دانلود پایان نامه ارشد : تحلیل ساختاری هنرهای کتاب­آرایی درنهج البلاغه

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : هنر - صنایع دستی

گرایش :  خوشنویسی و کتاب­ آرایی

عنوان : تحلیل ساختاری هنرهای کتاب­آرایی درنهج البلاغه

وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری

دانشگاه سوره

دانشکده هنر

پایان نامه تحصیلی در مقطع کارشناسی ارشد رشته صنایع دستی

گرایش خوشنویسی و کتاب­ آرایی

عنوان پایان نامه نظری

تحلیل ساختاری هنرهای کتاب­آرایی درنهج البلاغه

احمد بن السهروردی

عنوان پایان نامه عملی

پنج اثر خوشنویسی به­خط ثلث

استاد راهنمای نظری و عملی

دکتر حمیدرضا قلیـچ خانی

استاد مشاور

سلیمان سعیدآبادی

 برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)چکیده: قرن هشتم قمری و دوره­ی دوم حکومت ایلخانی، دوره­ای پربار و پرثمر در هنر­های مربوط به کتاب­آرایی ایرانی و اسلامی است. در این دوره سنّت تولید گروهی نسخه­های خطی به­خصوص کتاب­های مذهبی رایج شد، خطوط نسخ، ثلث، محقق، ریحان، توقیع و رقاع سازماندهی شده و مورد استفاده بیش از پیش قرار گرفت و نقطه عطفی در کتابت و آرایش قرآن­ها در جهان اسلام پدید آمد. قرآن کتاب آسمانی مسلمانان همواره دستمایه­ی هنرنمایی هنرمندان بوده است و آنان با بضاعت خویش در کتابت و آرایش این کتاب مقدس کوشیده­اند. در مقایسه با قرآن، کتاب­های مذهبی دیگر از جمله نهج­البلاغه به­ دلایل مختلف کمتر مورد هنرنمایی قرار گرفته است. نهج­البلاغه­ی شماره­ی 64455 موجود در کتابخانه­ی شماره­ی یک مجلس شورای اسلامی یکی از معدود نُسَخی است که در این دوره توسط احمد بن السهروردی کتابت شده است. در این پژوهش با بررسی توصیفی و تحلیلی نسخه به شناسایی و تحلیل تزیینات کتاب­آرایی، خوشنویسی و تأثیر پذیری آن، از دیگر نُسخ آن دوره پرداخته شد. این نسخه از آثار ممتاز سهروردی بوده و وضعیت فیزیکی سالم، زیبایی و بی­تکلفی در خط و سادگی تزیینات در این نسخه، آنرا در زمره­ی والاترین آثار هم عصر خود و نیز سرمشقی برای دوره­های بعد قرار داده است.کلید واژه­ها: دوره­ی ایلخانی، کتاب­آرایی، نهج­البلاغه، احمد بن السهروردی، خطِّ نسخفهرست مطالب                                                                                                      عنوان                                                                                                  شماره­ی صفحهمقدمه  .......................................................................................................... 3 - 1                                                                                              فصل اول : کلیات پژوهش 1 - 1 : بیان مساله ................................................................................................................. 6 - 51 - 2 : اهداف پژوهش .......................................................................................................... 61 - 3 : پرسش­های پژوهش ................................................................................................. 61 - 4 : فرضیه­های پژوهش .................................................................................................. 71 - 5 : پیشینه و سابقه­ی پژوهش ..................................................................................... 8- 71 - 6 : روش اجرایی پژوهش  ............................................................................................. 8فصل دوم: فرهنگ و هنر ایران در عصر ایلخانان                                                                                                                2 - 1 : اوضاع سیاسی، اقتصادی و فرهنگی ................................................................... 14- 102 - 2 : گرایش­های مذهبی ...................................................................................................21- 152 - 3 : علل شکوفایی هنر ................................................................................................... 25- 222 - 4 : وضعیت کتاب آرایی در دوره­ی ایلخانی ..............................................................30- 262 - 4 - 1 : خوشنویسی ..........................................................................................................37-312 - 4 - 2 : تذهیب ................................................................................................................ 45- 372 - 4 - 3 : صفحه آرایی ...................................................................................................... 48- 452 - 4 - 4 : کاغذ .................................................................................................................... 49- 482 - 4 - 5 : صحافی و تجلید ............................................................................................... 52- 49فصل سوم: کتاب­شناسی و نسخه شناسی اثر3 - 1 : کتاب­شناسی3 - 1 - 1 : نهج البلاغه، موضوع و مؤلف ........................................................................ 59- 543 - 2 : نسخه شناسی3 - 2 - 1 : احوال و آثار احمد بن السهروردی .............................................................. 68- 603 - 2 - 2 : ویژگی‏های نسخه ............................................................................................. 72- 69فصل چهارم: تحلیل و بررسی نسخه4 - 1 : قواعد عمومی خوشنویسی ................................................................................... 77- 724 - 2 : ساختار هندسی و زمینه­ی تاریخی خط نسخ ................................................. 78- 774 - 3 : ساختار هندسی و زمینه­ی تاریخی خط ثلث .................................................. 79- 784 - 4 : بررسی سبک خوشنویسی اثر ............................................................................ 111-804 - 5 : بررسی شیوه­ی تذهیب و تزیینات ........................................................................120-111          4 - 6 : بررسی جدول­کشی .................................................................................................. 129-1204 - 7 : بررسی کاغذ .............................................................................................................. 132-1304 - 8 : بررسی جلد ............................................................................................................... 134-132فصل پنجم: جمع بندی5 – 1 : نتیجه­گیری .............................................................................................................. 137-1365 – 2 : ارائه­ی پیشنهادات ................................................................................................... 1385 – 3 : گزارش کار عملی ................................................................................................... 151 -1395 – 4 : کتاب­نامه ................................................................................................................... 142-139چکیده­ی انگلیسیمقدمه:کتاب و کتابخانه از جلوه­های دیرین تمدن بشری است که در ایران نیز سابقه­ای کهن دارد. و از آنجا که ایران همواره مهد علم و هنر بوده دانشمندان حاذقی در علوم مختلف و هنرمندان بزرگی در هنرهای گوناگون پرورش داده و هنرهای کتاب­سازی و کتاب­آرایی نیز به موازات دیگر هنرها مورد علاقه­ی مردم و دوستداران علم و هنر این سرزمین بوده است.پس از فتح ایران، با رواج اسلام و نیاز به استنساخ قرآن، رسم­الخط عربی از همان آغاز مورد توجه قرار گرفت. در سال­های اولیه، خط کوفی مورد استفاده قرار گرفت. در ایران نوع خاصی از این خط با نام کوفی شرقی رایج بود و هنرمندان ایرانی تا اوایل قرن پنجم قمری بیشتر قرآنها را با این شیوه که تنوع بسیاری داشت، می­نوشتند. در بیشتر قرآنهای قرن چهارم و پنجم قمری هنر تذهیب، جزیی از خودِ حروف کوفی بود و خوشنویس خود نیز مذهّب بود. در اواخر قرن سوم قمری ابن مقله (328-272 قمری) اصلاحاتی در خط انجام داد و خط­هایی را که از کوفی منشعب شده بود تکمیل ساخت، قواعدی برای خوشنویسی تدوین کرد و اصل خطوط را بر مبنای سطح و دور پایه­گذاری کرد. در قرن چهارم علی ابن هلال معروف به ابن بوّاب (ف. 413 قمری) در قواعد نقطه­گذاری و یکدست کردن اصول خط­های شش­گانه «اقلام ستّه» نقش برجسته­ای داشت. او با تدوین و تکمیل اصول و قواعد پیشین، نوشتن خطوط شش­گانه را به شکل کلاسیک خود نزدیک­تر ساخت. از قرن پنجم قمری خط نسخ به دلیل تحریر و قرائت ساده­تر جایگزین کوفی شد. این هنگام از خطوط دیگری همچون محقق، ریحان و ثلث نیز برای کتابت استفاده می­شد. علاوه بر هنرمندان گمنام قرن پنجم و ششم قمری، خوشنویس دیگری که در شکوفایی انواع خطوط نقش بارزی داشت "یاقوت مستعصمی" (698-616 ق) بود که به­جز قطعات فراوان، قرآنها و کتابهای بسیاری را کتابت کرد. او به همراه دیگر خوشنویسان مطرح این دوره که برخی نیز از شاگردان او بودند، سبب گسترش و بالارفتن سطح کیفی خوشنویسی در نسخه­های خطی شدند.با هجوم مغولان به ایران و تشکیل حکومت، در نیمه­ی اول حکومت ایلخانی، به علت اینکه حاکمان مغول و جانشینان آنان از دانش و تجربه­ی کافی در اداره­ی امور ایران بی­بهره بودند و پیوسته سرگرم کشمکش­های داخلی و غارت اموال مردم بودند، دانشمندان، هنرمندان و فرهیختگان علم و فرهنگ مورد بی­توجهی و بی­مهری قرار گرفته و مجالی برای توسعه­ی هنرها نبود.  پس از حمله­ی مغول و در نیمه قرن هفتم و اوایل قرن هشتم قمری که ثباتی نسبی در ایران به وجود آمد، اوضاع تغیرات قابل ملاحظه­ای کرد. به­طوری­که ایرانیان اهل علم و فضل و هنر رفته­رفته به دربار ایلخانی راه یافته و از تجربه­ی آنها در اداره­ی کشور بهره گرفته شد، هنرمندان و دانشمندان مورد تکریم قرار گرفته و توسعه­ی هنرهای ایرانی جانی دوباره یافت. در این دوره کتابخانه­ها و مراکز علمی و فرهنگی بسیاری به وجود آمد، سنت تولید کتاب حرفه­ای شده و به­صورت جمعی انجام می­گرفت، همچنین کارگاههای درباری کتاب­آرایی رونق گرفت، اقلام ستّه قانونمند شد و رواج استفاده از آنها در رونق کتاب­آرایی بسیار مؤثر بود. با گذشت زمان بر اهمیت کتابخانه­های درباری افزوده شد و به­تدریج وجه تزیینی برخی از نسخه‎ها بر جنبه­ی کاربردی آن پیشی گرفت. به­همین سبب کتابخانه­های سلطنتی توسعه یافت و بخش کارگاهی آن اهمیت ویژه­ای پیدا کرد و شمار زیادی از هنرمندان برجسته همانند کاتب، نقاش، مذهِّب و مجلد و.. را برای کتاب­آرایی جذب کرد.با آغاز قرن هشتم قمری هنر کتاب­آرایی وارد مرحله نوینی شد و آثاری کم نظیر در قالب قرآن، شاهنامه و دیوان اشعار تولید شد. تهیه­ی نسخه­های خطی نفیس چون قرآن و شاهنامه در کانون توجه حاکمان قرار داشت. از اتفاقات مهم در عرصه­ی هنر کتاب­آرایی، تهیه­ی نسخه­ها با ابعاد -قطع- بزرگ بود. در این دوره اقلام ستّه تکمیل شد و رواج زیادی پیدا کرد و به مدد تلاش­های خوشنویسان مختلف به نهایت کمال و زیبایی خود رسید و انواع خطوط شش­گانه به همراه تذهیب­های عالی و با نقش­های زیبا و رنگ­های درخشان در نسخه­برداری قرآن به­کار می­رفت.در این دوره تحولات هنر کتاب­سازی به دلیل اوضاع پرفراز و نشیب خود، پیوسته مسیر تحول و تغییر را تجربه کرده و مقدمات تعالی آن­را در خلق فنون مختلف، نقش­های بدیع و بهره­گیری از مواد و مصالح مختلف، متناسب با قطع کتاب را فراهم آورد.از موضوعات مورد علاقه مردم و هنرمندان، کتابهای دینی و مذهبی بودند که در کارگاههای مختلف مورد استنساخ قرار می‎گرفت. به موازات کتابت قرآن، متون مذهبی دیگری نیز به­دست توانای هنرمندان به رشته تحریر درآمده بود که از آن جمله می‎توان کتاب نهج‎البلاغه را نام برد. بدون تردید این کتاب ارزشمند مورد توجه خاص و عام بوده و بارها توسط کاتبان کتابت شده است. یکی از این کاتبان و خوشنویسان شهیر، احمد بن السهروری می‎باشد و از جمله نسخه‎های کتابت شده توسط او، نسخه­ای از نهج‎البلاغه می‎باشد که با شماره 64455 در کتابخانه­ی مجلس نگهداری می‎شود.این پژوهش به دنبال بررسی کیفیت خوشنویسی و هنرهای کتاب­آرایی در این نسخه می­باشد تا مشخص سازد که آیا این نسخه از آثار سهروردی می­باشد؟ چه مطابقتی با نُسَخ هم­عصر خود دارد؟با وجود اینکه در انجام این پژوهش، عدم وجود پژوهش­های مشابه در مورد سهروردی و همچنین عدم امکان استفاده از منابع لاتین و عربی موانعی را ایجاد نمود، اما تلاش شد تا از میان اندک نوشته­های موجود راهی به شناخت بیشتر احوال و آثار سهروردی باز شود.در ابتدا به بررسی شرایط سیاسی، فرهنگی و هنری ایران در دوره­ی مغول پرداخته شد و وضعیت هنر و نیز کتاب­آرایی در این دوره­ تشریح شد. در فصل سوّم شرایط تدوین نهج­البلاغه، احوال و آثار احمد بن السهروردی و ویژگی‏های نسخه مورد بررسی قرار گرفت و در فصل چهارم به بررسی و تحلیل ویژگی هنرهای کتاب­آرایی این نسخه پرداخته شد. تعداد صفحه : 168قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید