دانلود پایان نامه ارشد: تحلیل محتوای هویت اجتماعی زن با تأکید بر هویت دینی در سینمای دهه هشتاد ایران

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم اجتماعی 

گرایش : مطالعات زنان

عنوان : تحلیل محتوای هویت اجتماعیزن با تأکید بر هویت دینی در سینمای دهه هشتاد ایران

دانشگاه اصفهان

دانشکده ادبیات و علوم انسانی

گروه علوم اجتماعی

 

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته ی مطالعات زنان

 

تحلیل محتوای هویت اجتماعیزن با تأکید بر هویت دینی در سینمای دهه هشتاد ایران

 

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

 

چکیده

مفهوم هویت به معنای درک نسبتاً پایدار  هر شخص از کیستی و چیستی خود در ارتباط با افراد و گروه‌های دیگر   تعریف شده است که از طریق تعاملات اجتماعی فرد با دیگران در فرآیند اجتماعی شدن کامل می‌شود. به طور کلی هویت به دو بعد هویت فردی و هویت جمعی تقسیم می‌شود. مبنای اصلی هویت فردی تمایز از دیگران و مبنای اصلی هویت اجتماعی شباهت با دیگران است. هویت فردی به نظام شخصیت هر فرد تکیه دارد و شامل ویژگی‌های فردی و نقش‌های خاص هر فرد در زندگیش می‌شود. اما هویت جمعی انتساب یا عضویت فرد را در یک جمع یا گروه خاص نشان می‌دهد. هویت جمعی در پاسخ به ما کیستیم و چیستیم؟ و گروه‌های دیگر کیستند؟ مطرح می‌شود. این هویت تمایز جمعی از افراد را از جمعی دیگر نشان می‌دهد. هویت قومی، هویت طبقاتی، هویت دینی، هویت ملی و هویت فرهنگی مصادیقی از هویت جمعی هستند.

برخوداری از دین و تعالیم مذهبی مشترک پایبندی و وفاداری به آن و اعتقاد و تمایل به مناسک و آیین‌های مذهبی فراگیر، در شکل دهی به هویت اجتماعی بسیار مؤثر است. امروزه هویت دینی یکی ازمهم‌ترین اجزاء هویت اجتماعی و یک منبع مهم اولیه هویت بخشی و معنا بخشی به بسیاری از مردم دنیاست. اسلام به عنوان یک دین الهی شاخص‌های یک هویت موفق را برای افراد تبیین کرده است. این شاخص‌ها را می‌توان از بین آیات قرآن و سخنان پیامبر مکرم (ص) اسلام دریافت کرد. هدف از پژوهش حاضر، ارائه تعریفی از هویت زن مسلمان با توجه به معیارهای دین مبین اسلام و بررسی میزان به تصویر کشیده شدن این هویت توسط سینمای دهه هشتاد ایران است.

بدین منظور ابتدا مولفه‌های هویت زن مسلمان از بین آیات قرآن کریم و احادیث پیامبر مکرم اسلام (ص) اخذ گردیده و بعد از آن به دنبال این هویت در بین فیلم‌های سینمایی بوده‌ایم. چارچوب نظری این تحقیق مشتمل بر نظریه برجسته‌سازی رسانه و مبانی جامعه شناسی شناخت می‌باشد. تحقیق حاضر از نوع تحلیل محتوای کمّی می‌باشد. نمونه این تحقیق 94 فیلم از بین467 فیلم اکران شده دهه هشتاد بوده است که به صورت تصادفی طبقه ای انتخاب شده‌اند. ابزار تحقیق، چک لیست محقق ساخته است و یافته های تحقیق توسط نسخه 16 نرم افزارspss سنجیده شده است. اعتبار تحقیق از نوع صوری می‌باشد و پایایی تحقیق با ضریب اسکات سنجیده شده است و رقم 79.2 بدست آمده است.

نتایج تحقیق نشان می‌دهد سینمای ایران نقش مثبت و موثری در ارائه هویت زن مسلمان به جامعه نداشته است.  بین دو نیمه‌ی دهه‌ی هشتاد از نظر ارائه پیام‌های هویتی تفاوت معناداری دیده نشده است. بیشترین پیام ارائه شده در حوضه ی زن و خانواده بوده است.

کلیدواژه‌ها: زن، هویت اجتماعی، هویت دینی،‌ قرآن، اسلام، هویت، سینما


فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                                 صفحه

                                                                                                                          

فصل اول: کلیات تحقیق

مقدمه  ……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 1

1-1 بیان مسئله  ………………………………………………………………………………………………………………………………… 3

1-2  ضرورت تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………. 7

1-3  اهداف تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………… 7

1-4 پرسش‌ها و فرضیه تحقیق…………………………………………………………………………………………………………….. 8

1-5 روش تحقیق و مراحل آن……………………………………………………………………………………………………………… 8

1-6 پیشینه………………………………………………………………………………………………………………………………………… 8

1-6-1 پیشینه خارجی………………………………………………………………………………………………………………………… 9

1-6-2 پیشینه داخلی………………………………………………………………………………………………………………………….. 9

1-7 کلید واژه‌ها………………………………………………………………………………………………………………………………… 11

 فصل دوم: مروری بر تحقیقات پیشین و ادبیات تحقیق

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 13

2-1  سینما………………………………………………………………………………………………………………………………………. 14

2-1-1 سینما هنر، صنعت یا رسانه……………………………………………………………………………………………………. 14

2-1-2 سینما و کارکردهای آن………………………………………………………………………………………………………….. 16

2-1-3 آگاهی اجتماعی ـ جامعه‌پذیری در سینما………………………………………………………………………………. 18

2-1-4 سینما، زن، مذهب و سیاست ایران تا دهه‌ی 70……………………………………………………………………… 21

2-2 هویت چیست؟………………………………………………………………………………………………………………………….. 25

2-2-1 ابعاد هویت…………………………………………………………………………………………………………………………….. 26

2-2- 2 دشواری‌ها و پیچیدگی‌های هویت جمعی………………………………………………………………………………. 28

2-2-3 هویت ینی…………………………………………………………………………………………………………………………….. 28

2-3 دین چیست؟…………………………………………………………………………………………………………………………….. 30

2-3-1 دشواری‌های تعریف دین………………………………………………………………………………………………………… 30

عنوان                                                                                                                                  صفحه

2-3-2 مفهوم دین از نظر لغوی در گستره ی تاریخ…………………………………………………………………………….. 30

2-3-3 تعاریف دین…………………………………………………………………………………………………………………………… 31

2-3-4 کارکرد‌های دین…………………………………………………………………………………………………………………….. 33

2-3-5 اسلام چیست؟………………………………………………………………………………………………………………………. 37

2-4 دولت و هویت‌‌سازی……………………………………………………………………………………………………………………. 40

2-5 رویکرد‌های نظری تحقیق……………………………………………………………………………………………………………. 45

2-5-1 رویکردهای روانشناسی به هویت…………………………………………………………………………………………….. 45

– ویلیام جیمز……………………………………………………………………………………………………………………………………. 46

– زیگموند فروید………………………………………………………………………………………………………………………………… 46

– اریکسون…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 47

– مارسیا……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 48

2-5-2 رویکردهای روانشناسی اجتماعی به هویت………………………………………………………………………………. 49

– کنش متقابل نمادین………………………………………………………………………………………………………………………. 50

– نظریه پردازان کنش متقابل نمادین………………………………………………………………………………………………….. 51

– جرج هربرت مید…………………………………………………………………………………………………………………………….. 51

– چارلز کولی…………………………………………………………………………………………………………………………………….. 52

– موریس روزنبرگ……………………………………………………………………………………………………………………………… 53

– جنکینز…………………………………………………………………………………………………………………………………………… 56

– هنری تاچفل………………………………………………………………………………………………………………………………….. 58

– جوانا واین، راب رایت……………………………………………………………………………………………………………………….. 60

2-5-3دیدگاه‌های جامعه شناختی……………………………………………………………………………………………………… 61

– مانوئل کاستلز…………………………………………………………………………………………………………………………………. 61

2-5-4مبانی نظری رسانه‌ها……………………………………………………………………………………………………………….. 62

– نظریه پردازان  رسانه‌ها…………………………………………………………………………………………………………………….. 66

– دیوید رایزمن…………………………………………………………………………………………………………………………………… 66

– مارشال مک لوهان…………………………………………………………………………………………………………………………… 67

– فردیناند تونیس………………………………………………………………………………………………………………………………. 67

 عنوان                                                                                                                          صفحه

– الوین تافلر………………………………………………………………………………………………………………………………………. 68

– والتر لیپمن…………………………………………………………………………………………………………………………………….. 68

– استوارت‌هال……………………………………………………………………………………………………………………………………. 69

– برنارد برلسون………………………………………………………………………………………………………………………………….. 69

-‌هاولند، جانیس………………………………………………………………………………………………………………………………… 69

– لازارسفلد………………………………………………………………………………………………………………………………………… 69

– ژوزف کلاپر…………………………………………………………………………………………………………………………………….. 70

– تامپسون…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 70

– فانک‌هاوزر، شاو……………………………………………………………………………………………………………………………….. 71

– مک کورمک……………………………………………………………………………………………………………………………………. 71

– لاسول……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 71

– نظریات رسانه‌های جمعی……………………………………………………………………………………………………………….. 72

– نظریه تجربه تأثیرات‌ترکیبی……………………………………………………………………………………………………………. 72

– نظریه وابستگی……………………………………………………………………………………………………………………………….. 73

– نظریه مارپیچ سکوت………………………………………………………………………………………………………………………. 74

– نظریه دروازه بانان……………………………………………………………………………………………………………………………. 74

– نظریه گروه مرجع……………………………………………………………………………………………………………………………. 75

– نظریه برجسته‌سازی……………………………………………………………………………………………………………………….. 76

– نظریه کاشت………………………………………………………………………………………………………………………………….. 77

– نظریه کارکرد گرایی رسانه………………………………………………………………………………………………………………. 77

2-5-5 جامعه شناسی شناخت………………………………………………………………………………………………………….. 80

2-6 هویت زن در اسلام…………………………………………………………………………………………………………………….. 82

2-6-1 شخصیت انسان در قرآن…………………………………………………………………………………………………………. 83

2-6-2 زن و خانواده…………………………………………………………………………………………………………………………… 86

2-6-3 استقلال اقتصادی زن……………………………………………………………………………………………………………… 99

2-6-4 زن و حضور اجتماعی…………………………………………………………………………………………………………… 104

2-6-5 جمع بندی هویت زن در اسلام…………………………………………………………………………………………….. 111

2-7 چارچوب نظری تحقیق……………………………………………………………………………………………………………. 117

عنوان                                                                                                                             صفحه

 فصل سوم: روش شناسی

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 122

3-1 تعاریف عملی موضوعات…………………………………………………………………………………………………………… 124

3-1-1 هویت اجتماعی…………………………………………………………………………………………………………………… 124

3-1-2 هویت زن در خانواده……………………………………………………………………………………………………………. 124

3-1-3 استقلال اقتصادی زن……………………………………………………………………………………………………………. 126

3-1-4 ابعاد رفتاری هویت……………………………………………………………………………………………………………….. 126

3-1-5 حضور اجتماعی زن……………………………………………………………………………………………………………… 127

3-1-6 شرایط مشترک اجتماعی و خانوادگی (شخصیت انسانی)……………………………………………………….. 127

3-1-7 پیام‌های تصویری حجاب……………………………………………………………………………………………………… 127

3-2 ابزار گردآوری داده‌ها…………………………………………………………………………………………………………………. 128

3-3 آزمون مقدماتی………………………………………………………………………………………………………………………… 128

3-4 اعتبار چک لیست……………………………………………………………………………………………………………………. 128

3-5 پایایی چک لیست…………………………………………………………………………………………………………………… 129

3-6 جامعه آماری……………………………………………………………………………………………………………………………. 129

3-7 حجم نمونه………………………………………………………………………………………………………………………………. 129

3-8 روش نمونه‌گیری……………………………………………………………………………………………………………………… 133

3-9 واحد تحلیل…………………………………………………………………………………………………………………………….. 134

3-10 ابزار تجزیه و تحلیل……………………………………………………………………………………………………………….. 134

3-11پرسش ها و فرضیه تحقیق………………………………………………………………………………………………………. 134

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 135

4-1 یافته‌های توصیفی……………………………………………………………………………………………………………………. 136

4-1-1 تعداد فیلم‌های بررسی شده به تفکیک موضوع………………………………………………………………………. 136

4-1-2 جنسیت کارگردان و نقش اول فیلم ها…………………………………………………………………………………… 136

4-1-3 تعداد پیام ارائه شده…………………………………………………………………………………………………………….. 137

عنوان                                                                                                                             صفحه

4

4-1-4 بررسی هویت زن در خانواده…………………………………………………………………………………………………. 137

4-1-5 بررسی حضور اجتماعی زن………………………………………………………………………………………………….. 141

4-1-6 بررسی استقلال اقتصادی زن………………………………………………………………………………………………… 142

4-1-7 بررسی رفتار دینی و انجام مناسک توسط زنان………………………………………………………………………. 143

4-1-8 بررسی وضعیت پوشش زنان…………………………………………………………………………………………………. 144

4-1-9 بررسی میزان احترام به زن و حق ابراز عقیده زنان …………………………………………………………………. 145

4-1-10 بررسی میزان کل پیام‌های ارائه شده به‌ترتیب تعداد پیام………………………………………………………. 146

4-2- یافته‌های استنباطی……………………………………………………………………………………………………………….. 147

4-2-1 بررسی تفاوت معنادار پیام‌های خانوادگی……………………………………………………………………………….. 147

4-2-2 بررسی تفاوت میزان پیام اقتصادی در دو نیمه دهه هشتاد………………………………………………………. 150

4-2-3 بررسی پیام حضور اجتماعی زن در دهه هشتاد……………………………………………………………………… 151

4-2-4 بررسی پیام احترام به زن در دهه هشتاد………………………………………………………………………………… 152

4-2-5 بررسی میزان به تصویر کشیدن حجاب در دهه هشتاد……………………………………………………………. 152

4-2-6 بررسی میزان پیام رفتار و مناسک اسلامی در دهه هشتاد………………………………………………………… 153

 

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات

5-1 نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………………………………….. 154

5-2پیشنهادات……………………………………………………………………………………………………………………………….. 162

پیوست ها……………………………………………………………………………………………………………………………………….. 163

منابع و مآخذ…………………………………………………………………………………………………………………………………… 185

 

 

فهرست جدول‌ها

عنوان                                                                                                                               صفحه

جدول (2- 1) خلاصه نظریات برخی نظریه‌پردازان و رابطه نظریات با نقش سینما…………………………….. 121

جدول (3-1) تعداد و درصد فیلم‌های اکران شده دهه‌ی هشتاد به تفکیک سال…………………………………… 129

جدول (3-2)حجم نمونه………………………………………………………………………………………………………………….. 130

جدول(3-3) دسته بندی موضوعی فیلم‌ها…………………………………………………………………………………………. 133

جدول (4-1) تعداد و درصد فیلم‌های بررسی شده به تفکیک موضوع………………………………………………….. 136

جدول(4-2) تعداد و درصد کارگردان‌ها و نقش اول فیلم‌ها بر اساس جنسیت………………………………………. 136

جدول (4-3) نشان دهنده تعداد و درصد پیام‌های هویتی ارائه شده در میان 94 فیلم نمونه………………… 137

جدول(4-4)نشان دهنده پیام‌های هویت زن در خانواده…………………………………………………………………….. 137

جدول(4-5)میزان و شرایط فعالیت اجتماعی…………………………………………………………………………………….. 141

جدول(4-6) تعداد و درصد پیام اقتصادی هویت زن مسلمان………………………………………………………………. 142

جدول(4-7) تعداد و درصد پیام رفتار و مناسک اسلامی…………………………………………………………………….. 143

جدول(4-8)پیام پوشش بازیگران فیلم‌ها…………………………………………………………………………………………… 144

جدول(4-9) میزان احترام به زن و حق ابراز عقیده زنان……………………………………………………………………… 145

جدول (4-10)تعداد و درصد کل پیام‌ها به‌ترتیب تعداد پیام……………………………………………………………….. 146

جدول (4-11) میزان و تفاوت ارائه پیام‌های خانوادگی در دو نیمه‌ی دهه هشتاد…………………………………. 147

جدول (4-12)میزان و تفاوت ارائه پیام‌های اقتصادی…………………………………………………………………………. 150

جدول(4-13)میزان و تفاوت ارائه پیام‌های اجتماعی هویت زن………………………………………………………….. 151

جدول (4-14)میزان و تفاوت پیام‌های احترام به زن و ابرازه عقیده زنان در دو نیمه‌ی دهه هشتاد………… 152

جدول(4-15) میزان و تفاوت دو نیمه‌ی دهه در نشان دادن زنان در فیلم‌ها با حجاب کامل…………………. 152

جدول (4-16) نشان دهنده میزان و تفاوت دو نیمه‌ی دهه در نشان دادن رفتار و مناسک دینی……………. 153

 

 

 

فصل اول

کلیات تحقیق 

مقدمه

هم زمان با تولد انسان یک سؤال بزرگ نیز به همراه او پا به جهان هستی خواهد گذاشت، سؤالی که پاسخش مسیر هر انسا ن و به تبع آن موقعیت اجتماعی و در یک روند کلی و اجتماعی، راه جامعه اش را مشخص خواهد کرد .انسان همانگونه که به پرسشگری از محیط خود خواهد پرداخت و علاقمند است و ضروری می‌داند که بداند در اطراف او چه می گذرد، جهانش چگونه است و آ یا می‌توانست به گونه‌ای دیگر باشد؟ در مورد خودش نیز سراسر ابهام و سوال خواهد بود. اصولاً انسان‌ها قدم به قدم در راه شناخت اجتماع و دنیای خویش به شناخت خود نیز خواهند پرداخت.

سؤال «خودت را بشنا س» در سر در معبد دلفی به چشم می‌خورد. این دلیلی است که نشان می‌دهد از دیرباز انسان به پاسخ این سوال اهمیت می‌داده است(دوران و …، 1383:85). این سؤال از تولد تا مرگ همراه آدمی خواهد بود و با توجه به زمان در اختیار هر انسان و محیط زندگی‌اش پاسخی به این سؤال خواهد داد . پاسخ به این سؤال را «هویت» می‌نامند.

هویت در میان دانش‌ها، موضوعی میان رشته‌ای است؛ هرچند بیش از همه در روان شناسی و علوم اجتماعی از آن بحث شده است، ولی موضوعی فلسفی به معنی عام و معرفت شناختی به معنای خاص هم هست. درحوزه‌های عرفان، اخلاق، فرهنگ، سیاست، امنیت و حتی اقتصاد از موضوعات و مباحث بسیار مهم به شمار می‌آید. بنابراین هویت واقعیتی چند بعدی است.

 

شکل (1- 1) الگوی شماتیک رشته‌های علاقه مند به موضوع هویت

«چالشهای هویتی امروزه سرنوشت سازند. براساس اجماع علمی،هویت پیش شرط هر نوع عمل، به ویژه عمل اجتماعی و شرط لازم توسعه است»(علیخانی،1383: 20). امروزه در عصر اطلاعات و رسانه‌ها، هنوز هم تعریف هویت از اهمیت برخودار است؛ چرا که بدون آن فرد تو خالی بوده و به دنبال آن جامعه‌ی اطراف خویش را تهی می‌سازد؛ پس باید دانست هویت چیست؟ چگونه ساخته می‌شود؟ و همه‌ی آن چیزهایی که در این امر دخیلند کدامند؟

یافتن هویت در هر کجا و برای هر شخص از اهمیت برخوردار است. اما این مقوله تحت شرایطی می‌تواند از درجه ی نوسان اهمیت و ضرورت برخوردار باشد، به طور مثال پاسخ به سؤال هویت در همه‌ی سال‌های زندگی انسان به یک ‌اندازه دارای اهمیت نیست، در نوجوانی و جوانی از اهمیت بیشتری برخوردار است و در سنین کهنسالی برعکس. اما باید در نظر داشت این قضیه در مورد همه‌ی انسان‌ها صد در صد صدق نمی‌کند و این احتمال وجود دارد که در برخی انسان‌ها قضیه کاملاً مخالف این تصور باشد، یعنی ضرورت پاسخ به سؤال«هویت من چیست؟» در کهنسالی برای فرد ضرورت یابد.

سؤال هویت و پاسخ به آن در مورد دو جنس متفاوت زن و مرد نیز تفاوت دارد. هویتی که برای این دو وجود دارد در بخش‌هایی با هم همانند و در برخی قسمت‌های دیگر، از هم متفاوت است. از سوی دیگر تعریف هویت در برهه‌های مختلف زمان اجتماعی انسان نیز متفاوت است.

آنچه مسلم است، آن است که انسان باید پاسخی برای این سؤال بیابد؛ چرا که بدون آن عملاً زندگی انسان فلج خواهد شد و گاه  شأن انسانی  فرد به حیوانیت تنزّل خواهد کرد. در این میان انسان مراحل و گزینه‌های متفاوتی را می‌تواند پشت سر گذارد تا پاسخی مناسب به این سؤال سرنوشت‌ساز دهد، به نظر می‌رسد دین جزء موارد مناسب برای پاسخ به این سؤال باشد.

1-1بیان مسأله و اهمیت

موجودیت هر انسانی به تلقی او از خود بستگی دارد و میزان پیوند و دلبستگی فرد به بیرون از خود و جامعه و تاریخش، دین و فرهنگش، نوع تلقی او از خود را «رقم»  می‌زند. این تلقی از خود که جوابی به «چیستی و کیستی» شخص به شمار می‌رود، همان هویت اوست. هویت جامعه نیز مبنی برتاریخ و دستاوردهای علمی، انسانی، اخلاقی، اعتقادی و تاریخی اش است.

هر انسان از بدو تولد، از مرحله‌ی ساده تا پیچیده، به دنبال شناخت خویش است و مشخص نیست که دقیقاً هر فرد چه زمانی به این سؤال پاسخی حقیقی،دقیق و اقناع کننده می‌دهد؛ آن چنان که هم خود شخص راضی باشد و هم جامعه آن را بپذ یرد. به طور کلی هویت‌یابی افراد می‌تواند مرحله‌ای پویا و زنده باشد که روز به روز تغییر کند و گاه شخص را به پیروزی و گاه او را به شکست رهنمون سازد.

هویت در دنیای سنت چندان به سطح خود آگاه خود نرسیده بود. اما با ورود به دنیای مدرن، دنیایی که رسانه‌ها به شکل‌های مختلف آن را تسخیر کرده‌اند و سر برآوردن هویت‌های تازه و خدشه‌دار شدن هویت‌های پیش، هویت در جایگاه خاصی از توجه انسان و علم قرار گرفت. از اولین روزهای حضور انسان در کره‌ی خاکی تا امروز، او گزینه‌های متفاوتی برای شناخت و ساخت هویت خویش و جامعه اش داشته است. این گزینه‌ها از منابع مختلف و از طرق گوناگون به او رسیده و می‌رسند. جریان جهانی شدن و گذشتن اطلاعات هویت‌‌ساز از مرزهای سیاسی، فرهنگی، اقتصادی؛ شتاب گرفتن تغییرات، رخداد انقلاب الکترونیک وحرکت به سمت جامعه اطلاعاتی و شبکه‌ای در عصر حاضر، تأثیر شگرفی بر شکل‌گیری هویت داشته است و هویت را بیش از پیش در معرض پرسش قرار داده است.

هویت را مؤلفه‌های مختلف که از کانال‌های گوناگون به انسان می‌رسند، می‌سازند. هویت در اصطلاح «مجموعه‌ای از علایم، آثار مادی، زیستی، فرهنگی و روانی است که موجب شناسایی فرد از فرد،گروه از گروه  یا اهلیتی از اهلیت دیگر و فرهنگی از فرهنگ دیگر می‌شود»(شیخاوندی،6:1380).

یکی از کانال‌های پر اهمیت در عصر حاضر برای ساخت هویت، رسانه‌ها هستند رسانه‌ها نه تنها هویت‌‌سازی کرده و آن را به افراد بشر منتقل می‌سازند؛ بلکه می‌توانند به صورت غیر مستقیم نوع و چگونگی رابطه انسان با جامعه و اطراف او را نیز تبیین کنند؛ چرا که«یکی از بنیادی‌ترین نقش‌هایی که هویت در زندگی انسان ایفا       می‌نماید، تبیین ارتباط او با عالم هستی است. در واقع، انسان با علم و آگاه شدن به هویت خویش نه تنها رابطه‌ی خود را با هستی تعریف می‌کند، بلکه فراتر از آن در دگرگونی و تغییر و اصلاح و تکامل(و حتی انحطاط و فساد) محیط به گونه‌ای اهتمام می‌ورزد تا توسط آن‌ها بتواند هویت خویش را معرفی و تقویت نماید»(نقی زاده، 1386: 326). پس رسانه‌ها با تأثیر گذاری بر هویت، نقشه ای خاص برای شخصیت فرد و روابط اجتماعی او تعریف می‌کنند.

از گذشته‌های دور یکی از ابزارمهم حکومتها برای راهبری جامعه، رسانه‌ها هستند(به فراخور رسانه موجود در هر دوره)،که امروزه با پیشرفت تکنولوژی که در رسانه‌ها رخ داده است، نقش آنها را مؤثرتر ساخته است. با نگاهی دقیق به دولت‌هایی که موفقیت‌هایی در راه اداره‌ی مملکت خود داشته‌اند، متوجه می‌شویم یکی از دلایل پیروزی آنها درست استفاده کردن آن‌ها از رسانه‌های آن کشور است. این استفاده‌ی حکومتها می‌تواند به طرق مختلف باشد که این راه‌ها را سیاست‌های کلی،‌‌ایدئولوژی و منافع آن کشورها مشخص می‌کند.

به طور مثال «از نظر لاکان در تجدد غربی هویت انسان در برابر وجود”دیگری”یا “غیر” تعریف می‌شود؛ انسان منفرد و عاقلی که در قرون جدید در غرب پیدا می‌شود، نیازمند آن است که در برابر خود دیگری یا غیری داشته باشد تا بتواند هویت خود را به منزله‌ی انسان متجدد بشناسد. غیر یا دیگری، عالم پر ابهامی است که وقتی هویت پیدا کرد به”ماهو”هویت می‌دهد» (سمتی، 1385: 9). این دیگری که لاکان از آن نام می‌برد را، رسانه‌ها می‌سازند، تا هم به هویت افراد ملت خود شکل دهند و هم مردم با دیدن افراد غیر از خود در سایر نقاط دنیا، به شکلی که رسانه‌ها معرفی می‌کنند، به تحکیم اتحاد ملی و روند اداره‌ی کشور به صورت دلخواه سران سیاسی، کمک کنند. برای نمونه، تصویری که رسانه‌های آمریکا از مردم آمریکا و در مقابل آن‌ها، خاورمیانه و مردمش می‌سازند.

از دیگر مواردی که دولت‌ها در رهبری جامعه‌ی خویش از آن سود می‌جویند، دین است. دین در مناطق مختلف معنا و تعبیرهای متفاوتی دارد. دین می‌تواند دستور‌العملی مفید به حال همه‌ی جامعه باشد و یا برعکس سودمند به حال مخترعان آن! اما در هر صورت وقتی گفته می‌شود دین، منظور نوعی دستور‌العمل خاص برای ساخت زندگی بشر است،که تعریف هویت افراد نیز جزئی از آن محسوب می‌شود.

از ابزارهایی که دولت‌ها در راه هویت‌‌سازی ملت خود سود می‌جویند، دو مورد مد نظر این تحقیق است: سینما به عنوان یک رسانه و دین اسلام به عنوان یکی از ادیان. دولت‌ها می‌توانند با تلفیق رسانه و دین به هدایت جامعه و از جمله هویت‌‌سازی افراد محدوده‌ی حکومت خویش بپردازند.

سینما یکی از قدرت مندترین رسانه‌هاست. سینما صنعتی است که تولدش، هیجان برانگیز و جادویی بود و در طی عمر نه چندان طولانی‌اش، نه تنها از جذابیتش کم نشد، بلکه امروزه به دلیل پیشرفت روزافزونش در وسایل مورد استفاده اش، هنوز هم می‌تواند قدرت شگرفی را به رخ کشد.

«سینما را رسانه‌ای نمایشی، ارزان، لذت بخش، از نظر فنی هوشمندانه و متعلق به همه‌ی طبقات توصیف کرده‌اند. اما غنی‌ترین لذت سینما احساس زیبا شناختی است. این رسانه در عین حال منبع خطرناکی نیز هست، زیرا  می‌تواند مسائل غیر اخلاقی، جنایت، پستی، وحشیگری و بد سلیقگی را نیز آموزش دهد،گر چه از قدرت نفوذ آن می‌توان برای بازسازی و پرورش نیز استفاده کرد. . . این رسانه در مقایسه با هنرهای پیش از خود برای انتقال مفاهیم روایی و‌اندیشه‌ها و احساسات توانمند‌تر است»(جاوری،47:1376).

خصوصیاتی سینما را از سایر رسانه‌ها جدا می‌سازد. یکی «از این لحاظ که مردم هنگامی که روزنامه می‌خوانند، یا به رادیو گوش می‌کنند، از لحاظ محتوای تبلیغاتی آگاه‌ترند. از سوی دیگر سینما با فراغت و تفریح نسبت دارد و از این رو بسیار خطرناک‌تر است»(ولچ، 406:1369).

یک  فیلم سینمایی می‌تواند ظریف‌ترین و حساس‌ترین اطلاعات را وارد زندگی افراد کند. سینما در مقایسه با تلویزیون می‌تواند مؤثر باشد، به چند دلیل:

1- از آن جهت که سینما باید توسط بیننده انتخاب شود و همین انتخاب می‌تواند در درصد تأثیر سینما مؤثر باشد.

2- اگر چه سینما با سیاست در ارتباط است، اما مردم ارتباط تلویزیون با سیاست را بیشتر درک می‌کنند تا    رابطه‌ی سینما با سیاست را و همین کم اطلاعی در قبول اطلاعات در سینما، توسط تماشاگر مؤثر است.

3- جاذبه‌ی بصری سینما نسبت به تلویزیون بیشتر است. یک فیلم سینمایی نسبت به فیلم تلویزیونی، فرصت بیشتری برای استفاده از جاذبه‌های بصری دارد. ویژگی‌های یک فیلم سینمایی آن است که: «دامنه ی تأثیراتش بسیارگسترده است. فیلم (سینمایی) از بسیاری جهات رسانه‌ای بی‌همتاست: توانایی‌اش در ضبط و تجزیه‌ی بصری، قدرتش در انتقال واقعیت موجود، امکاناتش در آشکار ساختن کیفیت‌های حیات، توانایی‌اش در رهایی از قید و بند‌های صوری و استعدادش در واقعیت بخشیدن به خیال‌ها و خلق صورت‌های انتزاعی به راستی بی‌نظیر است (اسپارشات، 30:1376).

4- فیلم سینمایی، دارای برخی خصوصیات به غیر از جاذبه‌ی بصری است که، فیلم تلویزیونی از این خصوصیت نیزمحروم است: الف) فیلم سینمایی این امکان را دارد که از راه‌های قانونی و غیر قانونی، به سایر نقاط دنیا سفر کند و در مدت زمان کوتاهی بخشی از فرهنگ یک جامعه را برای جامعه دیگر به تصویر کشد. در صورتی که فیلم‌های تلویزیونی معمولاً  از طریق تلویزیون‌ها و مراکز دولتی رد و بدل می‌شوند و از نظر زمانی هم متفاوت از فیلم سینمایی هستند. به طور مثال امروز بیشتر افراد، آمریکا را از آنچه ‌هالیوود عرضه می‌دارد می‌شناسند و نه     آنچه واقعاً خود آمریکاست! ب) از سویی دیگر تماشاگران یک فیلم سینمایی در جشنواره‌ها معمولاً افراد خاص جامعه هستند مثل هنرمندان و یا افراد تحصیل کرده جامعه. معمولاً این افراد در جوامع جزء گروه مرجع و صاحب نفوذ جامعه قرار می‌گیرند در صورتی که تلویزیون بیشتر رسانه‌ی عوام جامعه است.

سینما امروزه یکی از ابزارهای مهم اجتماع سازی در دنیای مدرن محسوب می‌شود، که با استفاده از مواد مختلف می‌تواند در روند اجتماعی شدن دخیل باشد. دین یکی از مصالحی است که می‌تواند در دست سینما قرار گیرد و بر روند جامعه‌پذیری و هویت‌یابی جامعه مؤثر باشد. در یک تعبیر«دین مجموعه‌ای از اعتقادات و آداب و اعمال، که کم وبیش سازمان یافته بوده و با یک حقیقت ما فوق تجربی و متعالی(همراه) باشد و هم چنین بر آن امر باشد که در درون جامعه معین، یک یا چند وظیفه زیر را اعمال نماید: یک پارچه ساختن، هویت بخشیدن، تبیین تجربه‌ی جمعی به ماهیت و اساساً شکل بخشیدن به حیات فردی و اجتماعی انسان‌ها»(کشانی، 24:1383).

در این تحقیق، دین اسلام از مجموع دین‌هایی که در جهان امروز حضور دارد مورد توجه است. دین اسلام به عنوان یک دین یکتا پرستی، در درجه اول به صورت عام نوعی هویت را برای انسان تعریف کرده است و در      درجه ی دوم و به صورتی خاص نوعی هویت جنسیتی را برای زن و مرد، به صورت جداگانه‌ ترسیم کرده است؛که این هویت را می‌توان با در کنار هم قرار دادن آیات قرآن، به عنوان اصلی‌ترین منبع فکری و عقیدتی مسلمانان، تجسم بخشیده و از آن به صورت عملی در زندگی استفاده نمود. این هویت ساخته شده را از طرق مختلف می‌توان به اقشار جامعه منتقل کرد که یکی از این راه‌ها سینما است.

برای تحقق یک زندگی اجتماعی منسجم و سازمان یافته لازم است حداقل، افراد جامعه از یک ذهنیت مشترک در مورد واقعیت‌های اجتماعی بین اعضای جامعه برخوردار باشند،که مذهب و رسانه جزء عوامل عرضه کننده این ذهنیت مشترک می‌باشند. پس مهم به نظر می‌رسد که عوامل شکل دهنده‌ی هویت دینی را یافته و موشکافانه به دنبال آن باشیم که،آیا رسانه‌های ما عرضه کننده‌ی این هویت هستند؟ و مهم‌تر آنکه دریابیم آیا هنر هفتم در کشور ما توانسته است از اسلام به عنوان یک منبع غنی اطلاعات انسانی استفاده لازم را ببرد؟ پس به دنبال آن هستیم که بدانیم آیا سینما در ایران توانسته است با توجه به ارزش‌های دینی، مروج این ارزش‌ها در جامعه باشد و به طور خاص‌تر در مورد مسائل زنان آیا توانسته است هویت زنانه تعریف شده از سوی دین مبین اسلام را به زنان شناسانده و آنان را با این هویت آشنا سازد؟ آیا حکومت ایران  توانسته است از سینما به عنوان یک ابزار فرهنگی مهم در راستای‌ترویج فرهنگ اسلامی در جامعه و به خصوص در مورد زنان استفاده کند؟

 

تعداد صفحه : 206

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09199970560        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید