دانلود پایان نامه ارشد رشته جغرافیا:نقش ساماندهی بافت های فرسوده در توسعه پایدار شهر اردبیل

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته جغرافیا گرایش برنامه ریزی شهری

با عنوان : نقش ساماندهی بافت های فرسوده در توسعه پایدار شهر اردبیل

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت

دانشکده علوم انسانی

گروه آموزشی جغرافیا

پایان نامه تحصیلی جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد       

   رشته: جغرافیا گرایش برنامه ریزی شهری

عنوان:

نقش ساماندهی بافت های فرسوده در توسعه پایدار شهر اردبیل

(مطالعه موردی : محله عالی قاپو اردبیل)

استاد راهنما :

دکتر اکبر معتمدی مهر

استاد مشاور :

دکتر تیمور آمار

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                    صفحه

فصل اول: کلیات تحقیق

1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………. 2

1-1-بیان مساله………………………………………………………………………………………………………. 2

1-2- سوالات اصلی پژوهش……………………………………………………………………………………… 4

1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش……………………………………………………………………………….. 4

1-4- اهداف پژوهش……………………………………………………………………………………………….. 5

1-5- پیشینه پژوهش……………………………………………………………………………………………….. 6

1-6 – فرضیه های پژوهش……………………………………………………………………………………….. 12

1-7- نوع و روش پژوهش……………………………………………………………………………………….. 13

1-8- محدوده مورد مطالعه………………………………………………………………………………………… 13

1-8-1- محدوده مرکزی و تاریخی شهر اردبیل………………………………………………………………. 13

1-9- روش و ابزار گردآوری اطلاعات………………………………………………………………………… 18

1-10-روش تجزیه و تحلیل اطلاعات و جامعه آماری و روش نمونه گیری ………………………….. 19

1-11- مفاهیم، تعاریف و واژه ها………………………………………………………………………………… 21

1-11-1- توسعه پایدار شهری……………………………………………………………………………………. 21

1-11-2- بافت فرسوده شهری…………………………………………………………………………………… 22

1-11-3- معیارهای پایداری شهری……………………………………………………………………………… 22

فصل دوم: ادبیات و مبانی نظری تحقیق

2- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………. 25

2-1- مفاهیم، اهداف و اصول توسعه پایدار شهری و پایداری…………………………………………….. 29

2-1-1- پیدایش واژه توسعه پایدار………………………………………………………………………………. 33

2-1-2- مولفه ها و شاخص های توسعه پایدار……………………………………………………………….. 33

2-1-3-اهداف توسعه پایدار………………………………………………………………………………………. 37

2-1-4-توسعه پایدار شهری………………………………………………………………………………………. 39

2-1-5-مفهوم پایداری شهرها در اندیشه متفکرین…………………………………………………………… 41

2-2- فرسودگی، زمینه ها و فرایندها شکل گیری بافت های فرسوده و گونه های مداخله کننده در         بافت های فرسوده 42

2-2-1-مفهوم بافت فرسوده………………………………………………………………………………………. 42

2-3- شاخصهای پایداری در بافت فرسوده محله عالی قاپوی اردبیل……………………………………. 44

2-3-1- شاخصهای کالبدی(A)………………………………………………………………………………….. 44

2-3-2- شاخص های اقتصادی(B)…………………………………………………………………………….. 46

2-3-3- شاخص های اجتماعی(C)…………………………………………………………………………….. 48

2-3-4- شاخص های زیست محیطی(D) ……………………………………………………………………. 51

2-4-گونه های مداخله در بافت­های فرسوده………………………………………………………………….. 53

2-4-1-ویژگی های عمومی بافت های فرسوده………………………………………………………………. 53

2-4-2 -بهسازی   …………………………………………………………………………………………………. 57

2-4-3- نوسازی   ………………………………………………………………………………………………… 58

2-4-4- بازسازی……………………………………………………………………………………………………. 58

فصل سوم: شناخت محدوده مورد مطالعه

3- محدوده و موقعیت بافت تاریخی شهر اردبیل…………………………………………………………… 62

3-1- جغرافیای عمومی استان اردبیل و شهر اردبیل…………………………………………………………. 62

3-1-2- موقعیت شهر اردبیل…………………………………………………………………………………….. 62

3-1-3- علل و عوامل پیدایش شهر اردبیل…………………………………………………………………… 63

3-1-4- وجه تسمیه شهر اردبیل…………………………………………………………………………………. 64

3-1-5- ویژگی های توپولوژیک شهر اردبیل…………………………………………………………………. 64

3-2- بررسی ساختار و ویژگی های اقلیمی…………………………………………………………………… 65

3-2-1- اقلیم………………………………………………………………………………………………………… 65

3-1-2- عناصر اقلیمی…………………………………………………………………………………………….. 66

3-3- منابع آب و شرایط آب وهوایی و بارندگی استان اردبیل……………………………………………. 69

3-3-1- بارندگی سالیانه……………………………………………………………………………………………. 71

3-3-2- دمای هوا…………………………………………………………………………………………………… 73

3-4- تعاملات بین بافت تاریخی و جدید شهر اردبیل……………………………………………………… 74

3-4-1- تعاملات اجتماعی………………………………………………………………………………………… 74

3-4-2-تعاملات کالبدی و ساختاری……………………………………………………………………………. 75

3-4-3-تعاملات فرهنگی………………………………………………………………………………………….. 76

3-4-4-تعاملات اقتصادی…………………………………………………………………………………………. 77

3-5- شناخت و معرفی ساختار قدیمی شهر تاریخی……………………………………………………….. 78

3-5-1- برداشت کلی کاربری اراضی و بررسی میزان پراکنش، نقش و عملکرد کاربری‌های محله‌ای شهری و فراشهری در محدوده بافت تاریخی و لبه بیرونی آن…………………………………………………………………………. 78

3-6-بافت تاریخی………………………………………………………………………………………………….. 83

3-7- مدل تحلیل سوات(SWOT)و نرم افزارEXPERT CHOICE……………………………… 85

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده‌ها و یافته‌ها

4- 1- نتایج و یافته های تحقیق …………………………………………………………………………………. 91

4-1- تحلیل پرسشنامه……………………………………………………………………………………………… 97

4-1-1- جداول توصیفی و نمودارها…………………………………………………………………………… 97

4-2- ویژگی های توصیفی کالبدی………………………………………………………………………………. 120

فصل پنجم: جمع بندی، نتیجه گیری و ارائه پیشنهادات

5- تجزیه و تحلیل و نتیجه‌گیری ……………………………………………………………………………… 129

5-1- فرضیه اول ……………………………………………………………………………………………………. 130

5-2- فرضیه دوم …………………………………………………………………………………………………… 130

5-3- فرضیه سوم …………………………………………………………………………………………………… 131

5-4- بررسی شاخص های اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی و کالبدی در محله عالی قاپو……… 131

5-4-1- شاخص کالبدی ………………………………………………………………………………………….. 131

5-4-2- شاخص اقتصادی ………………………………………………………………………………………. 132

5-4-3- شاخص اجتماعی ……………………………………………………………………………………….. 133

5-4-4- شاخص زیست محیطی ………………………………………………………………………………… 134

5-4-5- بررسی امتیازدهی هر چهار شاخص اصلی با هدف دست یابی به توسعه پایدار …………. 134

5-5- راهکارهای دست یابی به توسعه پایدار………………………………………………………………… 135

منابع و ماخذ………………………………………………………………………………………………………….. 137

ضمایم………………………………………………………………………………………………………………….. 140
چکیده انگلیسی ……………………………………………………………………………………………………… 144

چکیده

توسعه پایدار از جمله مفاهیمی است که چند دهه ای است با توجه به تأثیرات منفی و گاه جبران ناپذیر طرح های توسعه ،در مجامع جهانی مورد توجه جدی قرار گرفته است.می توان گفت که بهسازی و نوسازی با هدف های توسعه پایدار هماهنگی فراوانی دارد. در این میان شهر اردبیل با داشتن پیشینه تاریخی کهن و دارا بودن ارزشهای مذهبی و فرهنگی ، محیطی و گردشگری از آن دسته از شهرهایی است. که نمی توان بی اعتنا از کنار فرسودگی بخش های مرکزی و میانی با وسعتی حدود 536 هکتار و محجور ماندن فضاها و مجموعه های ارزشمند آن گذشت. در پژوهش حاضر با استفاده از روش تحلیلی و پژوهشی –کتابخانه ای با طرح پرسشنامه با هدف شناسایی شاخص های توسعه پایدار شهری و بررسی میزان تطبیق طرح بهسازی و بازسازی بافت های فرسوده اطراف بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی که در محله عالی قاپو واقع شده است، به نتایجی دست یافته ایم که در درجه اول توجه به عنصر مشارکت به عنوان یکی از ابزارهای مهم در ساماندهی بافت فرسوده در جهت توسعه پایدار از ضروریت های اساسی می باشد.با تحلیل پرسشنامه و تحلیل شاخص ها با استفاده از نرم افزارهای EXELوEXPERTCHOICE مهمترین راهکارهای دستیابی به توسعه پایدار در بافت فرسوده محله ی شیخ صفی(عالی قاپو) شامل موارد ذیل شد:برنامه ریزی ها مشارکتی، عدالت اجتماعی و آموزش به ساکنان در جهت ارتقای سطح اجتماعی، توجه به ویژگی های اقتصادی- اجتماعی ساکنان در برنامه ریزی ها، اشتغال زایی درجهت رفع بیکاری ساکنان محله، حس اعتماد و همکاری بین مردم و مسئولان شهری، نگرش جامع به طرح نوسازی و بهسازی، توجه به خط آسمان بافت، ساخت و سازهای جدید باید بخشی از تداوم سنت‌های شهر و محیط‌های شهری، توجه به سلسله مراتب فضاها و دسترسی‌ها، توجه به امنیت عناصر باز شهری. توجه به موارد ذکر شده می تواند ساماندهی بافت فرسوده ی محله ی شیخ صفی را در راستای توسعه پایدار سوق دهد.

کلید واژه : شاخص پایداری، محلات فرسوده، شهر پایدار، مشارکت مردمی ، اردبیل

1- مقدمه

فرسودگی یکی از مهمترین مسائل مربوط به فضای شهری می باشد که باعث بی­سامانی، عدم تعادل و ایجاد اغتشاش منظر شهری می شود . که به زدودن خاطرات جمعی و افول حیات شهری کمک می کند. بر این اساس ساماندهی بافت با ارزش و تاریخی شهر به دلیل ارزشهای نهفته در آن و توجه به بافت های فرسوده آن می تواند در ارتقا کیفی محیط و سرزندگی فضای شهری را که در گذشته داشته مجدداً احیا شود. افزایش شهرنشینی و بروز معضلات زیست محیطی در دهه های پایانی قرن بیستم، توسعه پایدار شهرها را پیشروی متخصصان و صابنظران مسائل شهری و معماری قرار داده است. با توسعه روزانه و شهری شدن زندگی بشر مفاهیم مربوط به توسعه پایدار به این حیطه وارد شده و توسعه پایدار شهر محصول نگاههای جدید به عدالت اجتماعی، فضایی و محیطی نسبت به شهر است. توسعه پایدار آن است که نیازهای انسان امروز را برآورده می کند، بدون اینکه توانایی نسلهای آینده را برای دستیابی به آرزوها و نیازهایشان از بین ببرد. باید توجه داشت که پایداری مجموعه ای از وضعیت هاست که در طول زمان دوام دارد و توسعه فرایندی است که طی آن پایداری می تواند اتفاق بیفتد. وجود رابطه و پیوند قوی میان برنامه ریزی شهری و ایجاد یک چارچوب توسعه پایدار اقتصادی – اجتماعی در این زمینه تأثیر بسیاری دارد. این تحقیق تلاش می کند با شناخت مسائل مربوطه به(بافت)فرسوده شهر اردبیل و محله بافت قدیم عالی قاپو و معرفی دقیق آن به زوایای پنهان وناشناخته آن پی ببرد. در ادامه با استفاده از تکنیک های برنامه ریزی راهبردی و اصول و کابرد اصول توسعه پایدار، به شناخت مسائل و مشکلات این بافت پرداخته و درنهایت راه حل های منطقی را مبتنی بر برنامه ریزی راهبردی و اصول توسعه پایدار برای حل این مسائل ارائه می دهد.

1-1-بیان مساله

بیش از چند دهه است که محله های قدیمی شهری به فراموشی سپرده شدهاند. بسیاری از بافتهای سنتی که زمانی مایه افتخار شهرها بودند بیش از پنجاه سال است که در حال فرسایش رها شدهاند. تقریباً تمامی جمعیت این مناطق جابجا شده و میراث تاریخی، فرهنگی و اجتماعی ویژه محله های مختلف یا منقرض شده و یا در حال انقراض اند. تنها اندکی از بناها که به سختی به روی پا ایستادهاند به یادگار مانده اند و یادآور معماری و شهرسازی گذشته اند. هرچند که حرکت هایی پراکنده در سا لهای اخیر در بهسازی و مرمت بناهای ارزنده به چشم می خورد. اما،حساسیت ها هر چه کمتر شده و هم در میان مسئولان و هم در میان مردم حدود زیادی مصونیت ذهنی ایجاد شده است. طرحهای جامع،طرحهای تفضیلی، و ضوابط منطقهای در اهداف پیش بینی شده شکست خورده اند. در مناطق مرکزی و محله های قدیمی شهرها، نه تنها گذار از سنت به تجدد تحقق نیافته، بلکه با مقاومت سرسختانه این مناطق در مقابل مظاهر تجدد، عملاً هیچ گونه بهسازی و مرمتی نیز صورت نگرفته است.در نتیجه پیامدهای طراحی و، ضوابط ساختوساز به صورت مانعی بزرگ، به فرسایش روز افزون بافتهای سنتی انجامیده است(ربیع، 1382ص 102).

فقدان مدیریتی مسئول که بتواند این بافت ها را باتغییرات سریع ساختاری و کارکردی جدید مبتنی با توسعه پایدار در شهرها هماهنگ سازد، آنها را در تنگنای عدم قابلیت و عدم انطباق با نیازهای جدید گرفتار می آورد. به همین جهت این بافت ها نه تنها جمعیت اصیل و بومی خود را از دست داده اند بلکه به دلیل عدم تمایل به سرمایه گذاری در راستای بهسازی و نوسازی آنها، زمینه را جهت استقرار مهاجرین(بویژه مهاجرین روستایی)و اقشارکم درآمدی که ناگزیر به سکونت در ارزانترین محلات شهری می باشند فراهم آورده است(رهبان، 1388،ص 4).امروزه بافت فرسوده شهری در اکثر شهرهای جهان و ایران به یکی از چالش های جدی در برنامه ریزی و مدیریت شهری تبدیل شده اند که سالانه هزینه زیادی را به شهرداری ها تحمیل می نماید. اکثر شهرهای قدیمی ایران از جمله شهر اردبیل دارای بخشهای فرسوده ای هستند که نیازمند نوسازی و بهسازی جهت کارآمد شدن می باشند.

برای واکاوی دقیق مسأله،محله عالی قاپو شهر اردبیل را بعنوان یکی از محلات قدیمی که دارای بافت فرسوده نسبتا زیاددی می باشد به عنوان مکان مورد مطالعه انتخاب کردیم. محله بافت قدیم عالی قاپو در مرکز شهر واقع شده است . برای دستیابی به ضرورت ها، اهداف و رو شهای مناسب ساماندهی، ابتدا لازم است،که خصایص و مسائل اصلی بافت قدیم شهر که محله عالی قاپو را دل خود دارد، موشکافی شود. این محله با مسائلی از قبیل فرسودگی کالبدی بافت، عرض معابر کم، عدم توجه به مشارکت و همکاری ساکنین در اجرای طرح بهسازی مصوب، فرهنگ ساکنین بافت، مشکلات اقتصادی ساکنین بافت و… که زمینه ساز تعارض های دیگر شده است. بویژه برخورد نابرابر مدیریت شهری در ارائه امکانات و خدمات به فرسودگی بیشتر این بافت کمک کرده است.این تحقیق تلاش می کند با شناخت مسائل مربوطه به(بافت)فرسوده شهر اردبیل و محله بافت قدیم عالی قاپو و معرفی دقیق آن به زوایای پنهان و ناشناخته آن پی ببرد. در ادامه با استفاده از تکنیک های برنامه ریزی راهبردی و اصول و کابرد اصول توسعه پایدار، به شناخت مسائل و مشکلات این بافت پرداخته و درنهایت راه حل های منطقی را مبتنی بر برنامه ریزی راهبردی و اصول توسعه پایدار برای حل این مسائل ارائه می دهد.

 1-2- سوالات اصلی پژوهش

مشکلات اصلی بافت فرسوده شهری محله عالی قاپوی اردبیل چیست؟

راه حل هایی برای رفع مشکل این بافت با استفاده از رویکرد اصول توسعه پایدار برای ساماندهی بافت های فرسوده وجود دارد؟

1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش

بافت های فرسوده به علت گذشت زمان و عدم سرمایه گذاری لازم در نگهداری و از آنها با ویژگی های خاصی مواجه هستند که شامل موارد ذیل می باشد. عدم دسترسی به درون بافت، فقدان تاسیسات زیر بنایی مناسب، مشکلات زیست محیطی و بالا بودن حجم آلودگی،کمبود امکانات گذران اوقات فراغت، فقر و محرومیت، آسیب پذیری در برابر زلزله، سرانه کم خدمات، جمعیت زیاد(تراکم بالای جمعیت)،تراکم ساختمانی کم دوام، ناامنی و معضلات اجتماعی (عندلیب، 1385،ص 2 ). مراداز فرسودگی، ناکارآمدی و کاهش کارایی یک بافت نسبت به کارامدی سایر بافتهای شهری است(رییع،1383،ص 8). این بافت ها، به معضلی برای تصمیم گیران، مدیران و مردم شهرهای تاریخی بدل شده است. در این بافت ها،ارزش های نهفته فرهنگی و مدنی کشور، در تگنای عدم قابلیت بافت برای انطباق با نیازهای زندگی جدید قرارگرفته است(ربیع، 1383،ص 21 ).در اردیبهشت ماه سال 1385،شورایعالی شهرسازی برای شناسایی این محدوده ها سه شاخص با مفاهیم زیر تعریف کرد. ریزدانگی: بلوکهای شهری که بیش از 50 درصد قطعات آنها مساحتی زیر200 متر داشته باشند. نفوذناپذیری: بلوکهای شهری که بیش از 50 درصد معابر آنها عرض کمتر از ششمتر را داشته باشند.ناپایداری: بلوکهای شهری که بیش از 50 درصد ابنیه آنها فاقد سیستم سازه ایمی باشند(حناچی، 1382، ص 151). با بررسی بافت فرسوده و مسئله دار شهری و وجود اشتراک و افتراق آنها از یکدیگر چهار گونه مختلف از این نوع بافت ها با ماهیت کاملا متفاوت قابل تشخیص می باشد. 1- بافت قدیمی فرسوده(ارزشمند و فاقد ارزش) 2-بافت میانی فرسوده 3-بافت جدید فرسوده 4-بافت روستایی و حاشیه ای فرسوده.

بافت فرسوده محله ی عالی قاپوی اردبیل نیز همچون سایر بافت های فرسوده موجود در کشورمان از ویژگی های ذکر شده برای بافت های فرسوده برخوردار است که نیازمند توجه با رویکردهای اساسی احیا و نوسازی بافت های فروسوده می باشد. یکی از این رویکردهای اساسی و منطقی در این زمینه توجه به رویکرد توسعه پایدار برای بهسازی و نوسازی این بافت هاست، که در این زمینه توجه به رویکردهای مانند مشارکت اجتماعی ساکنان، کیفیت و محیط زندگی، استفاده از مواد و مصالح بومی برای بهسازی و احیای این بافت ها، تونمندسازی،…از اولویت و ضرورت هاست که در این تحقیق سعی گردیده است این شاخصه های مهم اصول توسعه پایدار بررسی گردد.

1-4- اهداف پژوهش

با توجه به نیازهای اساسی و ضروری در زمینه نوسازی عملکردی و فعالیتی و کالبدی در بافت فرسوده محله عالی قاپو از یک طرف و مسائل و مشکلات کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و کیفی آن از سوی دیگر، محتوا و هدف اصلی این تحقیق شناخت و طبقه بندی معیارها و شاخص های اصول توسعه پایدار در بهسازی و نوسازی این بافت و تدوین پیشنهادهایی به منظور بهسازی این محله با استفاده از رویکرد ها و اصول توسعه پایدار در شهر است.

به منظور رسیدن به این رویکرد مشخص و کاربردی، عوامل و معیارهای توسعه پایدار، عوامل مربوط به بهسازی و احیای بافت های فرسوده همچون توجه به توانمندسازی و مشارکت اجتماعی ساکنان، استفاده از مواد و مصالح بومی، توجه به محیط و کیفیت زندگی و … را بیشتر مورد توجه قرار داده است. با توجه به عوامل و شاخص ها و مطالعات نظری می توان اهداف تحقیق را به صورت زیر تدوین کرد:

1-بررسی و شناسایی عوامل موثر بر بهسازی و احیای بافت های فرسوده شهری با توجه به رویکردهای توسعه پایدار و کاربردی کردن این عوامل و رویکردها.

2-تعیین شاخص و معیارهای رویکرد توسعه پایدار در بهسازی و احیای بافت های فرسوده در بافت فرسوده محله ی عالی قاپوی اردبیل.

3-بررسی و سنجش معیارهای کالبدی، محیطی، اجتماعی و اقتصادی در بهسازی بافت فرسوده ی محله عالی قاپوی اردبیل.

تعداد صفحه :161

قیمت : چهارده هزار تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود به شما نشان داده می شود

و به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09124404335        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید