دانلود پایان نامه ارشد : تحلیل روش شناختی دیدگاه های تفسیری علامه شعرانی

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته الهیات 

گرایش : علوم قرآن و حدیث

عنوان : تحلیل روش شناختی دیدگاه های تفسیری علامه شعرانی

دانشکده حقوق و الهیات

بخش الهیات

پایان نامه تحصیلی برای دریافت درجه کارشناسی ارشدرشته الهیات گرایش علوم قرآن و حدیث

تحلیل روش شناختی دیدگاه های تفسیری علامه شعرانی با تکیه برحاشیه

منهج الصادقین

 استاد راهنما :

دکتر رضا فرشچیان

استاد(استادان) مشاور :

دکتر رضا رستمی زاده

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)چکیده:روش شناختی به عنوان مقدمه مطالعات علوم، با استناد به منابع و بهره گیری از ابزارهای متعدد، به بررسی و تحلیل هدف موضوع تحقیق، می پردازد. در حیطه علوم دینی،  روش شناختی دانش های متأثر از قرآن، به خصوص علم تفسیر دارای اهمیت است.با نظر به گستره دانش و آرای تفسیری، علوم قرآنی و حدیثی میرزا ابو الحسن شعرانی(1352ش) ، که در حواشی ایشان برتفاسیر مجمع البیان، روض الجنان و منهج الصادقین نمود یافته است، روش شناختی تفسیری ایشان، با هدف رسیدن به مبانی و نظام اندیشه ایشان در حوزه تفسیر ضروری می نماید. و با ملاحظه حواشی فراوان و گسترده ایشان برتفسیر منهج الصادقین، این رویکرد با محوریت این حواشی پی گرفته شده است.بررسی حواشی تفسیر منهج الصادقین و مطالعه سایر آثار تفسیری و علوم قرآنی علامه شعرانی، بیانگر  نگاه جامع تفسیری ایشان می باشد. تنوع روش ها و گرایش های تفسیری، اعم از اجتهادی و روایی در حوزه های گوناگونی چون: اهتمام به مباحث لغوی، تأکید بر مباحث کلامی، کاربردی کردن مباحث فقهی، تأیید مباحث عرفانی درعین عدم التزام به این رویکرد تفسیری، رهیافتهای قرآنی در حل مسائل اجتماعی، نگاه مشروط به تفسیر علمی و ... بیانگر این مهم می باشد.محوریت آیات قرآن و تفسیر اهل بیت D در کنار تفسیر مفهومی و مصداقی و اهتمام به علوم قرآنی و توجه به منابع تفسیری اهل سنت و نقد و بررسی روایات تفسیری به ویژه اسرائیلیات، عمده ترین شاخصه های تفکر تفسیری ایشان می باشد.کلمات کلیدی:میرزا ابو الحسن شعرانی، منهج الصادقین، ملا فتح الله کاشانی، روش های تفسیری، روش شناسی، گرایش های تفسیری، علوم قرآنی، اصول، مبانی.فهرست مطالبمقدمه--------------------------------------------- 1-2فصل اول: کلیات و مفاهیم------------------------------- 31-1- بیان مسئله--------------------------------------------- 4    1-2- هدف های تحقیق--------------------------------------- 41-3- ضرورت انجام تحقیق------------------------------------- 41-4- استفاده کنندگان از نتایج تحقیق----------------------------- 51-5- سؤال های تحقیق---------------------------------------- 51-6- تعریف مفاهیم مطرح شده در این پژوهش ---------------------- 5-71-7-کلیدواژگان طرح تحقیق و معادل لاتین آنها---------------------- 71-8- پیشینه نظری و تجربی------------------------------------- 8-91-9- نوع تحقیق و شیوه اجرای آن ------------------------------- 9فصل دوم:مروری بر زندگی وتألیفات علامه شعرانی------------- 102-1- تولد و تحصیلات---------------------------------------- 112-2 - استادان و شاگردان-------------------------------------- 122-3 - جایگاه علمی------------------------------------------ 132-4 - اسطوره فضایل اخلاقی----------------------------------- 142-5 - آثار وتألیفات علامه شعرانی-------------------------------- 15-192-5-1- هدف علامه شعرانی از نگارش حاشیه­های تفسیری--------------- 192-5-1-1-کتاب­شناسی منهج الصادقین----------------------------- 19-212-5-2 - حاشیه­نویسی بر منهج الصادقین --------------------------- 21-23فصل سوم :مبانی تفسیری علامه شعرانی---------------------- 243-1- پیش فرض ها و مبانی تفسیری علامه شعرانی -------------------- 25-263-2 - تفسیر مفهومی و مصداقی---------------------------------- 26-293-3 - لزوم محوریت قرآن در تفسیر------------------------------- 29-303-4- تفسیر اهل­بیتD----------------------------------------- 303-5 - عدم انحصار تفسیر به اهل بیتD----------------------------- 313-6 - نفی تفسیر به رأی--------------------------------------- 323-7 - اقوال تفسیری اهل سنت----------------------------------- 32-333-8- نفی نظر اخباریان درباره تفسیر منسوب به امام حسن عسکریA-------- 33-343-9- علوم قرآنی-------------------------------------------- 34-363-9-1 - علم قرائت------------------------------------------ 36-373-9-1-1- تواتر قراءات از نظر علامه شعرانی------------------------ 37-393-9-1-2 - مقایسه آرای شعرانی و خویی درباره قراء ات هفتگانه ---------- 39-403-9-1-3 - عدم ارتباط حدیث «سبعه احرف» با قراءات هفتگانه----------- 40-413-9-1-4 - نمونه­هایی از نظریات شعرانی پیرامون قراءات---------------- 41-423-9-2-  نسخ---------------------------------------------- 42-443-9-2-1 - نقد علامه شعرانی به سیوطی درباره نسخ------------------- 44-453-9-2-3 -  تفاوت دیدگاه علامه شعرانی و آیت الله خویی درباره نسخ------ 453-9-2-4- نمونه­هایی ازآرای علامه شعرانی درباره عدم نسخ-------------- 463-9-3 - محکم و متشابه--------------------------------------- 46-483-9-4 - اعجاز قرآن----------------------------------------- 48-513-9-4-1 - نمونه­هایی از استنادات قرآنی علامه پیرامون اعجاز------------ 52-533-9-5 - حروف مقطعه---------------------------------------- 53-553-9-6 - عدم تحریف قرآن------------------------------------ 55-583- 9- 7-  وحی--------------------------------------------- 58-593-9-8- تعدادسوره­های قرآن----------------------------------- 60-61فصل چهارم : روش­ها وگرایش های تفسیری علامه شعرانی------- 624-1- روش ها و گرایش های تفسیری------------------------------ 634-1-1- روش تفسیری قرآن به قرآن  ----------------------------- 63-644-1-1- 1- تقابل روش تفسیری قرآن به قرآن شعرانی با اخباریان---------- 64-654-1-1-2- نمونه­هایی از روش تفسیری قرآن به قرآن علامه شعرانی--------- 65-674-1-2 - روش تفسیری قرآن به سنّت (روایی)------------------------ 68-694-1-2-1- جایگاه سنت در اندیشه­های قرآنی شعرانی------------------ 694-1-2-2- مبانی کاربردی روش تفسیر «قرآن به سنت»درحواشی شعرانی----- 70-724-1-2-3- پژوهش­های نقد­الحدیثی علامه شعرانی--------------------- 724-1-2-3-1- شرایط صحت حدیث ------------------------------ 72-734-1-2-3-2- رد اخبار جعلی----------------------------------- 73-764-1-2-3-3- عدم حجیت خبر واحد------------------------------ 76-784-1-2-3-4- مقابله با اسرائیلیات و قصص راه یافته به تفسیر-------------- 79-804-1-2-3-4- 1- مبانی نظری شعرانی درباره اسرائیلیات----------------- 80-824-1-3- روش تفسیری اجتهادی (عقلی)---------------------------- 82-844-1-3-1-گرایش لغوی -------------------------------------- 84-854-1-3-1 -1- پژوهش­های زبان شناختی شعرانی---------------------- 85-894-1-3 -2-گرایش کلامی------------------------------------- 904-1-3-2-1- توجه خاص شعرانی به علم کلام----------------------- 91-924-1-3-2-1-1- حسن و قبح------------------------------------ 92-944-1-3-2- 1-2- معاد و مرجع در اندیشه­ علامه شعرانی----------------- 94-954-1-3-2 -1-3- نبوت و امامت---------------------------------- 95-964-1-3 -3- گرایش فقهی ------------------------------------- 96-974-1-3-3- 1- مبانی فقهی شعرانی-------------------------------- 97-1004-1-3 -4-  رویکرد اجتماعی ---------------------------------- 100-1014-1-3-4-1- رهیافت های قرآنی درحل مسائل اجتماعی---------------- 101-1054-1-3-4- 2- جهانی شدن اسلام  ------------------------------- 1054-1-3 -5- گرایش فلسفی------------------------------------- 1054-1-3-5-1- تحلیل شعرانی از فلسفه------------------------------ 105-1104-1-3- 6- رویکرد شعرانی به علوم طبیعی در مباحث تفسیری ------------ 110-1114-1-3-6- 1- رویکرد مشروط شعرانی به تفسیر علمی------------------ 111-1134-1-3-6-2 - استنادات شعرانی به علوم طبیعی ----------------------- 113-1144-1-4-روش تفسیر عرفانی ------------------------------------ 114-1164-1-4-1- تحلیل شعرانی از عرفان واقعی --------------------------- 116-1174-1-4-2- موضع شعرانی درباره زبان نمادین عرفان-------------------- 118-1194-1-4-3- مبانی فکری شعرانی درباره تفسیرعرفانی-------------------- 119یادداشت ها------------------------------------------------ 120-125نتیجه----------------------------------------------------- 126-127منابع----------------------------------------------------- 128-134مقدمه:تفسیربه عنوان فهم محتوای قرآن،از آغازین روزهای نزول وحی، مورد توجه بوده است.ضرورت تفسیرقرآن، در کلام وحی متجلی شده است:Nوَأَنزَلْنَا إِلَیْکَ الذِّکْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَیْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ یَتَفَکَّرُونَM(نحل/44)با توجه به تصریح قرآن،اولین مفسروحی،پیامبر اکرمoاست.و بنای علم تفسیر به عنوان یکی از مهم ترین علوم اسلامی ریشه در کلام تفسیری ایشان دارد. مفسران قرآن با تمسک به پیامبر اکرمo به تفسیر روی آوردند. و از این رهگذر تدوین تفاسیر متعدد با دیدگاه های مختلف شکل گرفته است.نگارش اکثرتفاسیربه زبان عربی،محدوده مخاطبان تفسیرقرآنرا،منحصربه اهل این زبانوآشنایان به زبان عربی ساختهاست.وجود تفاسیر غیرعربی و به خصوص تفاسیرفارسی،زمینه مناسبی را برای آشنایی علاقه مندان مفاهیم قرآنی فراهم می سازد.تفسیر منهج الصادقین تألیف ملا فتح الله کاشانی از تفاسیر مهم عصرصفوی است.این تفسیر مورد توجه عموم واقع گردیده است. حواشی و پاورقی های علامه میرزا ابوالحسن شعرانی،بر این تفسیر امکان شناخت بهترآن را میسر کرده است.بررسی این حاشیه ها، با هدف رسیدن به آرای تفسیری علامه شعرانی اولویت این پژوهش می باشد.و با توجه به اینکه ایشان تفسیری مستقل ندارند،بنای این نوشتاراستخراج مبانی و نظام فکری ایشان در تفسیروعلوم قرآنی از حاشیه های منهج الصادقین ودر صورت نیاز مراجعه به سایرآثار ایشان است.تذکر این نکته نیز ضروری است که، پاورقی های نوشته شده بر منهج الصادقین از نظم منطقی و محتوایی خاصی، تبعیت نمی کنند و اصطلاحات تفسیری و قرآنی به زبان علمی در آن کمتر است، لذا در هنگام نیاز به عنوان مقدمه، تعریف و یا تکمیل موضوع از منابع علوم قرآنی و تفسیری دانشمندان دیگر بهره گرفته ایم.آرای علامه شعرانی به عنوان دانشمندی که در زمینه تفسیر و علوم قرآنی صاحب نظر است، با سایر دانشمندان علوم قرآنی، تشابه و تمایزاتی دارد. در این نوشتار به مقایسه برخی آرای ایشان با دانشمندان متقدم(مانند جلال الدین سیوطی) و معاصر(مانند آیت الله خویی) پرداخته شده است.هرچنداین تحقیق با هدف شناخت و تحلیل آراء و روش تفسیری مرحوم شعرانی نوشته شده است،اما سعی بر این بوده تا حد امکان به جمع آوری آرای  ایشان در زمینه علوم قرآنی نیز پرداخته شود.زیراعلوم قرآنی به عنوان مقدمه مباحث تفسیری،مبنای تفکر تفسیری یک مفسر را تشکیل می دهند.با این توضیح این نوشتار در چهار فصل سامان یافته است:فصل اول: تحت عنوان "کلیات تحقیق"مواردی چون:بیان مسئله،هدفهای تحقیق،ضرورت انجام تحقیق،سؤالهای تحقیق،تعریف مفاهیم،استفاده کنندگان از نتایج تحقیق،پیشینه و روش تحقیق را تببین می سازد.فصل دوم:به "مروری بر زندگی و تألیفات علامه شعرانی" پرداخته است. و با معرفی برخی از آثار ایشان،تنوع موضوعات تألیف شده را بیان می کند.و در عین حال، معرفی مختصری از کتاب منهج- الصادقین که حواشی مرحوم شعرانی برآن منبع اصلی این تحقیق است،صورت می گیرد.فصل سوم:به "اصول،مبانی و  روش های تفسیری علامه شعرانی" می پردازد.این مبانی از مقدمه ها و حواشی ایشان استخراج گردیده است.به بیان مبانی تفسیری دراندیشه مرحوم شعرانی پرداختهوبا مواردی از قبیل:قواعدتفسیر،تفسیرمفهومی وتفاوت آن با تمثیل،تأویل وتفسیر؛لزوم محوریت قرآن درتفسیر،تفسیر اهل بیت D،عدم انحصار تفسیر به اهل بیتD ،نفی تفسیر به رأی،اقوال تفسیری اهل سنت،نفی نظر اخباریان درباره تفسیر منسوب به امام حسن عسکریAومباحث مختلف علوم قرآنی می پردازد.این فصل بااستخراج این نظریات،سعی دررسیدن به مواردی چون:آرای خاص مرحوم شعرانی دراصول تفسیر،شباهت و تفاوت نظرایشان با سایردانشمندان و تحلیل های مرحوم شعرانی در مباحث مختلف دارد.فصل چهارم:در پی آن است که با بررسی "روش ها و گرایش های علامه شعرانی" به جمع بندی آرای وی پرداخته و در صورت امکان،با رسیدن به نظام فکریمرحوم شعرانی در زمینه تفسیر و علوم قرآنی به بیان آن بپردازد، تا از این راستا اندیشه های تفسیری ایشان دسته بندی و عرضه گردد.این پایان نامه درصددیافتن روش تفسیری دانشمندی است که کتاب تفسیری ندارد.وتنوع مطالب غیر مرتبط با موضوع این پایان نامه نیزدرحواشی ایشان فراوان است.اما امید است که بتوانیم این پایان نامه را در زمینه شناخت روش های تفسیری علامه شعرانی تنظیم نماییم.  1-1-بیان مسئلهعنوان ‌این ‌پایان نامه"تحلیل ‌روش ‌شناختی ‌دیدگاه‌های‌ تفسیری ‌علامه ‌شعرانی با تکیه برحاشیه منهج الصادقین"می باشد.شناخت روش تفسیرقرآن درباره رشته های علوم قرآن و حدیث و تفسیردر اولویت قرار دارد.ضمن اینکه از مباحث علوم قرآنی به عنوان پیش زمینه ورود به تفسیر نباید غافل گردید.پژوهندگان عرصه قرآن،با وجود تنوع دیدگاه،حول محورواحد این کتاب آسمانی، روی آورده وبه فراخور استعداد خود،از قرآن برای  غنی کردن برداشت های تفسیری خود وتعالی اندیشه های قرآنی  بهره می برند.علامه شعرانی درعرصه پژوهش قرآن، با حاشیه نویسی برتفاسیری مانند: «مجمع البیان، روح الجنان و منهج الصادقین»تا حدودی آرای تفسیری خود را بیان کرده است.مطالعه این حواشی،گویای تسلط علامه شعرانی در زمینه کاربرد روش های تفسیری و نشان گر تعمق و دقت و ژرف نگری ایشان در این عرصه می باشد. ضمن اینکه استفاده از علوم قرآنی و حدیث توسط مرحوم شعرانی به تکامل بیشتراندیشه های تفسیری وی منجر گردیده است.هرچند تألیفات علامه شعرانی در علوم دینی قابل توجه است،اما، نداشتن اثر تفسیری مستقل،شناخت رویکردتفسیری ایشان را مشکل می سازد.از سوی دیگر گستره اطلاعات و احاطه عمیق ایشان به مباحث قرآن و تفسیر و نیاز مبرم دانشجویان ومحققان قرآنی به آشنایی با آرای دانشمندان شیعی،لزوم گردآوری روش تفسیری ایشان را ضروری می سازد.1-2- هدف های تحقیق-معرفی روش تفسیری علامه شعرانی به عنوان یک محقق و پژوهشگرقرآنی موفق- ارتقاء علمی خود نسبت به پژوهش های قرآنی و بهره وری از آرای تفسیری علامه شعرانی-کمک به گسترش فرهنگ قرآن در جامعه دانشگاهی-لزوم معرفی شخصیت و جایگاه علمی مرحوم شعرانی به دانشجویان1-3-ضرورت انجام تحقیقباتوجه به جایگاه علمی علامه شعرانیدرعلوم قرآنی و تحلیل و نقد محققانه بر مباحث تفسیریآگاهی از شیوه کار و نظرات ایشان ضروری است.به ویژه که حواشی ایشان بر تفسیرفارسی منهج الصادقین امکان بهره بردن بسیاری از مسلمانان فارسی زبان را از معارف تفسیری فراهم می سازد.و همچنین پژوهشگران قرآنی و محققان و دانشجویان، نیاز به آشنایی با اندیشمندی معاصر،که تفسیر را در خدمت هدایت مردم گرفته است،دارند.1-4- استفاده کنندگان از نتایج تحقیقنتایج این تحقیق می تواند مورد استفاده علاقه مندان به تفسیرو مطالعات قرآنی به ویژه دانشجویان کارشناسی وکارشناسی ارشد الهیات(گرایش های علوم قرآنی،حدیث،تفسیر)،طلاب حوزه های علمیه،هسته های تحقیقاتی و گروه های پژوهشی قرارگیرد.1-5-سؤال های تحقیق1-روش ها ورویکردهای تفسیری علامه شعرانی چیست؟2-نحوه نقد و تحلیل علامه شعرانی برمباحث تفسیری چگونه است؟3-تشابه وتمایز دیدگاه های علامه شعرانی با برخی مفسران گذشته و معاصر(مانند: جلال الدین سیوطی و آیت الله خویی)در چیست؟1-6-تعریف مفاهیم مطرح شده در این پژوهش تحلیل:«بررسی جزئیات یک موضوع برای به دست آوردن اطلاعات بیشتریا تعیین میزان درستی یانقدآن.» (انوری،1381ش،3/1641)روش شناختی:دانش بررسی روش هایی در علوم برای دست یابی به بهترین راهکار،دانش بررسی روش دستیابی به معرفت،روش شناسی.»(همان،7/6623)اصول (معنای لغوی): ابن فارس ذیل این  کلمه ضمن اشاره به سه ریشه دور از هم برای این کلمه، معنای آن را«اساس الشیء»، پایه و بنیان چیزی ذکر می­کند.(ابن فارس،1404ق،1/109)اصول (معنای اصطلاحی): مفسر باید برای دستیابی به مدلول های واقعی یا نزدیک به واقع از الفاظ و مدلول های قرآنی به بنیان های استواری تکیه زند که به آن ها اصول تفسیر می گوییم.(شاکر، 1382 ﻫ .ش، ص 42)مبانی(معنای لغوی): دهخدا ذیل لغت مبنا معانی:بنا و عمارت، بنیان و اساس، ابتدا و اوّل، و پایه راه درج نموده است.(دهخدا 1365 ش،ج 43،صفحه 236)مبانی(معنای اصطلاحی): بر اساس دیدگاه نویسنده کتاب"مبانی و روش های تفسیری"،مبانی تفسیری قرآن به آن دسته از، پیش فرض ها، اصول موضوع و باورهای اعتقادی یا علمی گفته شده است که: مفسر قرآن با پذیرش و مبنا قراردادن آن مبانی، به تفسیر قرآن روی می آورد . به عبارتدیگر هر مفسری ناگزیر است مبنای خود را در مورد عناصر اساسی دخیل در فوایند تفسیر قرآن روشن سازد.(شاکر، 1382 ﻫ .ش، ص 40) روش(معنای لغوی): دهخدا معانی طرز، طریقه، قاعده، قانون، راه، هنجار، شیوه، اسلوب، نسق، منوال و... را برای آن می آورد. (دهخدا 1364 ش ،26 / 169)روش تفسیری(معنای اصطلاحی): امری است فراگیر که مفسر آن را در همه آیات قرآن به کار می گیرد و اختلاف در آن باعث اختلاف در کل تفسیر می گردد و آن چیزی جز منابع و مستندات تفسیر نیست.(شاکر، 1382 ﻫ .ش، ص46)گرایش(معنای لغوی):میل و رغبت، قصد و آهنگ از معانی این واژه اند.تعداد صفحه :146قیمت : چهارده هزار تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید

1 پاسخ

بخش دیدگاه ها غیر فعال است.