دانلود پایان نامه ارشد : ساخت آغاز‌گر-پایان ‌بخش در کتابهای درسی کودکان

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی 

گرایش :  زبان شناسی

عنوان : ساخت آغاز‌گر-پایان ‌بخش  در کتابهای درسی کودکان

دانشگاه علامه طباطبایی 

ساخت آغاز‌گر-پایان ‌بخش  در کتابهای درسی کودکان

و ارتباط آن با درک خواندن: نگرشی نقشگرا

رشته: زبان شناسی

  مقطع: کارشناسی ارشد

نام ونام خانوادگی دانشجو:  بنفشه مسگری

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده:

در دستور نظام­مند نقشی هلیدی اعتقاد بر این است که ماهیات زبان مبتنی است بر نیاز به ارتباط، به همین جهت شناخت زبان در گرو بررسی کارکردهای آن است. در این رویکرد سه لایه معنایی برای هر بند در نظر گرفته می­شود. در پژوهش حاضر سعی بر آن است تا، با استفاده از این رویکرد، آن لایه معنایی که اصطلاحاً فرانقش متنی خوانده می‌شود در کتاب درسی دبستان مورد بررسی قرار گیرد. در این راستا نخست به تحلیل آغازگر/پایان­بخش جملات کتاب درسی پرداخته، و سپس نحوه توزیع و تکرار آغازگرها و پایان­بخش­ها مورد کنکاش قرار می­گیرند. پس از استخراج الگوهای تکرار با انجام آزمونی به بررسی میزان تاثیر این الگوهای ساخت آغازگر/پایان­بخش می­پردازیم و در پی یافتن جوابی برای این سوال خواهیم بود که آیا ارتباطی معنادار میان این الگوها با درک خواندن دانش­آموزان وجود دارد یا خیر.

فهرست مطالب
عنوانصفحه
1- فصل یک: مقدمه…………………………………………..1
1-1- درآمد…………………………………………………………………………………………………………………….                                                                                      2
1-2- موضوع مورد بررسی …………………………………………………………………………………………….4
1-3- هدف پژوهش………………………………………………………………………………………………………..5
1-4- اهمیت پژوهش……………………………………………………………………………………………………..6
1-5- سؤال­ها و فرضیه­های پژوهش………………………………………………………………………………6
1-6- روش­شناسی تحقیق………………………………………………………………………………………………6
1-7- سازمان­بندی پایان نامه ………………………………………………………………………………………….7
1-8- کلیدواژه­ها ……………………………………………………………………………………………………………7
2- فصل دو: پیشینه مطالعات…………………………………………………………………………………………10
2-1- درآمد…………………………………………………………………………………………………………………….11
2-2- نهاد-گزاره و مبتدا-خبر نزد پیشینیان…………………………………………………………………11
2-3- نهاد-گزاره و مبتدا-خبر در دستور سنتی…………………………………………………………….13
2-4- مبتدا- خبر در زبان­شناسی نقش­گرا…………………………………………………………………….16
2-4-1- متسیوس…………………………………………………………………………………………………………..16
2-4-2- هلیدی ……………………………………………………………………………………………………………..20
2-4-3- بررسی­ ساخت مبتدا-خبر در زبان فارسی……………………………………………………..21
3- فصل سه: چارچوب نظری…………………………………………………………………………………………29
3-1- درآمد…………………………………………………………………………………………………………………….30
3-2- دستور نظام­مند نقش‌گرای هلیدی……………………………………………………………………….32
3-2-1- فرانقش­ها………………………………………………………………………………………………………….37
3-2-1-1- فرانقش بینافردی…………………………………………………………………………………………38
3-2-1-2- فرانقش تجربی……………………………………………………………………………………………..42
3-2-1-3- فرانقش متنی……………………………………………………………………………………………….48
3-2-1-3-1- آغاز‌گر- پایان‌بخش………………………………………………………………………………….50
3-2-1-3-1-1- آغازگر در بندهای اخباری………………………………………………………………….52
3-2-1-3-1-2- آغازگر در بندهای غیر اخباری…………………………………………………………..53
3-2-1-3-1-3- آغازگر متنی، بینافردی و موضوعی…………………………………………………….57
3-2-1-3-1-4- آغازگر برخی ساخت های آغازگر- پایان‌بخشی خاص……………………….60
3-2-1-3-1-5- آغازگر در بندهای مجهول………………………………………………………………….62
3-2-1-3-1-5- آغازگر در بندهای مرکب……………………………………………………………………63
4- فصل چهار: تحلیل داده­ها………………………………………………………………………………………….64
4-1- درآمد……………………………………………………………………………………………………………………65
4-2- روش پژوهش ……………………………………………………………………………………………………….65
4-3- جامعه آماری ………………………………………………………………………………………………………..66
4-3-1- روش نمونه­گیری …………………………………………………………………………………………….66
4-4- ابزار پژوهش …………………………………………………………………………………………………………67
4-5- روش اجرای آزمون ………………………………………………………………………………………………67
4-6- بررسی داده­ها………………………………………………………………………………………………………..108
4-7- نتیجه­گیری ………………………………………………………………………………………………………….112
5- فصل پنج: خلاصه و نتیجه­گیری……………………………………………………………………………….114
5-1- خلاصه پژوهش……………………………………………………………………………………………………..115
5-2- محدودیت های پژوهش………………………………………………………………………………………..116
5-3- دست­آوردها ………………………………………………………………………………………………………….117
5-4- پیشنهادها……………………………………………………………………………………………………………..117
کتابنامه…………………………………………………………………………………………………………………………….119
واژه­نامه فارسی-انگلیسی…………………………………………………………………………………………………122
واژه­نامه انگلیسی-فارسی…………………………………………………………………………………………………131

فصل اول:

مقدمه

درآمد

«تمامی نمودهای زبانی انسان موضوع علم زبان­شناسی را می­سازد.» این جمله را فردینان دو سوسور (1382]1916[: ص 10) در نخستین نقطه­های آغاز آنچه زبان­شناسی نو نامیده شد بیان می­کند. از زمانی که این زبان­شناس سوییسی در درس­گفتارهای خود پایه­هایی برای علمی نو زاده را بنا نهاد تا امروز که زبان­شناسی یکی از دقیق­ترین و معتبرترین رشته های حوزه علوم انسانی به حساب می­آید بحث­هایی بسیار بر سر همین یک جمله ساده درگرفته است. از طرفی این پرسش مطرح است که نمود زبان انسانی چیست؟ آیا صرفاً آواهای تولید شده یا خطوط ثبت شده بر کاغذ هستند که قرار است موضوع بررسی قرار گیرند یا مسائلی فراتر از این­ها نیز وجود دارند؟ سؤال اساسی دیگر این است که اصولاً نحوه و روش بررسی زبان چیست؟

دبیرمقدم (1383: ص9) به وضوح از سه رویکرد و نگرش مسلط در این رشته سخن گفته و متذکر می­شود که این سه نگرش در واقع سه رویکرد متفاوت به زبان هستند و از سه منظر مختلف زبان را تعریف کرده و مورد مطالعه قرار می­دهند.

بدین­سان باید گفت حداقل سه رویکرد عمده به مسئله زبان وجود دارد که در تبیین ماهیت زبان، چیستی نمودهای زبانی و روش مطالعه زبان با یکدیگر تفاوت­ها و یا حتی تقابل­هایی دارند. اما باید گفت تمام این تلاش­های علمی که در چارچوب­های مختلف و با اتخاذ رویکردهای متفاوت انجام می­شوند همگی یک هدف دارند و آن شناخت زبان است.

در این میان باید به این نکته توجه نمود که تحقیقات مربوط به زبان فارسی برای ما فارسی­زبانان اهمیت ویژه­ای دارد. زبان فارسی هم به عنوان گنجینه­ای ملی که از گذشتگان به ما رسیده و هم به عنوان زبانی وحدت­بخش در سطح ملت ایران همواره در تاریخ این مرز و بوم دارای جایگاهی والا بوده است. اگرچه تاکنون کوشش­های زیادی برای شناسایی علمی زبان فارسی صورت گرفته، اما این واقعیت بر کسی پوشیده نیست که هنوز موضوعات بسیاری برای بررسی و تحقیق وجود دارد. پژوهش حاضر تلاشی است برای بررسی یکی از مسائل زبان فارسی.

آموزش کودکان در سال های سرنوشت ساز کودکی همواره یکی از دغدغه­های اصلی و اساسی هر جامعه­ای محسوب شده است. اهمیت کیفیت یادگیری و نحوه آموزش در کودکی موجب شده تا هر ساله تلاش­های بسیاری برای ارتقاء و پیشرفت سطح آموزشی کودکان صورت گیرد.

تحقیق حاضر سعی بر آن دارد تا به مدد یک نظریه زبانی، که رویکرد نقش­گرا خوانده می­شود، ابتدا به بررسی متون درسی دبستانی بپردازد و سپس امکان­های متنوع انتخاب آغازگر در زبان فارسی و الگوهای توزیع آغازگر و پایان‌بخش را در متون درسی دبستان مورد پژوهش قرار دهد. هدف این بررسی با هدف کمک به مؤلفان کتاب­های آموزشی کودکان در انتخاب الگوی مناسب برای انتقال بهتر مفاهیم و تسهیل امر خواندن برای کودکان است.

چارچوب نظری این بررسی دستور نظام­مند نقش‌گرا[1] است که مایکل هلیدی[2] ارائه کرده است. رویکرد نظام­مند نقش‌گرا، مکانیزمی شفاف برای تشخیص آغاز‌گر و پایان‌بخش در جملات متن به دست می­دهد و از این­رو چارچوب توصیفی و تحلیلی مناسبی برای این تحقیق به شمار می رود.

هلیدی و متیسون (2004: صص 29-30) در نظریه خود سه فرانقش در بند لحاظ می­کند: فرانقش تجربی[3]، فرانقش بینافردی[4] و فرانقش متنی[5]. او فرانقش متنی را مشتمل به دو نقش مبتدا[6] (یا آغازگر) و خبر[7] (یا پایان­بخش) می داند. در این رویکرد آغازگر نقطه شروع پیام و پایان‌بخش در‌واقع بخشی از پیام است که آغازگر در آن گسترش می­یابد.

در این تحقیق پس از بررسی ساخت آغازگر و پایان‌بخش در چارچوب نگرش هلیدی الگوهای رایج توزیع آغازگر و پایان‌بخش در جملات کتاب­های درسی دبستان استخراج می­گردد. سپس به مدد آزمون­های درک خواندن این الگوها بررسی می­شوند تا مشخص شود که آیا رابطه­ای معنادار میان الگوها و درک خواندن وجود دارد یا خیر، و در صورت وجود رابطه، بهترین الگوی ساخت آغازگر-پایان‌بخشی در کتاب­های آموزشی که منجر به درک سهل­تر و سریع­تر محتوای کتاب می­شود کدام است.

موضوع مورد بررسی

دبیرمقدم (1384: صص 121-122) هلیدی را احیاگر رویکرد نقش­گرایی می­داند و او را تداوم­دهنده راه مکتب­های پراگ و لندن معرفی می­کند. او رویکرد هلیدی را رویکردی جامعه­شناختی و نشانه­شناختی به زبان می­­داند که اصولاً به ساخت­های زبانی به عنوان شقوق و انتخاب­هایی متعلق به محور جانشینی عنایت دارد. او متذکر می­شود که در منظر هلیدی منشأ وجودی هر یک از این انتخاب­ها و شق­ها درواقع پاسخ­گویی به نیازی ارتباطی در جامعه است. به عبارت دیگر از منظر این رویکرد، متن ساخته می­شود تا معنایی رد و بدل شود؛ یعنی هدف اصلی زبان انتقال معنی است و ساخت متنی کلام بر چگونگی سازمان­بندی اطلاعات از رهگذر شیوه آرایش و ترتیب عناصر محتوایی کلام ناظر است. به تعبیر هلیدی و متیسون (2004: ص 29) کارکردهای اصلی زبان عبارت اند از بیان تجربیات و نمایش روابط اجتماعی.

به نظر تامسون (2004: ص 7) درست است که در رویکرد زایشی تنها معنایی گزاره­ای[8] مورد توجه است اما بسیار ساده­انگارانه است که معنی را محدود به معنای گزاره­ای نماییم. او توضیح می­دهد اگر منظورمان از معنی مجموعه آن چیزهایی باشد که گوینده می­خواهد شنونده آن­ها را بفهمد، آنگاه پر واضح است که درک چگونگی جاگرفتن پیام در بافت جزئی از معنی است. او تصریح می­کند که با اتخاذ چنین موضعی، در واقع ما معنای[9] جمله را معادل کارکرد[10] آن قرار داده­ایم.

هلیدی(2004: صص 29-30) سه لایه معنایی برای بند در نظر می­گیرد که به طور همزمان در هر بند حاضر هستند. او این لایه­های معنایی را فرانقش[11] می­نامد:

  • فرانقش اندیشگانی[12] که حاصل جمع دو فرانقش تجربی و منطقی[13] است و ناظر به این امر است که زبان آدمی، توانایی بازنمایی تجربه انسان را دارد.
  • فرانقش بینافردی که در آن کارکرد زبان به مثابه عمل­کننده دیده می­شود و ناظر است به ارتباط با افراد مورد خطاب.
  • فرانقش متنی نیز با اموری از قبیل توالی گفتمان، سازمان­دهی جریان گفتمان و ایجاد انسجام و تداوم در گفتار سر و کار دارد.

در این رویکرد، معنای یک بند در واقع مجموع این هر سه لایه است؛ به عبارت دیگر در این رویکرد، معنای بند یا جمله، چیزی است فراتر از مجموع معنای کلمات سازنده بند، یا حتی فراتر از معنای گزاره­ای.

در این رویکرد، فرانقش متنی به دو قسمت ساختاری تقسیم می­شود که عبارتند از: ساخت آغازگر-پایان‌بخش و ساخت اطلاع. ساخت آغازگر-پایان‌بخش شامل دو نقش است: آغازگر و پایان‌بخش. آغازگر کانون و عنصر سازمان­دهنده هر بند است و پایان‌بخش عنصری دیگر در بند است که درباره آغازگر اطلاعاتی اضافی می­دهد.

مفهوم آغازگر- پایان‌بخش (مبتدا و خبر) پیش از هلیدی در آثار دیگر زبان­شناسان و همچنین در دستورهای سنتی به کار رفته بود. از جمله باید به ویلم متسیوس[14] از اعضای مکتب پراگ اشاره کرد. اگرچه باید متذکر شد آنچه برای متسیوس مبتدا و خبر تلقی می­گردد لزوماً بر آغازگر و پایان‌بخش هلیدی منطبق نیست و این به تفاوت تعریف این دو از این پدیده بر می­گردد. نزد متسیوس مبتدا مساوی است با اطلاع کهنه و خبر یعنی اطلاع نو. حال آنکه برای هلیدی، آغازگر و پایان‌بخش مفاهیمی هستند که به گوینده بر می­گردند، اما کهنگی یا نوی اطلاع متوجه شنونده است. در واقع برای گوینده اطلاع کهنه و نو وجود ندارد و تمام اجزای پیام برای گوینده کهنه محسوب می­شوند.

  • هدف پژوهش:

در زبان فارسی هر سازه­ای می­تواند در جایگاه آغازگر ظاهر شود و الگوهای متنوعی در ساخت آغازگر-پایان‌بخشی در این زبان وجود دارد. چیستی و چگونگی نسبت میان اجزای بند با یکدیگر و روابط میان اجزای بندهای گوناگون در شکل کلام، در انتقال پیام نقش دارد. از این­رو الگوی ساخت آغازگر و پایان‌بخش مناسب به خواننده در فهم معنای مورد نظر نویسنده کمک شایانی می­کند. هدف از انجام این تحقیق، مطالعه  الگوهای توزیع آغازگر و پایان‌بخش در جملات کتاب­های آموزشی جدید دبستان است تا مناسب­ترین الگو از منظر درک خواندن استخراج شود. به عبارت دیگر، هدف این تحقیق دست­یابی به نظامی است که مؤلفان کتاب­های آموزشی را در ارائه بهتر مفاهیم آموزشی برای دانش­آموزان دبستانی یاری دهد.

  • اهمیت پژوهش:

این پژوهش در چارچوب دستور نظام­مند نقش­گرا، توصیفی از ساخت زبان فارسی به کار رفته در متون آموزشی دبستان به دست می­دهد و الگوهای رایج توزیع  آغازگر و پایان‌بخش را در ساخت پارگراف استخراج می کند. سپس به مدد آزمون­های درک خواندن این الگوها بررسی می­شوند تا مشخص گردد که آیا رابطه­ای معنادار میان این الگوها و درک خواندن وجود دارد یا خیر؟ این بحث می­تواند در تألیف این قبیل کتب به مؤلفان کمک بسیار کرده و قدمی باشد برای بهبود وضع آموزش به کودکان دبستانی.

سؤال­های تحقیق

  1. انواع الگوهای توزیع آغازگر و پایان‌بخش در جملات کتاب­های آموزشی جدید دبستان کدام است؟
  2. آیا میان این الگوها و نحوه، زمان و کیفیت درک خواندن دانش­آموزان ارتباط معناداری وجود دارد؟
  3. در صورت وجود رابطه، کدام الگو بالاترین بازده را از منظر درک بهتر و سریع­تر جملات به همراه دارد؟
  4. آیا ارائه اطلاعات با سطح شناختی دانش­آموزان همخوانی دارد؟

روش­شناسی تحقیق

 فصول دوم و سوم، که مربوط به پیشینه پژوهش­ها در حوزه آغازگر/پایان­بخش و نیز معرفی چارچوب نظری دستور نظام­مند نقش‌گرای هلیدی است، با استفاده از منابع مختلف و با روش کتابخانه­ای انجام می­گیرد. در فصل چهارم ابتدا داده­ها به صورت میدانی جمع­آوری می­شود و سپس با روش همبستگی مورد تحلیل قرار می­گیرد.

جامعه آماری برای استخراج الگوهای توزیع آغازگر/پایان­بخش عبارت است از متون درسی کتاب­های آموزشی جدید دبستان به جز سال اول. در آزمون درک خواندن، جامعه آماری عبارت است از دانش­آموزان 8 تا 11 ساله به تفکیک سن و جنس که تا حد امکان از لحاظ طبقه اجتماعی همگن شده­اند.

 سازمان­بندی پایان نامه

این پایان نامه از پنج فصل به اضافه کتاب­نامه و واژه­نامه تشکیل شده است. در فصل اول مقدمات و کلیاتی از جمله طرح کلی تحقیق، اهداف، روش و اهمیت تحقیق و سؤال­های مطرح در تحقیق مطرح شده است. فصل دوم به پیشینه مطالعات صورت گرفته در مورد آغازگر و پایان‌بخش می­پردازد. در فصل سوم پس از معرفی نظریه نقش­گرای هلیدی، مفاهیم بنیادین و اصلی نظریه او تشریح شده و چارچوب لازم برای انجام تحقیق شکل می­گیرد. در فصل چهارم به تحلیل داده­ها خواهیم پرداخت و در فصل پنجم با ارائه جمع­بندی از تحلیل­های صورت گرفته، خلاصه تحقیق ارائه شده و نتیجه ­­گیری می­شود. کتاب­نامه در پایان پژوهش آمده و واژه­نامه نیز به دو صورت فارسی-انگلیسی و انگلیسی-فارسی  مرتب شده است.

تعداد صفحه :159

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09361998026        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید