دانلود پایان نامه ارشد : علل ظهور وگسترش گفتمان‌های مبارز دینی در دهه‌های 40 و50 در ایران

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : علوم سیاسی

گرایش :علوم سیاسی

عنوان : علل ظهور وگسترش گفتمان‌های مبارز دینی در دهه‌های  40 و50  در ایران

دانشگاه مازندران

دانشکده حقوق وعلوم سیاسی

پایان نامه دوره کارشناسی ارشد در رشته علوم سیاسی

گرایش علوم سیاسی

عنوان:

علل ظهور وگسترش گفتمان‌های مبارز دینی

در دهه‌های  40 و50  در ایران

 

استاد راهنما:

دکتر حسین رفیع

استاد مشاور:

دکتر محمد سالار کسرایی

 

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده:

این پژوهش به زمینه‌های ظهور و گسترش گفتمان‌های مبارز دینی در دهه‌های 40 و50 که باعث پیروزی انقلاب اسلامی ایران و شکل‌دهی نظام جمهوری اسلامی شده است، می‌پردازد. پرسش بنیادین این جُستار، چگونگی ظهور و گسترش گفتمان‌های مبارز دینی و برتری آن نسبت به گفتمان‌های غیردینی در ایرانِ دهه‌ی چهل و پنجاه می‌باشد. نگارنده در پاسخ به این پرسش، درصدد برآمد تا با پایبندی به الزامات روش تحلیلی– تاریخی و گفتمانی، پس از بحث نظریه گفتمان لاکلا و موفه، فرضیه مورد بحث خود مبنی بر اینکه؛ شکست گفتمان‌های چپ و لیبرال در مبارزه با رژیم پهلوی از یک سو و اسرار رژیم برنوسازی خطّی و مذهب ستیزی از سوی دیگر که موجب ظهور گفتمان‌های مبارز دینی در دهه‌های چهل و پنجاه در ایران گردید، را به‌آزمون بگذارد.

به‌عبارتی‌، در شرایط بی‌قراری جامعه و فضای نسبتاً باز سیاسی به‌ وجود آمده پس از فروپاشی گفتمان مطلقه پهلوی اول، جامعه ایران شاهد ظهور و گسترش گفتمان‌های متعدد از جمله: گفتمان‌های چپ، ملی‌گرای لیبرال و دینی، در دهه‌های 20 و 30 بوده است. اما از یک سو، گفتمان‌های مبارز غیردینی به‌ دلیل ضعف دال مرکزی و عدم تثبیت هارمونی، توان تبدیل به گفتمان هژمون را نداشته، و در مواجه با گفتمان پهلویسم دچار ضعف و ناکارآمدی شدند. از سوی دیگر، عدم هماهنگی دال‌های گفتمان پهلویسم با مؤلفه‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی جامعه ایران، گفتمان فوق نتوانست هژمونی خود را تثبیت و تداوم بخشد. به همین دلیل گفتمان‌های مبارز دینی در دو دهه منتهی به انقلاب با استفاده از دال‌های خالی موجود در آن فضا و با مفصل‌بندی مناسب توانستند به هژمونی گفتمان برای مبارزه با سلطنت تبدیل شوند.

 

کلید واژه ها: گفتمان، لاکلا و موفه، گفتمان‌های مبارز غیر دینی، گفتمان پهلویسم، گفتمان‌های مبارز دینی.

 

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                  صفحه

فصل اول: کلیات

1- تعریف مسأله…………………………………………………………………………………….. 2

2- سوال اصلی………………………………………………………………………………………… 3

3- سوالات فرعی…………………………………………………………………………………….. 3

4- فرضیه اصلی ……………………………………………………………………………………… 3

5- فرضیات فرعی……………………………………………………………………………………. 3

6- سوابق پژوهش  ………………………………………………………………………………….. 4

7- محدوده زمانی …………………………………………………………………………………. 10

8- اهداف پژوهش…………………………………………………………………………………. 10

9- ماهیت تحقیق…………………………………………………………………………………… 10

10- رویکردها و فنون جمع آوری اطلاعات ……………………………………………….. 10

11- تعریف برخی از مفاهیم …………………………………………………………………… 10

12-  سازماندهی پژوهش ……………………………………………………………………….. 12

فصل دوم: چارچوب نظری و روش‌شناسی

مقدمه…………………………………………………………………………………………………. 15

فوکو………………………………………………………………………………………………….. 18

میشل پشو…………………………………………………………………………………………… 21

تئون ای وان دایک ………………………………………………………………………………. 21

نورمن فرکلاف …………………………………………………………………………………… 23

نظریه گفتمان لاکلا و موفه …………………………………………………………………… 25

مؤلفه‌ها و مفاهیم نظریه گفتمان لاکلا و موفه …………………………………………… 27

1- دال ومدلول …………………………………………………………………………………….. 28

دال مرکزی……………………………………………………………………………………………. 29

دال شناور…………………………………………………………………………………………….. 29

اختیاری بودن رابطه دال و مدلول ………………………………………………………………. 29

عنصر، وقته، حوزه گفتمان گونگی ……………………………………………………………… 31

2- مفصل بندی……………………………………………………………………………………… 31

هویت یابی…………………………………………………………………………………………… 32

هویت جمعی و هویت سوژه…………………………………………………………………….. 33

3- بی‌قراری………………………………………………………………………………………… 33

4- ضدیت وغیریت……………………………………………………………………………….. 34

برجسته‌سازی وحاشیه‌رانی………………………………………………………………………… 35

منطق تفاوت و منطق هم‌ارزی……………………………………………………………………. 35

رقابت ………………………………………………………………………………………………… 36

5- هژمونی وتثبیت معنا ………………………………………………………………………….. 37

انسداد یا توقف …………………………………………………………………………………….. 39

ساختارشکنی  ………………………………………………………………………………………. 40

6- قدرت …………………………………………………………………………………………… 41

7-اسطوره، تصور اجتماعی وجه استعاری…………………………………………………….. 42

دال خالی……………………………………………………………………………………………… 44

قابلیت دسترسی، قابلیت اعتبار  ………………………………………………………………… 44

8- موقعیت سوژه‌ای و سوژگی سیاسی………………………………………………………… 45

امکانیت و تصادف………………………………………………………………………………….. 46

اهمیت نظریه لاکلا و موفه………………………………………………………………………… 47

روش‌شناسی گفتمان و اصول…………………………………………………………………….. 50

جمع‌بندی  …………………………………………………………………………………………… 55

فصل سوم: فضای گفتمانی دهه‌های 20 و30

مقدمه …………………………………………………………………………………………………. 59

فضای سیاسی و اجتماعی دهه های 20 و30………………………………………………… 59

گفتمان چپ …………………………………………………………………………………………. 62

ظهور و تحول گفتمان چپ در ایران …………………………………………………………… 63

نحله‌های مختلف گفتمان چپ در ایران………………………………………………………… 65

گفتمان ملی‌گرای لیبرال  ………………………………………………………………………….. 71

ظهور و تحول گفتمان ملی‌گرای لیبرال در ایران……………………………………………… 76

عوامل شکل‌گیری گفتمان ملی‌گرای لیبرال در ایران………………………………………….. 76

نحله‌های مختلف گفتمان ملی‌گرای لیبرال در ایران…………………………………………. 80

گفتمان دینی ………………………………………………………………………………………… 87

ظهور وتحول گفتمان دینی در ایران…………………………………………………………….. 87

نحله‌های مختلف گفتمان دینی در ایران ………………………………………………………. 92

1-آیت‌الله کاشانی…………………………………………………………………………………… 92

2- فداییان اسلام، منادیان اسلام سیاسی رادیکال …………………………………………… 94

جمع بندی……………………………………………………………………………………………. 95

فصل چهارم: ناکارآمدی گفتمان‌های مبارز غیردینی

مقدمه………………………………………………………………………………………………….. 99

ناکارآمدی گفتمان چپ………………………………………………………………………….. 100

عوامل ناکارآمدی گفتمان چپ در ایران……………………………………………………… 101

1- اشکالات و نارسایی‌های درون گفتمانی………………………………………………… 101

2- اشکالات و نارسایی‌های برون گفتمانی…………………………………………………. 105

2-1. نوع نگاه حزب به اتحاد جماهیر شوروی……………………………………………. 105

2-2. امتیاز نفت شمال و مسأله حمایت از فرقه دموکرات آذربایجان و کردستان….. 106

2-3. ترور نافرجام شاه و انحلال حزب توده  ……………………………………………. 107

2-4. مساله ملی شدن نفت و دولت ملی مصدق…………………………………………. 107

آشکار شدن نشانه‌های بی‌قراری گفتمان چپ و خروج از حزب توده………………… 108

سازمان انقلابی حزب توده  ………………………………………………………………….. 110

سازمان چریک های فدایی خلق………………………………………………………………. 111

ناکارآمدی گفتمان ملی‌گرای لیبرال  ………………………………………………………….. 112

عوامل ناکارآمدی گفتمان ملی‌گرای لیبرال ………………………………………………….. 115

1-  ضعف ایدئولوژیک…………………………………………………………………………. 116

2- اشتباهات رهبری جبهه ملی……………………………………………………………….. 117

3- حل نشدن قضیه نفت ……………………………………………………………………… 118

تشکیل جبهه ملی دوم، سوم و چهارم و تحول دالهای گفتمان ملی‌گرای لیبرال  …… 120

جمع بندی………………………………………………………………………………………….. 127

فصل پنجم:  گفتمان پهلویسم

مقدمه……………………………………………………………………………………………….. 130

فروپاشی گفتمان مشروطه و تأثیر آن برظهور گفتمان پهلویسم………………………… 130

گفتمان پهلویسم اول و سیر آن از عام‌گرایی استعاری تا خصلت خاص‌گرایی………. 132

دال‌های گفتمان پهلویسم………………………………………………………………………… 133

1- ناسیونالیسم شاهنشاهی……………………………………………………………………… 134

2- غرب‌گرایی……………………………………………………………………………………. 135

3- تمرکزگرایی (استبداد)………………………………………………………………………. 135

4- سکولاریسم و حاشیه‌رانی مذهب…………………………………………………………. 136

گفتمان پهلویسم دوم و خصلت بازسازی اعتبار و هژمونی (عام‌گرایی)………………. 138

بی‌قراری گفتمان ملی‌گرای لیبرال و بازگشت گفتمان پهلویسم ………………………… 139

خصلت خاص‌گرایی گفتمان پهلویسم و غیریت سازی و منازعه با گفتمان دینی ….. 141

بازسازی و برجسته‌سازی دال‌های اصلی درگفتمان پهلویسم دوم………………………. 144

1- ناسیونالیسم شاهنشاهی……………………………………………………………………… 144

2- شاه‌محوری (سلطنت) ……………………………………………………………………… 145

3- غیریت‌سازی با گفتمان دینی………………………………………………………………. 148

4- غرب‌گرایی ………………………………………………………………………………….. 148

جمع بندی……………………………………………………………………………………….. 155

فصل ششم: ظهور و تحول گفتمان‌های مبارز دینی

مقدمه………………………………………………………………………………………………. 157

زمینه‌های ظهور گفتمان‌های‌ مبارز دینی در دهه‌های 40 و50 …………………………. 157

1- ناکارآمدی گفتمان پهلویسم………………………………………………………………. 157

2- ظهور گفتمان بومی‌گرایی و بازگشت به خویشتن…………………………………… 161

3- بازسازی گفتمان مذهبی …………………………………………………………………… 164

3-1. تجدید حیات اندیشه دینی……………………………………………………………… 164

3-2. آیت‌الله بروجردی و تحول در حوزه‌های علمیه شیعه ……………………………. 168

3-3. انتشار مطبوعات وجراید دینی و شکل‌گیری سوژه‌های مذهبی  ……………….. 170

3-4. ورود علما به عرصه سیاست ………………………………………………………….. 171

ظهور و تحول گفتمان‌های مبارز دینی در دهه‌های 40 و50…………………………… 173

گفتمان‌های مبارز دینی…………………………………………………………………………… 174

1- گفتمان اسلام سیاسی لیبرال……………………………………………………………….. 174

1-1. نهضت‌ آزادی……………………………………………………………………………… 175

2.گفتمان اسلام سیاسی التقاطی……………………………………………………………….. 177

2-1. نهضت خداپرستان سوسیالیست……………………………………………………….. 177

2-1-1. گفتمان دکتر علی شریعتی………………………………………………………….. 179

2-2. سازمان مجاهدین خلق………………………………………………………………….. 181

  1. گفتمان اسلام فقاهتی (سیاسی)……………………………………………………………. 182

3-1. گفتمان امام خمینی(ره) …………………………………………………………………. 183

3-2. حزب ملل اسلامی……………………………………………………………………….. 191

3-3. هیأت‌های مؤتلفه اسلامی……………………………………………………………….. 192

فصل هفتم: هژمونیک شدن گفتمان اسلام سیاسی

مقدمه………………………………………………………………………………………………. 195

فرایند افول وفروپاشی گفتمان پهلویسم و ظهور گفتمان اسلام سیاسی……………….. 196

عوامل هژمونیک شدن گفتمان اسلام سیاسی(فقاهتی)…………………………………….. 200

1- آشکار شدن نشانه‌های بی‌قراری و ناکارآمدی گفتمان پهلویسم……………………. 200

2- قابلیت حصول یا در دسترس بودن………………………………………………………. 203

3- عام‌گرایی و خصلت استعاری گفتمان…………………………………………………… 204

نتیجه‌گیری ……………………………………………………………………………………..  210

منابع………………………………………………………………………………………………… 218

 

 

فهرست اشکال

عنوان                                                                                       صفحه

شکل 2-1. تحلیل گفتمانی میشل فوکو……………………………………………………………. 20

شکل 2-2.مولفه‌های گفتمان لاکلا و موفه…………………………………………………………. 28

شکل 2-3. مدل هژمونی لاکلا و موفه……………………………………………………………… 39

شکل2-4. فرآیند شکل‌گیری گفتمان در نظریه لاکلا و موفه………………………………….. 57

شکل3-1: چگونگی مفصل‌بندی گفتمان چپ……………………………………………………. 66

شکل3-2.چگونگی مفصل‌بندی گفتمان ملی‌گرای لیبرال……………………………………….. 75

شکل 3-3. عوامل شکل‌گیری گفتمان ملی‌گرای لیبرال…………………………………………. 80

شکل 5-1.چگونگی مفصل‌بندی دال‌های گفتمان پهلویسم اول……………………………. 133

شکل 5-2. چگونگی مفصل‌بندی دال‌های گفتمان پهلویسم دوم…………………………… 143

شکل 6-1.  چگونگی مفصل‌بندی دال‌های گفتمان اسلام سیاسی لیبرال………………….. 176

شکل 6-2. چگونگی مفصل‌بندی دال‌های گفتمان اسلامی سیاسی التقاطی………………. 179

شکل 6-3. چگونگی مفصل‌بندی دال‌های گفتمان اسلام فقاهتی (سیاسی)………………. 188

تعریف مسأله

وقتی در شهریور 1320 اشغال ایران توسط نیروهای متفقین سقوط پادشاهی مطلقه را سبب شد، بسیاری از نیروهای سیاسی و اجتماعی آن عصر به صحنه سیاسی آمدند. تقابل آنان بر سر کسب قدرت بیش از یک‌دهه به طول انجامید و با کودتای سهمگین 28 مرداد 1332 به پایانی حزن‌انگیز ختم گردید (آبراهامیان،1377: 210- 207). گفتمان‌های مختلفی در این‌ دوره تاریخی در بستر اجتماعی و سیاسی جامعه ایران شکل گرفتند و برای بقا و هژمونی به فضای منازعه آمدند. شاخص‌ترین این گفتمان‌ها، گفتمان لیبرال ملی‌گرا و گفتمان مارکسیستی (سوسیالیستی) بودند. قدرت و نفوذ این دو گفتمان به گونه‌ای بود که بسیاری از نیروهای سیاسی و اجتماعی جامعه ایران را جذب نمودند و یا به شکل‌های مختلف بر آنها تأثیر گذاشتند. (معدل،1382: 172) این دو گفتمان علاوه بر آن‌ که دارای ابزارهای مختلف سازمانی (نهادی) و ایدئولوژیک بودند، زمینه و بستر اجتماعی و حتی فضای مناسب بین‌المللی برای بقا و مبارزه را نیز در اختیار داشتند. گفتمان ملی‌گرایِ لیبرال، خود را وارث جنبش و نهضت‌های ملی و دموکراسی خواهانه‌یِ ایران می‌دانست و از نیمه‌یِ دوم قرن نوزدهم تا نیمه‌یِ اول قرن بیستم فعالیت گسترده‌ایی داشت. اقدامات و سیاست‌های رضاشاه فضای لازم را برای بسط چنین گفتمانی فراهم نمود.

پس از جنگ جهانی دوم، گفتمان سوسیالیستی به عنوان گفتمان مبارزه در کشورهای استعمارزده یا نیمه‌استعماری مذهب مختار شد و به سرعت فضای مبارزه سیاسی در کشورهای آسیایی، آفریقایی، آمریکای لاتین …(علیه رژیم های سیاسی وابسته به غرب) را تسخیر کرد. در ایرانِ دهه بیست گفتمان سوسیالیستی در بین قشرهای مختلف جامعه جایگاه و پایگاهی برای خود پیدا کرده بود. حتی برخی از نیروهای مذهبی نیز جذب این گفتمان و وجه نهادی آن، یعنی حزب توده شدند.

این در حالی است که در دوره پهلوی اول به دلیل اصلاحات و سیاست‌های نوگرایانه در زمینه‌های اداری، نظامی، آموزشی و گرفتن امور وقفی از دست روحانیون از یک‌سو و ایجاد سیستم اداری و عرفی مشرب از سوی دیگر، تلاش شد تا جامعه ایران در مسیر توسعه به سبک غرب قرار گیرد و از نقش مذهب و نیروهای مذهبی در جامعه کاسته و بطور چشمگیری نیروهای تاثیرگذار در جامعه به‌ عقب رانده شوند (آبراهامیان، همان منبع: 169). اقدامات و سیاست‌های محمدرضا پهلوی نیز، از  دهه‌یِ سی به بعد این آهنگ را تندتر کرد. گفتمان مدرنیستی شاه از اوایل دهه‌ی چهل، دال‌های گفتمان‌های رقیب را از طریق سیاست‌های موصوف به انقلاب سفید مورد هجوم قرار داد و فضای گفتمانی را به نفع خویش تغییرداد. با این حال کمتر از یک دهه‌یِ بعد از کودتا، فضای گفتمانی دچار دگرگونی غیر قابل باوری شد و گفتمان‌های جدیدی با درون‌مایه‌های دینی فضای مبارزه را به نفع خود فتح کردند، بنابراین در دهه‌های چهل و پنجاه ما شاهد ظهور گفتمان‌های مبارز دینی در ایران هستیم.

مسأله‌ی اساسی این پژوهش جستجو و تحقیق درخصوص این موضوع است که چرا و چگونه گفتمان‌های دینی از دهه‌ی چهل به بعد پا به عرصه منازعه گفتمانی نهادند؟ زمینه‌های شکل‌گیری آنها چه بود؟ تولیدکنندگان آنها چه کسانی‌اند؟ و دارای چه ویژگی‌هایی هستند؟

بنابراین با توجه به توضیحات فوق سوال اصلی پژوهش حاضر، عبارت است از این‌که:

2- سوال اصلی:

علل ظهور و گسترش گفتمان‌های مبارز دینی دهه های 40 و 50 در ایران چیست؟

3- سوالات فرعی:

1- فضای گفتمانی دهه‌ی 20 و30 در ایران چگونه بود؟

2- علل شکست و نا کارآمدی گفتمان‌های  مبارز غیر دینی در ایران چه بود؟

3- چرا گفتمان مدرنیزم پهلوی نتوانست در دهه‌های 40 و50  هژمونی خود را تثبیت و حفظ نماید؟

4- علل هژمون شدن گفتمان اسلام سیاسی در دو دهه ما قبل انقلاب چه بود؟

4- فرضیه اصلی:

ناتوانی و شکست گفتمان‌های چپ و لیبرال در مبارزه با رژیم پهلوی از یک‌ سو و اصرار رژیم پهلوی بر نوسازی خطی (غربی سازی) و مذهب‌ستیزی از سوی دیگر موجب ظهور گفتمان‌های متعدد اسلامی مبارز در دهه‌های چهل و پنجاه شمسی گردید.

5- فرضیات فرعی:

1- به‌ دلیل شرایط پس از سقوط دولت مطلقه، جامعه ایران شاهد فضایی از رقابت و منازعه بین گفتمان‌های مختلف در دهه های فوق بود.

2-گفتمان‌های مبارز غیردینی به‌ دلیل ضعف دال مرکزی و عدم هارمونی گفتمانی، توان تبدیل به گفتمان هژمون را نداشته و در مبارزه با گفتمان مدرنیزم پهلوی دچار ضعف و ناکارآمدی شدند.

3- به دلیل عدم هماهنگی مؤلفه‌های گفتمان مدرنیستی پهلوی با مؤلفه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه ایران، گفتمان فوق نتوانست گفتمان هژمونی خود را تثبیت نماید.

4-گفتمان اسلام سیاسی در فضای رقابت گفتمانی دو دهه‌ی منتهی به انقلاب با استفاده از دال‌های خالی موجود در آن فضا و مفصل بندی مناسب توانست به هژمونی گفتمان برای مبارزه با سلطنت تبدیل شود.

6- سوابق پژوهش:

 1- گفتمان هویت و انقلاب اسلامی ایران، علی اشرف نظری و بهاره سازمند، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1387.

کتاب حاضر با بهره‌گیری از روش تحلیل گفتمانی، ابتدا مفهوم هویت را مورد تبیین قرار داده است. در این گفتار، مفاهیم: هویت، بحران هویت، هژمونی، مرکزیت‌یابی ‌گفتمان‌های هویتی و ابعاد فردی و جمعی هویتی مورد تأمل قرار می‌گیرد. بخش دوم که بیشتر مد نظر ماست به گفتمان‌های هویتی جامعه سیاسی ایران طی سالهای (1320-1357) پرداخته‌ شده‌ است. در این زمینه چهار گفتمان هویتی ناسیونال سکولار (گفتمان رسمی دولت پهلوی)، گفتمان سوسیالیسم- مارکسیسم (گفتمان هویتی چپ)، شامل: سازمان فدایی خلق و گروه فرقان، گفتمان ملی‌گرای لیبرال و گفتمان هویتی اسلام‌گرایان مورد واکاوی قرار می‌گیرد. بخش سوم کتاب نیز به بحث درباره چگونگی مرکزیت یابی گفتمان اسلامی- شیعی در انقلاب اسلامی می‌پردازد. این‌که عناصر درون گفتمانی هویت اسلامی- شیعی کدامند و متأثر از چه مؤلفه‌ها و عواملی در کانون گفتمان‌های هویتی قرار گرفته است؟ و بالاخره در واپسین گفتار این کتاب، فرایند هویت‌سازی در دوران پس از انقلاب اسلامی بررسی می‌شود و در این راستا گفتمان‌های هویتی لیبرال، اسلام‌گرا، سازندگی و اصلاح طلب مورد توجه قرار می‌گیرد. سؤال اصلی این کتاب عبارت است از اینکه: انقلاب اسلامی تا چه میزان حاصل بحران هویت و تا چه اندازه در هویت‌سازی موفق بوده است؟

تفاوت این کتاب نسبت به پژوهش حاضر در این است که به بررسی تحلیل متنی گفتمان‌های دینی طی دهه‌های 1340و1350 نپرداخته و علل ظهور وگسترش آن مورد واکاوی قرار نگرفته است و بیشتر به فرایند هویت‌سازی در ایران مابین سال‌های 1320 تا 1384 پرداخته است.

2- ایران بین دو انقلاب: از مشروطه تا انقلاب اسلامی، یوراند آبراهامیان ، ترجمه: کاظم فیروزمند، حسن شمس‌آوری، محسن شانه‌چی، تهران: نشر مرکز، 1377.

کتاب حاضر به سه بخش تقسیم می شود: در بخش اول کتاب نویسنده به زمینه‌های تاریخی برای درک ایران نو، بررسی قرن نوزدهم میلادی، انقلاب مشروطه و حکومت رضاشاه پرداخته‌ است و در بخش دوم مبانی اجتماعی– سیاسی در دوران بین سقوط استبداد رضاشاه در شهریور1320 و ظهور استبداد محمدرضاشاه در شهریور 1332 را مورد بررسی قرار می‌دهد. آبراهامیان  در کتاب خود ضمن تشریح سیر تحولات اجتماعی– سیاسی ایران بین انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی، فرایند ظهور مخالفان شاه، همچون احزاب سیاسی (1332-1356)، روحانیت مخالف (1342-1357) و سازمان‌های چریکی (1341-1356) را نیز تحلیل می‌کند.

در این بخش از کتاب به‌ صورت مختصر گروه‌ها و طیف‌های مختلف میان روحانیت در فرایند انقلاب اسلامی ایران معرفی شده است که به سه‌ دسته علمای غیرسیاسی به زعامت آیت‌الله خویی، مرعشی نجفی  و آیت الله احمد خوانساری، روحانیت مخالف میانه‌رو به نمایندگی آیت‌الله محمدرضا گلپایگانی، آیت‌الله محمدهادی میلانی، آیت الله کاظم شریعتمداری و روحانیون مبارز تقسیم‌ بندی شده است.

تفاوت این کتاب با پژوهش حاضر در این است که نویسنده به تحولات اجتماعی– سیاسی ایران بین دو انقلاب اکتفا نموده و به تحلیل گفتمانی علل ظهور و بروز گفتمان‌های دهه 40 و50 نپرداخته است.

3- مذهب، سیاست در تاریخ ایران معاصر، شاهرخ اخوی، تهران: مرکز بازاندیشی اسلام و ایران‌،1381.

نویسنده در این کتاب به معرفی گروه‌ها و طیف‌های مختلف سیاسی در میان روحانیون پس از سال 40 پرداخته است و طیف‌های مختلف موجود میان روحانیت پس از فوت آیت‌الله بروجردی را  به‌شرح ذیل معرفی می نماید:

1) روحانیت رادیکال: به رهبری امام‌ خمینی ،آیت‌الله محلاتی شیرازی و آیت‌الله صادق روحانی.

2) روحانیت اصلاح طلب اجتماعی: این گروه کمتر به حوزه امور سیاسی وارد می‌شدند و تمرکز فعالیت آنها متوجه مشکلات اجتماعی و آموزش نهاد روحانیت بوده است. این گروه توسط آیت الله مطهری هدایت می شد و سید محمد بهشتی، ابراهیم آیتی، حسین مزینی و شبستری در این دسته جای دارند.

3) روحانیت محافظه‌کار: شامل آیت‌الله شریعت‌مداری، آیت‌الله میلانی

4)روحانیت درباری: شامل روحانیونی که با دربار همکاری می کردند، مانند: ائمه جمعه تهران، علامه وحیدی، محمدتقی قمی.

تفاوت این کتاب نسبت به پژوهش حاضر از یک سو عدم استفاده از تحلیل گفتمانی و از سویی دیگر نپرداختن به سایر گفتمان‌ها در ذیل گفتمان دینی همچون گفتمان التقاطی و اسلام لیبرال است.


4- جریان‌شناسی سیاسی ایران معاصر، آیت‌الله مظفری(قنبری)، پژوهشکده تحقیقات اسلامی‌، نمایندگی ولی‌فقیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، قم: زمزم هدایت، 1358.

نویسنده در این کتاب به شرح توضیحاتی در خصوص جریانات سیاسی و ارائه کارکردهای هر یک از جریان‌های فکری- سیاسی پرداخته است. وی مراد از جریان سیاسی را یک حرکت سیاسی پویا و زنده دانسته است که از یک‌طرف با برخورداری از ایدئولوژی مشخص و گرایش فکری- درونی به مدد رهبران خود، بر اقشار مختلف جامعه تاثیر می‌گذارد و از طرفی دیگر جبهه، جناح، حزب، سازمان  یا نهاد و گروه ویژه خود را بنیان می‌نهد. همچنین هدف نهایی جریان‌های سیاسی را کسب قدرت و استقرار نظام سیاسی موردنظر دانسته که آن را از طریق راهبردها و راه‌کارهای مختلفی پی می‌گیرد.

نویسنده در ادامه ضمن ارائه توضیحات مختصری از تعریف مفاهیم، به گونه‌شناسی جریان های فکری–سیاسی پرداخته و هر یک از آنها را مورد واکاوی قرار می‌دهد که شامل جریان اسلامی، سلطنت طلبی، مارکسیستی، ملی‌گرای لیبرال، التقاطی و جریان روشنفکری می‌باشد.

با وجود توضیحات یاد شده، آن‌چه مسلم است فقدان معرفی شفاف از جریان‌های موجود در جامعه ایران دهه 40 و 50  و چرایی ظهور هر یک از آن‌ها در چارچوب یک گفتمان است.

5 پایان‌نامه: مطالعه توصیفی گفتمان‌های روحانیت در فرایند انقلاب اسلامی ایران، پژوهشگر: مهدی حیدری خراجی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، زمستان 1386.

در این پایان‌نامه، پژوهشگر در بخش اول به بحث پیرامون کلیات تحقیق و مباحث‌نظری می‌پردازد و ضمن اشاره به مطالعاتی که در رابطه با اندیشه فقهی و سیاسی روحانیت صورت گرفته، به تحلیل مؤلفه‌های گفتمان از دیدگاه نظریه‌پردازان آن همچون فوکو، میشل پشتو، مک دانل، روبرت وسنوو تئون ون دایک پرداخته و در ادامه مؤلفه‌های مد نظر در این پژوهش جهت بازشناسی گفتمان روحانیت را بیان می‌کند. در بخش دوم، پژوهشگر به بازشناسی پسینی گفتمان روحانیت در فرایند انقلاب سلامی ایران پرداخته و گفتمان اسلام را به چهار دسته گفتمان اسلام تطبیق‌گرا، مسالمت‌گرا، اصلاح‌گرا و بالاخره گفتمان اسلام تحول‌خواه (اسلام انقلابی) تقسیم می‌نماید و سوالاتی که پژوهشگر در پایان‌نامه خود مطرح می‌کند عبارت‌اند از:1-گفتمان‌هایی که طیّ فرایند انقلاب ایران توسط روحانیون تولید شده است در چند دسته جای می‌گیرد؟ 2-گفتمان‌های روحانیت در فرایند انقلاب از چه مؤلفه‌ها و ویژگی‌هایی برخوردار بودند؟

تعداد صفحه : 244

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09361998026        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید