دانلود پایان نامه : بررسی عوامل اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی مرتبط با تمایل زوجین به برنامه¬های تنظیم خانواده

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته جمعیت شناسی

عنوان : بررسی عوامل اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی مرتبط با تمایل زوجین به برنامه¬های تنظیم خانواده

دانشگاه شیراز

دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی

 

پایان نامه کارشناسی ارشد در رشته جمعیت شناسی

 

 

بررسی عوامل اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی مرتبط با تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده

 

مطالعه موردی مراجعه کنندگان به شبکه بهداشت و درمان

شهرستان آران و بیدگل

 

 

استاد راهنما

دکتر حبیب احمدی

  

اسفند 1393

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

 

 

بررسی عوامل اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی مرتبط با تمایل زوجین

 به برنامه­های تنظیم خانواده

 

 

کلید واژه: زوجین، تنظیم خانواده، آران و بیدگل

 

اهمیت و ضرورت مبحث مشارکت و تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده بر حسب نقش­های مهم و حائز اهمیتی که دارند همیشه مورد توجه قرار گرفته است و بر همین اساس می­توان گفت که توفیق برنامه­های تنظیم خانواده مستقیما در گرو نگرش و عملکرد زوجین در این خصوص قرار دارد. تحقیق حاضر درصدد بررسی عوامل اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی مرتبط با تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده در شهرستان آران و بیدگل می­باشد. از کل جامعه آماری 81459 نفر، نمونه­ای با حجم 382 نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفته است. روش تحقیق به شیوه پیمایشی و تکنیک جمع‌آوری اطلاعات به وسیله پرسشنامه صورت گرفته است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران، 382 نفر تعیین شد و در مناطق مختلف شهرستان تکمیل گردید. چارچوب نظری مورد استفاده در این بررسی، نظریه کنش اجتماعی تالکوت پارسونز و تئوری اقتصادی می­باشد. یافته­ها نشان می­دهد رابطه معناداری بین متغیرهای میزان تحصیلات، اشتغال، درآمد، ترجیح جنسی، طبقه اجتماعی، نگرش نسبت به داشتن فرزند، رسانه­های جمعی و سهولت دسترسی به وسایل جلوگیری با تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده وجود دارد. هم­چنین بین متغیرهای سن، سن ازدواج، تفاوت سنی زوجین، تعداد فرزندان، ارزش­های دینی و برابری در تصمیم­گیری با تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده رابطه معناداری از نظر آماری مشاهده نشد. بر اساس نتایج معادله رگرسیون چند متغیره که به روش گام به گام صورت گرفته است، پنج متغیر درآمد، دسترسی به وسایل جلوگیری، طبقه اجتماعی، اشتغال و ترجیح جنسی بیشترین واریانس از متغیر وابسته را تبیین کرده­اند و در مجموع این پنج متغیر 2/19 درصد از تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده را تبیین نموده­اند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

 

 

عنوان                                                                                                                                    صفحه

 

فصل اول: کلیات

1-1- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 2

1-2- بیان مسئله……………………………………………………………………………………………………………………………………….. 4

1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………. 5

1- 4- اهداف تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………………. 6

1- 4- 1- اهداف کلی…………………………………………………………………………………………………………………………. 7

1- 4- 2- اهداف جزئی……………………………………………………………………………………………………………………….. 7

فصل دوم: پیشینه تحقیق

2- 1- مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………… 9

2- 2- مروری بر تحقیقات داخلی و خارجی………………………………………………………………………………………….. 9

2- 2- 1- مطالعات داخلی…………………………………………………………………………………………………………………. 9

2- 2- 2- مطالعات خارجی……………………………………………………………………………………………………………….. 16

فصل سوم: مبانی نظری تحقیق

3- 1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………… 21

3- 2- مروری بر نظریات موجود…………………………………………………………………………………………………………… 21

3- 2- 1- نظریه دیویس و بلیک……………………………………………………………………………………………………… 21

3- 2- 2- نظریه منابع……………………………………………………………………………………………………………………… 23

3- 2- 3- دیدگاه عرضه و تقاضا………………………………………………………………………………………………………. 24

3- 2- 4- نظریه جریان ثروت بین نسلی…………………………………………………………………………………………. 24

3- 2- 5- نظریه افزایش جمعیت……………………………………………………………………………………………………… 26

3- 2- 6- نظریه مخالفان افزایش جمعیت……………………………………………………………………………………….. 26

3- 2- 7- نظریه حد مطلوب جمعیت………………………………………………………………………………………………. 27

3- 2- 8- تئوری تغییرات و واکنش­های جمعیتی…………………………………………………………………………… 27

3- 2- 9- نظریه مبادله……………………………………………………………………………………………………………………… 28

3- 3- چارچوب نظری مورد استفاده…………………………………………………………………………………………………….. 29

3- 3- 1- تئوری اقتصادی………………………………………………………………………………………………………………… 29

3- 3- 2- نظریه کنش اجتماعی تالکوت پارسونز…………………………………………………………………………….. 31

3- 4- مدل مفهومی و تجربی تحقیق…………………………………………………………………………………………………… 34

3- 5- فرضیه­های تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………. 35

عنوان                                                                                                                               صفحه

 

فصل چهارم: روش پژوهش

4- 1- مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 37

4- 2- روش تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………….. 37

4- 3- تکنیک تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………. 38

4- 4- جامعه آماری………………………………………………………………………………………………………………………………. 38

4- 5- حجم نمونه و روش نمونه­گیری…………………………………………………………………………………………………. 38

4- 6- ابزار جمع­آوری داده­ها………………………………………………………………………………………………………………… 39

4- 7- روش تجزیه و تحلیل داده­ها……………………………………………………………………………………………………… 39

4- 7- 1- آمار توصیفی…………………………………………………………………………………………………………………….. 40

4- 7- 2- آمار استنباطی………………………………………………………………………………………………………………….. 41

4- 7- 3- آزمون مقایسه میانگین­ها…………………………………………………………………………………………………. 41

4- 7- 4- آزمون تی مستقل…………………………………………………………………………………………………………….. 42

4- 7- 5- آزمون تحلیل یک طرفه واریانس…………………………………………………………………………………….. 42

4- 8- تکنیک­های بررسی رابطه بین متغیرها……………………………………………………………………………………… 42

4- 9- واحد تحلیل……………………………………………………………………………………………………………………………….. 43

4- 10- اعتبار……………………………………………………………………………………………………………………………………….. 43

4- 11- پایایی……………………………………………………………………………………………………………………………………….. 44

4- 12- تعاریف نظری و عملیاتی متغیرها……………………………………………………………………………………………. 49

4- 12- 1- متغیر مستقل…………………………………………………………………………………………………………………. 49

4- 12- 2- متغیر وابسته………………………………………………………………………………………………………………….. 51

فصل پنجم: تجزیه و تحلیل داده­ها

5- 1- مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 53

5- 2- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب جنس………………………………………………………………………………… 53

5- 3- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان تحصیلات……………………………………………………………….. 53

5- 4- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان تحصیلات همسر…………………………………………………….. 54

5- 5- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب گروه سنی…………………………………………………………………………. 55

5- 6- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب شغل………………………………………………………………………………….. 55

5- 7- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب شغل همسر………………………………………………………………………. 56

5- 8- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تفاوت سنی زوجین………………………………………………………….. 56

5- 9- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سن ازدواج………………………………………………………………………… 57

5- 10- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان درآمد…………………………………………………………………… 58

5- 11- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تعداد فرزند زنده به دنیا آمده………………………………………… 58

5- 12- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تعداد فرزند پسر زنده به دنیا آمده………………………………… 59

5- 13- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تعداد فرزند دختر زنده به دنیا آمده………………………………. 59

5- 14- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سقط جنین……………………………………………………………………. 60

عنوان                                                                                                                               صفحه

 

5- 15- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از روش­های جلوگیری از بارداری………….. 60

5- 16- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از روش­های جلوگیری از بارداری بین ازدواج و تولد اولین فرزند…………………………………………………………………………………………………………………………………….. 61

5- 17- توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه بر حسب تعداد مطلوب بچه………………………………………………… 62

5- 18- توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه بر حسب میزان فاصله­گذاری ایده­ال بین فرزندان………………. 62

5- 19- توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه بر حسب دختر یا پسر بودن فرزند………………………………………. 63

5- 20- توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه بر حسب طبقه اجتماعی……………………………………………………… 63

5- 21- توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه بر حسب سن ایده­آل دختر برای ازدواج………………………………. 64

5- 22- توزیع فراوانی افراد مورد مطالعه بر حسب سن ایده­آل پسر برای ازدواج………………………………… 64

5- 23- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب برابری در تصمیم­گیری……………………………………………………. 65

5- 24- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب نگرش نسبت به ارزش­های دینی…………………………………….. 66

5- 25- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب نگرش نسبت به داشتن فرزند………………………………………….. 66

5- 26- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از رسانه­های جمعی………………………………….. 67

5- 27- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تمایل به استفاده از وسایل جلوگیری از بارداری……………… 67

5- 28- توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب دسترسی به وسایل جلوگیری از بارداری…………………………. 68

5- 29- آمار استنباطی……………………………………………………………………………………………………………………………. 69

5- 29- 1- آزمون فرضیه اول: بین سن و تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده رابطه وجود دارد………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 69

5- 29- 2- آزمون فرضیه دوم: بین سن ازدواج و تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده رابطه وجود دارد……………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 70

5- 29- 3- آزمون فرضیه سوم: بین میزان تحصیلات و تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده رابطه وجود دارد……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 70

5- 29- 4- آزمون فرضیه چهارم: بین تفاوت سنی زوجین و تمایل آنان به برنامه‌های تنظیم خانواده رابطه وجود دارد………………………………………………………………………………………………………………………………….. 71

5- 29- 5- آزمون فرضیه پنجم: بین تعداد فرزندان و تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده رابطه وجود دارد……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 71

5- 29- 6- آزمون فرضیه ششم: بین طبقه اجتماعی و تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده رابطه وجود دارد……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 72

5- 29- 7- آزمون فرضیه هفتم: بین میزان اشتغال و تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده رابطه وجود دارد……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 73

5- 29- 8- آزمون فرضیه هشتم: بین میزان درآمد و تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده رابطه وجود دارد……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 74

5- 29- 9- آزمون فرضیه نهم: بین ترجیح جنسی و تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده رابطه وجود دارد…………………………………………………………………………………………………………………………………………… 75

 

عنوان                                                                                                                           صفحه

 

5- 29- 10- آزمون فرضیه دهم: بین ارزش­های دینی و تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده رابطه وجود دارد…………………………………………………………………………………………………………………………………………… 76

5- 29- 11- آزمون فرضیه یازدهم: بین نگرش نسبت به داشتن فرزند و تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده رابطه وجود دارد…………………………………………………………………………………………………………. 76

5- 29- 12- آزمون فرضیه دوازدهم: بین میزان برابری در تصمیم­گیری زوجین و تمایل آنان به برنامه‌های تنظیم خانواده رابطه وجود دارد……………………………………………………………………………………….. 77

5- 29- 13- آزمون فرضیه سیزدهم: بین میزان استفاده از رسانه­های جمعی و تمایل زوجین به برنامه‌های تنظیم خانواده رابطه وجود دارد……………………………………………………………………………………….. 78

5- 29- 14- آزمون فرضیه چهاردهم: بین میزان سهولت دسترسی به وسایل جلوگیری و تمایل زوجین به برنامه‌های تنظیم خانواده رابطه وجود دارد…………………………………………………………………………………… 79

5- 30- تحلیل چند متغیره………………………………………………………………………………………………………………….. 80

فصل ششم: بحث و نتیجه­گیری

6- 1- نتیجه­گیری…………………………………………………………………………………………………………………………………. 83

6- 2- بحث…………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 88

6- 3- پیشنهادات…………………………………………………………………………………………………………………………………… 88

6- 4- محدودیت­ها…………………………………………………………………………………………………………………………………. 89

منابع…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 89

پیوست………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 90

صفحه چکیده و صفحه عنوان به انگلیسی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جدول­ها

 

 

عنوان                                                                                                                                صفحه

 

جدول 3-1: هزینه و فایده استفاده از وسایل جلوگیری از بارداری………………………………………………………. 30

جدول 3-2: نظام­های کنشی پارسونز…………………………………………………………………………………………………….. 33

جدول 4-1: میزان آلفای کرانباخ متغیرهای بعد برابری در تصمیم­گیری زوجین………………………………… 44

جدول 4-2: روایی بعد برابری در تصمیم­گیری زوجین…………………………………………………………………………. 45

جدول 4-3: میزان آلفای کرانباخ متغیرهای بعد ارزش­های دینی………………………………………………………… 45

جدول 4-4: روایی بعد ارزش­های دینی…………………………………………………………………………………………………. 45

جدول 4-5: میزان آلفای کرانباخ متغیرهای بعد نگرش نسبت به داشتن فرزند………………………………….. 46

جدول 4-6: روایی بعد نگرش نسبت به داشتن فرزند…………………………………………………………………………… 46

جدول 4-7: میزان آلفای کرانباخ گویه­های بعد میزان استفاده از رسانه­های جمعی……………………………. 46

جدول 4-8: میزان آلفای کرانباخ مفهوم میزان استفاده از وسایل ارتباط جمعی…………………………………. 47

جدول 4-9: میزان آلفای کرانباخ گویه­های مفهوم تمایل زوجین به استفاده از برنامه­های تنظیم خانواده……………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 47

جدول 4-10: روایی مفهوم تمایل زوجین به استفاده از برنامه­های تنظیم خانواده………………………………. 48

جدول 4-11: میزان آلفای کرانباخ سوالات متغیر سهولت دسترسی به وسایل جلوگیری……………………. 48

جدول 4-12: میزان آلفای کرانباخ متغیر سهولت دسترسی به وسایل جلوگیری…………………………………. 48

جدول 5-1: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب جنس…………………………………………………………………………. 53

جدول 5-2: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان تحصیلات…………………………………………………………. 54

جدول 5-3: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان تحصیلات همسر………………………………………………. 54

جدول 5-4: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب گروه سنی……………………………………………………………………. 55

جدول 5-5: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب شغل…………………………………………………………………………….. 55

جدول 5-6: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب شغل همسر………………………………………………………………….. 56

جدول 5-7: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تفاوت سنی زوجین……………………………………………………… 56

جدول 5-8: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سن ازدواج……………………………………………………………………. 57

جدول 5-9: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان درآمد…………………………………………………………………. 58

جدول 5-10: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تعداد فرزند زنده به دنیا آمده……………………………………. 58

جدول 5-11: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تعداد فرزند پسر زنده به دنیا آمده……………………………. 59

جدول 5-12: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تعداد فرزند دختر زنده به دنیا آمده…………………………. 60

جدول 5-13: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سقط جنین……………………………………………………………….. 60

جدول 5-14: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از روش­های جلوگیری از بارداری……… 61

عنوان                                                                                                                                 صفحه

 

جدول 5-15: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از روش­های جلوگیری از بارداری بین ازدواج و تولد اولین فرزند………………………………………………………………………………………………………………………………………. 61

جدول 5-16: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تعداد مطلوب بچه……………………………………………………. 62

جدول 5-17: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان فاصله­گذاری ایده­ال بین فرزندان………………….. 62

جدول 5-18: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب دختر یا پسر بودن فرزند………………………………………….. 63

جدول 5-19: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب طبقه اجتماعی…………………………………………………………. 63

جدول 5-20: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سن ایده­آل دختر برای ازدواج………………………………….. 64

جدول 5-21: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سن ایده­آل پسر برای ازدواج……………………………………. 64

جدول 5-22: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب نگرش برابری در تصمیم­گیری………………………65

جدول 5-23: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب نگرش نسبت به ارزش­های دینی……………………………… 66

جدول 5-24: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب نگرش نسبت به داشتن فرزند…………………………………… 67

جدول 5-25: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از رسانه­های جمعی……………………………. 67

جدول 5-26: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تمایل به استفاده از وسایل جلوگیری از بارداری………. 68

جدول 5-27: توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان سهولت دسترسی به وسایل جلوگیری از بارداری……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 69

جدول 5-28: نتایج آزمون رگرسیون رابطه بین سن و تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 69

جدول 5-29: نتایج آزمون ضریب همبستگی اسپیرمن…………………………………………………………………………….. 70

جدول 5-30: نتایج آزمون ضریب همبستگی اسپیرمن…………………………………………………………………………….. 70

جدول 5-31: نتایج آزمون رگرسیون رابطه بین تفاوت سنی زوجین و تمایل آن­ها به برنامه­های تنظیم خانواده…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 71

جدول 5-32: نتایج آزمون رگرسیون رابطه بین تعداد فرزندان و تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 72

جدول 5-33: نتایج آزمون ضریب همبستگی اسپیرمن…………………………………………………………………………….. 72

جدول 5-34: نتایج آزمون تحلیل یک طرفه واریانس……………………………………………………………………………….. 73

جدول 5-35: نتایج مقایسه میانگین­ها………………………………………………………………………………………………………. 74

جدول 5-36: نتایج آزمون ضریب همبستگی اسپیرمن…………………………………………………………………………….. 74

جدول 5-37: نتایج آزمون تحلیل یک طرفه واریانس……………………………………………………………………………….. 75

جدول 5-38: نتایج مقایسه میانگین­ها………………………………………………………………………………………………………. 75

جدول 5-39: نتایج آزمون رگرسیون رابطه بین ارزش­های دینی و تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 76

جدول 5-40: نتایج آزمون رگرسیون رابطه بین نگرش نسبت به داشتن فرزند و تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 77

جدول 5-41: نتایج آزمون رگرسیون رابطه بین میزان برابری در تصمیم­گیری زوجین و تمایل آنان به برنامه‌های تنظیم خانواده…………………………………………………………………………………………………………………………… 78

عنوان                                                                                                                                   صفحه

 

جدول 5-42: نتایج آزمون رگرسیون رابطه بین میزان استفاده از رسانه­های جمعی و تمایل زوجین به برنامه‌های تنظیم خانواده…………………………………………………………………………………………………………………………… 78

جدول 5-43: نتایج آزمون رگرسیون رابطه بین میزان سهولت دسترسی به وسایل جلوگیری و تمایل زوجین به برنامه‌های تنظیم خانواده………………………………………………………………………………………………………………………. 79

جدول 5-44: عناصر اصلی تحلیل چند متغیره به روش گام به گام برای پیش­بینی متغیر وابسته…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 80

جدول 5-45: عناصر متغیرهای درون معادله برای پیش­بینی متغیر وابسته…………………………………………….. 81

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست شکل­ها

 

 

عنوان                                                                                                                                    صفحه

 

شکل 3-1: مدل تجربی تحقیق………………………………………………………………………………………………………………….. 34

شکل 4-1: فرمول کوکران جهت تخمین حجم نمونه……………………………………………………………………………….. 38

 

فصل اول

 

کلیات

 

 

1- 1- مقدمه

 

در چند دهه اخیر مسأله رشد جمعیت جهان که قسمت عمده آن مربوط به کشورهای در حال توسعه از جمله ایران می­باشد، توجه محافل مختلف ملی و بین­المللی را به خود جلب کرده است. اگر چه در سال­های اخیر بحث­های متعددی در مورد کاهش رشد جمعیت در کشور صورت گرفته اما کماکان سالانه نزدیک به یک میلیون نفر به جمعیت کشور اضافه می­شود. برنامه­های تنظیم خانواده و تحدید موالید اگر به گونه­ای مؤثر و کارآمد پیاده شود، آثار بسیار مثبتی در جامعه بر جای می­نهد که از آن جمله: 1- تأمین بهداشت و سلامت مادر و کودک 2- کاهش مرگ­ومیر مادران 3- کمک به تحقق توسعه همه جانبه و پایدار 4- تضمین حقوق و آزادی­های زن­ و مرد در خانواده می­توان اشاره نمود (تقوی، 11:1382).

   بنا به تعریف سازمان جهانی بهداشت، تنظیم خانواده مشتمل بر اقداماتی است که افراد و زوج­ها را یاری می‌دهد، تا از داشتن فرزند ناخواسته جلوگیری کنند، فاصله بین فرزندان خود را تنظیم نمایند، زمان تولد فرزندان را با سن و شرایط دیگر خود تطبیق دهند، و آگاهانه در مورد تعداد فرزندان خود تصمیم بگیرند، خدماتی که این نیات را میسر می­سازد، مشتمل است بر آموزش و مشاوره در مورد تنظیم خانواده، تأمین وسایل جلوگیری از حاملگی، کمک به کسانی که دچار ناباروری هستند و آموزش پدران و مادران در مورد خانواده و فرزندان (زنجانی و دیگران، 129:1389).

آگاهی از افزایش سریع جمعیت به عنوان نوعی خطر جهانی برای بشر در نیمه دوم قرن بیستم شناخته شد. رشد بی­رویه و بدون برنامه­ریزی جمعیت، در بسیاری از موارد موجب کمبود منابع مورد نیاز و در نتیجه بروز تنش و جنگ، بین جوامع انسانی گذشته است. جوامع پرجمعیت با مشکلات عدیده­ای از جمله فقر، بیماری، شکاف بالای طبقاتی، بیکاری و غیره مواجه است که تهدیدی برای ثبات جامعه می­باشد. کشورهای پیشرفته با به کارگیری برنامه­های تنظیم خانواده و کنترل معقول رشد جمعیت خود، توانسته­اند بر بسیاری از عوارض جمعیت فایق آمده و از مزایای آن نیز بهره لازم را برگیرند. برنامه تنظیم خانواده در ایران قبل از انقلاب بر طبق سیاست­های سازمان بهداشت جهانی در زمینه جمعیت کشورهای جهان سوم به اجرا درآمد. پس از انقلاب با توجه به دیدگاه­های منفی که در مورد برنامه­ها و طرح­های رژیم گذشته وجود داشت، برنامه کنترل جمعیت و تنظیم خانواده، به طور موقت منتفی گشت و در طول کمتر از 10 سال (68-59) رشد جمعیت به مرحله خطرآفرینی رسید. و با پایان گرفتن جنگ در سال 1368 سیاست­هایی برای کنترل جمعیت و تنظیم خانواده از سوی سازمان­ها و وزارت خانه­های مربوط به مرحله اجرا گذاشته شد (فروزانفر، 1379 به نقل از پارسا، 7:1384).

با تلاشی که برای کنترل جمعیت از طرف سازمان­ها، کلینیک­ها و مراکز بهداشتی صورت گرفت نرخ رشد جمعیت کشور از 8/3 درصد درسال 1365 که یکی از بالاترین نرخ رشد جمعیت در جهان بوده است به 8/1 درصد در سال 1375 کاهش یافت (تقوی، 1382). این افزایش، بیشتر به همان جمعیت متولد شده در سال­های آغازین انقلاب اسلامی برمی­گردد که اکنون وارد سن باروری شده­اند. استفاده از روش­های پیشگیری از بارداری از عوامل موثر در کنترل رشد جمعیت در دهه اخیر بوده است و افزایش درصد پوشش واجدین شرایط رو به سمت روش­های مطمئن به عنوان یکی از عوامل مهم در ارزیابی برنامه­های تنظیم خانواده است (جهانفر، 50:1377). نرخ رشد جمعیت در سال 1390 به حدود 3/1 درصد رسیده است (مرکز آمار ایران، 1392).

 

 

1- 2- بیان مسئله:

 

کشور ما جزء مناطقی از جهان می­باشد که از چهار هزار سال قبل مسئله شهرنشینی در آن مطرح بوده و از رشد سریعی برخوردار بوده است. لذا جهت تعدیل و هماهنگی محورهای توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور و تامین سلامت جسمی- روانی و اجتماعی تمام اقشار جامعه به ویژه مادران و کودکان که جزء قشر آسیب­پذیر جامعه هستند، بایستی برنامه­ریزی و تنظیم خانواده وجود داشته باشد. اگر زنان جوان به اطلاعات صحیح در مورد روش­های جلوگیری از بارداری­های ناخواسته دست پیدا کنند می­توان از ضربه­های عاطفی و هزینه­های مربوط به این بارداری­ها جلوگیری به عمل آورد.

در ایران برنامه­های تنظیم خانواده بر اساس قوانین دینی و حمایت مراجع مذهبی به مرحله اجرا رسیده است. قابلیت تغییرپذیری و انطباق قوانین اسلامی با مسائل اجتماعی موضوع بسیار مهمی در پیشرفت و موفقیت برنامه­های تنظیم خانواده در کشور است. بر اساس آمار موجود درصد بالایی از زنانی که تمایل به بارداری نداشته­اند و یا خواستار تعویق زمان بارداری بوده­اند از وسایل جلوگیری استفاده نکرده­اند (کتابی، 1387).

در کشوری مانند ایران که حرکت به سمت توسعه را تجربه می­کند و به شدت نیازمند پس­انداز یعنی تولید بیش از مصرف است، با توجه به محدودیت منبع اصلی تولید یعنی ذخایر طبیعی، ارقام میلیونی رشد جمعیت مانع بزرگی بر سر راه توسعه است. چنین وضعیتی اتخاذ تدابیری اساسی جهت برنامه­های تنظیم خانواده و کنترل موالید را در ایران ضروری می­نماید. در این ارتباط آن­چه که بیش از هر چیزی اهمیت می­یابد مسئله زمان است. بر پایه تحقیقات صورت گرفته چنان چه برنامه­های تنظیم خانواده به گونه­ای عمل کند که تا  باروری به سطح جایگزینی، میزان تجدید نسل خالص یک، برسد رشد جمعیت در حدود سال 1440 خورشیدی متوقف می­شود و امکانات گسترده­ای که صرف جمعیت افزوده می­گردد به بالاترین سطح زندگی افراد تخصیص یابد. بر این اساس گفته می­شود که در ایران هم چنان باید به اجرای برنامه­های تنظیم خانواده پرداخت، چرا که تنظیم خانواده بر روی 2 فرزند یا حتی 3 فرزند و نیز فاصله گذاری مطلوب نیاز به تنظیم خانواده دارد (حسینی، 1390).

بر اساس آمارهای جهانی، علی رغم این که میزان استفاده از روش­های پیشگیری از بارداری در زنان واجد شرایط تنظیم خانواده از 30 درصد در سال1960 به62 درصد در سال 1997 افزایش یافت. هنوز حدود 150 میلیون نفر زن در جهان که تمایل به محدود کردن فرزندان خود دارند از روش­های موثر بر پیشگیری از بارداری استفاده نمی­کنند که بیشترین علت آن شک به روش­های جلوگیری از بارداری، ترس از عوارض جانبی، کیفیت پایین سرویس­های بهداشتی کشورهای مربوطه، باورها و نگرش­های منفی می­باشد (جهانفر، 56:1377). استفاده از روش­های جلوگیری و این که از چه روشی استفاده می‌شود به عوامل مختلفی همچون سن، تحصیلات، تعداد فرزندان و میزان دسترسی به روش­های مختلف بستگی دارد (حسینی، 1390). در کشورهای در حال توسعه بیشترین روش مورد استفاده توبکتومی است که حدود 33 درصد موارد را تشکیل می­دهد. حدود 40 درصد افراد پس از یکسال استفاده از یک روش جلوگیری از بارداری روش خود را تغییر می­دهند که دو دلیل عمده آن یکی حاملگی ناخواسته و دلیل دیگر تهدید سلامتی فرد می­باشد. میزان شکست این روش­ها از 30 درصد در سال برای روش­های واژینال (دیافراگم، ژل) تا کمتر از یک درصد برای ضدبارداری­های تزریقی، کاشتنی و آیودی می­باشد (شیروانی و دیگران، 1386). بنابراین با استفاده از وسایل پیشگیری از بارداری مطمئن و موثر می­توان میزان رشد بی­رویه جمعیت را کنترل کرد.

با توجه به این که استفاده از وسایل جلوگیری از بارداری، رفتاری عقلانی- اجتماعی است ویژگی‌های فردی و اجتماعی زوجین، اصلی­ترین نقش را در فرایند استفاده و انتخاب روش­های جلوگیری از بارداری ایفا می­کند.

 

 

1- 3- اهمیت و ارزش تحقیق:

 

اهمیت بنیادین هر پژوهش این است که منجر به بضاعت علمی گردد (ساعی،1384: 77). جستجو و بررسی زمانی انجام می‌گیرد که انسان در مقابل یک ابهام، نگرانی، سختی و… قرار دارد و برای فهم این موارد و نهایتاً یافتن راهی جهت خلاصی یا تخفیف آن‌ها، اقدام به بررسی یا جستجو می‌کند (ایمان، 1388: 9).

تغییرات خانواده در زندگی روزمره بازتاب یافته و در این میان دخالت­های دین و دولت هم موثر بوده و روان شناسان، علمای علوم تربیتی، مورخان و جامعه شناسان نیز به آن توجه کرده­اند که حاصل آن اصلاح نظام مفهومی در شناسایی تحولات اجتماعی ایران بوده است (آزاد ارمکی و دیگران، 31:1384).

علی­رغم مباحث مقطعی که درباره دامنه واقعیت خطر افزایش جمعیت به عمل آمده و علی­رغم جبهه گیری­هایی در مورد راه و روش مواجهه با این خطر بروز کرده، لزوم رسیدن به یک رشد جمعیت متناسب و پایدار به عنوان یک اصل عمده از طرف اکثریت ملت­های جهان مورد قبول قرار گرفته است. از مهم­ترین اهداف برنامه­های تنظیم خانواده در بسیاری از کشورها کاهش بارداری­های ناخواسته می‌باشد. تحقق این امر از طریق دسترسی آسان به وسایل جلوگیری از بارداری، علی­رغم آموز­ش­های لازم و استفاده دقیق از آن­ها وجود دارد. همواره سرویس­های تنظیم خانواده به وسیله جلوگیری از بارداری­های ناخواسته به حفظ و حراست از منابع ملی و سرمایه­های کشور کمک موثری می­نماید.

خدمات تنظیم خانواده در 15 سال اخیر یکی از اصلی­ترین اجزای خدمات بهداشتی اولیه را تشکیل داده و با برخورداری از حمایت سیاسی و ساختار مناسب اجرایی، موفقیت چشم­گیری را در زمینه کنترل موالید و ارتقای بهداشت باروری کسب نموده­ است (شهیدزاده و دیگران، 2:1382). خدمات تنظیم خانواده در ایران یکی از حجیم­ترین خدمات ارائه شده به جامعه است. نزدیک به 4 میلیون زن واجد شرایط تنظیم خانواده به طور مرتب از آن بهره می­برند و در صورت وجود مشکلی در این فرایند، پیامدهای وسیعی پدید خواهد آمد. به همین دلیل ضروری است که کیفیت ارائه خدمات تنظیم خانواده به طور مداوم ارزیابی و در صورت لزوم تصحیح گردد (حسن­پور و دیگران، 34:1385). اگرچه تجربه فعالیت­ها و خدمات تنظیم خانواده در ایران مثبت و اثربخش بوده است؛ اما علی­رغم کاهش رشد جمعیت در ایران، به علت میزان باروری بالای کشور در دهه 1980، در آینده نزدیک، کشور دچار افزایش جمعیت خواهد شد. به علاوه نسبت بالای حاملگی­های ناخواسته در ایران به عنوان زنگ خطری به حساب می­آید (نخعی و میراحمدزاده[1]، 194:2005).

اما علی­رغم همه این­ها آنچه در این خصوص مورد سوال است این است که آیا انتخاب نوع روش و وسیله جلوگیری از بارداری بر اساس شناخت زنان از وسایل جلوگیری از بارداری می­باشد؟ هم­چنین گرایش به برنامه‌های تنظیم خانواده ناشی از تغییر در طرز تفکر و افزایش بنیادی آگاهی زوجین می‌باشد یا انتخابی آگاهانه و موقتی است؟ دیگر این که چه تعداد افراد با توجه به شرایطی که دارند روش مناسب برای جلوگیری از بارداری را برگزیده­اند؟ با توجه به نکاتی که در بالا مطرح شد این مطالعه فرصتی فراهم می­کند تا عوامل اجتماعی (سن، تحصیلات، تفاوت سنی زوجین و…)، عوامل اقتصادی (شغل، میزان درآمد و…) و عوامل فرهنگی (ترجیح جنسی، ارزش­های دینی، رسانه­های جمعی و…) را بر روی برنامه­های تنظیم خانواده و رفتار باروری بسنجیم و تاثیر زوجین را در تصمیم‌گیری در مورد اندازه خانواده و استفاده از وسایل جلوگیری مورد سنجش قرار دهیم که به لحاظ علمی باعث گسترش و تعیین الگوی روابط مورد مطالعه شود. و به لحاظ عملی (کاربردی) به برنامه‌ریزان و سیاست­گذاران در امر خانواده و بالاخص تنظیم خانواده کمک شایان نماید تا با توجه به فرهنگ حاکم بر منطقه برنامه­ریزی خاصی را ارائه نماید که در جهت هماهنگی با تمایلات و ارزش­های فرهنگی آنان باشد و باعث توجه بیشتر پژوهش­های اجتماعی گردد.

 

 

1- 4- اهداف تحقیق

 

بر مبنای تعریف، هدف عبارت است از نتایج مورد استفاده­ای که فعالیت ما به سوی آن­ها جریان پیدا می­کند (طالب، 59:1380). و منظور از هدف نقطه­ای است که قصد وصول به آنجا را داریم و طبعاً اینک از آن نقطه فاصله داریم (همان: 59).

اهداف تحقیقات اجتماعی به منظور روشن­سازی دلایل انجام طرح­های تحقیقات در رابطه با موضوع مورد بررسی بیان می­شود. هر تحقیقی اهداف کلی و جزئی برای خود مد نظر قرار می­دهد. در این تحقیق:

 

 

1- 4- 1- هدف کلی:

 

هدف کلی این تحقیق بررسی عوامل اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی مرتبط با تمایل زوجین به برنامه‌های تنظیم خانواده در شهرستان آران و بیدگل در سال 1393 می‌باشد.

 

 

1- 4- 2- هدف جزئی:

 

– بررسی عوامل اجتماعی مرتبط با تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده در شهرستان آران و بیدگل

– بررسی عوامل اقتصادی مرتبط با تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده در شهرستان آران و بیدگل

– بررسی عوامل فرهنگی مرتبط با تمایل زوجین به برنامه­های تنظیم خانواده در شهرستان آران و بیدگل

تعداد صفحه : 110

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09361998026        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید