دانلود پایان نامه ارشد: تحلیل نامه امام علی (ع) به حارث­ همدانی

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته الهیات و معارف اسلامی

گرایش : علوم قرآن و حدیث

عنوان : تحلیل نامه امام علی (ع) به حارث­ همدانی

دانشگاه مازندران

دانشکده الهیات و معارف اسلامی

پایان نامه دوره کارشناسی ارشد در رشته­ الهیات؛ گرایش علوم قرآن و حدیث

عنوان:

تحلیل نامه امام علی (ع) به حارث ­همدانی

استاد راهنما:

محمدتقی اسماعیل پورمعلم

استاد مشاور:

سیدعلی اکبرربیع نتاج

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب:

فصل اوّل:کلیات…………………………………………………………………………………………….1

1-1-مقدمه……………………………………………………………………………………………..2

1-2-سؤالات پژوهش…………………………………………………………………………………..4

1-3-فرضیات پژوهش…………………………………………………………………………………5

1-4-پیشینه پژوهش…………………………………………………………………………………..5

1-5-حدود پژوهش…………………………………………………………………………………….5

1-6-روش پژوهش…………………………………………………………………………………….5

1-7-اهداف پژوهش…………………………………………………………………………………….6

1-8-امتیاز پژوهش…………………………………………………………………………………….6

فصل دوّم: مبانی نظری تحقیق…………………………………………………………………..7

2-1-گردآوری نهج البلاغه……………………………………………………………………………..9

2-2-انگیزه تألیف……………………………………………………………………………………….10

2-3-تبویب نهج البلاغه…………………………………………………………………………………10

2-4-وجه نامگذاری نهج البلاغه…………………………………………………………………..11

2-5-ویژگی های نهج البلاغه……………………………………………………………………….11

2-6-نهج­ البلاغه از منظر فرزانگان…………………………………………………………………….12

2-7-موضوع و محتوای نهج البلاغه…………………………………………………………………14

   2-7-1-محور های سه گانه……………………………………………………………………………..14

2-8-آشنایی با مخاطب نامه 69 نهج البلاغه و شأن صدور این نامه…………………..17

فصل سوّم: آموزه های اخلاقی کارگزار…………………………………………………………19

3-1- اخلاق فردی کارگزار………………………………………………………………………………20

3-1-1-تعریف اخلاق …………………………………………………………………………………20

3-1-1-1-اخلاق در لغت…………………………………………………………………………………20

3-1-1-2-اخلاق در اصطلاح………………………………………………………………………..20

3-1-2-بزرگ شمردن و گرامی داشتن نام خدا و پرهیز از قسم دروغ……………………..21

3-1-3-تمسک به قرآن و عمل به آن ……………………………………………………………….26

3-1-4-عبرت گرفتن از زندگی گذشتگان در قرآن……………………………………………….28

3-1-5-یاد مرگ…………………………………………………………………………………………32

3-1-6-آثار یاد مرگ…………………………………………………………………………………..33

3-1-7-پروا در خلوت ………………………………………………………………………………35

3-1-8-پرهیز از خودخواهی ……………………………………………………………………..37

3-1-9-پرهیز از کفران نعمت ……………………………………………………………………….40

3-1-10-شکرگذاری، افزایش نعمت………………………………………………………………..43

3-1-10-1-شکرگذاری و افزایش نعمت…………………………………………………………..43

3-1-10-2-توصیه به شکر………………………………………………………………………..45

3-1-10-3-نمودار کرئن اثر نعمت…………………………………………………………………46

3-1-11-اطاعت از خدا…………………………………………………………………………….50

3-1-12-پرهیز از دوستی با کم خردان………………………………………………………….52

3-1-13-مدارا هنگام حکومت…………………………………………………………………….56

3-1-14-پرهیز از لغو و بیهودگی………………………………………………………………….60

3-1-15-پرهیز از محل کمین شیطان …………………………………………………………63

3-2-اخلاق اجتماعی کارگزار…………………………………………………………………… 66

3-2-1-حفظ آبرو………………………………………………………………………………….67

3-2-2-نهی از گفتار و انکار بدون علم…………………………………………………………70

3-2-3-نحوه­ی برخورد هنگام خشم…………………………………………………………..73

3-2-3-1-فرو بردن خشم………………………………………………………………………….73

3-2-3-2-گذشت در هنگام توانایی………………………………………………………….76

3-2-3-3-بردباری هنگام غضب…………………………………………………………………82

3-2-3-4-عفو به جای انتقام………………………………………………………………….83

3-2-4-پرهیز از غفلت از اقشار پایین جامعه……………………………………………85

3-2-5-ایثار و فداکاری………………………………………………………………………….87

3-2-6-توصیه به شهر نشینی………………………………………………………………91

3-2-7-نماز جمعه ………………………………………………………………………………93

3-2-8-توجه به ناگهانی رسیدن مرگ در حال غفلت………………………………….97

فصل چهارم: …………………………………………………………………………….100

4-1- انواع نفس ها…………………………………………………………………………102

4-1-1-نفس اماره(روانِ فرمانگر)………………………………………………………..102

4-1-2-نفس لوامه(روانِ سرزنش گر)……………………………………………………103

4-1-3-نفس ملهمه(روانِ الهام گیرنده)…………………………………………………..103

4-1-4-نفس مطمئنه(روانِ بی گمان)………………………………………………………….103

4-2-رفق و مدارا با نفس………………………………………………………………………..106

4-2-1-عدم سخت­گیری خداوند بر انسان……………………………………………………..108

4-2-2-تکلیف به اندازه توان………………………………………………………………….108

4-3- مراحل تهذیب……………………………………………………………………………109

4-3-1-یقظه ……………………………………………………………………………………110

4-3-2-تفکر و تدبر………………………………………………………………………..111

4-3-3-عزم…………………………………………………………………………………….112

4-3-4-مشارطه………………………………………………………………………………113

4-3-5-مراقبه…………………………………………………………………………………..113

4-3-6-محاسبه…………………………………………………………………………………115

4-3-7-معاتبه…………………………………………………………………………………..116

4-3-8-کنترل نفس……………………………………………………………………………122

فصل پنجم : نتیجه گیری …………………………………………………………..127

پیشنهادات…………………………………………………………………………………….129

منابع و مآخذ…………………………………………………………………………………130

چکیده انگلیسی…………………………………………………………………………….131

چکیده:

در پروژه­ی حاضر، تحلیل نامه­ی امیرمؤمنان امام علی (ع) خطاب به حارث همدانی (نامه 69 نهج البلاغه) مورد بررسی قرار گرفته است. با بررسی و تحقیق در این سخن امام علی (ع) می­توان فهمید که این نامه، یک منشور اخلاقی است؛ و می­توان چنین برداشت کرد: اگر چه امام از اخلاق تعریف خاصی ارائه نکرده­اند؛ اما مؤلفه­هایی را که برای رسیدن به خلق و خوی نیک و ایده­آل نیاز است به خوبی و به نحو جامع تدوین کرده­اند؛ هدف این نوشتار آن است که بتوانیم گوشه­ای ازمؤلفه های اخلاق،تزکیه نفس وهمچنین ارتباط تنگاتنگ قرآن­کریم در سخنان حضرت علی (ع) را نشان بدهیم. مهم­ترین نتیجه­ی این تحقیق آن است که اهل بیت از جمله حضرت علی (ع) نه تنها خود الگویی از اخلاق اسلامی بودند؛ بلکه همواره و در همه حالات امت مسلمان را به این مهم توصیه می کردند و اخلاق نیک و اسلامی را در داشتن نفس مطیع مؤثر می­دانستند.

 مهم­ترین محورهای نامه­ی 69 نهج البلاغه که موردتحلیل و بررسی قرار گرفت عبارتند از:

الف: آموزه­های اخلاق فردی کارگزار: تمسک به قرآن و تصدیق داستان زندگی گذشتگان در قرآن و عبرت گرفتن از آن­ها، به یاد مرگ و زندگی پس از مرگ بودن،  انجام ندادن کار­هایی که موجب شرم هنگام آشکار شدن می­شود ،پرهیزاز خودخواهی ، پرهیز از افراط در سوء­ظن و حسن­ظن، شکر­گزاری و اظهار و آشکار کردن نعمت­های الهی، پرهیز از امور بیهوده و لغو، دوری از محل حضور شیطان مثل بازار و گذرگاه­های عمومی و… است.

ب: آموزه­های اخلاق اجتماعی کارگزار:  کظم غیظ و پرهیز از خشم و غضب، بردباری و مدارا به هنگام قدرت، عفو و بخشش،حفظ آبرو، توصیه به شهرنشینی که موجبات رشد و پیشرفت را فراهم می­کند و محل اجتماع مسلمانان است، اهمیت دادن به نماز جمعه که علاوه بر بعد عبادی دارای ابعاد مختلف سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و… است.

ج: رفق و مدارا با نفس: فریب دادن  واداشتن نفس به عبادت، مدارا با نفس وپرهیز از زور و اکراه با آن و طریقه صحیح برخورد بانفس است.

فصل اول: کلیات

1-1- مقدمه

 نهج البلاغه، بى­تردید پس از قرآن­کریم گرانقدرترین و ارزشمندترین میراث فرهنگى اسلام است . این کتاب مجموعه­اى است به ابعاد وجودى یک انسان کامل، زیرا نازلات و صادرات وجودى است که والاترین وجود پس ‍از پیامبر اکرم (ص) است. نهج البلاغه کتابى است که در آن والاترین اندیشه­ها و معرفت­ها، و نیکوترین سیرت­ها و سلوک­ها جلوه یافته و انسان­ها را راه نموده و بر کسى پوشیده نیست که امیرمؤمنان (ع) پیشواى فصیحان و سرور بلیغ سخن­گویان است و اینکه سخن او والاترین سخن پس از کلام خداوند و پیامبر اکرم(ص) است، چنان­که درباره سخن آن حضرت گفته­اند: نهج­البلاغه پایین­تر از سخن خداوند و بالاتر از گفتار همه مخلوقات است .از امتیازات برجسته سخنان امیرالمؤمنین که به نام نهج­البلاغه امروز در دست ما است ، این است که محدود به زمینه­اى خاص نیست .این اثر ماندگار توسط ادیب علامه، مرحوم سید شریف رضی رضوان ا… علیه در سال ۴۰۰ هجری از میان صدها کتاب و منبع گردآوری و تنظیم گردیده است و چنان­که خود اشاره کرده، آن­چه در این مجموعه گردآورده است، منتخب و گزیده­اى از سخنان و مکتوبات امیرمؤمنان (ع) است، نه همه آن­چه از آن حضرت در کتاب­ها موجود است. بدین ترتیب کتابى ظهور یافت که جلوه­اى است از جلوه­هاى وجود على (ع) نسخه یگانه هستى و مظهر همه کمالات الهى.

نامه امام علی (ع) به حارث در سه محور است :

الف: اخلاق کارگزاران : در سخنان امیرمؤمنان در نهج­البلاغه, به واقع می­توان اخلاق کارگزاران حکومتی را مشاهده نمود و معیار و میزانی برای همه انسان­ها به­ویژه کارگزاران یافت. هدف حضرت علی علیه السلام در سیاست، هدایت مردم و جامعه به سوی عدالت است‌ و این امر، جز با پایبندی حکومت و کارگزارانش به اصول اخلاقی در سیاست، ممکن نیست. در نتیجه‌ بر ضرورت تعهد اخلاقی زمامدار تأکید بیشتری دارد. بنابراین باید به رفتارها و خصال مأموران حکومت­اسلامی که حضرت أمیر (ع)، به عنوان حاکم اصلی جامعه به آن­ها أمر فرموده است، توجه داشت هر چند اکثر این اوامر اخلاقی در کلام امیرمؤمنان (ع)، اموری است که در زندگی سایر مسلمانان، غیر از کارگزاران نیز باید مراعات شود، اما به دلیل نقش تأثیرگذار کارگزاران حکومت بر سایر اقشار جامعه و همچنین مسؤولیت و وظایف اختصاصی ایشان، اهمیت آن­ها در مورد کارگزاران بسیار بیشتر است. ازجمله این رفتار وخصال ها که ایشان بدان­ها اشاره می­کنند عبارتند است از: تقوا، عدالت، رعایت حقوق مردم، امانت­داری، مداراکردن بامردم، فروتنی، شجاعت، قاطعیت در تصمیم­گیری.

ب: صفات مومنان: مؤمن کسی است که به خدا و انبیای الهی به­ویژه آخرین آن­ها حضرت محمد مصطفی (ص) و اوصیای آن حضرت، ائمه­ هدی (علیهم­السلام) ایمان داشته و در حدّ توان عامل به دستورات آخرین دین خدا باشد؛ و اگر گناهی از او سر زد سریعاً توبه نماید. برای مؤمنین بسته به قوّت ایمانشان در اعتقادات و میزان پایبندیشان به دستورات دینی در عمل، درجات فراوانی است که در کتب اخلاقی و عرفانی به آن­ها پرداخته می‏شود. به عبارت دیگر مؤمن یعنی مسلمان کامل؛ کسی که به تمام آن­چه خدا و پیامبر(ص) امر کرده است، تسلیم و پایبند باشد. خداوند مسیری را معین کرده که در ادامه­ی رسالت پیامبر (صلی الله علیه و اله) باید به آن مسیر ملتزم بود و تبعیت از امامت ائمه معصومین (علیهم­السلام) در ادامه رسالت پیامبر (ص) ملاک حق و باطل است و هر کسی در این مسیر قرار گیرد، مؤمن است و هر کسی در این مسیر نباشد، مؤمن نیست.

امام علی (ع) نیز، شاخصه­هایی ذکر کرده­اند که هر کدام از آن­ها می‌تواند برای ما ملاک مهمی باشد ازجمله آن‏ها: تسلیم بودن و یقین داشتن، و بردباری، از خدای عزوّجل راضی و مخالف هوای نفس خویش بودن، یاور دین و حامی مؤمنین و پناه مسلمین است

ج: روش به کارگیری نفس درخوبی­ها : انسان دلش می­خواهد خوب باشد ولی چگونه؟ این مشکل بسیاری از انسان­هاست. همه­ی خوبی‌ها، بدون«زیر پا گذاشتن نفس»، سرانجام از دست می‌روند. اگرانسان مبارزه با هوای‏نفس نکند، ممکن است تمام مهربانی‌ها و خوبی‌های او در خدمت هوای نفسش قرار گیرد.در واقع «نفس اماره بالسوء»، سوار او می­شود و از همه خوبی‌های انسان به نفع خودش استفاده می‌کند.

دشمن انسان، بدی‌های او نیست، دشمن انسان، رفتارهای بدِ او هم نیست، دشمن انسان، نفس او است.
نگرش انسان به نفس، باید نگرشی باشد که نسبت به «بدترین دشمن» خود دارد. این­که انسان، نفس را دشمن تلقی کند، کار بسیار دشواری است و نیاز به تلقین، تفکر و تأمل دارد و با اکتفا کردن به آگاهی حل نمی‌شود.

با توجه به مباحث مذکور ما در صددیم پس از کارهای مقدماتی مانند: تبیین شخصیت امام علی(ع) وحارث‏همدانی و نهج­البلاغه و اهمیت سخنان مولی(ع)، به محورهای سه­گانه­ی این نامه بپردازیم وآن را با استفاده ازدیگرسخنان امام علی (ع) و قرآن و قراین و شواهد دیگرتبیین نماییم، تا به این وسیله توانسته باشیم ضمن روشن نمودن یکی از متون مورد اعتبار اسلامی، به محتوای کلام امام علی (ع) پی برده و ابزار با ارزشی را برای هدایت جامعه؛ به ویژه نسل جوان در اختیار بگذاریم.

2-1- سوالات پژوهش

سؤال اصلی:

1-محتوای اصلی نامه امام علی (ع) به حارث همدانی چیست؟

سؤال­های فرعی:

1-زمینه­ نوشتن نامه امام علی (ع) به حارث­ همدانی چیست؟

2-محتوای نامه در باب اخلاق حکومتی چیست؟

3-صفاتِ مؤمن در نامه­ی امام علی (ع) چگونه ترسیم شده است؟

4-از دیدگاه امام علی (ع) چگونه می­توان نفس را به خوبی­ها وادار نمود؟

3-1- فرضیه های پژوهش

1-نوشتن این نامه به حارث همدانی ازسوی امام علی(ع) دارای زمینه هایی می باشد.

2- امام علی (ع) درباب اخلاق مدیریتی وحکومت بر جامعه مطالب مهمی در این نامه دارند.

3- برخی از صفات عالیه­ی مؤمن درنامه امام علی(ع) آمده است.

4- امام علی(ع) در این نامه دیدگاه و روش خاصی را برای وادارنمودن نفس به خوبی­ها ارائه نموده است.

4-1- پیشینه پژوهش

درباره­ی نهج­البلاغه و سخنان امام علی (ع)،کتاب­ها و شرح­های زیادی نوشته شده­است، که هر یک موضوعات مختلفی دارند و هر یک از زاویه­ای در دریای ژرف سخنان امام علی(ع) به مطالعه و پژوهش پرداخته­ اند.

شروح نهج­البلاغه مانند«پیام امام (ع)» نوشته آیت­الله مکارم شیرازی، « تنبیه الغافلین» نوشته­ی ملا­فتح­الله ‏کاشانی، «حدائق الحقایق» نوشته­ی سیدعلاء­الدین محمد گلستانه اصفهانی، «شرح نهج ­البلاغه» نوشته­ی ابن­میثم بحرانی و دیگر شروح به برخی از مبانی قرآنی نامه اشاره کرده ­اند، اما پیرامون موضوع حاضر به صورت مستقل و همه جانبه و به گونه­ای که ما درصدد آنیم کتابی نوشته نشده ­است.

5-1- حدود پژوهش

محدوده­ی پژوهش حاضر، نامه­ی امام علی (ع) به حارث­همدانی می­باشد که برای فهم آن از شروح معتبر نهج ­البلاغه و نیز آیات­قرآنی مربوطه وکتب اخلاقی ناظر به بحث استفاده خواهد­شد.

6-1- روش شناسی پژوهش

روش تحقیق این پایان نامه ، روش توصیفی – تحلیلی است و روش جمع­آوری مطالب، روش کتابخانه­ای و نرم‏افزاری و مراجعه به شروح نهج ­البلاغه و دیگر احادیث و قرآن می­باشد.

تعداد صفحه : 146

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09199970560        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید