دانلود پایان نامه ارشد : حـضـور فـردوسـی در شـاهـنامـه

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی 

عنوان : حـضـور فـردوسـی در شـاهـنامـه

دانشگاه علامه طباطبایی (ره)

پایـان نامه بـرای دریافـت درجـه کـارشـناسی ارشـد

رشته :

زبان و ادبیات فارسی

دانشکده :

پردیس آموزش های نیمه حضوری و تخصصی و علامه طباطبایی (ره)

عنوان :

حـضـور فـردوسـی در شـاهـنامـه

استاد راهنما :

جناب آقای دکتر میر جلال الدّین کزازّی 

استاد مشاور :

جناب آقای دکتر محمّد حسن حائری

استاد داور :

جناب آقای دکتر غلامرضا مستعلی پارسا

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

عنوان                                                                                                                    صفحه

پیشگفتار1
مقدمه7
نظرات دیگران درباره ی فردوسی و شاهنامه11
نگاهی کوتاه به افسانه های زندگی شاعر14
نام کنیه و تخلص شاعر18
زاد روز ، زاد سال18
زادگاه20
خانواده ، پایگاه اجتماعی ، باورهای دینی22
زبان فردوسی25
آثار فردوسی26
اهداف فردوسی از سرودن شاهنامه27
منابع فردوسی در سرودن شاهنامه31
سال شمار زندگی فردوسی و پنج دوره ی شاهنامه سرایی وی32
فصل اول : ارائه ی ابیات مورد نظر در شاهنامه  35
1. ستایش های فردوسی در شاهنامه36
1. 1 ستایش یزدان36
2.1 ستایش پیامبر در شاهنامه49
3.1 ستایش سلطان محمود در شاهنامه52
4.1 ستایش افراد دیگر56
5.1 ستایش شخصیت های درون شاهنامه  60
2 خرد و خردورزی62
عنوانصفحه
3. دادگری71
4. جلوه های نیکی و بدی78
5. دانش86
6. سخن و سخنوری88
7. در نکوهش آز91
8. بی اعتباری دنیا ، سرانجام انسانها و مرگ98
9. توجه به شادخواری127
10. براعت استهلال130
11. توجه دادن به نام نیک و فرار از ننگ138
12. توجه دادن به مکافات عمل141
13. بررسی دیگر موضوعات در کلام فردوسی144
14. دقیقی شاعر در کلام فردوسی155
15. بیان مسایل و موضوعات شخصی توسط فردوسی159
16. بیت های سرنام داستان ها165
17. سرآغاز کتاب167
فصل دوم : بررسی آماری و ارایه ی جدول و نمودار173
فصل سوم : نتیجه گیری و پیشنهاد196
پیوست اول : تحلیل و بررسی بیت های مورد نظر شاهنامه203
پیوست دوم : توضیح برخی واژگان به کار رفته درون متن335
کتابنامه339

چکیده :

فردوسی بزرگ در خلال رزم و بزم ، در فراز و فرود سلسله ها ، در مرگ پادشاهان و پهلوانان و قهرمانان داستان هایش و در هر جا که فرصت را مناسب می یابد ، یکسری قوانین حاکم بر افکار خویش را در قالب پند و اندرز ، نکوهش و ستایش و جملات دیگر بیان می دارد . موضوعاتی که فردوسی در این ابیات به آن ها می پردازد شامل : بی اعتباری دنیا ، مرگ، توصیه به شادخواری ، ستایش پروردگار ، ستایش سلطان محمود ، نکوهش آز ، توجّه به نام نیک و فرار از ننگ و بسیاری موضوعات دیگر می باشد . از آن جا که شناخت بخشی از شخصیت فردوسی در گرو بررسی این ابیات است و این ابیات تا امروز در تحقیق مستقلی بررسی نگردیده اند ، به عنوان موضوع این تحقیق قرار گرفته اند . 

کلید واژه :

فردوسی – شاهنامه –  بی اعتباری دنیا – مرگ – نیکی و بدی – افکار فردوسی – ستایش های شاهنامه   

پـیـشـگفتار

   امروز که کاخهای با شکوه ایران باستان به ویرانه ای مبدّل شده و غبار قرون و اعصار متمادی بر آن ها فرونشسته است ، بدون شکّ کاخِ بلندِ نظمِ فردوسی از همه ی کاخ های شاهان این سرزمین استوار تر است که از باد و باران و گردش آفتاب گزندی به آن نرسیده است .

بناهای آبـاد گـردد خراب                                  ز باران و از تابـش آفتاب

بنا کردم از نظم کاخی بلند                                  که از باد و باران نیابد گزند

ج 5 ب 3859 – 3860

   با قاطعّیت و یقین می توان گفت شاهنامه ی ارزشمند فردوسی تنها کاخ در خور ایران باستان است، چرا که بر تخت جمشید ، ایوان مدائن ، تیسفون و … گرد و غبار غربت و فراموشی نشسته است ، امّا  شاهنامه ی فردوسی به حقیقت احیاگر و حیات دهنده ی آن شکوه و عظمت و افتخار است .

   آن هنگام که فردوسی بزرگ قلم در دست گرفت و طی حدود سی و چند سال به نظم این کتاب با شکوه همّت گمارد ، فرهنگ و تمدّن بزرگ ایرانی در زیر پای ستوران و سپاهیان عرب و ترک در حال اضمحلال و نابودی بود ، پس اغراق نیست اگر ادّعا کنیم که در طی سال ها رنج مداوم ، قلم توانای او احیاگر آن همه شکوه و بزرگی بوده است .

   فردوسی بزرگ از آغاز حکومت کیومرث تا مرگ یزدگرد ساسانی ، یک دوره ی کامل  از تاریخ ایران را به نظم می کشد ، امّا او علاوه بر نظم داستان ها و روایات ملّی مربوط به تاریخ ایران ، یک دوره درس زندگی توأم با جوانمردی ، عدالت ، درستکاری و راستگویی به آدمی می آموزد در خلال رزم و بزم ، در فراز و فرود سلسله ها ، در به خاک افتادن پهلوانان و قهرمانان و در هر جا که فرصت را مناسب یابد ، خامه ی توانایش به پند و اندرز و حکمت ، صفحات کتاب ارزشمند خویش را مزّین می نماید .

   سخن درباره ی حکیم بزرگ توس « فردوسی » است . البته درباره ی او سخن گفتن و شنیدن هرگز ملال آور و تکراری نیست . چرا که شاهنامه ی فردوسـی گـرد و غـبار کهنگی بر نمی گیرد و هر بار که خوانده می شود ، برانگیزاننده ی احساسی نو در خوانندگان می شود. احساسات ملّت بزرگ ایران در روح شاهنامه نهفته است . چرا که فردوسی با خلق اثر بی نظیر خود درصدد برآمد که یک تنه با تمام مشکلات موجود به جنگ برخیزد . وی با مطالعه و تحقیق فراوان در فکر اصلاح وضعیت کشور خویش برآمد تا به زبان شعر حماسی نشان دهد که چه باید کرد تا بیگانگان بر این مردم سلطه نداشته باشند .

   فردوسی به تمام زمینه ها می اندیشید : نحوه ی درست کشور داری و برخورد درست پادشاهان با مردم ، پرداختن به اموری که انسان را مانع می شود تا به رستگاری دست یابد ، برحذر داشتن پادشاهان و مردم از حرص و آز و توصیه به خردورزی ، عبرت پذیری و تأمل در روزگار ، که در لابه لای داستان های شاهنامه وجود دارد ، مرگ و تقدیر آدمی و بسیاری مفاهیم اساسی دیگر که هیچکدام از نظر فردوسی پوشیده نمانده است . فردوسی هرگز پا از جاده ی انصاف فراتر ننهاده و اجازه نداده که احساسش حاکم بر سخنانش شود . به گفته ی یکی از پـﮋوهشگران : « طرحی که فردوسی در شاهنامه ریخته است مبتنی بر اصیل ترین نیازهای بشری است هم در بعد فردی هم در بعد اجتماعی . نه چندان خشک و زاهدانه و صوفیانه است که روح عمل و زندگی را بخشکاند و انسان را به زاویه های نمور و خلوت براند و سعادت را در تنهایی و انزوا بداند و نه چندان لجام گسیخته و بی پروا و چرب است که دل را بمیراند و احساس و لطافت و عشق را بپـﮋمراند . تعادلی بین احساس و خرد » (محبتّی ، 1379 : 251 )

   « فردوسی تمام هستی و موجویت خویش را بر سر احیای فرهنگ ایران نهاد و هرگز برای کمبود نان و آب به ناله و شکوه نپرداخت . » ( همان، 16 ) و همواره نگران جامعه و کشور خویش بود .

   همـان طور که هـومر 2500 سال است که مانده و از بین نمی رود ، فردوسی هم از بین نمی رود ، فردوسی برای تاریخ ، زبان و فرهنگ ایران و ایرانیان یک معجزه است . او حقایق را بیان کرده ، از دوره ای از تاریخ بشریت که در سرزمین ایران باستان اتفاق افتاده ؛ ایران باستانی که اکنون از بین رفته است .

   آن چه فردوسی میان ایرانیان رواج داد ، حس میهن دوستی و ایران گرایی است . پیام فردوسی برای ایرانیان ، پیام نور ، یزدان و خرد و مینوست . فردوسی قوانین اخلاقی خود را دارد ، قوانینی مانند خردوروزی ، نام نیک ، بزرگی نـﮊاد ، مردانگی و دلیری . درس هر عالِمی را با یکی دو بار خواندن می توان به اتمام رسانید ، امّا با هر بار خواندن شاهنامه، شاید فقط بتوان یکی از درس های فردوسی را با تمام وجود احساس کرد . راهبر ما در شاهنامه عشق و شور و مستی همراه با انسانیّت در معنی واقعی خود است .

   درباره ی فردوسی و شـاهـنامه ی سـترگش ، ایـرانیان فرهیخته و استادان طی قرن ها و سال های متمادی بسیار گفته اند و به حـقّ هم گفته اند که اگـر فردوسی شاهنامه را خـلق نمی کرد ، زبان فارسی شاید امروز وجود نداشت .

   « فردوسی ، نام و یاد و افسانه های قهرمانان ایرانی را جاودانی کرده است اما در این میان بزرگترین قهرمان خود او ، و با شکوه ترین حماسه کار و زندگی و رنج و روزگار خود  اوست.»  ( ریاحی ، 1372 : 6 ) شناخت ابعاد مختلف شخصیت فردوسی از مواردی است که باید به بهترین وجه مورد بررسی قرار گیرد و با توجّه به عدم وجود مأخذ معتبر در این زمینه ، شاید بهترین راه کشف و بازسازی شخصیت واقعی شاعر ، جدای از افسانه های گاه ضدّ و نقیض ، فقط از خلال شاهنامه امکان پذیر است زیرا فردوسی خارج از شاهنامه وجود واقعی ندارد .

   روشن است که فردوسی در شاهنامه راوی بخشی از تاریخِ باستانی ایران است ، وی برای سرودن اثر خویش از منابع مختلفی بهره برده است . فردوسی همه جا با دقّت و امانت قابل توجّهی به همه ی منابعی که از آن ها استفاده کرده اشاره می کند و در بیان مطالب آن کتابها کمال دقّت و امانت را رعایت می کند .

     امّا در بین ابیات شاهنامه به بیت هایی برمی خوریم که از زبان خود شاعر است ، یعنی فردوسی بزرگ در آن بیت ها راوی داستان نیست ، بلکه گوینده می باشد . این بیت ها گاهی در ابتدای داستان ها ، گاهی در میان داستان ها و گاهی نیز در پایان یک داستان می باشند.

   مطالعه ی تحقیقات و پژوهش هایی که تاکنون روی شاهنامه صورت گرفته ، نشان می دهد که این ابیات تاکنون موضوع تحقیق مستقلی نبوده است و به نحو شایسته یی به آن ها توجّه نشده است . این بیت ها دارای دو خصوصّیت ویژه هستند ، اوّل اینکه اگر این بیت ها را از متن داستان ها جدا کنیم لطمه ای به موضوعات و روند منطقی داستان ها وارد نمی شود، دوم این که این ابیات از زبان هیچ یک از شخصیت های داستان ها نیست و ما با خواندن شاهنامه متوجّه می شویم که این بیت ها دقیقاً جایی هسـتند که خـواننده صـدای شاعـر را می شنود،  فردوسی در این ابیات انسان ها را به دادگری ، خردورزی ، دوری از حرص و آز و … دعوت می کند ، گاهی نیز در این بیت ها از مسائل و مشکلات شخصی خود صحبت می کند،‌گاهی نیز به مدح و ستایش و دیگر موضوعات می پردازد. این بیت ها ناب ترین منبع برای شناخت فردوسی بزرگ است و موضوع اصلی این تحقیق ، بررسی این بیت ها می باشد.

    مشکلات و مسائلی که در این رهگذار موجود بود ، یکی نو و تازه بودن موضوع تحقیق و نبودن منبع خاصی که بتواند چراغی فرا راه پژوهشگر باشد و همچنین حجم زیاد شاهنامه و از دیگر مسائل و مشکلات ، مسائل شخصی پژوهشگر از قبیل کم بودن زمان ، نداشتن فراغت کافی از شغل و مسائل جاری زندگی ، برای پرداختن بهتر به موضوع و همچنین بضاعت اندکِ  دانشِ پـﮊوهشگر می باشد ، و اگر نبود همراهی و یاوری استادان نام آور و دلسوزی مانند جناب آقای دکتر کزازّی ، و جناب آقای دکتر حائری هرگز جرأت دست بردن به این موضوع وجود نداشت .

   روش کار در این تحقیق به این ترتیب است که ابتدا کلّ کتاب شاهنامه به عنوان اصلیترین منبع تحقیق مطالعه شده و تمام بیت های مورد نظر از متن جدا شده ، سپس بیت ها به صورت موضوعی طبقه بندی شده اند . 

   این تحقیق در یک مقدمه و سه فصل و دو پیوست تنظیم شده است . در مقدمه سخنانی کوتاه درباره ی فردوسی و شاهنامه ، موضوع و پیشینه ی تحقیق و دیگر موضوعات مختلف گفته می شود.

   فصل اوّل شامل طبقه بندی موضوعی ابیات مورد نظر که از شاهنامه استخراج گردیده است. ذکر این نکته ضروری به نظر می رسد که اگر بخواهیم در شاهنامه تحقیق کنیم باید این نکته را در نظر داشته باشیم که شاهنامه عبارت است از تاریخ اقوام ایران باستان از عهد کیومرث تا مرگ یزدگرد . این گستره ی وسیع زمانی و مکانی ایجاب می کند که افکار و فرهنگ این دوره عظیم تاریخی در آن نمایان شود . بنابراین طبیعی است که عقاید مذهبی آن زمان اعّم از اندیشه های زردشتی، مانوی ، مسیحیت و حتی آیین مهر پرستی در آن نمود داشته باشد . از طرفی دیگر شاهنامه چهار قرن بعد از اسلام تحریر شده است و طبعاً تحت تأثیر اسلام هم هست و چون خود فردوسی شیعه است این مسأله نمایان تر می شود ، بنابراین فردوسی شاهنامه را تحت تأثیر فرهنگ و آثار ایران پیش از اسلام و تطبیق و عجین ساختن آن با ایران بعد از اسلام و عقاید دین اسلام سروده است ، لذا در این پایان نامه قبل از ذکر ابیات مورد نظرِ مربوط به هر موضوع  ، درباره ی آن موضوع از عقاید ایرانیان پیش از اسلام که در آثاری از قبیل اوستا ، گاتها و یشتها می باشد ، آورده شده است ، همچنین آیات قرآن و احادیث ائمه و بزرگان مطالبی ذکر می شود ، سپس بیت های هر موضوع ارائه می شود .

فصل دوم تحقیق ، ارائه جداول و نموارهای آماری در تحقیق می باشد .

فصل سوم این تحقیق شامل نتیجه گیری و پیشنهادها می باشد .

    در پایان نیز دو پیوست و فهرست منابع و مأخذ مورد استفاده در این تحقیق ذکر گردیده است . پیوست اوّل بررسی سیر سخنان فردوسی در شاهنامه بدون در نظر گرفتن موضوع ابیـات می باشد . در این پیوست از ابتدای پادشاهی کیومرث تا پایان شاهنامه ، یک دوره به بررسی و تحلیل سخنان فردوسی پرداخته شده است .

   پیوست دوم شامل توضیح برخی از واژگان درون متن می باشد .   

در اینجا ذکر چند نکته ضروری به نظر می رسد :

  1. شاهنامه ی منبع در این تحقیق ، نامه ی باستان کزازّی می باشد . لذا در پایان هر بیت فقط جلد و شماره ی بیت ذکر می شود .
  2. در تحقیق به بعضی ابیات برمی خوریم که برای چند مورد یا موضوع به عنوان استشهاد ذکر شده اند ، این امر به این علّت است که بعضی ابیات شاهنامه به علّت تبحّر و استادی فردوسی چندین بار معنایی دارند و در هر مورد می توان نکته ی اخلاقی خاصی را از آن استنباط نمود .
  3. در پیوست اوّل ، تمام سخنان فردوسی از آغاز پادشاهی کیومرث تا پایان شاهنامه ، بدون در نظر گرفتن موضوع بیت ها بررسی شده اند . 

در پایان این پیشگفتار کوتاه بار دیگر، از زحمات بی شائبه و راهنمایی های استادانه ی جناب آقای دکتر میرجلال الدّین کزازّی و جناب آقای دکتر محمّد حسن حائری نهایت تشکّر و قدردانی را دارم واز آستان مقدّس پروردگار برای این دو سرمایه ی گرانقدر علم و ادب کشور سلامتی و عمر دراز طلب می نمایم .

تعداد صفحه :353

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09199970560        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید