دانلود پایان نامه ارشد :معرفت شناسی از دیدگاه مولوی

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم و معارف اسلامی

گرایش : فلسفه و حکمت اسلامی

عنوان : معرفت شناسی از دیدگاه مولوی

دانشگاه شیراز 

دانشکده ادبیات و علوم انسانی

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته علوم و معارف اسلامی

( فلسفه و حکمت اسلامی)

معرفت شناسی از دیدگاه مولوی

 استاد راهنما

دکتر لاله حقیقت

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

معرفت شناسی یکی از شاخه های مهم فلسفه است که گاهی مباحث آن به صورت بنیادین و مقدم بر فلسفه و دیگر شاخه های آن قرار می گیرد. حکما و اندیشمندان مسلمان و نیز عرفا در مباحث مربوط به علم، علم النفس و در برخی ابواب منطق، این علم را مورد تحقیق قرار داده اند. مولوی در حکمت عرفانی خود که بخصوص در کتاب گران سنگ مثنوی نمودار است؛ به موضوع اندیشه، علم، تفکر و مبانی استخراج آن و شرایط و ابزار آن بسیار پرداخته است. وی همانطور که از تألیفاتش برمی آید، به عنوان عارفی که در عرصۀ عمل و تزکیه نفس همانند عرصۀ علم و تفکر قدم گذاشته است، عرفان نظری اش رنگ و بوی عارفانه دارد. مهم ترین مبنای عرفان، که حکمت نیز مؤید آن است، از وحدت و واحد و توحید سخن می گوید که در نهایت به «وحدت وجود» یا «وحدت شهود» ختم می شود. جلال الدین مولوی همواره این اصل بنیادین را در هر مطلبی از جمله مسأله شناخت و معرفت در نظر دارد. وی مبدأ و منشأ معارف را جان انسان می داند که می تواند عالی ترین نمود وحدتی باشد که بر کثرات عالم احاطه یابد. وی کثرات معارف، انواع، ابزار و منابع علم را در یک وحدت عالی، یکی می کند.

   از نظر وی کثرت، حقیقتی ذاتی ندارد. کثرات مادون هریک با هر درجه ای از نمود و ظهور به مافوق خود اتصال دارند، به گونه ای که چشم راست بین همه را یکی می بیند. وی معتقد است که این مجموعه معارف انسانی به همراه ابزار و منابع آن، واحد کثیری است که همانند خود انسان و دیگر اشیاء عالم، به خودی خود حقیقتی ندارد و به قول وی چیزی جز اوهامی باطل نیست؛ مگر اینکه به واحد حقیقی متصل شود. جلال الدین همین وحدت و اتصال معارف انسانی را مهم ترین معیار برای صحت و مطابقت با حقیقت می داند. وی با اینکه جایگاه والایی برای معرفت و اندیشه قائل است و انسان را چیزی جز اندیشه نمی داند، درعین حال معتقد است اگر این اندیشه، وحدت خود و اتصال خود را از مبدء هستی و دریای علم الهی – که به واسطه انبیاء و اولیاء محقق می شود- دریافت ندارد؛ چیزی جز باطل و راهی جز ضلالت و گمراهی نخواهد داشت؛ و بر همین اساس است که مهم ترین مانع معرفت را شرک و کفر به خداوند تعالی معرفی می کند.

فهرست مطالب

 عنوان                                                                                                                   صفحه

 فصل اول

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………….. 2

1-1-مساله تحقیق…………………………………………………………………………………………… 2

1-2-اهمیت و ضرورت تحقیق………………………………………………………………………………. 4

1-3-اهداف تحقیق………………………………………………………………………………………………….. 5

1-4-مروری بر تحقیقات پیشین…………………………………………………………………………. 5

1-5-روش تحقیق……………………………………………………………………………………………. 6

1-6- سوالات تحقیق……………………………………………………………………………………………… 6

1-7-فرضیه تحقیق ……………………………………………………………………………………………. 6

فصل دوم

مروری بر تاریخ معرفت شناسی…………………………………………………………………………….. 9

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………… 9

2-1-منکران شناخت (شکاکان) و شناخت شناسان…………………………………………………… 9

2-2- معرفت شناسی در غرب………………………………………………………………………………….. 11

2-2-1- سوفسطائیان……………………………………………………………………………………… 13

عنوان                                                                                                                   صفحه

 2-2-2- سقراط، افلاطون و ارسطو…………………………………………………………………………. 13

2-2-3- افلاطون و ایده آلیسم…………………………………………………………………………. 14

2-2-4-ارسطو………………………………………………………………………………………………….. 14

2-2-5-فلسفه نو افلاطونی……………………………………………………………………………….. 15

2-2-6-ظهور مسیح و فلسفه قرون وسطی……………………………………………………….. 16

2-2-7-رنسانس……………………………………………………………………………………………. 18

2-2-8-مذهب اصالت عقل در قاره اروپا(بجز انگلستان)……………………………………………. 18

2-2-9-مذهب اصالت تجربی انگلیسی(در قرن 19)……………………………………………………. 19

2-2-10- فلسفه ایده آلیستی مابعد کانتی…………………………………………………………………. 22

2-2-11-فلسفه های معاصر…………………………………………………………………………………. 23

2-3-معرفت شناسی در فلسفه اسلامی……………………………………………………….. 26

2-3-1-معرفت شناسی در مکتب مشاء…………………………………………………………………… 27

2-3-2-معرفت شناسی در فلسفه اشراق……………………………………………………………. 30

2-3-3- معرفت شناسی در حکمت متعالیه…………………………………………………….. 33

2-3-4-معرفت شناسی عرفا……………………………………………………………………………………. 36

2-3-5-معرفت شناسی مکتب تفکیک………………………………………………………………… 38

فصل سوم

آغاز و بنیاد معرفت از دیدگاه مولوی……………………………………………………………. 41

مقدمه ……………………………………………………………………………………………………… 41

3-1-امکان و اثبات علم……………………………………………………………………………….. 41

3-2-مبناگروی در معرفت شناسی اسلامی………………………………………………….. 44

3-2-1-تقسیم علم به حضوری و حصولی……………………………………………….. 46

عنوان                                                                                                                   صفحه

 3-2-2- علم حضوری و ویژگی های آن………………………………………………………….. 46

3-2-3-ابتنای علوم حصولی بر بدیهیات………………………………………………………….. 50

3-2-4-اتکاء بدیهیات بر علوم حضوری………………………………………………………… 51

3-3-ابتنای علوم حضوری بر علم حضوری به نفس………………………………………. 52

3-4-محدودیت شناخت حقیقت نفس………………………………………………………………….. 54

 فصل چهارم

معرفت نفس و دیگر شناخت ها (از دیدگاه مولوی)……………………………………………….. 59

مقدمه ………………………………………………………………………………………………… 59

4-1-معرفت نفس و شناخت عالم…………………………………………………………………… 59

4-2-مولوی و ایده آلیسم………………………………………………………………………………….. 60

4-3- مولوی و ایده آلیسم…………………………………………………………………………………. 65

4-4- معرفت نفس و معرفت رب…………………………………………………………………… 67

 فصل پنجم

انواع و ابزار معرفت (از دیدگاه مولوی)……………………………………………………….. 73

مقدمه ……………………………………………………………………………………………………….. 73

5-1-ابزار شناخت و حیطه اعتبار آنها ………………………………………………………… 74

5-1-1-معرفت حسی………………………………………………………………………………………. 75

5-1-1-1-حس ظاهری………………………………………………………………………………….. 77

5-1-1-2-حس باطنی…………………………………………………………………80

5-1-1-3- اتحاد حواس و اتصال آن به نور حق…………………………………………….. 81

5-1-2-عقل…………………………………………………………………………………………… 81

عنوان                                                                                                                   صفحه

5-1-2-1-عقل کلی( کل)…………………………………………………………………………….. 82

5-1-2-2-عقل جزوی……………………………………………………………………………………… 84

5-2- قلب…………………………………………………………………………………………………………. 88

5-3-وحی……………………………………………………………………………………………… 91

فصل ششم

موانع معرفت (از دیدگاه مولوی)…………………………………………………………………… 95

مقدمه ………………………………………………………………………………………………………….. 95

6-1- موانع معرفت ……………………………………………………………………………… 95

فصل هفتم

جمع بندی و نتیجه گیری……………………………………………………………. 102

 منابع فارسی و عربی

 منابع و مآخذ…………………………………………………………………………………….. 109

مقدمه

 1-1-مسأله تحقیق

     در تعریف معرفت شناسی می توانیم بگوییم که بخشی از فلسفه است که در آن به بررسی حقیقت و ماهیت علم، محدودیت ها، شرایط، منابع و اعتبار شناخت پرداخته
می شود. موضوع معرفت همان معروف یا معلوم است و هدف از آن کشف حقیقت و رسیدن به شناخت یقینی یا برخی مقاصد عملی است. منظور از معرفت و شناخت در این جا معنایی عام و گسترده است که شامل همه شناخت های بشری اعم از حضوری و حصولی می شود. بدین سان هر آنچه واژه معرفت و شناخت بر آن اطلاق گردد، در مباحث معرفت شناسی جای می گیرد. قلمرو معرفت شناسی را می توان بنیادی ترین معارف انسانی معرفی کرد.

     مبحث معرفت از همان آغاز فلسفه وجود داشته است. نخستین بحث صریح درباره آن ها را باید در آثار افلاطون (347-427 ق.م) جست؛ اما عمدتا در دوران جدید از قرن هفدهم به بعد بود که در نتیجه آثار دکارت (1596-1650) و لاک (1632-1704) همراه با ظهور علم جدید، معرفت شناسی جایگاهی کانونی در فلسفه پیدا کرد. (دانشور،1380: 8)

        فلاسفه اسلامی گرچه به طور مستقل از این زوایای معرفت سخن نگفته اند، ولی بسیاری از مباحث آن را به صورت پراکنده در فصول مختلف علم، منطق، فلسفه و عرفان مورد تحقیق قرار داده اند؛ اما معرفت شناسی بعنوان یک علم مستقل که دارای تالیفات ویژه و مستقلی باشد، از فراورده های روزگار ماست.

        مولوی به عنوان یکی از بزرگترین عارفان اسلام، مباحث گران سنگی در مباحث علم  و معرفت و حقیقت آن و بخصوص ابزار و منابع معرفت، در قالب های زیبایی چون شعر، داستان، حکایت و تمثیل دارد که جمع بندی و تجزیه و تحلیل آن از ارزش ویژه ای برخوردار است. بحث از معرفت شناسی مولوی، پژوهشی است در حکمت عرفانی مولوی در باب شناخت و مباحث پیرامون آن.

     حوزه علم “معرفت شناسی” می تواند شامل تمام مباحث و مسائلی که از ابتدا در مورد علم یا شناخت مطرح بوده، تا مباحث و مسائل گسترده و بعضاً پراکنده جدید در این باب شود. بنابراین امروزه با توجه به گستره عظیم این علم، پرداختن به زوایای گوناگون آن و احصاء همه سر فصل ها و مسائل و بررسی آن ها در یکجا به خصوص در یک چنین نوشتاری ناممکن به نظر می رسد. پس کلیت عنوان تحقیق حاضر، به معنای گردآوری و بررسی مباحث و فروعات علم معرفت شناسی نیست؛ در عین حال به صورت جزئی نیز به بخشی از آن پرداخته نشده است. بلکه سعی بر این بوده است که مبنا یا مبانی و اصول اهم، کلی و فراگیر معرفت شناسی در بینش مولوی مشخص شود. چرا که برای بحث منطقی درباره مسائل مختلف یک علم، باید قبلا پایه ها و مبانی آن علم روشن شده باشد.

    سعی و کوشش تحقیقی این نوشته بیش از همه بر یافتن چگونگی روند پیشرفت مباحث به صورت گام به گام، منطقی و بدون پیش فرضِ اثبات نشده، بوده است. لذا نظم در اولویت بندی فصل ها و تلاش برای منسجم کردن منطقی مباحث به گونه ای که منطبق بر دیدگاه عارفانه مولوی باشد، ستون اصلی  نوشتار حاضر است و از آنجا که هدف، جمع آوری ابیات و نوشته های مولوی حول ابواب مختلف معرفت شناسی نبوده است، به ذکر چند مصداق برای هر بخش اکتفا شده است.

     درابتدا مروری کلی بر تاریخ مکتوب معرفت شناسی پیش رو قرار دارد، در اینجا قصد تطبیق، مقایسه و درگیر کردن نگرش های مختلف موجود را به صورت مستقیم با دیدگاه های مولوی نداشته ام، اما در عین حال برای نشان دادن جایگاه، ارزش و استحکام بینش جلال الدین، لاجرم نیاز به دانستن مسیر کلی طی شده تا به امروز و طرح مسائل و چالش های اصلی این علم است. بنابراین به خاطر اهمیتی که این بخش در نمایاندن اندیشه مولوی و ظرفیت والای آن دارد، بخش نه چندان کوتاهی به آن اختصاص یافته است. فصل بعد، از اثبات خودِ علم و معرفت و رد شکاکیت آغاز شده است، سپس همراه با مبنای اولیه ای که شکاکیت را رد و ابطال می کند، علم و معرفت آغاز شده و بر اساس همین آغاز و بنیاد، فصل های بعدی در مبحث معرفت شکل می گیرد و ادامه می یابد. اهمیت وجود مبنا و پایه در علم به نحوی است که کل مباحث بعدی – شناخت نفس و شناخت عالَم، انواع و ابزار معرفت و … – در زیر سایه همان مبنا و به عبارت دیگر به صورت مبناگروانه، نظام و سامان می یابد. بخش آخر نیز به موانع معرفت اختصاص یافته است.

1-2- اهمیت و ضرورت تحقیق

       معرفت شناسی از مباحث بسیار مهم امروز و از مهمترین رشته های فلسفی در قرن بیستم است که رشد آن از دیگر رشته های فلسفی بیشتر بوده است. این علم، تاثیرات عمیق و شگرفی در دیگر رشته ها داشته است و مبنای علوم انسانی و در نتیجه سبب شکل گیری علوم، فرهنگ و ارزش های نوینی شده است و این روند تا امروز ادامه دارد. می توان گفت هیچ سخنی نیست که نهایتا ریشه در معرفت شناسی نداشته باشد. لذا تحقیق در این زمینه حائز اهمیت است.

       از سوی دیگر میراث فکری اندیشمندان گذشته در باب مسائل معرفت شناختی میراثی ارزشمند و قابل توجه و ارائه می باشد که لازم است به آن توجه کنیم و لااقل آن را نقطه آغاز کار خود قرار دهیم. یک نمونه از آن، آثار جلال الدین رومی است که مسائل پیرامون معرفت و شناخت به عنوان یکی از مباحث کلیدی بخصوص در مثنوی مطرح است. لذا با شناخت و درگیر کردن اندیشه های مولوی با مسائلی که در حوزه معرفت شناسی مطرح می شود،
می توان امکان و استعدادهای موجود در اندیشه مولوی را در این زمینه به فعلیت رساند.

   و اما آنچه در اینجا مورد اهمیت واقع شده، انسجام عناوین بحث و ترتیب منطقی مباحث است. بنابراین در اینجا بجای بیان مسائل و موضوعات مختلف معرفت شناسی و بررسی آن ها از دید مولوی، همّ اصلی کار بر این قرار گرفته است که سیر آغاز تا انجامِ مشخص، هماهنگ، معقول و عارفانه وی در نگاهش به مساله معرفت تبیین شود. درعین حال ذکر عناوین بیشتر و بررسی آن ها و نیز جمع آوری همه ابیات و نوشته های مولوی در این باب در مرحله بعد،
می تواند به تکمیل این تحقیق کمک کند.

 1-3-اهداف تحقیق

بررسی و تبیین ابعاد معرفت شناسی و مبانی آن

استخراج، طبقه بندی و شرح، تحلیل آراء معرفت شناختی مولوی

 1-4-مروری بر تحقیقات پیشین

       مباحث مربوط به معرفت شناسی مولوی در شروح و تفاسیر مختلفی که از آثار او بخصوص مثنوی معنوی به عمل آمده است، به طور پراکنده مطرح شده است. از جمله شرح هایی که بر مثنوی نگاشته شده است، شرح علامه جعفری، ملا هادی سبزواری و بدیع الزمان فروزانفر را می توان نام برد.

دیگر آثار مربوطه:

فقیه، نظام الدین (1379). علم در دیوان مثنوی مولوی. شیراز: نوید شیراز.

جعفری، محمدتقی (1378). عقل در مثنوی. انتشارات کرامت.

کریمی لاریمی، رضا (1385). بررسی علم در مثنوی معنوی مولانا. دانشگاه پیام نور، واحد ساری.

فرخ پور، قاسم (1385). عقل در مثنوی مولانا. دانشگاه مازندران.

همچنین منابع، آثار و تحقیقاتی که به طور کلی پیرامون معرفت شناسی عرفا و مبانی آن انجام شده است، می تواند پیش زمینه و راه گشایی برای شناخت مبانی معرفتی مولوی باشد.

 1-5-روش تحقیق

       روش تحقیق کتابخانه ای است. سپس از روش توصیفی – تحلیلی برای بررسی آراء مولوی استفاده می شود. با مطالعه آثار مولوی و شروح و تفاسیر مختلف بر آثار مولوی و دیگر منابع مربوطه به هدف تحقیق راه می یابیم.

 1-6-سؤالات تحقیق

    با توجه به بینش مولوی :

  • آیا حصول معرفت امکان پذیر است؟
  • آیا معارف و شناخت ها دارای پایه و بنیاد یقینی و خطا ناپذیر است؟ و اگر هست آن بنیاد چیست؟
  • در فرض پاسخ مثبت به سوال قبل، شناخت های انسان چگونه بر پایه های یقینی بنا می شوند؟
  • انواع شناخت و حدود و اعتبار آن ها تا کجاست؟
  • موانع شناخت صحیح کدامند؟

تعداد صفحه :129

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09199970560        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید