دانلود پایان نامه ارشد: علل ظهور وگسترش گفتمان‌های مبارز دینی در دهه‌های 40 و50 در ایران

دانلود متن کامل پایان نامه با فرمت ورد

لینک مربوط به همه پایان نامه های مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم سیاسی

دانشگاه مازندران

دانشکده حقوق وعلوم سیاسی

پایان نامه دوره کارشناسی ارشد در رشته علوم سیاسی

گرایش علوم سیاسی

عنوان:

علل ظهور وگسترش گفتمان‌های مبارز دینی

در دهه‌های  40 و50  در ایران

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شودتکه هایی از متن به عنوان نمونه :چکیده: این پژوهش به زمینه‌های ظهور و گسترش گفتمان‌های مبارز دینی در دهه‌های 40 و50 که باعث پیروزی انقلاب اسلامی ایران و شکل‌دهی نظام جمهوری اسلامی شده است، می‌پردازد. پرسش بنیادین این جُستار، چگونگی ظهور و گسترش گفتمان‌های مبارز دینی و برتری آن نسبت به گفتمان‌های غیردینی در ایرانِ دهه‌ی چهل و پنجاه می‌باشد. نگارنده در پاسخ به این پرسش، درصدد برآمد تا با پایبندی به الزامات روش تحلیلی– تاریخی و گفتمانی، پس از بحث نظریه گفتمان لاکلا و موفه، فرضیه مورد بحث خود مبنی بر اینکه؛ شکست گفتمان‌های چپ و لیبرال در مبارزه با رژیم پهلوی از یک سو و اسرار رژیم برنوسازی خطّی و مذهب ستیزی از سوی دیگر که موجب ظهور گفتمان‌های مبارز دینی در دهه‌های چهل و پنجاه در ایران گردید، را به‌آزمون بگذارد.به‌عبارتی‌، در شرایط بی‌قراری جامعه و فضای نسبتاً باز سیاسی به‌ وجود آمده پس از فروپاشی گفتمان مطلقه پهلوی اول، جامعه ایران شاهد ظهور و گسترش گفتمان‌های متعدد از جمله: گفتمان‌های چپ، ملی‌گرای لیبرال و دینی، در دهه‌های 20 و 30 بوده است. اما از یک سو، گفتمان‌های مبارز غیردینی به‌ دلیل ضعف دال مرکزی و عدم تثبیت هارمونی، توان تبدیل به گفتمان هژمون را نداشته، و در مواجه با گفتمان پهلویسم دچار ضعف و ناکارآمدی شدند. از سوی دیگر، عدم هماهنگی دال‌های گفتمان پهلویسم با مؤلفه‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی جامعه ایران، گفتمان فوق نتوانست هژمونی خود را تثبیت و تداوم بخشد. به همین دلیل گفتمان‌های مبارز دینی در دو دهه منتهی به انقلاب با استفاده از دال‌های خالی موجود در آن فضا و با مفصل‌بندی مناسب توانستند به هژمونی گفتمان برای مبارزه با سلطنت تبدیل شوند. کلید واژه ها: گفتمان، لاکلا و موفه، گفتمان‌های مبارز غیر دینی، گفتمان پهلویسم، گفتمان‌های مبارز دینی. فهرست مطالبعنوان                                                                                                  صفحهفصل اول: کلیات1- تعریف مسأله................................................................................................... 22- سوال اصلی....................................................................................................... 33- سوالات فرعی................................................................................................... 34- فرضیه اصلی .................................................................................................... 35- فرضیات فرعی.................................................................................................. 36- سوابق پژوهش  ................................................................................................ 47- محدوده زمانی ............................................................................................... 108- اهداف پژوهش............................................................................................... 109- ماهیت تحقیق.................................................................................................. 1010- رویکردها و فنون جمع آوری اطلاعات .......................................................... 1011- تعریف برخی از مفاهیم ................................................................................ 1012-  سازماندهی پژوهش ..................................................................................... 12فصل دوم: چارچوب نظری و روش‌شناسیمقدمه................................................................................................................. 15فوکو.................................................................................................................. 18میشل پشو.......................................................................................................... 21تئون ای وان دایک ............................................................................................ 21نورمن فرکلاف ................................................................................................. 23نظریه گفتمان لاکلا و موفه ............................................................................... 25مؤلفه‌ها و مفاهیم نظریه گفتمان لاکلا و موفه .................................................... 271- دال ومدلول ................................................................................................... 28دال مرکزی........................................................................................................... 29دال شناور............................................................................................................ 29اختیاری بودن رابطه دال و مدلول .......................................................................... 29عنصر، وقته، حوزه گفتمان گونگی ......................................................................... 312- مفصل بندی.................................................................................................... 31هویت یابی.......................................................................................................... 32هویت جمعی و هویت سوژه................................................................................. 333- بی‌قراری....................................................................................................... 334- ضدیت وغیریت.............................................................................................. 34برجسته‌سازی وحاشیه‌رانی..................................................................................... 35منطق تفاوت و منطق هم‌ارزی................................................................................ 35رقابت ................................................................................................................ 365- هژمونی وتثبیت معنا ....................................................................................... 37انسداد یا توقف ................................................................................................... 39ساختارشکنی  ..................................................................................................... 406- قدرت ........................................................................................................... 417-اسطوره، تصور اجتماعی وجه استعاری................................................................ 42دال خالی............................................................................................................. 44قابلیت دسترسی، قابلیت اعتبار  ............................................................................ 448- موقعیت سوژه‌ای و سوژگی سیاسی................................................................... 45امکانیت و تصادف................................................................................................ 46اهمیت نظریه لاکلا و موفه..................................................................................... 47روش‌شناسی گفتمان و اصول................................................................................. 50جمع‌بندی  .......................................................................................................... 55فصل سوم: فضای گفتمانی دهه‌های 20 و30مقدمه ................................................................................................................. 59فضای سیاسی و اجتماعی دهه های 20 و30............................................................ 59گفتمان چپ ........................................................................................................ 62ظهور و تحول گفتمان چپ در ایران ...................................................................... 63نحله‌های مختلف گفتمان چپ در ایران................................................................... 65گفتمان ملی‌گرای لیبرال  ....................................................................................... 71ظهور و تحول گفتمان ملی‌گرای لیبرال در ایران....................................................... 76عوامل شکل‌گیری گفتمان ملی‌گرای لیبرال در ایران................................................... 76نحله‌های مختلف گفتمان ملی‌گرای لیبرال در ایران.................................................. 80گفتمان دینی ....................................................................................................... 87ظهور وتحول گفتمان دینی در ایران........................................................................ 87نحله‌های مختلف گفتمان دینی در ایران ................................................................. 921-آیت‌الله کاشانی................................................................................................. 922- فداییان اسلام، منادیان اسلام سیاسی رادیکال ..................................................... 94جمع بندی........................................................................................................... 95فصل چهارم: ناکارآمدی گفتمان‌های مبارز غیردینیمقدمه.................................................................................................................. 99ناکارآمدی گفتمان چپ....................................................................................... 100عوامل ناکارآمدی گفتمان چپ در ایران................................................................. 1011- اشکالات و نارسایی‌های درون گفتمانی........................................................... 1012- اشکالات و نارسایی‌های برون گفتمانی............................................................ 1052-1. نوع نگاه حزب به اتحاد جماهیر شوروی...................................................... 1052-2. امتیاز نفت شمال و مسأله حمایت از فرقه دموکرات آذربایجان و کردستان....... 1062-3. ترور نافرجام شاه و انحلال حزب توده  ...................................................... 1072-4. مساله ملی شدن نفت و دولت ملی مصدق.................................................... 107آشکار شدن نشانه‌های بی‌قراری گفتمان چپ و خروج از حزب توده...................... 108سازمان انقلابی حزب توده  ............................................................................... 110سازمان چریک های فدایی خلق........................................................................... 111ناکارآمدی گفتمان ملی‌گرای لیبرال  ..................................................................... 112عوامل ناکارآمدی گفتمان ملی‌گرای لیبرال ............................................................. 1151-  ضعف ایدئولوژیک....................................................................................... 1162- اشتباهات رهبری جبهه ملی............................................................................ 1173- حل نشدن قضیه نفت ................................................................................... 118تشکیل جبهه ملی دوم، سوم و چهارم و تحول دالهای گفتمان ملی‌گرای لیبرال  ....... 120جمع بندی......................................................................................................... 127فصل پنجم:  گفتمان پهلویسم مقدمه............................................................................................................... 130فروپاشی گفتمان مشروطه و تأثیر آن برظهور گفتمان پهلویسم................................ 130گفتمان پهلویسم اول و سیر آن از عام‌گرایی استعاری تا خصلت خاص‌گرایی........... 132دال‌های گفتمان پهلویسم..................................................................................... 1331- ناسیونالیسم شاهنشاهی................................................................................... 1342- غرب‌گرایی................................................................................................... 1353- تمرکزگرایی (استبداد).................................................................................... 1354- سکولاریسم و حاشیه‌رانی مذهب..................................................................... 136گفتمان پهلویسم دوم و خصلت بازسازی اعتبار و هژمونی (عام‌گرایی).................... 138بی‌قراری گفتمان ملی‌گرای لیبرال و بازگشت گفتمان پهلویسم ............................... 139خصلت خاص‌گرایی گفتمان پهلویسم و غیریت سازی و منازعه با گفتمان دینی ...... 141بازسازی و برجسته‌سازی دال‌های اصلی درگفتمان پهلویسم دوم............................. 1441- ناسیونالیسم شاهنشاهی................................................................................... 1442- شاه‌محوری (سلطنت) ................................................................................... 1453- غیریت‌سازی با گفتمان دینی........................................................................... 1484- غرب‌گرایی ................................................................................................. 148جمع بندی....................................................................................................... 155فصل ششم: ظهور و تحول گفتمان‌های مبارز دینیمقدمه.............................................................................................................. 157زمینه‌های ظهور گفتمان‌های‌ مبارز دینی در دهه‌های 40 و50 ................................... 1571- ناکارآمدی گفتمان پهلویسم........................................................................... 1572- ظهور گفتمان بومی‌گرایی و بازگشت به خویشتن............................................ 1613- بازسازی گفتمان مذهبی ................................................................................ 1643-1. تجدید حیات اندیشه دینی........................................................................... 1643-2. آیت‌الله بروجردی و تحول در حوزه‌های علمیه شیعه ..................................... 1683-3. انتشار مطبوعات وجراید دینی و شکل‌گیری سوژه‌های مذهبی  ....................... 1703-4. ورود علما به عرصه سیاست ...................................................................... 171ظهور و تحول گفتمان‌های مبارز دینی در دهه‌های 40 و50.................................... 173گفتمان‌های مبارز دینی........................................................................................ 1741- گفتمان اسلام سیاسی لیبرال............................................................................ 1741-1. نهضت‌ آزادی............................................................................................. 1752.گفتمان اسلام سیاسی التقاطی............................................................................ 1772-1. نهضت خداپرستان سوسیالیست................................................................... 1772-1-1. گفتمان دکتر علی شریعتی....................................................................... 1792-2. سازمان مجاهدین خلق................................................................................ 181
  1. گفتمان اسلام فقاهتی (سیاسی)........................................................................ 182
3-1. گفتمان امام خمینی(ره) .............................................................................. 1833-2. حزب ملل اسلامی...................................................................................... 1913-3. هیأت‌های مؤتلفه اسلامی............................................................................. 192فصل هفتم: هژمونیک شدن گفتمان اسلام سیاسی مقدمه.............................................................................................................. 195فرایند افول وفروپاشی گفتمان پهلویسم و ظهور گفتمان اسلام سیاسی..................... 196عوامل هژمونیک شدن گفتمان اسلام سیاسی(فقاهتی).............................................. 2001- آشکار شدن نشانه‌های بی‌قراری و ناکارآمدی گفتمان پهلویسم........................... 2002- قابلیت حصول یا در دسترس بودن.................................................................. 2033- عام‌گرایی و خصلت استعاری گفتمان.............................................................. 204نتیجه‌گیری ....................................................................................................  210منابع................................................................................................................ 218 فهرست اشکالعنوان                                                                                       صفحهشکل 2-1. تحلیل گفتمانی میشل فوکو........................................................................ 20شکل 2-2.مولفه‌های گفتمان لاکلا و موفه..................................................................... 28شکل 2-3. مدل هژمونی لاکلا و موفه.......................................................................... 39شکل2-4. فرآیند شکل‌گیری گفتمان در نظریه لاکلا و موفه........................................... 57شکل3-1: چگونگی مفصل‌بندی گفتمان چپ............................................................... 66شکل3-2.چگونگی مفصل‌بندی گفتمان ملی‌گرای لیبرال................................................. 75شکل 3-3. عوامل شکل‌گیری گفتمان ملی‌گرای لیبرال................................................... 80شکل 5-1.چگونگی مفصل‌بندی دال‌های گفتمان پهلویسم اول.................................... 133شکل 5-2. چگونگی مفصل‌بندی دال‌های گفتمان پهلویسم دوم.................................... 143شکل 6-1.  چگونگی مفصل‌بندی دال‌های گفتمان اسلام سیاسی لیبرال......................... 176شکل 6-2. چگونگی مفصل‌بندی دال‌های گفتمان اسلامی سیاسی التقاطی...................... 179شکل 6-3. چگونگی مفصل‌بندی دال‌های گفتمان اسلام فقاهتی (سیاسی)...................... 188   فصل اولکلیات   1- تعریف مسألهوقتی در شهریور 1320 اشغال ایران توسط نیروهای متفقین سقوط پادشاهی مطلقه را سبب شد، بسیاری از نیروهای سیاسی و اجتماعی آن عصر به صحنه سیاسی آمدند. تقابل آنان بر سر کسب قدرت بیش از یک‌دهه به طول انجامید و با کودتای سهمگین 28 مرداد 1332 به پایانی حزن‌انگیز ختم گردید (آبراهامیان،1377: 210- 207). گفتمان‌های مختلفی در این‌ دوره تاریخی در بستر اجتماعی و سیاسی جامعه ایران شکل گرفتند و برای بقا و هژمونی به فضای منازعه آمدند. شاخص‌ترین این گفتمان‌ها، گفتمان لیبرال ملی‌گرا و گفتمان مارکسیستی (سوسیالیستی) بودند. قدرت و نفوذ این دو گفتمان به گونه‌ای بود که بسیاری از نیروهای سیاسی و اجتماعی جامعه ایران را جذب نمودند و یا به شکل‌های مختلف بر آنها تأثیر گذاشتند. (معدل،1382: 172) این دو گفتمان علاوه بر آن‌ که دارای ابزارهای مختلف سازمانی (نهادی) و ایدئولوژیک بودند، زمینه و بستر اجتماعی و حتی فضای مناسب بین‌المللی برای بقا و مبارزه را نیز در اختیار داشتند. گفتمان ملی‌گرایِ لیبرال، خود را وارث جنبش و نهضت‌های ملی و دموکراسی خواهانه‌یِ ایران می‌دانست و از نیمه‌یِ دوم قرن نوزدهم تا نیمه‌یِ اول قرن بیستم فعالیت گسترده‌ایی داشت. اقدامات و سیاست‌های رضاشاه فضای لازم را برای بسط چنین گفتمانی فراهم نمود.پس از جنگ جهانی دوم، گفتمان سوسیالیستی به عنوان گفتمان مبارزه در کشورهای استعمارزده یا نیمه‌استعماری مذهب مختار شد و به سرعت فضای مبارزه سیاسی در کشورهای آسیایی، آفریقایی، آمریکای لاتین ...(علیه رژیم های سیاسی وابسته به غرب) را تسخیر کرد. در ایرانِ دهه بیست گفتمان سوسیالیستی در بین قشرهای مختلف جامعه جایگاه و پایگاهی برای خود پیدا کرده بود. حتی برخی از نیروهای مذهبی نیز جذب این گفتمان و وجه نهادی آن، یعنی حزب توده شدند.این در حالی است که در دوره پهلوی اول به دلیل اصلاحات و سیاست‌های نوگرایانه در زمینه‌های اداری، نظامی، آموزشی و گرفتن امور وقفی از دست روحانیون از یک‌سو و ایجاد سیستم اداری و عرفی مشرب از سوی دیگر، تلاش شد تا جامعه ایران در مسیر توسعه به سبک غرب قرار گیرد و از نقش مذهب و نیروهای مذهبی در جامعه کاسته و بطور چشمگیری نیروهای تاثیرگذار در جامعه به‌ عقب رانده شوند (آبراهامیان، همان منبع: 169). اقدامات و سیاست‌های محمدرضا پهلوی نیز، از  دهه‌یِ سی به بعد این آهنگ را تندتر کرد. گفتمان مدرنیستی شاه از اوایل دهه‌ی چهل، دال‌های گفتمان‌های رقیب را از طریق سیاست‌های موصوف به انقلاب سفید مورد هجوم قرار داد و فضای گفتمانی را به نفع خویش تغییرداد. با این حال کمتر از یک دهه‌یِ بعد از کودتا، فضای گفتمانی دچار دگرگونی غیر قابل باوری شد و گفتمان‌های جدیدی با درون‌مایه‌های دینی فضای مبارزه را به نفع خود فتح کردند، بنابراین در دهه‌های چهل و پنجاه ما شاهد ظهور گفتمان‌های مبارز دینی در ایران هستیم.مسأله‌ی اساسی این پژوهش جستجو و تحقیق درخصوص این موضوع است که چرا و چگونه گفتمان‌های دینی از دهه‌ی چهل به بعد پا به عرصه منازعه گفتمانی نهادند؟ زمینه‌های شکل‌گیری آنها چه بود؟ تولیدکنندگان آنها چه کسانی‌اند؟ و دارای چه ویژگی‌هایی هستند؟بنابراین با توجه به توضیحات فوق سوال اصلی پژوهش حاضر، عبارت است از این‌که:2- سوال اصلی:علل ظهور و گسترش گفتمان‌های مبارز دینی دهه های 40 و 50 در ایران چیست؟3- سوالات فرعی: 1- فضای گفتمانی دهه‌ی 20 و30 در ایران چگونه بود؟2- علل شکست و نا کارآمدی گفتمان‌های  مبارز غیر دینی در ایران چه بود؟3- چرا گفتمان مدرنیزم پهلوی نتوانست در دهه‌های 40 و50  هژمونی خود را تثبیت و حفظ نماید؟4- علل هژمون شدن گفتمان اسلام سیاسی در دو دهه ما قبل انقلاب چه بود؟4- فرضیه اصلی:ناتوانی و شکست گفتمان‌های چپ و لیبرال در مبارزه با رژیم پهلوی از یک‌ سو و اصرار رژیم پهلوی بر نوسازی خطی (غربی سازی) و مذهب‌ستیزی از سوی دیگر موجب ظهور گفتمان‌های متعدد اسلامی مبارز در دهه‌های چهل و پنجاه شمسی گردید.5- فرضیات فرعی:1- به‌ دلیل شرایط پس از سقوط دولت مطلقه، جامعه ایران شاهد فضایی از رقابت و منازعه بین گفتمان‌های مختلف در دهه های فوق بود.2-گفتمان‌های مبارز غیردینی به‌ دلیل ضعف دال مرکزی و عدم هارمونی گفتمانی، توان تبدیل به گفتمان هژمون را نداشته و در مبارزه با گفتمان مدرنیزم پهلوی دچار ضعف و ناکارآمدی شدند.3- به دلیل عدم هماهنگی مؤلفه‌های گفتمان مدرنیستی پهلوی با مؤلفه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه ایران، گفتمان فوق نتوانست گفتمان هژمونی خود را تثبیت نماید.4-گفتمان اسلام سیاسی در فضای رقابت گفتمانی دو دهه‌ی منتهی به انقلاب با استفاده از دال‌های خالی موجود در آن فضا و مفصل بندی مناسب توانست به هژمونی گفتمان برای مبارزه با سلطنت تبدیل شود.6- سوابق پژوهش: 1- گفتمان هویت و انقلاب اسلامی ایران، علی اشرف نظری و بهاره سازمند، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1387.کتاب حاضر با بهره‌گیری از روش تحلیل گفتمانی، ابتدا مفهوم هویت را مورد تبیین قرار داده است. در این گفتار، مفاهیم: هویت، بحران هویت، هژمونی، مرکزیت‌یابی ‌گفتمان‌های هویتی و ابعاد فردی و جمعی هویتی مورد تأمل قرار می‌گیرد. بخش دوم که بیشتر مد نظر ماست به گفتمان‌های هویتی جامعه سیاسی ایران طی سالهای (1320-1357) پرداخته‌ شده‌ است. در این زمینه چهار گفتمان هویتی ناسیونال سکولار (گفتمان رسمی دولت پهلوی)، گفتمان سوسیالیسم- مارکسیسم (گفتمان هویتی چپ)، شامل: سازمان فدایی خلق و گروه فرقان، گفتمان ملی‌گرای لیبرال و گفتمان هویتی اسلام‌گرایان مورد واکاوی قرار می‌گیرد. بخش سوم کتاب نیز به بحث درباره چگونگی مرکزیت یابی گفتمان اسلامی- شیعی در انقلاب اسلامی می‌پردازد. این‌که عناصر درون گفتمانی هویت اسلامی- شیعی کدامند و متأثر از چه مؤلفه‌ها و عواملی در کانون گفتمان‌های هویتی قرار گرفته است؟ و بالاخره در واپسین گفتار این کتاب، فرایند هویت‌سازی در دوران پس از انقلاب اسلامی بررسی می‌شود و در این راستا گفتمان‌های هویتی لیبرال، اسلام‌گرا، سازندگی و اصلاح طلب مورد توجه قرار می‌گیرد. سؤال اصلی این کتاب عبارت است از اینکه: انقلاب اسلامی تا چه میزان حاصل بحران هویت و تا چه اندازه در هویت‌سازی موفق بوده است؟تفاوت این کتاب نسبت به پژوهش حاضر در این است که به بررسی تحلیل متنی گفتمان‌های دینی طی دهه‌های 1340و1350 نپرداخته و علل ظهور وگسترش آن مورد واکاوی قرار نگرفته است و بیشتر به فرایند هویت‌سازی در ایران مابین سال‌های 1320 تا 1384 پرداخته است.2- ایران بین دو انقلاب: از مشروطه تا انقلاب اسلامی، یوراند آبراهامیان ، ترجمه: کاظم فیروزمند، حسن شمس‌آوری، محسن شانه‌چی، تهران: نشر مرکز، 1377.کتاب حاضر به سه بخش تقسیم می شود: در بخش اول کتاب نویسنده به زمینه‌های تاریخی برای درک ایران نو، بررسی قرن نوزدهم میلادی، انقلاب مشروطه و حکومت رضاشاه پرداخته‌ است و در بخش دوم مبانی اجتماعی– سیاسی در دوران بین سقوط استبداد رضاشاه در شهریور1320 و ظهور استبداد محمدرضاشاه در شهریور 1332 را مورد بررسی قرار می‌دهد. آبراهامیان  در کتاب خود ضمن تشریح سیر تحولات اجتماعی– سیاسی ایران بین انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی، فرایند ظهور مخالفان شاه، همچون احزاب سیاسی (1332-1356)، روحانیت مخالف (1342-1357) و سازمان‌های چریکی (1341-1356) را نیز تحلیل می‌کند.در این بخش از کتاب به‌ صورت مختصر گروه‌ها و طیف‌های مختلف میان روحانیت در فرایند انقلاب اسلامی ایران معرفی شده است که به سه‌ دسته علمای غیرسیاسی به زعامت آیت‌الله خویی، مرعشی نجفی  و آیت الله احمد خوانساری، روحانیت مخالف میانه‌رو به نمایندگی آیت‌الله محمدرضا گلپایگانی، آیت‌الله محمدهادی میلانی، آیت الله کاظم شریعتمداری و روحانیون مبارز تقسیم‌ بندی شده است.تفاوت این کتاب با پژوهش حاضر در این است که نویسنده به تحولات اجتماعی– سیاسی ایران بین دو انقلاب اکتفا نموده و به تحلیل گفتمانی علل ظهور و بروز گفتمان‌های دهه 40 و50 نپرداخته است.3- مذهب، سیاست در تاریخ ایران معاصر، شاهرخ اخوی، تهران: مرکز بازاندیشی اسلام و ایران‌،1381.نویسنده در این کتاب به معرفی گروه‌ها و طیف‌های مختلف سیاسی در میان روحانیون پس از سال 40 پرداخته است و طیف‌های مختلف موجود میان روحانیت پس از فوت آیت‌الله بروجردی را  به‌شرح ذیل معرفی می نماید:1) روحانیت رادیکال: به رهبری امام‌ خمینی ،آیت‌الله محلاتی شیرازی و آیت‌الله صادق روحانی.2) روحانیت اصلاح طلب اجتماعی: این گروه کمتر به حوزه امور سیاسی وارد می‌شدند و تمرکز فعالیت آنها متوجه مشکلات اجتماعی و آموزش نهاد روحانیت بوده است. این گروه توسط آیت الله مطهری هدایت می شد و سید محمد بهشتی، ابراهیم آیتی، حسین مزینی و شبستری در این دسته جای دارند.3) روحانیت محافظه‌کار: شامل آیت‌الله شریعت‌مداری، آیت‌الله میلانی4)روحانیت درباری: شامل روحانیونی که با دربار همکاری می کردند، مانند: ائمه جمعه تهران، علامه وحیدی، محمدتقی قمی.تفاوت این کتاب نسبت به پژوهش حاضر از یک سو عدم استفاده از تحلیل گفتمانی و از سویی دیگر نپرداختن به سایر گفتمان‌ها در ذیل گفتمان دینی همچون گفتمان التقاطی و اسلام لیبرال است. 4- جریان‌شناسی سیاسی ایران معاصر، آیت‌الله مظفری(قنبری)، پژوهشکده تحقیقات اسلامی‌، نمایندگی ولی‌فقیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، قم: زمزم هدایت، 1358.نویسنده در این کتاب به شرح توضیحاتی در خصوص جریانات سیاسی و ارائه کارکردهای هر یک از جریان‌های فکری- سیاسی پرداخته است. وی مراد از جریان سیاسی را یک حرکت سیاسی پویا و زنده دانسته است که از یک‌طرف با برخورداری از ایدئولوژی مشخص و گرایش فکری- درونی به مدد رهبران خود، بر اقشار مختلف جامعه تاثیر می‌گذارد و از طرفی دیگر جبهه، جناح، حزب، سازمان  یا نهاد و گروه ویژه خود را بنیان می‌نهد. همچنین هدف نهایی جریان‌های سیاسی را کسب قدرت و استقرار نظام سیاسی موردنظر دانسته که آن را از طریق راهبردها و راه‌کارهای مختلفی پی می‌گیرد.نویسنده در ادامه ضمن ارائه توضیحات مختصری از تعریف مفاهیم، به گونه‌شناسی جریان های فکری–سیاسی پرداخته و هر یک از آنها را مورد واکاوی قرار می‌دهد که شامل جریان اسلامی، سلطنت طلبی، مارکسیستی، ملی‌گرای لیبرال، التقاطی و جریان روشنفکری می‌باشد.با وجود توضیحات یاد شده، آن‌چه مسلم است فقدان معرفی شفاف از جریان‌های موجود در جامعه ایران دهه 40 و 50  و چرایی ظهور هر یک از آن‌ها در چارچوب یک گفتمان است.5 پایان‌نامه: مطالعه توصیفی گفتمان‌های روحانیت در فرایند انقلاب اسلامی ایران، پژوهشگر: مهدی حیدری خراجی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، زمستان 1386.در این پایان‌نامه، پژوهشگر در بخش اول به بحث پیرامون کلیات تحقیق و مباحث‌نظری می‌پردازد و ضمن اشاره به مطالعاتی که در رابطه با اندیشه فقهی و سیاسی روحانیت صورت گرفته، به تحلیل مؤلفه‌های گفتمان از دیدگاه نظریه‌پردازان آن همچون فوکو، میشل پشتو، مک دانل، روبرت وسنوو تئون ون دایک پرداخته و در ادامه مؤلفه‌های مد نظر در این پژوهش جهت بازشناسی گفتمان روحانیت را بیان می‌کند. در بخش دوم، پژوهشگر به بازشناسی پسینی گفتمان روحانیت در فرایند انقلاب سلامی ایران پرداخته و گفتمان اسلام را به چهار دسته گفتمان اسلام تطبیق‌گرا، مسالمت‌گرا، اصلاح‌گرا و بالاخره گفتمان اسلام تحول‌خواه (اسلام انقلابی) تقسیم می‌نماید و سوالاتی که پژوهشگر در پایان‌نامه خود مطرح می‌کند عبارت‌اند از:1-گفتمان‌هایی که طیّ فرایند انقلاب ایران توسط روحانیون تولید شده است در چند دسته جای می‌گیرد؟ 2-گفتمان‌های روحانیت در فرایند انقلاب از چه مؤلفه‌ها و ویژگی‌هایی برخوردار بودند؟هر چند در این پایان‌نامه پژوهشگر ضمن توصیف گفتمان‌های شکل گرفته توسط روحانیت، به تقسیم‌بندی طیف‌های مختلف روحانیت در باب گفتمان اشاره نموده است‏‏ اما، سایر گفتمان‌های قابل بررسی در پژوهش حاضر و علل و عوامل شکل‌گیری آن را مورد تحلیل قرار نداده است. همچنین در بحث چارچوب نظری نیز اشاره‌ای به نظریات گفتمانی لاکلاو و موفه نشده است.6- پایان نامه: بررسی ریشه‌های گفتمان علمای نواندیش در عصر انقلاب اسلامی، پژوهشگر: علی‌النقی عابدی، پژوهشکده امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی شهریور ماه 1387.در این پایان نامه، پژوهشگر پس از بررسی ادبیات جریان نواندیشی دینی درایران معاصر، به چارچوب نظری تحقیق پرداخته است و پس از بیان کلیات تحقیق مربوط به ادبیات نظری کلاسیک در مورد فرهنگ، به عنوان امری ملموس و عینی، تلاش نموده تا بحران اخلاقی به وجود آمده در عصر انقلاب را با بررسی سیر تاریخی ورود اندیشه‌های غربی به ایران و تقابل این اندیشه‌ها با رمزگان دینی– فرهنگی جامعه ایران نشان دهد و سپس به شرایط ظهور و بروز این گفتمان در عصر انقلاب پرداخته‌ است. از این‌رو، پژوهشگر با پایبندی به الزامات روش نمونه پژوهشی و نیز بهره‌گیری از تئوری‌های وسنو و کالینز در باب شرایط تولید ایده به سراغ شرایط اجتماعی– سیاسی و اقتصادی ایران دهه‌های منتهی به انقلاب سال 1357 ایران رفته است. بر اساس یافته‌های این پژوهش، تغییر در شرایط محیطی مانند شکل‌گیری دولت مدرن، مدرنزاسیون، ظهور طبقات جدید، تضعیف روحانیت سنتی، پیدایش موقعیت‌ها و زمینه‌های نهادی مانند دانشگاه‌ها و مراکز فرهنگی و ... و نیز وجود گروه‌های مختلف فکری و به عبارتی پلورالیسم گفتمانی در تولید، انتخاب و نهادینه شدن گفتمان علمای نواندیش نقش موثری داشته‌اند.هدف اصلی در این پایان‌نامه بررسی گفتمان‌های علمای نواندیش در اوایل دهه‌های 40 تا اواخر دهه‌ی 50 بوده است که سوالات اصلی آن عبارتند از: کدام شرایط تاریخی (سیاسی، اجتماعی و اقتصادی) زمینه‌ساز شکل‌گیری گفتمان اسلام علمای نواندیش در ایران عصر انقلاب بوده است؟ چه‌ عواملی، منابع و فضای اجتماعی لازم را برای رشد گفتمان اسلام علمای نواندیش در ایران عصر انقلاب اسلامی فراهم آورده است؟اگر چه نویسنده در پژوهش حاضر به گروه‌های فکری مختلف از جمله گفتمان مارکسیستی، گفتمان ملی‌گرا، سازمان‌های چریکی خلق، گفتمان روشنفکران مذهبی غیر روحانی (گفتمان های رقیب) و تولید گفتمان علمای نواندیش پرداخته ولی تنها اندیشه‌های نظریه‌پردان و متفکران آن را در قالب گفتمان مورد بررسی قرار داده و به علل ظهور وگسترش این گفتمان‌ها اشاره‌ایی نکرده است. محقق تلاش نموده است بر خلاف پژوهش حاضر گفتمان مذکور را در چارچوب نظریه لاکلا و موفه مورد تبیین قرار دهد.7- پایان‌نامه: سیر اندیشه روشنفکری در ایران (1320-1357)، مریم شیپیری، دانشگاه تهران؛ ایران، مهرماه 1381.هدف از نوشتن پایان نامه مذکور، بررسی علل شکست و به حاشیه رانده شدن روشنفکران ایران در دوران حکومت محمدرضا پهلوی است که بر سیر سه اندیشه رایج این دوره یعنی اندیشه چپ، اندیشه ملی و اندیشه اسلامی متمرکز شده است.پژوهش حاضر در پی پاسخ گویی به سوالات ذیل می باشد:1- علل سرخوردگی و ناکارآمدی روشنفکران چیست ؟2- عدم انسجام درونی، وحدت فکری و ناهماهنگی روشنفکران در ناکارآمدی آنان چه تاثیری داشته است؟3- آیا علل حاشیه‌نشینی روشنفکران، سیاسی بودن آنهاست؟4- گرایش روشنفکران به اندیشه چپ در این ناکامی چه تاثیری داشته است؟پژوهشگر ضمن بررسی سیر اندیشه‌های روشنفکری غرب و تاثیر آن بر روی روشنفکری ایرانی، سیر اندیشه‌ی روشنفکری طی سال‌های 1320-1332،1332-1342- 1342-1357 را مورد ارزشیابی قرار می‌دهد و نقش روشنفکران مذهبی را در انقلاب اسلامی بررسی می‌کند از این رو به کارکرد روشنفکران ملی– مذهبی و نقش و نفوذی که در بین جوانان در جریان روشنفکری داشته‌اند پرداخته شده است.8- class,politics and Ideoligy in Iranian revolution Intvoduetoin theories of Revoluthion, Mansoor moade,(1993). (new yoyk:clumbia  univer sity press.معدل در کتاب خود تحت عنوان «طبقه، سیاست، ایدئولوژی در انقلاب اسلامی» روایت ویژه‌یی از انقلاب ارائه می‌دهد. که در آن بر عنصر ایدئولوژی به عنوان محور تشکیل دهنده انقلاب تاکید شده است. وی با رویکردی جامعه شناختی و با اتکا به تبیین‌های ساختاری- علی به مساله علل، عوامل و چگونگی ایجاد بحران انقلاب در ایران می‌پردازد. نویسنده با طرح این سؤال که اگر ایران پیش از انقلاب اسلامی اصولا درگیر بحران اقتصادی یا سیاسی عمده‌ای نبوده است، چرا و چگونه انقلاب ایران رخ داده است؟ لذا با طرح این سؤال فرضیه خود را مطرح می‌نماید و با اشاره به این مطلب که گرچه مشکلات اقتصادی و نارضایتی‌های اجتماعی در جامعه ایران بیش از انقلاب وجود داشت ولی هیچ کدام از آنها پیدایش بحران انقلاب اواخر دهه‌ی 1350 را توجیه نمی کند بلکه بحران انقلابی هنگامی رخ داد که در اواخر دهه‌ی 1350 گروه‌های ناراضی در قالب گفتمان انقلابی شیعی تبدیل به گفتمان مسلّط شدند.آنچه که بیشتر مد نظر ماست و معدل نیز در بخش اول کتاب خود به آن اشاره می‌کند: ارائه نظریه‌های مختلف در باب انقلاب، به بررسی علل شکست گفتمان‌های مخالف سلطنت (مارکسیسم و لیبرالیسم ملی‌گرا) و ظهور گفتمان جدیدی به نام گفتمان انقلاب شیعی می‌پردازد. نویسنده معتقد است که کودتای 1952به عمر گفتمان ملی گرا- لیبرال پایان داد و با توجه به ضعف گفتمان مارکسیستی، یک دوره خلا گفتمانی (مخالف) در ایران آغاز شد، زیرا گفتمانِ مخالف در آن دوره بر مفاهیمی چون ملی‌گرایی، سکولاریزم و اتخاذ شیوه‌های غربی زندگی تاکید می‌کرد که این مفاهیم به‌نحوی در ایدئولوژی دوات شاه تبلیغ می‌شدند. که این خلأ ، با اعمال سیاست‌های شاه باعث گردید تا ایدئولوژی جدیدی  به نام گفتمان انقلابی شیعی به عنوان گفتمان مسلط سر برآورد.تفاوت این کتاب نسبت به پژوهش حاضر این است که نویسنده با رویکردی جامعه شناختی و با روشی ساختاری به‌ تبیین علل وقوع انقلاب می‌پردازد. اما پژوهش حاضر می‌کوشد با رویکردی تبینی، با روش تحلیل گفتمانی علل ظهور و گسترش گفتمان‌های دینی دهه‌ی 40 و50  را مورد واکاوی قرار دهد.9-Revoluthom in Iran: the Roots g Turmo, Mehran kamrava, london and Neyrk:Routlege,1998.کامروا در کتاب خود تحت عنوان «انقلاب ایران ریشه‌های آشوب» از سویی با نگرش سیاسی، تحولات مربوط به دولت پهلوی به‌ویژه طی دهه‌ی 1970را که در اثر فشار مورد بحث قرار می‌دهد. تحولاتی و از سوی دیگر وی با نگرش جامعه شناختی، تحولات اجتماعی جامعه‌ی ایران قبل از انقلاب و بالاخص شکل‌گیری گروه‌های مخالف، طبقات اجتماعی حامی آن ها را ... مورد بررسی قرارمی‌دهد. وی در بحث چارچوب نظری از یک چارچوب تلفیقی بهره می‌جوید. در نظر او، ارزیابی علل انقلابی نیازمند یک رهیافت بین رشته‌ای است و به لحاظ روش‌شناسی با اتکا به تبیین های ساختاری علی به‌علل وقوع انقلاب می‌پردازد.نویسنده ضمن پرداختن ریشه‌های تاریخی انقلاب، در فصول اول تا چهارم به شکل‌گیری دولت پهلوی، اصلاحات محمد رضاشاه ، شکل‌گیری حزب رستاخیز، کابینه‌های مختلف، مخالفان رژیم و ... می‌پردازد و سرانجام به این نتیجه می‌رسد که وقوع انقلاب اسلامی ایران به‌ دلیل تحولات درونی ناشی از نوسازی و اصلاحات شاه و نیز فشارهای بین‌المللی اجتناب ناپذیر بود.***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

تعداد صفحه : 243قیمت : 14000 تومان 
 

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود به شما نشان داده می شود

و به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید