قابل جبرانی را ایجاد نماید.

یکی از عمده‌تر‌ین منابع تولید کننده این عوامل سنگ‌های معادن و غبارهای آتشفشانی می‌باشند ولی در کنار این ها انسان خود به اشکال مختلف مانند صنایع رنگرزی، آبکاری فلزات و باطری سازی در انتشار فلزات سنگین نقش دارد (زر افشان، 1371). شایان ذکر است که بررسی میزان این عناصر سنگین در مناطقی که انسان ها بیشتر با آن مربوط اند  مانند محیط کار، محل سکونت، پارکها، زمین های کشاورزی و… از نظر مقایسه‌ای می‌تواند باعث دریافت اطلاعات جامع تر و راه کار مناسبی در نحوه استفاده از این محیط ها و منابع موجود  و بهینه کردن و ارتقاء سطح سلامتی انسان و بهبود محیط زیست پیرامون گردد.

شهرستان سبزوار به علت قرار داشتن در مسیر  تهران-مشهد و مسیر جاده ابریشم  محلی پر تردد و نیز به لحاظ جمعیتی و گسترش شهری دارای جایگاه ویژه ای در استان خراسان رضوی و نیز از نظر پیشرفت  تکنولوژی و صنعت  روند رو به رشدی را دارا می باشد که این عوامل باعث گردیده این منطقه از دیدگاه زیست محیطی مخصوصا از نظر آلودگی  زیستی مورد اهمیت و  بررسی قرار گیرد، لذا با توجه به اهمیت موضوع، مطالعه تجمع فلزات سنگین در خاک منطقه به منظور پایش بررسی میزان آلودگی، جهت ارائه راهکارهای مختلف با هدف کاهش این آلودگی ها و احیای کارکردهای از دست رفته این منطقه ضروری به نظر می رسد.  از این رو در این تحقیق سعی بر آن شد تا با بررسی میزان آلودگی فلزات سنگین در  شهرستان سبزوار، راهکارهای بهینه در جهت حفاظت از آن و نحوه کنترل ورود آلاینده های مختلف، بویژه فلزات سنگین به آن ارائه  گردد.

1-1-1- اهداف تحقیق

– بررسی و تعیین میزان  غلظت عناصر سنگین سرب، روی، مس، منگنز، کروم و نیکل در اعماق مختلف خاک های سطحی در فصول مختلف سال  

– مقایسه تجمع غلظت عناصر سنگین مورد مطالعه در ایستگاه های مختلف با استفاده از شاخص های مختلف

– مقایسه میزان غلظت  عناصر سنگین مورد مطالعه در منطقه مورد مطالعه با استانداردهای جهانی

– بررسی رابطه بین پارامترهای مورد مطالعه و میزان غلظت عناصر سنگین

– شناخت منایع آلاینده منطقه مورد مطالعه

2-1-1- فرضیات تحقیق

– میزان متفاوتی از غلظت عناصر سنگین در اعماق مختلف خاک های سطحی در فصول مختلف سال وجود دارد.

– شاخص های تجمع عناصر سنگین در ایستگاه های مختلف، نشان دهنده تجمع متفاوت عناصر در ایستگاه های مختلف می باشد. 

– میزان غلظت  عناصر سنگین در منطقه مورد مطالعه از استانداردهای جهانی بالاتر است.

– پارامترهای مورد مطالعه بر میزان غلظت عناصر سنگین تاثیر دارند.

3-1-1- سوالات تحقیق

– میزان عناصر سنگین نیکل‌، کروم، منگنز، روی، مس و سرب در منطقه مورد مطالعه چقدر  می‌باشد؟

– آیا میزان عناصر سنگین نیکل‌، کروم، منگنز، روی، مس و سرب در مناطق منطقه مورد مطالعه با هم تفاوت دارد؟

– آیا میزان غلظت عناصر سنگین نیکل‌، کروم، منگنز، روی، مس و سرب در فصول مختلف با هم تفاوت دارد؟

– آیا میزان عناصر سنگین نیکل‌، کروم، منگنز، روی، مس و سرب در عمق های مختلف با هم تفاوت دارد؟

– آیا میزان عناصر سنگین نیکل‌، کروم، منگنز، روی، مس و سرب بین منطقه مورد مطالعه با منطقه بکر (حد استاندارد) تفاوت دارد؟

– در صورت اختلاف مقدار عناصر سنگین نیکل‌، کروم، منگنز، روی، مس و سرب با حد استاندارد چه راهکارهای باید انجام داد تا از لحاظ زیست محیطی و سلامتی انسان به سمت حد مطلوب پیش برود؟

2-1- آلودگی محیط زیست

 آلودگی اصطلاحی است که معنای آن برای افراد گوناگون تفاوت  می کند یک تعریف بخردانه می تواند این گونه بیان شود که آلودگی عبارت است از ” مقدار بیش از حد مجاز چیزی در مکانی نا مناسب”. این مطلب می تواند بطور کامل در بر گیرنده مواد طبیعی هم باشد.

تعریف سازمان بهداشت جهانی(WHO) از آلودگی این چنین است:

وجود موادی در بسترهای محیط زیست (آب، هوا، خاک) اعم از ذرات، مواد شیمیایی و بیولوژیکی به میزان شدت، حالت و مدتی که اثر نامطلوب بر سلامت انسان، حیوان و گیاه می گذارد و یا مانع استفاده بهینه از آن محیط گردد، آلودگی خوانده می شود.

از منابع آلودگی می توان به فرآوری و کاربرد فلزات اشاره نمود. فلزات گروه 10-14 جدول مندلیف در مقایسه با فراوانی آنها مصرف زیادی داشته و درجه های  متغیری از مسمومیت زایی دارند. این عناصر ممکن است در حین معدنکاری و دیگر عملیات فرآوری به شکل انحلال پذیر و یا غبار در اتمسفر و یا بصورت ته نشست در خاک رها شوند. مثلا هنگام استخراج روی، آلودگی بسیار مسمومیت زای کادمیوم ممکن است رخ دهد زیرا اغلب با هم یافت می شوند.

تعداد صفحه : 93

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید