دانلود پایان نامه ارشد: سطح، روند و عوامل مؤثر بر طلاق در ایران

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته جمعیت ­شناسی

دانشگاه علامه طباطبائی

دانشکده علوم اجتماعی و ارتباطات

                                    پایان نامه کارشناسی ارشد

                                        رشته جمعیت­ شناسی

 

عنوان : سطح، روند و عوامل مؤثر بر طلاق در ایران

 

استاد راهنما

دکتر حسن سرائی

استاد مشاور

دکتر علی قاسمی اردهائی 

   تابستان 1393

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

افزایش نرخ طلاق یک پدیدۀ کلیدی در جوامع معاصر است. تغییر چشم­گیر در وقوع طلاق دلالت عمده­ای است که هنگفتی هزینه­های پایان بخش ازدواج در بین زوجین تغییر کرده است و ازدواج بیش از پیش یک نهاد شکننده شده است. طلاق را می­توان از جنبه­های گوناگون اقتصادی، اجتماعی و جمعیتی مورد مطالعه قرار داد. هدف پژوهش حاضر بررسی سطح، روند و عوامل مؤثر بر طلاق زنان در ایران است. مجموعه داده­های مورد استفاده در این پژوهش اشتقاقی از طرح بررسی سلامت و جمعیت است که در سال 1379 جمع آوری شده است. حجم نمونۀ مورد بررسی 1598 نفر زن 49-10 ساله است که فقط یک­بار ازدواج کرده­اند. برای بررسی هدف پژوهش، سال ازدواج زنان که منطبق بر تحولات اجتماعی ایران است در نظر گرفته شده است. بنابراین دورۀ اول به ترتیب شامل 158 و 155زن مطلقه و متأهل است که در فاصله سالهای 57-1313 ازدواج کرده، دورۀ دوم به ترتیب شامل 284 و 294 زن مطلقه و متأهل است که در فاصله سالهای 67-1358 ازدواج کرده­ و دورۀ سوم به ترتیب شامل 357 و 350 زن مطلقه و متأهل است که در فاصله سالهای 79-1368 ازدواج کرده­اند. نتایج یافته­های مقایسه­ای در هر سه دوره نشان می­دهد؛ در بین زنان مطلقه درصد بی­فرزندی بطور معنی­داری بیشتر از درصد بی­فرزندی در بین زنان متأهل است. در دورۀ سوم درصد زنان مطلقه دارای فرزند بطور معنی­داری کمتر از درصد زنان متأهل دارای فرزند است. در دورۀ دوم تحصیلات دانشگاهی زنان مطلقه بطور معنی­داری بیش از تحصیلات دانشگاهی زنان متأهل است و در دورۀ سوم تحصیلات دانشگاهی زنان مطلقه بطور معنی­داری کمتر از تحصیلات دانشگاهی زنان متأهل است. در هر سه دوره سن بالای ازدواج زنان مطلقه بطور معنی­داری بیش از سن بالای ازدواج زنان متأهل است و در دورۀ سوم سن پایین ازدواج زنان مطلقه بطور معنی­داری بیش از سن پایین ازدواج زنان متأهل است. در هر سه دوره سن بالای ازدواج همسران زنان مطلقه بطور معنی­داری بیش از سن بالای ازدواج همسران زنان متأهل است و در دورۀ اول سن پایین ازدواج همسران زنان مطلقه بطور معنی­داری کمتر از سن پایین ازدواج همسران زنان متأهل است. در دورۀ سوم اختلاف سنی کم عامل حفاظتی در ازدواج است و اختلاف سنی زیاد عامل خطر در ازدواج محسوب می­شود. در هر سه دوره زنان شاغل و بیکار مطلقه بطور معنی داری بیشتر از زنان شاغل و بیکار متأهل هستند.

کلید واژه ­ها: طلاق، ازدواج، تحولات اجتماعی ایران، سال ازدواج زنان، تحلیل نسلی

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                          صفحه

 

فصل اول: کلیات تحقیق

مقدمه————————————————————- 1

بیان مسأله———————————————————- 3

ضرورت و اهمیت تحقیق———————————————— 6

هدف تحقیق——————————————————– 7

سوالات تحقیق——————————————————- 7

فصل دوم: مبانی نظری تحقیق

مقدمه————————————————————- 9

تئوری اقتصادی—————————————————— 10

انحلال ازدواج و جستجو———————————————— 12

سن ازدواج——————————————————— 14

تحصیلات———————————————————- 16

انحلال ازدواج و منافع مورد انتظار از ازدواج———————————— 16

انحلال ازدواج و سرمایه گذاری بر روی سرمایه های ویژه————————— 17

بچه­ها و انحلال ازدواج————————————————- 18

تئوری های جامعه شناختی———————————————– 20

تئوری تقسیم کار جنسیتی———————————————– 20

تئوری مدرنیزاسیون—————————————————- 22

تئوری ساخت و وظیفه————————————————– 24

مروری بر تحقیقات پیشین———————————————— 26

فرضیات مقایسه­ای—————————————————- 33

فرضیات تبیینی——————————————————- 34

فصل سوم: روش شناسی

مقدمه————————————————————- 37

روش تحقیق——————————————————– 38

ارزیابی داده­ها——————————————————– 40

نمونه­گیری——————————————————— 41

نمونه­گیری خوشه­ای————————————————— 41

نمونه­گیری طبقه­بندی————————————————— 42

شیوۀ نمونه­گیری پژوهش———————————————— 42

آماده­سازی داده­ها—————————————————– 44

دستکاری داده­ها  پیش از تحلیل——————————————– 44

دستکاری داده­های ناقص————————————————- 44

کد­گذاری مجدد متغیرها————————————————- 45

مفاهیم و عملیاتی کردن و سنجش متغیرها————————————– 47

انواع و تعریف نظری و عملیاتی متغیرها————————————– 48

فنون مورد استفاده برای تحلیل داده­ها—————————————– 53

فصل چهارم: تحلیل یافته­ها

مقدمه————————————————————- 55

یافته­های توصیفی—————————————————– 57

یافته­های مقایسه­ای—————————————————- 68

مقایسه زنان مطلقه و متأهل بر حسب تعداد و جنس فرزندان————————– 68

مقایسه زنان مطلقه و متأهل بر حسب تحصیلات——————————— 70

مقایسه زنان مطلقه و متأهل بر حسب سن اولین ازدواج زن————————— 72

مقایسه زنان مطلقه و متأهل بر حسب سن ازدواج مرد—————————— 75

مقایسه زنان مطلقه و متأهل بر حسب اختلاف سنی زوجین————————— 77

مقایسه زنان مطلقه و متأهل بر حسب محل سکونت——————————- 79

مقایسه زنان مطلقه و متأهل بر حسب وضعیت فعالیت—————————— 81

یافته­های تبیینی——————————————————- 82

فصل پنجم: بحث و نتیجه­گیری

مقدمه————————————————————- 103

خلاصه پژوهش—————————————————— 104

نتیجه­گیری——————————————————— 106   

محدودیت ها——————————————————– 114

پیشنهادات———————————————————- 114

منابع————————————————————- 115

فهرست جداول

جدول شماره (4-1) توزیع درصدی زنان مطلقه یک­بار ازدواج کرده——————— 63

جدول شماره ( 2-4) توزیع درصدی زنان متأهل یک­بار ازدواج کرده——————— 67

جدول شماره (4-3) مقایسه زنان مطلقه­ و متأهل بر حسب تعداد و جنس فرزندان در سه گروه هم آغاز ازدواجی —————————————————————-  70

72

جدول شماره(4-4)مقایسه زنان مطلقه­ و متأهل برحسب تحصیلات در سه گروه هم آغاز ازدواجی

جدول شماره ( 4-5) مقایسه زنان مطلقه­ و متأهل بر حسب سن زن در ازدواج در سه گروه هم آغاز ازدواجی     74

جدول شماره ( 4-6) مقایسه زنان مطلقه و متأهل بر حسب سن مرد در ازدواج در سه گروه هم آغاز ازدواجی     76

جدول شماره (4-7) مقایسه زنان مطلقه­ و متأهل بر حسب اختلاف سنی زوجین در سه گروه هم آغاز ازدواجی   78

جدول شماره (4-8) مقایسه زنان مطلقه­ و متأهل بر حسب محل سکونت در سه گروه هم آغاز ازدواجی            80

جدول شماره (4- 9 )  مقایسه زنان مطلقه­ و متأهل بر حسب وضعیت فعالیت در سه گروه هم اغاز ازدواجی       82

جدول شماره (4-10) تحلیل رگرسیون لوجستیک احتمال طلاق زنان توسط متغیرهای مستقل: گروه­های هم­آغاز ازدواجی اول(1357-1313)———————————————– 85

جدول شماره ( 4-11) تحلیل رگرسیون لوجستیک احتمال طلاق زنان توسط متغیرهای مستقل: گروه­های هم­آغازازدواجی دوم (67-1358)——————————————— 88

جدول شمارۀ (4-12) تحلیل رگرسیون لوجستیک احتمال طلاق زنان توسط متغیرهای مستقل: گروه­های هم­آغاز ازدواجی سوم (79-1368)———————————————— 92

جدول شماره (4-13) تحلیل نهایی رگرسیون لوجستیک احتمال طلاق زنان توسط متغیرهای مستقل:گروه­های هم­آغاز ازدواجی اول، دوم و سوم———————————————— 96

فهرست نمودارها

نمودار شماره (4-1) سطح و روند طلاق در ایران در طی سالهای89-1345 —————  59

نمودار شماره(4-2) توزیع درصدی زنان مطلقه بر حسب تعداد و جنس فرزندان در سه گروه هم آغاز ازدواجی   70

نمودارشماره(4-3) توزیع درصدی زنان مطلقه برحسب تحصیلات در سه گروه هم آغاز ازدواجی 72

نمودارشماره( 4-4) توزیع درصدی زنان مطلقه برحسب سن زن در ازدواج درسه گروه هم آغاز ازدواجی           74

نمودار شماره(4- 5) توزیع درصدی زنان مطلقه بر حسب سن مرد در ازدواج در سه گروه هم آغاز ازدواجی       77

نمودارشماره(4-6) توزیع درصدی زنان مطلقه برحسب اختلاف سنی زوجین در سه گروه هم آغاز ازدواجی       79

نمودار شماره(4-7 ) توزیع درصدی زنان مطلقه برحسب محل سکونت در سه گروه هم آغاز ازدواجی  80

نمودار شماره( 4-8) توزیع درصدی زنان مطلقه برحسب وضعیت فعالیت در سه گروه هم آغاز ازدواجی           82

 

فصل اول

کلیات تحقیق

      مقدمه

به طور تاریخی جامعه ( نهاد دین) با وضع قوانین خاص همواره سعی داشته است نهاد خانواده و در نتیجه ابعاد کیفی و کمی زندگی افراد خود را تحت نظارت وکنترل داشته باشد و از گسیختگی آن ممانعت به عمل آورد.  اما با این حال انحلال پیوندهای زناشویی در اکثر کشورها و ادیان در طول تاریخ مشاهده شده و از دیر باز در قوانین و شرایط مختلف با حدود و قیودی پذیرفته شده است. درکشورهای یونان و روم طلاق را می­شناختند و حتی از آن سوء استفاده می­کردند. در عرف­های آلمانی طلاق وجود داشته است و اختیار آن مانند سایر جوامع مرد سالاری اصولاً به دست مرد بوده است. در اغلب ادیان مانند اسلام، زرتشت، یهود و مذاهب پروتستان و ارتدوکس (از شاخه­های دین مسیح) طلاق با شرایطی پذیرفته شده است (ملک زاده،1389: 198) اما در کشورهایی که تحت تأثیر کلیسای کاتولیک بودند در دوره یا دوره­هایی طلاق به کلی ممنوع بوده است. اگر چه در ایران نیز مانند بسیاری از کشورها طلاق منع نشده است و سابقۀ تاریخی طلاق به دوران پیش از اسلام بر می­گردد با این وجود، سنت امروزی طلاق در جامعۀ ایران مبتنی بر شریعت اسلام و برآمده از نظام خاص فقهی و حقوقی خانواده در اسلام است.

امروزه شواهد زیادی وجود دارد مبنی بر این که در بسیاری از نقاط جهان نوعی تغییر اساسی در نظامهای ارزشی و هنجاری جوامع نسبت به خانواده صورت گرفته است و ازدواج بیش از پیش یک نهاد شکننده شده است که در اشکال مختلف، با شدت و ضعف­های متفاوت و با آثار و پیامدهای گوناگون درکشورهای مختلف جهان به وقوع می­پیوندد. روند رو به تغییر نرخ­های طلاق در جوامع گوناگون نشان دهندۀ تغییر ساختارهای جامعه بر این پدیدۀ جهانی است و نه تنها شناسایی علل و عوامل مؤثر بر آن همواره مورد توجه صاحب نظران و محققان بوده است بلکه تحقیقات متعددی به دنبال پاسخ به این سوال بوده­اند که آیا فاکتورهایی که بر طلاق مؤثر هستند در طول زمان تغییر کرده­اند؟

ویلیام گود[1] (1963،1993) مدرنیزاسیون را به عنوان یک علت ریشه­ای برای نرخ­های بالای طلاق در نظر گرفته است( به نقل از جونز، 1977). از طرف دیگر، گود همچنین اعتقاد دارد در کشورهای کمتر توسعه یافته با ورود تمدن صنعتی و تغییرات نظام خانوادگی (که قبلاً طلاق را آسانتر می­کرد) تعداد طلاق­ها کاهش خواهند یافت و مدرنیزاسیون کمک به ثبات ازدواج در کشورهایی خواهد کرد که نرخ طلاق بالاست و پیش­بینی می­کند این روند ادامه خواهد داشت.

شواهد نظر گود را در ایران تصدیق می­کند به طوری که پیش از تصویب قانون حمایت خانواده در سال 1346 مقررات طلاق که از فقه امامیه گرفته شده بود راه را برای اینکه مرد همسر خود را طلاق دهد هموار نموده بود در نتیجه طلاق در گذشته (سال 1345) بیشتر بوده است. با تغییراتی که در پی تحولات صنعتی در ایران رخ می­دهد عوامل متعددی مانع از افزایش طلاق در ایران می­شود که از آن جمله می توان به ترمیم بعضی از قوانینی اشاره داشت که طلاق را تحت نظم و قاعده­ای جدید درآورده است؛ مانند قوانین حمایت از خانواده که در سالهای 1346و 1353 و 1371 مورد تصویب و بازبینی قرار گرفتند که همگی در جهت محدود کردن طلاق و  برابری حقوق زن و مرد بخصوص قبل از انقلاب بوده است.

بر اساس پیش­بینی­های ویلیام گود در چنین جوامعی طلاق­هایی کاهش خواهند یافت که علل سنتی دارند اما تعداد طلاق­هایی که نتیجۀ عدم توافق زن و شوهر است افزایش می­یابند (میشل،153:1354). به عبارت دیگر، با ورود مدرنیزاسیون تغییرات اساسی در نظام خانواده ایجاد خواهد شد و موجب پدیدار شدن ارزشهای تازه­ای بین زوجین می­شود و زوجین در صورت داشتن یک پیوند ناشاد تردید کمتری در ادامۀ روابط و پیوندهای زناشویی دارند و احتمال طلاق افزایش می­یابد.

با تحولات رخ داده در جامعه، شناسایی عوامل مرتبط بر طلاق به ما کمک می­کند تا بر مبنای مدل ترکیبی مجموعه­ای از متغیرها رخداد طلاق را در سطح تئوری  مدل­سازی و پیش بینی کنیم و دریابیم، با تغییرکدام عامل یا عوامل می­توانیم رابطۀ زناشویی را به طروق سودمندی بازسازی کنیم و احتمال گسست پیوند زناشویی را کاهش دهیم. در این پژوهش سطح، روند و تعیین­کننده­های جمعیتی و اجتماعی مؤثر بر طلاق در ایران با اتکا به نظریات مطرح شده و پژوهش­های انجام گرفته در کشورهای مختلف با توجه به اطلاعات و داده­های موجود مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته­ است؛  همچنین سطح و روند تحولات طلاق در ایران در فاصله سالهای 89-1345 با توجه به شاخص نسبت طلاق به ازدواج در کل کشور و به تفکیک مناطق شهری و روستایی مورد بررسی و کنکاش قرار گرفته است.

    

      بیان مساله

افزایش نرخ طلاق یک پدیدۀ کلیدی در جوامع معاصر است که تغییرات معناداری را در ساختار خانواده و در الگوهای قشربندی اجتماعی ایجاد کرده است (برناردی و مارتین پاستور[2]، 2011: 772).  تا ابتدای قرن بیستم جدایی و طلاق در مقایسه با مرگ و میر افراد به علت بیماری­های واگیردار و دیگر عوامل از منابع بی­اهمیت گسیختگی پیوندهای زناشویی محسوب می­شدند (بکر و همکاران[3]،  2008: 1141). امروزه به دلیل افزایش متوسط طول عمر افراد، زوجینی که ازدواج می­کنند انتظار می­رود بیش از 40 سال با هم زندگی کنند. یک زوج با احتمال خیلی کمی به خاطر مرگ در طول سال­های اولیۀ زندگی­ زناشویی از هم جدا می­شوند اما احتمال جدایی­ زوجین از یکدیگر به خاطر طلاق یا متارکه[4] در طی این سالها بسیار بیشتر است. شواهد نشان می­دهند ارقام مربوط به ازدواج و طلاق در مسیر عکس یکدیگر حرکت می­کنند به این معنی که از تعداد سالیانۀ ازدواج­ها کاسته شده و بر کثرت طلاق­ها افزوده شده است و در حال حاضر طلاق نقش پایان دهنده به تعداد کثیری از ازدواج­ها را ایفا می­کند و به عنوان یک پدیدۀ مخرب که عامل اصلی انحلال پیوندهای زناشویی است در نظرگرفته می­شود.

تلاش­های زیادی توسط صاحب نظران علوم انسانی برای درک تعیین کننده­های طلاق و تبیین آنها صورت گرفته است؛  به طوری که چرلین[5] در ارتباط با علل و عوامل مؤثر بر طلاق چنین عنوان می­کند که در کشورهای غربی تغییر مفهوم ازدواج از یک نهاد اجتماعی به یک زندگی مشترک در تغییر برداشت از طلاق و افزایش میزان آن مؤثر بوده است. همچنین در این دسته از کشورها ارتقای سطح زندگی، استقلال اقتصادی بیشتر زنان، انتظارات بیشتر زوجین از ازدواج و کاهش تصور نامطلوب از مطلق یا مطلقه بودن از عواملی بوده که به افزایش میزان طلاق دامن زده است( به نقل از میرزایی،1384: 160-159).  لوکو و تیریت[6] (1995) معتقدند ازدواج و طلاق دو استراتژی هستند که زنان برای کنترل بیشتر زندگی­شان به کار می­برند. تلاش برای خود مختاری و استقلال یک پروسۀ چند مرحله­ای است. اولا،ً زنان از طریق ازدواج از کنترل خانوادۀ پدری آزاد می­شوند و این پروسه از طریق طلاق کامل می­شود؛ به این صورت که آنها استقلال را از همسر و خویشاوندانش بدست می­آورند( به نقل از رینرز، 2003: 177). از نقطه نظر این دیدگاه طلاق یک تشریفات گذار به خود کنترلی و قسمتی از پروسۀ اختیارات زن است. از سوی دیگر تامپسون[7] (1960) بر این باور است که سبب شناسی گسست روابط خانوادگی، امری بسیار پیچیده است و عامل­های مرتبط با این پدیده در سطوح مختلفی عمل می­کنند. ممکن است مجموعۀ معینی از مقتضیات، در یک ازدواج خاص، به منزلۀ تهدیدی برای روابط زناشویی به شمار رود اما در یک رابطۀ زناشویی دیگر حتی برانگیزندۀ پاسخ مثبتی در جهت تقویت روابط زناشویی باشد (ولکات و هاگز[8]  1999 به نقل از کاظمی پور و خوشنویس 1392). اگر چه شواهد زیادی از تعیین کننده­های طلاق در کشورهای مختلف گزارش شده است( جالووارا[9]  2003در فنلاند؛ یی زینگ و همکاران[10] 2007 در چین؛ جونز[11] 1997 در جنوب شرق آسیا ؛ رینرز[12] 2003 در مالاوی). اما برخی مطالعات به دنبال این سوال بوده­اند که آیا تعیین­کننده­های طلاق در طول زمان تغییرکرده­اند؟ (برناردی و ماتین پاستور2011).  هرچند امروزه روند رو به افزایش طلاق در ایران یک رخداد جدید نیست و در گذشته شاهد نسبت­های بالای طلاق به ازدواج در ایران بوده­ایم به طوری که در سال 1345 از هر 100 ازدواج 6/16مورد به طلاق منجر شده است و در بستر اصلاحاتی که در قوانین حمایت از حقوق خانواده انجام می­گیرد روندهای رو به کاهش و نسبتاً ثابت طلاق را در دوره­هایی شاهد هستیم؛ به طوری که در سال 1346 به فاصلۀ یک سال رقم مذکور به شدت کاهش یافته و به 8/9% رسیده و با افت و خیزهایی در سال 1357 به 1/8% رسیده است، در سالهای 67-1360 تا حدودی افزایش داشته و به 1/9% رسیده است. شاخص اخیر در سال 1379 کاهش یافته و به 3/8% رسیده است و مجدداً در فاصله سالهای 89-1380 روندهای رو به افزایش طلاق را شاهد هستیم و در نهایت در این فاصله از 4/9% به 3/15% رسیده است[13].

بنابراین تغییرات در وقوع و روند طلاق دلالت­های عمده­ای از انواع رفتارهای اجتماعی، اقتصادی و جمعیتی و به طور کلی رفتارهای خانوادگی است که عدم رضایت در بسیاری از جنبه­های زندگی را منعکس می­کند. اما با این وجود بسیاری از کنجکاوی­ها و سوالات مهم هنوز بدون پاسخ مانده­اند به این صورت که آیا تعیین کننده های طلاق در ایران نیز مانند بسیاری از کشورهای دیگر در طول زمان تغییر کرده است؟

در این پژوهش با استفاده از نظریات موجود در حوزۀ طلاق و نیز با استفاده از داده­های طرح بررسی سلامت و جمعیت (DHS ) که در سال 1379 توسط موسسۀ ملی تحقیقات سلامت جمع­آوری شده است و حاصل یک پیمایش ملی است به سوال تحقیق پاسخ داده می­شود. از آنجا که این پیمایش بر مبنای پیمایشی مقطعی صورت گرفته است و شامل زنان 49-10 ساله است به منظور پاسخ به سوال تحقیق  با استفاده از سال ازدواج زنان که منطبق بر تحولات اجتماعی ایران است؛ به تحلیل تعیین کننده­های طلاق در هر دوره پردا.خته می­شود.

تعداد صفحه :132

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09361998026        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید