دانلود پایان نامه : بررسی زبان شناختی ٬ تاریخی و فرهنگی الگوهای غذایی در ایران باستان

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته فرهنگ و زبان های باستان

عنوان : بررسی زبان شناختی ٬ تاریخی و فرهنگی الگوهای غذایی در ایران باستان

دانشگاه شیراز

دانشکده ادبیات و علوم انسانی

پایان نامه ی کارشناسی ارشد در رشته ی

فرهنگ و زبان های باستان

بررسی زبان شناختی ٬ تاریخی و فرهنگی الگوهای غذایی در ایران باستان

استاد راهنما

دکنر فرخ حاجیانی

شهریور ماه 1391

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)چکیدهیکی از نیازهای اصلی بشر، تأمین خوراک وی بوده است. بدین سبب، بررسی و مطالعه‌ی انواع خوراک‌ها و نحوه‌ی مصرف آنها در گذشته، نشانگر پیشینه‌ی فرهنگی غذایی هر ملتی است. آثار به جا مانده از ایرانیان باستان چون ابزار خوراک پزی و ابزار مصرف خوراک‌ها، گل نوشته‌ها، متن‌های به جا مانده مانند اوستا و متون پهلوی و گزارش‌های مورخان خارجی دیدگاه سه وجهی زبان‌شناسی، تاریخی و فرهنگی درباره خوراک‌ها و نحوه‌ی غذا خوردن ایرانیان باستان را فراهم می‌سازد.کشاورزی از تأثیرات مستقیم یکجانشینی اقوام کوچنده‌ایی چون مادها پس از ورود به سرزمین ایران بوده است. بدین جهت علاوه برفرآورده‌های دامی، محصولات کشاورزی چون غلات به سفره ایرانیان باستان افزوده می‌شود. به گواهی گل نوشته‌های خزانه‌ی تخت جمشید و گزارش‌های مورخان یونانی و رومی فرهنگ غذایی و عادات غذایی پربار و متنوعی داشته‌اند. جنگ عامل برهم زننده‌ی ثبات سفره‌ی ایرانیان باستان بوده است. پس از یک دوره رکود یعنی تسلط قوم بیگانه‌ی سلوکی بر ایران، در دوره‌ی اشکانیان فرهنگ غذایی ایرانیان جهشی بزرگ می‌یابد، طوری‌که به شکل‌گیری فرهنگ بین‌المللی غذایی می‌انجامد. جاده ابریشم خوراک‌های ایرانی و فرهنگ غذایی ایرانیان را به جهانیان می‌شناساند و نیز طعم‌ها و خوراک‌های خارجی میهمان سفره‌های ایرانی می‌گردند. علاوه بر عامل جنگ، قحطی طولانی که در دوره‌ی ساسانی به وقوع می‌پیوندد، توازن سفره‌های ایرانیان را برهم می‌زند. اما از سویی دیگر تجمل و زرق و برق سفره‌های شاهی که در متن پهلوی خسرو قبادان و ریدگ گزارش شده است، فاصله‌ی طبقاتی و بی‌عدالتی‌ها را به اوج می‌رساند و در نهایت انقلاب "مزدک" به وقوع می‌پیوندد. در متن‌های اوستایی و پهلوی به نام خوراک‌ها و نحوه‌ی غذا خوردن، آداب و فرهنگ غذایی ایرانیان اشاره شده است، طوری‌که می‌توان براساس دانش جدید تغذیه، براساس هرم مواد غذایی، خوراک‌های ایرانیان باستان را طبقه‌بندی کرد و دریافت در هر گروه چه خوراک‌هایی مصرف می‌شده‌اند.کلمات کلیدی: فرهنگ غذایی، مادها، گل نوشته‌ها، گزارش مورخان خارجی، هخامنشیان، جاده ابریشم، اشکانیان، اوستا، متون پهلوی؛ آداب غذا خوردن، هرم مواد غذایی.فهرست مطالبفصل اول : مقدمه.............................................................................................................................................. 11- اهمیت و ضرورت تحقیق........................................................................................................................ 81-2- هدف تحقیق فصل دوم : پیشینه ی.............................................................................................. 142-1نوآوری این پایان نامه.............................................................................................................................. 152-2روش تحقیق.............................................................................................................................................. 15فصل سوم: عادات غذایی  مادها و هخامنشیان1- 3 عادات غذایی مادها ............................................................................................................................. 172 -3 عادات غذایی هخامنشیان.................................................................................................................. 282-3-1  تخت جمشید و ارتباط آن با خوراک ها.................................................................................. 302-3-2نقش برجسته ها ی تخت جمشید و ظرف ها........................................................................... 322-3-4  لوحه های گلی تخت جمشید به زبان عیلامی...................................................................... 352-3-5 مذهب و عادات غذایی پارسیان .................................................................................................. 402-3-6 خوراکها وذائقه ی پارسیان ........................................................................................................... 452-3-6-1محصولات کشاورزی..................................................................................................................... 452-3-6-2 دام و فرآورده های دامی ......................................................................................................... 552-3-7 نوشیدنی ها ...................................................................................................................................... 57فصل چهارم:  عدات غذایی اشکانیان و ساسانیانعادات غذایی  اشکانیان................................................................................................................................... 642-4 عادات غذایی ساسانیان2-4-1 جشن ها و خوراک ها ............................................................. 772-4-1-1گاهنبارها ....................................................................................................................................... 902 -4-1-2چهارشنبه سوری........................................................................................................................ 952-4-1-3 جشن نوروز ................................................................................................................................. 962-4-1-4 جشن فروردینگان....................................................................................................................... 992-4-1-5 جشن تیرگان............................................................................................................................... 1012-4-1-6 جشن دیبگان ، جشن دی ماه................................................................................................ 1032-4-1-7 جشن بهمنگان............................................................................................................................ 1042-4-1-8 جشن آذرگان ............................................................................................................................. 1052 -4-1-9جشن مهرگان.............................................................................................................................. 1062-4-2 هرم مواد غذایی بر اساس متون باستانی ................................................................................. 1072-4-2-1 هیداراتهای کربن : نان ،غلات ................................................................................................ 1092-4-2-2میوه جات و سبزی جات ......................................................................................................... 1192-4-2-3 شیر و فرآورده های شیری، گوشت ها................................................................................ 1242-4-2-4روغن ، چربی ، شیرینی .......................................................................................................... 1462-4-2-5 نوشیدنی ها ................................................................................................................................. 1532-4-3 توصیه ها وآداب غذا خوردن ....................................................................................................... 1562-4-4سفره های خالی ، زمینه ساز  انقلاب مزدک ........................................................................... 1572-4-5  خوراک ها در آیین مانوی ........................................................................................................... 177فصل پنجم : نتیجه........................................................................................................................................... 188 فهرست تصاویرتصاویر بخش مادی  ........................................................................................................................................ 27تصاویر بخش هخامنشیان............................................................................................................................... 32تصاویر بخش اشکانی........................................................................................................................................ 73تصاویر بخش ساسانی....................................................................................................................................... 86تصاویر بخش مانوی       183مقدمهنشانه‏های بازمانده از فرهنگ هر سرزمینی می‏تواند،ترانه‏ها،نواها،داستان‏ها،اسطوره‏ها، سنگ نوشته‏ها ، نقش برجسته‏ها ، پیکره‏ها و هنرهای گوناگون در پوشش،در رزم‏آوری،... و در تهیه ی خوراک‏های هنرمندانه با ریزه‏کاری‏ها  و نحوه ی عرضه ی آنها باشد. بی‏گمان تفاوتی هست میان فرهنگ‏ مردمانی که می‏دانستند مواد غذایی را چگونه فراهم و آماده کنند و با تعقل و ظرافت باهم بیامیزند و در شرایط مناسب و آگاهانه بپزند و هنرمندانه در خوان گسترده عرضه کنند با آنان‏که به یک لذت آنی‏ خوردن فکر کرده‏اند یا فقط خواسته‏اند سد جوع کنند ( آموزگار ،162:1376) .                                                                                          غذا ، ویژگی زندگی است و بشر از دیر باز فرهنگ خورد و خوراک خویش را به آیندگان انتقال داده است ؛ خواه از بستر سنگ نوشته ها و یا از بستر ادبیات مکتوب خویش .                                                                                                                                  ادبیات چونان آیینه‏ای تمام‏نمای،منعکس‏کننده ی فرهنگ هرقوم و ملتی‏ست. بدین سبب از دیرباز در عرصه ی شعر و ادب کهن سرزمین ما،ادبیات مربوط به سفره و غذا تدریجا به وجود آمده است که در آن سنّتها و ویژگیهای خاص سفره‏های ایرانی را می‏توان با ظرافتی شاعرانه دریافت (شیبانی ،836:1381) .                                                                                                        ازدیدگاه زرین کوب غذا مشخص کننده ی تمدن اقوام است : "  ... شناخت سفره ی ایرانی می‏تواند چیزی از ایران گذشته را از غرقاب تقلید و تسلیم امروزینه‏ نجات دهد.در هرحال اگر درست است که فرهنگ و تربیت از پرورش جسم شروع می‏شود چگونه‏ می‏توان تاثیر غذای ایرانی را در ایجاد ویژگیهای روحی و اخلاقی او نادیده گرفت!در واقع غذا که ماده ی خام زحمتی و حتی ماده ی خام نظام اجتماعی‏ست بیش از هرعامل حیاتی دیگر حدود تمدن، درجه ی رفاه،و میزان عدالت اجتماعی اقوام جهان را تعیین می‏کند و از این‏جا می‏توان دریافت که‏ بررسی گذشته ی  غذای ایرانی لازم است تا بتوان واقعا به درستی معلوم کرد که چگونه می‏توان ایرانی بود  "(زرین کوب،9:1364) .                                                                                                               هرچند خوراک پزی را سازوکار آماده‏سازی خوراک‏های مختلف با استفاده از فنون و ابزار مختلف برای دستیابی به طعم  بهتر و قابلیت گوارش بهتر دانسته‏اند،اما خوراک پزی مفهومی فراتر از دستور پخت‏وپز خوراک ها را در برمی‏گیرد.بسیاری از ویژگی های جغرافیایی-تاریخی‏ و اجتماعی در شکل‏گیری فرهنگ غذا و نظام تغذیه نقش دارد.همچنین‏ دانش‏های گوناگون با  پدیده فرهنگی  غذا در تعاملی متقابل قرار می گیرد.                                                                         دانشمندان علومی‏ چون پزشکی،هنر،جغرافیا،تاریخ،ادبیات،جامعه‏شناسی و انسان‏شناسی برای شناخت فرهنگ غذا توجه کرده اند .بدین جهت پر گزاف نیست اگر  بررسی و مطالعه ی انواع خوراکی‏ها و نحوه ی مصرف آن در هر جامعه را به نوعی بازشناسی تاریخ و مرور پیشینه ی آن جامعه برشمرده شود( رودن ،7:1968) .                                                                                                             رودن از اصطلاحی به نام " زبان غذا " نام می برد که در پی گسترش مفهوم آشپزی و فرهنگ و نظام تغذیه در حوزه‏های جامعه‏شناسی و انسان‏شناسی‏ پدید آمده است . ویژگی‏های معنایی زبان غذا به طور نمادین معرف ساختار فرهنگی  خوشمزگی، و آداب  خوراک پزی است. ابراهیمی نیز زبان غذا را معرف  انگاره‏های دینی-آیینی هر جامعه‏ ، معانی مذهبی،سیاسی، پزشکی و جادویی نهفته در خوراک‏ها  برمی شمارد (همان ،17 ) .                                                                                                                          ازآثار به جای مانده‏ از عهد باستان می‏توان چنین دریافت که روش های  مختلف خوراک پزی و سفره‏آرایی‏ در  ایران  رایج بوده است .مثلا بر روی جام برنزی ارجان که قدمت آن‏ در حدود 1235-1210 پ . م است،تصاویری نقش شده است که برخی ویژگی‏های خورد و خوراک و فرهنگ معیشتی  ایرانیان را نشان می‏دهد .روی جام ارجان تصویر چند مجلس بزم و رزم نقش شده است.در یکی از این مجالس‏ ضیافتی برپاست و بزرگان به همراه پادشاه کنار میزهایی با پایه‏های کنده‏کاری شده که روی آن‏ جام‏های نوشیدنی قرار دارد ایستاده‏اند.در صحنه‏ای دیگر که صحنه ی پیروزی و شادخواری شاه‏ است آشپزخانه ی شاهی مشغول آماده ساختن دیگ‏های خوراک هستند و غذا و انواع نوشیدنی در خمره‏های مختلف برای شرکت‏کنندگان در جشن پیروزی شاه بر مهاجمان مهیا شده است‏ (صراف،12:1369) .                                                               اولین سلسله ایی که در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته است ،مادها می باشد . از آنجا که منابع بازمانده از دوران مادها بسیار ناچیز است ، لذا از جهت زبان شناسی نمی توان درباره خوراک های مصرفی ایشان داوری کرد . در این دوران تنها برپایه ی باستان شناسی اشیا ء بازمانده از ایشان مورد بررسی قرار می گیرد . اسناد دیگری در دست است که نشان می‏دهد ایرانیان ابزار و لوازم‏ متعددی برای تهیه و صرف غذا ساخته بودند و هنگام غذا خوردن از آن استفاده می‏کردند.ابزاری‏ مانند قاشق،چنگال،کارد،ملاقه،خمره‏های سفالی،قیف،دیس و...که از تمدن‏های کهن مانند شوش،سیلک،لرستان و...به دست آمده است،صحت این ادعا را تأیید می‏کند(دریابندری،87:1383) .در ابتدا نگارنده به نقاط استقرار و سکونت گاههای مادها اشاره دارد و در ادامه کشفیات باستان شناسی هر نقطه مورد بررسی قرار می گیرد . این نقاط اسکان در نوشی جان ، تپه حصار و سیلک کاشان بیشتر مورد توجه قرار گرفته است .                                                                                 پس از دوران مادها ، دوره ی هخامنشی مورد بررسی قرار می گیرد ، هرچند در مقایسه با دوران مادها ، از جهت در دسترس بودن منابع ، دست نگارنده بازتر است ، اما منابع مکتوب بیشتر همان گزارشهای مورخان یونانی و رومی است ؛ و بدین جهت که داوری ایشان درباره شرایط آن روزگار عاری از غرض نیست و بیشتر دیدگاهی یک طرفه و مغرضانه رادر بردارند ، نگارنده  همچنان با محدودیت منابع روبرو است .                                                                  نگارنده در آغاز بحث هخامنشیان ، نظری اجمالی به  نجد ایران واقلیم پارس دارد . سپس خاک  و میزان بارش های موسمی مورد بررسی قرار می گیرد و از آنجا که بیشتر نقاط فلات ایران ،  از نظر منابعی آبی در محدودیت به سر می برند ، به این تدبیر ایرانیان باستان ، یعنی حفر کاریز و قنات  ؛ توجه می شود .                                                                                                       آثار باز مانده از عهد هخامنشیان را می توان به سه بخش تقسیم کرد :                               الف)سنگ نبشته های شاهان هخامنشی                                                            ب)گزارشهای  نویسندگان رومی و یونانی                                                                ج)لوحه های گلی به ویژه لوحه های تخت جمشید به زبان عیلامی                                                                در سنگ نوشته های هخامنشی ردی از خوراک ها نمی توان یافت ، مگر در سنگ نوشته ی بیستون داریوش که وی تلویحا به خشکسالی و اثرات ناخوشایند آن بر زندگی معیشتی مردم اشاره دارد . داریوش بزرگ  از خدا می خواهد که کشورش را از خشکسالی که سبب نقصان محصول و قحطی می شود در امان نگه دارد .مسلم است که او و کوروش کبیر و کمبوجیه و خشایار شا چنانچه متکی به آذوقه و غلات کافی و فراوان نبودند موفق نمی شدند به اقصی نقاط دنیا لشکر کشی کنند (سامی ،1389 :169 ) .                                                        نگاره های تخت جمشید از آن جهت که در بردارنده ی تصویر خراجگزاران امپراطوری هخامنشی است ، چه بسا حائز اهمیت است ؛ چراکه در این تصاویر می توان ردی از خوراکها و آشامیدینی ها را یافت . خراجگذران ایالات هخامنشی بهترین اقلام سرزمین خویش را برای شاه شهان پیشکش می کنند . نمایندگان سرزمین هایی که با تصویر چارپایان و یا مشک یا ظرفی در دست برای شاه تحفه می برند ، علاوه برآنکه گویای این اندیشه اند که بهترین و گواراترین خوردنی و نوشیدنی را برای شاه به تحفه می برند ، گویای وضعیت جغرافیایی مطلوب سرزمین خویش هستند .چراکه رهاورد خاک غنی و رودهای پرآب، محصولات کشاورزی و دامهای فربه اند .  بعد از نگاره های تخت جمشید ، به ظروف سفالی و فلزی بازمانده از هخامنشیان ، توجه می شودوفرهنگ خوراک پزی ایشان مورد بررسی قرارمی گیرد .                                                                                                                هرودت ، کتسیاس ، دنیون و ... از برجسته ترین مورخان یونانی به شمار می روند که در خلال گزارشهای خویش درباره ایرانیان و شاهان ایرانی ، گزارشهایی نیز درباره غذاهای مصرفی ایرانیان و فرهنگ و آداب و رسوم صرف غذا ، ارائه داده اند ، که بخشی از این پژوهش به شمار می رود . دسته ی سوم منابع مستند بازمانده از هخامنشیان ، لوحه های گلی به ویژه لوحه های خزانه ی تخت جمشید به زبان عیلامی  است . مهمترین گل نوشته های تخت  جمشید شامل دو بخش است : بخشی که اکثر آنها به چگونگی پرداخت دستمزدهای کارگران با نقره اشاره دارد و بخشی که غالبا یادداشتهای اداری فشرده ایی درباره عرضه ،انتقال و توزیع محصولات طبیعی در جنوب غربی مرکز امپراطوری ایران ، تدارک آذوقه روزانه و ماهانه یا جیره بندی  و سهمیه افراد یا گروههای کارگران و نیز هزینه نگهداری حیوانات است . بدین جهت که  بیشتراین لیست ها شامل نام  مواد خوراکی که به کارگران (زنان ، مردان و کودکان ) برداخت شده است ، به عنوان بهترین منبع مستند برای این پایان نامه ، محسوب می شود . گرچه تحقیقات بسیاری براین گل نوشته ها صورت گرفته است ، و  از آنها بسیار بهره برده شده  است ، اما به این علت که این گل نوشته ها به زبان عیلامی نگاشته شده اند ، نگارنده را با محدودیت منابع دست اول ، روبرو ساخته است . اعتقادات مذهبی نیز در چگونگی تغذیه و استفاده از فرآورده‏های غذایی‏ و عادات خوردوخوراک ایرانیان قدیم نقش عمده‏ای را ایفا می‏کرده است . بنابراین در بخشی مجزابه بررسی عامل مذهب برخورد و خوراک و فرهنگ معیشتی هخامنشیان پرداخته می شود . با توجه به اینکه کشاورزی و دامداری از ارکان اقتصاد هخامنشیان به شمار می رود ، بدیهی است که سفره ی ایرانیان  هخامنشی به فرآورده های کشاورزی و دامداری وابسته بوده است .  بنا بر این تقسیم بندی و با توجه به گزارشهای مورخان یونانی و رومی و تکیه برتحقیقات دانشمندان ، به ذکر خوراکها و همچنین نحوه ی پخت و فرهنگ معیشتی ایشان پرداخته می شود .                                                            با به سر آمدن حکومت هخامنشیان به ایران به دست اسکندر  مقدونی ، پای بیگانه به کشور باز می شود و در دوره ایی طولانی ، ایران استقلال خویش را از دست می دهد ، سپس با ظهور قوم پرنی و شکل گیری حکومت اشکانیان ، دوباره روح به کالبد ایران در حال احتضار دمیده می شود و ایران پویایی دوباره ی خویش را از سر می گیرد . به گمان نگارنده به دلیل کوشش ساسانیان برای کمرنگ جلوه دادن حکومت اشکانیان ، مستندات مکتوب اندکی به عنوان منابع دست اول وجود دارد ، لذا با محدودیت منابع به درستی نمی توان درباره ی وضعیت غذایی اشکانیان دیدگاه درستی را مطرح نمود . اشکانیان به دلیل بیرون راندن سلسله بیگانه ایی به نام سلوکیان ، شهرت و محبوبیت یافتند اما به همین اندازه ، به دلیل جنگهای پی در پی با یونانیان ، وضعیت داخلی کشور را ملتهب ساختند . جنگ ثبات اقتصاد کشور را برهم می زند و این بی ثباتی تا سفره ی مردمان نیز کشیده می شود . پس از پیروزی اشکانیان بر سلوکیان ؛ اندک اندک کشاورزی و دامداری رو به بهبود می رود ، شیوه های نوین کشاورزی که یادگار علوم و فنون قوم سلوکی است ، کشاورزی را مدرن و پیشرفته می سازد . در  عصر اشکانی دامداری به ویژه پرورش ماکیان بسیار رونق می گیرد ، گرچه شترمرغ از چین به ایران وارد میشد ، اما پارتیان در پرورش این پرنده چنان سرآمد شدند که در سرزمین یونان و روم ، شتر مرغ را به نام پرنده ی پارتی می شناختند . از عصر اشکانیان به بعد تحول شگرفی در منابع اقتصادی ایران رخ می دهد .جاده ابریشم1 ، جاده ی مواصلاتی بسیار مهمی در ارتباط سرزمین های هم جوار با سرزمین های دور دست می گردد .به دلیل موقعیت جغرافیایی ایران ، راه ابریشم به شاهراهی حیاتی ، در تجارت جهانی تبدیل می گردد .به همراه کالاهای صنعتی ، تجملی و ... خوراکها نیز به میدان تجارت می آیند . کشاورزی و دامداری مدرنیته ی ایران ، فرآورده ها و محصولات بیشماری را به رخ جهانیان می کشند . به همراه صادرات محصولات غذایی ایران به دیگر کشورها ، فرهنگ غذایی اشکانیان نیز به پای سفره های بیگانگان سرایت می کند ؛ هرچند این تبادل دو طرفه است و خوراکهای فرنگی به ایران می آید ، اما ایران باستان همچنان از آداب و رسوم و فرهنگ غذایی برجسته ایی برخوردار است که دیگر سرزمینها متاثر از آن می شوند . ظروف ویژه ی غذا مانند کاسه ها ، جامها و ریتونهای کشف شده از دوره ی پارتی خود گواه غنای فرهنگ معیشتی مردمان آن روزگار است .                                                                                                  پس از اشکانیان ، قدرت به سلسله ی ساسانی می رسد . عامل مخرب جنگ ، هنوز برهم زننده سفره های ایرانیان ساسانی است .ساسانیان در سه جبهه به نبرد می پرداختند : نبرد با روم در غرب  ، با کوشان ها و هیاطله در شرق و نبرد با صحرا گرد های شمال . نبرد های طولانی و پایان ناپذیر با مدعیان مستقر در اراضی همجوار ، جنگ های خونین و پر تلفات ، به مدت چهار قرن مردم ایران را به شدت نا توان کرد و حکومت نتوانست در عرصه داخلی گامی در جهت برقراری تعادل و توازن بردارد (گیرشمن،284:1364) .                                                             علاوه بر جنگ ، چند خشکسالی پی در پی ، شهر ها و روستا ها را به ویرانی کشید .شاهان ساسانی برای ادامه جنگ علیه مدعیان استقلال ، به خزانه ایی پر احتیاج داشتند و  در عصر ساسانی شاهد افزایش چشمگیر نرخ خراج ها و مالیات ها هستیم ، طوریکه هر کس جزو طبقات ممتاز جامعه نباشد باید به طریقی به جبران کسری خزانه شاهی بکوشد . تمامی عوامل ذکر شده موجب فقر مردم و انباشته شدن ثروت سرشته داران گشت. در نتیجه تفاوت فاحشی میان سفره اغنیا و طبقه عامه ی مردم پدید آمد .در زمان قباد ، تحولی در نظام خراج ستانی پدید آمده و سپس در دوره ی پیروز ساسانی ، این اصلاحات به مرحله ی اجرا گذارده می شود . گزارش این تحولات و اصلاحات درکتابهایی که در سده های نخستین ورود اسلام به ایران ، ثبت شده است .  از لیست خراجهایی که مردم به خزانه ی شاه ، تحویل میدادند ، تاحدی می توان ، وضعیت معیشتی مردم را در عهد ساسانی ، متصور ساخت .                                                                                                 از گزارشهایی که چه به وسیله مورخان خارجی به دست ما رسیده است و یا انعکاس دوره ساسانی که در آثار نویسندگان سده های نخستین اسلامی ، پس از فرو پاشی ساسانیا ن ، ثبت و ضبط شده است ، بی شک می توان متوجه تجمل و زرق برق سفره های شاهی شد که بسیار متفاوت تر از سفره ی طبقه عامه ی مردم ، در برابرشخص شاه پهن می شد . مهمترین سند مستند بر این ادعا ، متن پهلوی خسرو قبادان و ریدگ است که در پی پرسشهای شاه درباره ی بهترین طعامها و گواراترین نوشابه ها ،لیستی از بهترین میوه ها و سبزیجات ،  کباب ها و خوراکهای گوشتی ، شیرینی جات وحلواها ... به زبان جوانکی به نام خوش آرزو ، توصیف می شوند .                                                                                                                                           از دوره ی ساسانی منابع مکتوبی به جا مانده است که در برخی از آنها می توان از منظر زبانشناسی به بررسی خوراکها پرداخت . درباره زمان دقیق زرتشت و نیز کتابت اوستا نمی توان اظهار نظری قطعی کرد  ، بنابراین نگارنده ترجیح داده است با صرف نظر از اینکه زرتشت و کتاب مقدس زرتشتیان در چه مقطع زمانی قرار دارد ، در فصلی متون اوستا را به همراه متون پهلوی از جهت دربرداشتن داژگان غذایی مورد پژوهش قرار دهد . اوستا شامل بخش هایی چون گاهان ، یسناها ،  یشت ها ، ویسپرد ، خرده اوستا و وندیداد است ، مجموعا در وندیداد که می توان  گفت منعکس کننده ی مجموعه ی آیین های زرتشتیان است ، از خوراکها بیشتر نام برده شده است ، نگارنده با توجه به کل متون اوستایی و پهلوی به این نتیجه رسیده است که ایرانیان باستان رژیم غذایی متنوعی در برگیرنده تمام گروههای اصلی غذایی را داشته اند ، لذا با توجه به علم تغذیه ی نوین که خوراکها را در گروههای چهار گانه ی غذایی قرار می دهند ، ترجیح داده است غذاها را برطبق مدل                                                                                                                        1- هیداراتهای کربن : نان ،غلات                                                                                                                                  2- میوه جات و سبزی جات                                                                                                                          3- شیر و فرآورده های شیری، گوشت ها                                                                                            4- روغن ، چربی ، شیرینی                                                                                                                            تقسیم کرده و از نظر زبانشناسی به اشتقاق این واژگان و معنای آنها با مقایسه کردن نظریه های مختلف بپردازد . در زمان ساسانیان به برگزاری جشن ها بسیار اهمیت داده می شده است و به اعتقاد نگارنده ، هرجا که صحبت از جشن و ضیافت است ، می توان فرهنگ غذایی ، و نوع خوراکها و نوشیدنی هایی که مصرف می شده است را ملاحظه کرد . وجود جشن های شش گانه ی گاهنبارها، نمود بارز دخالت مذهب در امور زندگی زرتشتیان  است . گاهنبارها جشن هایی هستند به شکرانه ی آفرینش های شش گانه ی اهورامزدا. بخش هایی در نیرنگستان وهیربدستان درباره قوانین برگزاری اینچنین جشن هایی می باشد ، علاوه برآن برتخطی کنندگان از این قوانین ، مجازاتهایی در نظر گرفته شده است که بیشتر ماهیت اقتصادی دارند ، به عنوان مثال رعایت سکوت در حین برگزاری گاهنبار و یا می ننوشیدن از مهم ترین این قوانین هستند ، بنابراین برخی از متون اوستایی و پهلوی علاوه بر داشتن واژگان غذایی ، کلیدهای مهمی برای رسیدن به فرهنگ معیشتی و آداب و رسوم ایرانیان باستان می باشند . در جشن های غیر دینی ، نگارنده به بررسی خوراکهای مصرفی عامه ی مردم و شخص شاه می پردازد ، چراکه شاه ساسانی که در مرکز قدرت ساسانیان است خود به جشن ها بسیار واقف و پایبند بوده است . آداب غذا خوردن نزد ایرانیان عهد ساسانی بسیار مهم بوده است . نگارنده در بخشی مجزا به بحث درباره ی آداب  غذا خوردن گذشتگان می پردازد . مانند بخش های گذشته ، از روی ظروف بازمانده از عهد ساسانی ، می توان به فرهنگ معیشتی و خورد و خوراک ساسانیان پی برد ؛ ظروف شیشه ایی ، سنگی و فلزی بسیاری از این دوره کشف شده است که راهگشای درک صحیح از غذاهای آن روزگار است .                                                                            در دوران سلطنت پیروز ( 481- 459) اوضاع اقتصادی به وخامت گراییده کشور از جند سو درگیر تهاجمات و نبردهای سنگین شده بود . جنگ های نافرجام پیروز با هپتالیان ، استقال کشور را به خاطر انداخته بود . در چند نبرد متوالی پیروز ، با شکست و اسارت و پرداخت غرامت ، خراجگزار آنان شده بود . در این سالهای مصیبت زا ، خشکسالی ممتد هم آفت جانکاه دیگری بود که مردم را به ستوه آورده بود و دولت را از تاب و توانش انداخته بود . پیروز جوانمردانه از خراج چشم پوشید و از انبارهای شاهی به رایگان گندم توزیع کرد . در بطن چنین اوضاع نابسامانی که در سفره های مردم به سختی چیزی برای خوردن یافت می شد ، انقلابی شکل گرفت به نام قیام مزدک . نگارنده به بحث درباره ی فلسفه ی قیام مزدک و اهداف انقلابی مزدک نمی پردازد ، اما آنچه در این پژوهش قیام مزدک را حائز اهمیت کرده است ، آن است که سفره های مردمان زمینه ساز این رخداد بود .از آیین های مذهبی  دیگری که  در دوره ساسانی رو به گسترش نهاد ، آیین مانوی بود .پایه و اساس آیین مانویت برزهد و پرهیز از آنچه به "اسارت نور در زندان تاریکی"کمک می کند ، نهاده شده بود . درباره ی خوراک ها یی که پیروان مانی مصرف می کردند ، سختگیریهای بسیاری بود چراکه فلسفه ی کلی این مذهب بیشتر برنخوردن ، روزه داری و امساک از نوشیدن می بود .جامعه ی  مانویان به طبقاتی تقسیم می شد که هریک وظایف خاصی داشتند ،  قوانین مربوط به خوراکها درباره ی طبقه ی عامه ی مرم اندکی انعطاف پذیر بود ، در حالیکه طبقه ممتاز و گزیده ی مانوی بایستی قوانین سختی را رعایت می کردند و مجاز نبودند هر خوراکی و هر نوشیدنی را بخورندتعداد صفحه : 203قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید