دانلود پایان نامه ارشد: علل توسعه­ نیافتگی مناطق روستایی

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : کشاورزی

گرایش : توسعه­ ی روستایی

عنوان : علل توسعه­ نیافتگی مناطق روستایی

دانشکده کشاورزی

گروه مدیریت توسعه­ ی روستایی

 پایان­ نامه‌ی کارشناسی ارشد رشته‌ی توسعه­ ی روستایی

علل توسعه­ نیافتگی مناطق روستایی

مورد مطالعه بخش مارگون در شهرستان بویراحمد

استاد راهنما:

دکتر مصطفی احمدوند

 اساتید مشاور:

دکتر آیت­اله کرمی

  دکتر اصغر میرفردی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)
 چکیدههدف توسعه، رشد و تعالی همه جانبه­ی جوامع بشری است. از این­رو، در فرآیند برنامه­ریزی توسعه، شناخت و درک شرایط و مقتضیات جوامع انسانی و نیازهای آنان در ابعاد مختلف از جمله اقدامات ضروری محسوب می­گردد. از طرفی،  با توجه به آن­که زیربنا و اساس هر کشوری، روستا و جمعیت روستایی است، برای ارتقای کیفیت زندگی و معشیت این جمعیت باید استراتژی‌های خاص و متناسب با شرایط اقلیمی و فرهنگی- اجتماعی آنها اتخاذ گردند. بنابراین، برای رسیدن به توسعه­ی روستایی باید نخست امکانات، تنگناها و ظرفیت­ها­ی موجود هر روستا مشخص شوند و بر اساس آن برای هر روستا یا مجموعه­ای از روستاها برنامه­ریزی دقیق صورت پذیرد. به عبارت دیگر، با پی بردن به علل توسعه­نیافتگی روستاها، می­توان برنامه­ریزی مناسبی برای دست­یابی به توسعه پایدار داشت. لذا، هدف مطالعه­ی حاضر بررسی علل توسعه­نیافتگی مناطق روستایی بخش مارگون در شهرستان بویراحمد بود. به این منظور از دو رویکرد کمّی و کیفی بهره گرفته شد. در بخش کمّی به تعیین و تفکیک روستاهای توسعه­یافته و توسعه­نیافته از طریق سطح­بندی پرداخته شد. برای این بخش پژوهش از روش اسکالوگرام گاتمن استفاده به عمل آمد. نتایج حاصل از اسکالوگرام نشان داد که روستاهای درصحه، بیدک، باغچه، رتین، نسه‌مورغم، دربید، یورک علیا، زیرنا، کلوار، بالرود، موشمی‌علیا، گهورمرده، له­فرخ موشمی، سرچال، تاکسیسه­سفلی، قلعه سقاوه در سطح پنجم توسعه‌یافتگی و در سطح اول اولویت برنامه­ریزی قرار گرفتند. جوبریز، شهنیز و موشمی­سفلی نیز در سطح  اول توسعه­یافتگی و در سطح پنجم اولویت برنامه­ریزی بودند. به این ترتیب روستاهای سطح پنجم، در گروه توسعه‌نیافته‌ترین روستاها و در سطح اول از نظر اولویت برنامه­ریزی توسعه قرار گرفته که باید مورد توجه بیشتری باشد. همچنین روستاهای سطح اول توسعه­یافتگی (جوبریز، شهنیز، موشمی سفلی) در بهترین وضع بودند. با توجه به این­که در سطح پنجم توسعه­یافتگی بیشترین روستاها (17 از 47 روستا) قرار داشتند، چنین استنباط می‌گردد که روستاهای این بخش بسیار توسعه­نیافته می­باشند. همچنین در این پژوهش علل توسعه­نیافتگی روستاهای بخش مارگون نیز بررسی شد. به منظور جمع­آوری داده­ها در این قسمت، از پرسش­نامه و به منظور تجزیه و تحلیل آنها از تحلیل عاملی و مقایسه میانگین­ها بهره گرفته شد. در این زمینه ابتدا به منظور اندازه‌گیری انسجام درونی داده‌ها برای بهره‌گیری از تکنیک تحلیل عاملی از آزمون KMO و آماره بارتلت استفاده شد. محاسبات انجام شده نشان داد که انسجام درونی داده‌ها برای بهره‌گیری از تکنیک تحلیل عاملی مناسب (KMO برابر با 712/0) و آماره بارتلت نیز در سطح یک درصد معنی‌دار بود. در این بررسی با توجه به ملاک کیسِر، دَه عامل با مقدار ویژه بالاتر از یک استخراج شد که به نام­های مدیریتی، اجتماعی، اقتصادی، نگرشی، زیربنایی، رضایتی، فردی، مشارکتی، اخلاقی، و مالی و اعتباری نامگذاری شدند. این عوامل در مجموع 21/73 درصد از واریانس کل عامل­ها را تبیین می­کنند. همچنین یافته­های استخراج شده از مقایسه میانگین­ها بین این عوامل در دوگروه روستاهای توسعه­یافته و توسعه­نیافته نشان داد که بین میانگین عامل­های اجتماعی، مالی و اعتباری، مشارکتی، زیربنایی، اخلاقی و فردی بین دو گروه تفاوت معناداری وجود دارد. همچنین برای تعیین اهمیت هر یک از این عوامل در تفکیک دو گروه از تابع تشخیص استفاده به عمل آمد، که عامل­های عمرانی، مالی و اعتباری، و مشارکتی بیشترین اهمیت را در تفکیک دو گروه داشتند. در بخش کیفی نیز در بررسی و تحلیل علل توسعه­نیافتگی روستایی در بخش مارگون شهرستان بویراحمد، از نظریه­ی بنیادی استفاده شد. نتایج حکایت از آن دارد که عوامل توسعه­نیافتگی روستاها را سه گروه دولت، خود مردم روستا و همچنین مسائل مربوط به محیط روستا به وجود می­آورند که در نهایت این عوامل با توجه به تقسیم­بندی­های کدگذاری محوری به پنج گروه اجتماعی، اقتصادی، محیطی، فرهنگی، و سیاسی و اداری تقسیم­بندی شدند. با توجه به مدل ارائه شده و همچنین کدگذاری محوری، عوامل توسعه­نیافتگی مربوط به دولت شامل عدم تخصیص بودجه و اعتبارات لازم به روستاها، وضع قوانین مشابه برای شهر و روستا، مدیریت سلیقه­ای، رابطه در سطح ادارات، اقدامات مقطعی در رسیدگی به روستاها، عمل نکردن به برنامه­های تدوین شده، بی­عدالتی دولت مرکزی و عدم پی­گیری مسئولین استانی، اعتقاد نداشتن به روستاها، فساد اداری، کشمکش­های سیاسی، عدم ارائه تسهیلات و قوانین سخت اخذ تسهیلات، بی‌توجهی مسئولین، اختیارات کم مدیریت روستا، و عوامل مربوط به مردم روستا شامل نبود مدیریت آگاه و با دانش، عدم همکاری با مدیریت روستا و نهادهای دولتی، عدم آگاهی از حقوق خود، عدم پی­گیری مردم، مهاجرت، اختلاف­های طایفه­ای، در بُعد محیطی و طبیعی نیز محدودیت اراضی کشاورزی، کمبود آب کشاورزی، واقع شدن روستاها در ارتفاعات، نحوه­ی استقرار روستا، ناهموار بودن روستا و زمین‌های کشاورزی بودند. با توجه به نتایج حاصل، در پایان پیشنهاد می­شود که تأمین خدمات و امکانات مورد نیاز و خدمات­رسانی بر اساس نظام سلسله مراتبی سکونتگاه­های روستایی باید مدنظر قرار گیرد. همچنین انجام مطالعات کارشناسی جهت ساماندهی روستاهای پراکنده، خصوصاً روستاهای کم جمعیت با توجه به وجود حدود 110 روستای زیر 20 خانوار در این بخش، توصیه می­گردد.کلمات کلیدی: اسکالوگرام، توسعه­نیافتگی، توسعه­روستایی، نظریه بنیانی، مارگون
فهرست مطالب                                         عنوان                                                                                                                                            صفحه فصل اول: مقدمه.............................................................................................11-1-اهمیت موضوع...................................................................................................11-2- بیان مسئله..................................................................................................................61-3- اهداف تحقیق......................................................................................................71-3-1- هدف کلی..........................................................................................................71-3-2- اهداف اختصاصی........................................................................................71-4- سؤالات تحقیق..................................................................................................7فصل دوم: مبانی نظری پژوهش و مرور پیشینه­نگاشته­ها......................................82-1- تعاریف و مفاهیم.............................................................82-1-1- تعریف روستا.............................................................................................82-1-2- تعریف توسعه...............................................................................82-1-3-توسعه روستایی و مفهوم آن.....................................................................102-1-4- توسعه همه جانبه روستایی.....................................................................11         2-1-4-1- توسعه فرهنگی................................................................ 12         2-1-4-2- توسعه اجتماعی..............................................................14         2-1-4-3- توسعه اقتصادی ........................................................14         2-1-4-4- توسعه سیاسی......................................................................16         2-1-4-5- توسعه انسانی...........................................................................172-1-5-توسعه پایدار...........................................................................................172-1- 6-توسعه­نیافتگی.................................................................................192-2- آثار و پیامدهای توسعه روستایی.............................................................................212-2-1- اشتغال.....................................................................................................................212-2-2- جلوگیری از مهاجرت..................................................................................222-3- تاریخچه توسعه روستایی در ایران..............................................................222-4- موانع توسعه روستایی در ایران................................................................................26      2-4-1- موانع ساختی........................................................................................26   2-4-1-1-فقدان سیستم اصلاحات اراضی شایسته................................................................26   2-4-1-2- مشکلات اداری اجرایی برنامه­های عمرانی...........................................................272-4-2- موانع اجتماعی.............................................................................................................27     2-4-2-1 کاهش میزان روستانشینی و جمعیت روستاها..........................................................27     2-4-2-2-کمبود فرصت­های شغلی در مناطق روستایی و پایین بودن سطح درآمد روستاییان........................272-4-3- کشاورزی و اقتصاد..................................................................................28  2-4-3-1-عدم گسترش بخش­نوین اقتصادی.........................................................282-4-4- تله محرومیت.......................................................................................................282-5- جایگاه توسعه روستایی در برنامه­های توسعه ایران............................................................29  2-5-1- جایگاه توسعه روستایی در برنامه­های توسعه پیش از انقلاب...............................................29  2-5-2- توسعه روستایی در برنامه­های توسعه پس از انقلاب......................................................... 322-6- راهبردهای توسعه روستایی ..........................................................................................34   2-6-1- راهبرد نیازهای اساسی...........................................................................................34   2-6-2- راهبرد روستا شهر...............................................................................................35   2-6-3- الگوی عبیدالله خان..............................................................................362-7- نظریه­های توسعه نیافتگی..................................................................................................36   2-7-1- نظریه نوسازی..................................................................................................36       2-7-1-1-نظریه­پردازان نظریه نوسازی.........................................................................37       2-7-1-1-1-نظریه ساخت اجتماعی و رشد هوزلیتز.......................................................38      2-7-1-1-2- نظریه لرنر..........................................................................................................38      2-7-1-1-3- نظریه مراحل رشد روستو.............................................................................38      2-7-1-1-4-شومپیتر.....................................................................................................39      2-7-1-1-5- نظریه تفکیک ساختاری نیل اسملسر..............................................................................................40      2-7-1-1-6- نظریه خرده فرهنگ راجرز.................................................................................................................40      2-7-1-1-7- نظریه روانشناختی هوزلیتز و دیگران..............................................................................................402-7-2- نظریه وابستگی........................................................................................................41     2-7-2-1- نظریه­­پردازان وابستگی......................................................................................42     2-7-2-1-1- فرانک............................................................................................42     2-7-2-1-2- پل باران.........................................................................................43     2-7-2-1-3- کاردوزو................................................................................................43     2-7-2-1- 4- نظریه دوسانتوس...........................................................................................442-8- نظریه انگیزه به پیشرفت .................................................................................................................442-9- مطالعات تجربی پیرامون علل توسعه­نیافتگی روستاهای ایران......................................452-10- جمع بندی از مرور پیشینه نگاشته­ها........................................................................48فصل سوم: مواد و روش­ها....................................................................................493-1- معرفی منطقه مورد مطالعه.....................................................................................................493-1-1- پیشینه­ی تاریخی..............................................................................................493-1-2- جغرافیای طبیعی.......................................................................................................50      3-1-2-1- موقعیت جغرافیایی استان کهگیلویه و بویراحمد ...............................................50      3 -1-2-2- شهرستان بویراحمد............................................................................................50      3 -1-2-3- منطقه مارگون.....................................................................................513-2- روش تحقیق............................................................................................................523-2-1- روش مورد استفاده در مرحله اول پژوهش: تعیین و تفکیک روستاهای توسعه­یافته و توسعه­نیافته منطقه مورد مطالعه (بخش مارگون)....................................................523-2-1-1 روش­شناسی.....................................................................................................523-2-1-2 جامعه و نمونه مرحله اول پژوهش.....................................................................533-2-1-3- روش گردآوری داده­ها در مرحله اول پژوهش....................................................................553-2-2- روش­های مورد استفاده در مرحله دوم پژوهش: بررسی علل توسعه­نیافتگی مناطق روستایی منطقه مورد مطالعه (بخش مارگون).......................................................................................................................553-2-2-1- تحلیل عاملی.........................................................................................................553-2-2-1-1- جامعه و نمونه............................................................................................563-2-2-1-2- ابزار گردآوری دادها......................................................................................................................................563-2-2-1-3- پایایی و روایی پرسش­نامه...........................................................................................................................563-2-2-1-3-1- اعتبار (روایی)...........................................................................................................................................563-2-2-1-3- 2-  اعتماد (پایایی).....................................................................................................................................573-2-2-2- روش کیفی تئوری بنیادی....................................................................................................................................583-2-2-2-1- جامعه و نمونه....................................................................................................................................................623-2-2-2-1-1- انواع نمونه­گیری در تحقیقات کیفی....................................................................................................623-2-2-2-2- ابزار گردآوری دادها.....................................................................................................................................633-2-2-2-3- اعتبار و پایایی تحقیق.................................................................................................................................633-3- نحوه تجزیه و تحلیل داده­ها در کل مراحل پژوهش...........................................................................................................643-4- تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرهای پژوهش....................................................................................................................643-4-1- روستا..............................................................................................................................................................................643-4-2- خانوار معمولی..............................................................................................................................................................65       3-4-3- سرپرست خانوار...........................................................................................................................................................653-4-4- ویژگی­های فردی..........................................................................................................................................................653-4-4- 1- جنس...................................................................................................................................................................653-4-4-2- سن........................................................................................................................................................................653-4-4- 3- وضعیت تأهل....................................................................................................................................................653-4-4- 4- سطح سواد.........................................................................................................................................................653-4-4-5- شغل......................................................................................................................................................................663-4-3- توسعه......................................................................................................................................663-4-4- توسعه نیافتگی...........................................................................................................66فصل چهارم: یافته­ها و بحث...................................................................................................674-1- مقدمه.....................................................................................................................674-2- یافته­های مربوط به مرحله اول پژوهش: رتبه­بندی و سطح­بندی مناطق روستایی منطقه مورد مطالعه.................67 4-2-1- یافته­های حاصل از اسکالوگرام ..........................................................................................................................674-2-1-1- رتبه­بندی روستاهای بخش مارگون...............................................................................................................684-2-1-2- سطح­بندی و سلسله مراتب سکونتگاه­های روستایی منطقه مورد مطالعه.............................................694-3- بخش دوم پژوهش: تعیین علل توسعه­نیافتگی روستاهای بخش مارگون......................................................................704-3-1- یافته­های توصیفی.......................................................................................................................................................704-3-1-1- ویژگی­های سن و جنس افراد.........................................................................................................................704-3-1-2- سطح تحصیلات.................................................................................................................................................714-3-1-3- شغل افراد مورد مطالعه....................................................................................................................................724-3-1-4- ویژگی­های فردی در روستاهای توسعه­نیافته...............................................................................................724-3-1-5- ویژگی­های فردی در روستاهای توسعه­یافته................................................................................................734-3-2- تحلیل عاملی علل توسعه­نیافتگی مناطق روستایی..............................................................................................744-3-3-2- مقایسه میانگین بین دو گروه توسعه یافته و توسعه نیافته...........................................................................774-2-3-2-1- عامل اجتماعی...............................................................................................................................................774-2-3-2-2- مالی و اعتباری..............................................................................................................................................774-2-3 -2-3- فردی (شخصیتی).......................................................................................................................................784-2-3 -2-4- مشارکتی.......................................................................................................................................................794-2-3 -2-5-زیربنایی.........................................................................................................................................................794-2-3 -2-6-نگرشی (ایستاری) ......................................................................................................................................804-2-3 -2-7- اخلاقی..........................................................................................................................................................804-2-3 -2-8- رضایتی..........................................................................................................................................................814-2-3 -2-9- مدیریتی........................................................................................................................................................814-2-3-2-10- اقتصادی.......................................................................................................................................................824-2-3 -2- 11- مقایسه عوامل کلی توسعه­نیافتگی......................................................................................................824-2-3- یافته­های حاصل از تابع تشخیص: تعیین مدل پیش­بینی کننده توسعه.........................................................844-2-4-  یافته­های حاصل از روش کیفی نظریه بنیادی.....................................................................................................864-2-4- 1- کدگذاری باز..................................................................................................................864-2-4- 1- کدگذاری محوری.................................................................................................874-2-4-3- کدگذاری انتخابی و طراحی مدل.............................................................................894-2-4- 4- خط سیر داستانی...................................................................................................91فصل پنجم: نتیجه­گیری و پیشنهادها.................................................................................93 5-1- مقدمه........................................................................................................93 5-2- نتیجه­گیری...............................................................................................................945-2-1- نتایج مرحله اول:  تعیین روستاهای توسعه­یافته و توسعه­نیافته.............................................................................945-2-2- نتایج مرحله دوم پژوهش: علل توسعه نیافتگی مناطق روستایی منطقه مورد مطالعه......................................955-2-2-1- نتایج حاصل از تحلیل عاملی................................................................................955-2-2-2- نتایج حاصل از تابع تشخیص........................................................................................955-2-2-2- نتایج حاصل از تئوری بنیادی.....................................................................................965-3- پیشنهادها............................................................................................................97منابع................................................................................................................100اهمیت موضوعتوسعه، که به تعبیری می­توان به گرایش بشر به تغییر و دستیابی به سطوح بالاتر و کیفیت بهتر زندگی اتلاق کرد، قدمتی به عمر بشر دارد. از میان زمینه­های متعدد توسعه، توسعه­­ی روستایی یکی از عمده مباحث در این میان بوده و در بسیاری از کشورهای جهان به­ویژه در کشورهای در حال توسعه که بخش زیادی از جمعیت آنها در روستاها زندگی می­کنند، مورد تأکید است (قلی­پور، 1385). با وجود این، توسعه ­روستایی در چند دهه اخیر همواره یکی از دغدغه­های اصلی توسعه در ایران و اکثر کشورهای در حال توسعه بوده و در بسیاری از کشورها، توسعه­ی ­روستایی راهبردی با اهمیت برای تأمین نیازهای اساسی از جمله غذا است؛ با این وجود هنوز سهم جوامع روستایی جهان سوم از توسعه و پیشرفت بسیار اندک است (یدقار، 1383).در این راستا، رشد و توسعه از سوی اقتصاددانان، جامعه­شناسان و محققان برخی از علوم به عنوان یک مقوله اجتماعی- اقتصادی مورد توجه قرار گرفته است. از جمله دشواری در بررسی توسعه اقتصادی و دگرگونی اجتماعی، مشخص کردن مفهوم توسعه و رشد بود. توسعه همان رشد اقتصادی نیست، توسعه جریانی چند بُعدی است که خود تجدید سازمان و سمت­گیری متفاوت کل نظام اقتصادی و اجتماعی را بر عهده دارد. به عبارت ساده می­توان گفت با توجه به این­که هدف اصلی توسعه حذف نابرابری­هاست، بهترین مفهوم توسعه، رشد همراه با عدالت اجتماعی است (قرخلو و حبیبی به نقل از هادر[1]، 1375). بنا به تعریف بانک جهانی[2]، توسعه ­روستایی راهبردی است که برای بهبود زندگی اجتماعی و اقتصادی مردم فقیر روستایی طراحی شده است. از این­رو، باید به نحو مناسبی برای افزایش تولید و بالا بردن بهره­وری تلاش شود (مختاری­حصاری و زارعی‌دستگردی، 1386). توسعه و توسعه‌روستایی به معنا و مفهومی که امروزه از آن استفاده می­شود، مفهومی با سابقه است، هر چند که از لحاظ محتوا و کارکرد، به طور مداوم تغییر کرده است (فاضل­نیا و همکاران به نقل از یوان[3]، 1389). فرآیند بهبود زندگی انسان به وسیله دانش­های گوناگون هم­­چون روانشناسی، بهداشت، اقتصاد محیط ­زیست و جامعه­شناسی مورد توجه وبررسی بوده است. در ادبیات اقتصادی، بهبود در کیفیت زندگی به عنوان توسعه تلقی می­شود (کاستانزا[4] و همکاران، 2007). توسعه اجتماعی و به اصطلاح متداول­تر، عمران جامعه روستایی بر ایجاد تحول و توسعه در تمام سطوح و اقشار اجتماعی و بر عموم زمینه­های عملیاتی مرتبط تأکید دارد و تغییر و تکامل در نظام­های اجتماعی و سازماندهی امور جامعه را ضروری می­داند. این توسعه به منظور اصلاح و پیشرفت همه­جانبه و یکپارچه منطقه، نیازمندی­ها و تأمین اهداف و آرمان‌های آنی و آتی مردم جهت‌گیری و پی‌ریزی می­شود (شهبازی، 1388). بنابراین، رشد و توسعه بسیاری از کشورها در گرو ساماندهی عرصه­های مناطق روستایی است (سعیدی، 1387). همچنین، امروزه از جغرافیای روستایی به عنوان اهرمی در برنامه‌ریزی‌های ملی، منطقه­ای و محلی به منظور توسعه روستایی و در نهایت توسعه کشور استفاده می‌شود (مهدوی، 1377). توجه به رهیافت­ها و تعادل منطقه­ای، کاهش ناهمگونی و نابرابری منطقه­ای و بخشی سیاست­گذاری و برنامه­ریزی منطقه­ای برای توزیع هدف­ها که بر حسب ویژگی­های ساختاری امکانات و محدودیت­های هر منطقه تغییر می­کند، مستلزم مطالعه و شناخت خصوصیات هر منطقه با توجه به جایگاه آن در کل نظام منطقه­ای می‌باشد (روزبهان، 1390).قرن بیست یکم در شرایطی آغاز شد که رشد فزاینده جمعیت و تأمین غذا یکی از دل مشغولی­های جهان به شمار می­رفت. بر اساس برآورد انجام شده تا سال 2025 جهان باید جمعیت 3/8 ملیارد نفری را تغذیه کند. اگر­چه در حال حاضر غذای کافی برای تغذیه تمام افراد تولید می­گردد، اما حدود 800 میلیون نفر به غذای کافی دسترسی ندارند. در چنین شرایطی توسعه­­ی روستایی و کشاورزی با مسائل و مشکلات و چالش­های متعددی مواجه گردیده که باید برای آنها پاسخ مناسب جستجو شود. همچنین، آمار سرشماری سال 1390 نشان می­دهد، جمعیت کشور به 75 میلیون و 149 هزار و 669 نفر رسیده که این تعداد  جمعیت در 21 میلیون و 185 هزار خانوار قرار دارند و نسبت زندگی شهری به روستایی هم به این ترتیب است که 71 درصد جمعیت کشور شهری و 29 درصد در روستاها زندگی می­کنند، که این نشان‌گر افزایش جمعیت شهری در کشور است. در این میان، استان کهگیلویه و بویراحمد نیز دارای جمعیت 658629 نفر می­باشد که 310518 نفر در روستاهای استان زندگی می­کنند و 121236 نفر از این جمعیت روستایی در روستاهای شهرستان بویراحمد سکونت دارند (مرکز آمار ایران، 1391).از طرف دیگر روستاها مرکز تولیدات کشاورزی، دامی، صنایع دستی و کانون تأمین مایحتاج خوراکی جمعیت 75 میلیون نفری کشور به شمار می­آیند. به اعتباری می­توان آنها را کانون تولید ثروت و ارزش افزوده در کشور برشمرد، زیرا به رغم سرمایه­گذاری اندک در مقایسه با شهرها، حدود یک سوم تولید ناخالص ملی کشور از آنها به دست می­آید (سرتیپی­پور، 1385).    شایان ذکر است که اقتصاد کشورهای جهان سوم از جمله کشور ما اغلب بر تولیدات کشاورزی متکی است و فعالیت­های کشاورزی هم در روستا انجام می­شود. لذا، از یک طرف به خاطر بهبود روش­های سنتی تولید کشاورزی و بهره­برداری بهینه از زمین و منابع تولید و توزیع محصولات کشاورزی و متعاقب آن کم­کردن گرسنگی و محو فقر و از طرف دیگر، به منظور نوسازی اجتماعی و فرهنگی روستاها که خود منبعث از توجه به مسائل انسانی و ضرورت­­های سیاسی است، موضوع توسعه روستایی و اهمیت آن آشکار می­شود. به همین دلیل است که گفته می­شود مشکلات آینده جهان سوم اعم از بیکاری، فقر، کمبود درآمد، گرسنگی، کمبود تولید و غیره باید در روستاها حل و فصل شود. بنابراین، توسعه­روستایی به خاطر حل مشکلات مزبور و مخصوصاً برآوردن نیازهای اساسی مردم روستایی از اهمیت و اولویت خاصی برخوردار است (آسایش، 1388). همان­طور که در بالا گفته شد، نه تنها از نظر وزن جمعیتی، بلکه از نظر اقتصادی نیز جامعه روستایی حائز اهمیت است. روستاها به عنوان تولید کننده مواد غذایی هستند و همچنین روستاها از طریق تولید محصولات کشاورزی بخش قابل ملاحظه­ای از مواد اولیه صنعت را تأمین می­کنند و بخش روستایی سهم قابل توجهی در اشتغال، تولید ناخالص ملی و اقتصاد کشورهای در حال توسعه دارد و اکثریت مردم فقیر در روستاها زندگی می­کنند (جمعه­پور، 1389). اهمیت روستاها به عنوان واحدهای تولیدی کوچک از این نظر قابل توجه است که خالی از سکنه شدن هر یک از این روستاها به معنی تعطیلی یک واحد تولیدی و تبدیل جمعیت تولید­کننده دارای شغل و مسکن به جمعیت مصرف­کننده و فاقد شغل و سرپناه است (جمعه‌‌‌پور، 1389). تعداد جمعیت نه تنها بیان­گر کمیت یا وزن جمعیتی یک سکونتگاه سرزمین است، بلکه بازتاب عمل بسیاری از ویژگی‌های طبیعی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی است (جمعه­پور به نقل از مسیرا، 1389). این در حالی است که، تجربه چند دهه اخیر در زمینه توسعه و وضیعت جامعه روستایی نشان می­دهد که این بخش از جامعه از جایگاه مناسبی برخوردار نبوده است. نگاه نابرابر به جامعه شهری و روستایی پیامدهای نامناسبی همچون دوگانگی در سطح جامعه شهری و روستایی و سطوح منطقه­ای، تشدید فقر در جامعه روستایی، موج مهاجرت به شهرها و تخلیه روستاها، بدون استفاده ماندن بسیاری از منابع تولید کشاورزی، کاهش میزان تولید و افزایش وابستگی کشور به مواد غذایی وارداتی و بروز مشکلات شهری در مهاجرت گسترده روستاییان به شهرها، مشکلات جمعیتی دیگری را برای هر دو جامعه شهری و روستایی به همراه دارد (جمعه­پور، 1386). لزوم ساماندهی و توزیع بهینه جمعیت در سطح کشور در راستای بهره­برداری مناسب از منابع و امکانات کشور از دیگر نکاتی است که اهمیت توسعه­روستایی را روشن می‌سازد. در وضع موجود، استقرار جمعیت کشور به شکل موزونی نیست. با بیان عدم توانایی مناطق شهری در جذب جمعیتی که به شهرها مهاجرت می­کنند، مناطق روستایی یکی از گزینه­هایی است که در صورت تجهیز می­توانند بخشی از جمعیت مازاد را در خود جای دهند و ضمن کاستن از مشکلات شهری، بستر مناسب­تری را برای توزیع جمعیت فراهم آورند (رضوانی، 1390). جایگاه روستا در فرآیندهای توسعه­ اقتصادی، اجتماعی و سیاسی و در مقیاس­های محلی، منطقه­ای، ملی، بین­المللی و پیامدهای توسعه­نیافتگی مناطق روستایی چون فقر گسترده، نابرابری­ فزاینده، رشد سریع جمعیت، بیکاری، مهاجرت، حاشیه­نشینی شهری و غیره موجب توجه به توسعه‌روستایی و تقدم آن بر جامعه شهری گردیده است. از طرفی، محور بودن انسان در فرآیند توسعه، ضرورت توجه به مناطق روستایی که برخوردار از نیروی عظیم انسانی هستند، انسانی که هم به عنوان هدف توسعه و هم مهمترین ابزار توسعه محسوب می­شود را اهمیت می­بخشد. در مناطق روستایی این نیروی انسانی به صورت سازمان­نیافته و غیرمتمرکز وجود دارد، فرآیند و وضیعتی که شکسته شدن اراده و روحیه انسانی را به دنبال دارد. اگر بهره­برداری از نیروی کار مازاد در جوامع روستایی را به عنوان عنصری مؤثر در فرآیند توسعه ملی لحاظ گردد، نقش توسعه­روستایی در فرآیند توسعه باید جایگاه و اهمیت خود را پیدا کند (ازکیا، 1384).فزون بر این، حراست از هویت و توسعه فرهنگی ضرورت توجه به نقش و جایگاه روستاها در فرآیندهای توسعه فرهنگی در مقیاس محلی، منطقه­ای، ملی و بین­المللی را دو چندان می­کند و از طرف دیگر پیامدهای توسعه­نیافتگی مناطق روستایی از لحاظ فرهنگی ضرورت توجه به توسعه فرهنگی مناطق روستایی و حتی تقدم آن بر توسعه فرهنگی شهری را موجب شده است. توسعه نواحی روستایی از منظر حفظ میراث فرهنگی نیز حائز اهمیت است. بسیاری از آثار و بناهای باستانی و تاریخی کشور در نواحی روستایی قرار دارند. فزون بر این، روستاییان مهمترین حافظان آداب، فرهنگ و سنن بومی کشورند. در این فرهنگ، دانش بومی نیز نهفته است که با بهره­گیری مناسب از آن و تلفیق آن با دانش جدید می‌توان زمینه بهره­برداری معقول و منطقی از منابع را فراهم آورد (رضوانی، 1390).تعداد صفحه : 165قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید