دانلود پایان نامه: بررسی فقهی و حقوقی تأثیر تدلیس بر اراده

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : حقوق

گرایش :حقوق خصوصی

عنوان :  بررسی فقهی و حقوقی تأثیر تدلیس بر اراده

دانشگاه آزاد اسلامی

علوم و تحقیقات گیلان

پایان نامه

موضوع : بررسی فقهی و حقوقی تأثیر تدلیس بر اراده

نام استاد راهنما: جناب آقای دکتر عبادا… رستمی

رشته: حقوق خصوصی

مقطع : کارشناسی ارشد

سال ورود: 1391

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

 عنوان                                                                                                                                 صفحه

چکیده

مقدمه

طرح تحقیق

الف- بیان مسئله

ب-اهداف تحقیق

پ- پیشینۀ تحقیق

ت-روش تحقیق

ث-سؤالات تحقیق

ج-فرضیه های تحقیق

1-فصل اول کلیات ،تعاریف و  مفاهیم……………………………………………………………………………………………………………1

1-1 -مفهوم تدلیس………………………………………………………………………………………………………………………………………….1

1-1-1- مفهوم لغوی تدلیس……………………………………………………………………………………………………………………………1

1-1-2-مفهوم اصصلاحی تدلیس  ………………………………………………………………………………………………………………….1

1-2-مفهوم اراده……………………………………………………………………………………………………………………………………………….2

1-2-1-مفهوم لغوی اراده ………………………………………………………………………………………………………………………………..2

1-2-2- مفهوم اصطلاحی اراده………………………………………………………………………………………………………………………..2

1-2-3- تبیین اراده و اصل آزادی قراردادی……………………………………………………………………………………………………2

1-2-3-1-توافق اراده ها …………………………………………………………………………………………………………………………………4

1-2-3-2-ایجاب………………………………………………………………………………………………………………………………………………5

1-2-3-3-قبول…………………………………………………………………………………………………………………………………………………5

1-2-4-اصل آزادی قراردادی……………………………………………………………………………………………………………………………6

1-2-5-موانع آزادی قراردادی…………………………………………………………………………………………………………………………..7

1-2-5-1-قانون………………………………………………………………………………………………………………………………………………..8

1-2-5-2-نظم عمومی……………………………………………………………………………………………………………………………………..9

1-2-5-3-اخلاق حسنه…………………………………………………………………………………………………………………………………10

1-3-حاکمیت اراده در اعمال حقوقی …………………………………………………………………………………………………………..12

1-3-1-تفاوت رضا و اراده …………………………………………………………………………………………………………………………….14

1-4-عیوب اراده …………………………………………………………………………………………………………………………………………….15

1-4-1-اکراه ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….15

1-4-2-اشتباه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………….16

1-5-جایگاه حسن نیت در حقوق اسلام و ایران ………………………………………………………………………………………. 17

1-5-1-حسن نیت در قرآن ………………………………………………………………………………………………………………………….17

1-5-2-حسن نیت در سنت …………………………………………………………………………………………………………………………18

1-5-3-مصادیق حسن نیت در حقوق ایران ………………………………………………………………………………………………..18

1-6-منابع فقهی مربوط به تدلیس……………………………………………………………………………………………………………….19

1-6-1- قرآن مجید……………………………………………………………………………………………………………………………………….19

1-6-2-سنت …………………………………………………………………………………………………………………………………………………23

1-6-3-اجماع…………………………………………………………………………………………………………………………………………………27

1-6-4-عقل……………………………………………………………………………………………………………………………………………………28

1-7-مسئولیت در حقوق اسلام و ایران ………………………………………………………………………………………………………..28

1-7-1-مفهوم مسئولیت مدنی …………………………………………………………………………………………………………………….28

1-7-2-مسئولیت مدنی و کیفری …………………………………………………………………………………………………………………29

1-7-3-ارتباط دو مسئولیت مدنی و کیفری ………………………………………………………………………………………………..29

1-7-4-مبانی مسئولیت در فقه امامیه …………………………………………………………………………………………………………30

1-7-4-1- قاعده لاضرر…………………………………………………………………………………………………………………………………30

1-7-4-2- قاعده اتلاف………………………………………………………………………………………………………………………………….30

1-7-4-3- قاعده تسبیب……………………………………………………………………………………………………………………………….31

1-7-4-4- ضمان ید………………………………………………………………………………………………………………………………………31

1-7-4-5- ضمان غرور………………………………………………………………………………………………………………………………….32

1-7-5-مسئولیت در حقوق ایران …………………………………………………………………………………………………………………33

2-فصل دوم-عناصر و احکام تدلیس و انواع آن …………………………………………………………………………………………34

2-1 –قلمرو تدلیس ………………………………………………………………………………………………………………………………………34

2-2-عملیات فریبنده مدلِّس………………………………………………………………………………………………………………………….34

2-2-1- عناصر تدلیس …………………………………………………………………………………………………………………………………35

2-2-2-عنصر مادی تدلیس…………………………………………………………………………………………………………………………..35

2-2-3-عنصر روانی تدلیس ………………………………………………………………………………………………………………………….35

2-3-انواع تدلیس ………………………………………………………………………………………………………………………………………….37

2-3-1-تدلیس قولی (گفتار کاذبانه) ……………………………………………………………………………………………………………37

2-3-2-تدلیس فعلی(اعمال متقلبانه) …………………………………………………………………………………………………………..40

2-3-3-تدلیس سلبی(سکوت عمدی) ………………………………………………………………………………………………………….41

2-3-4-تدلیس ثالث………………………………………………………………………………………………………………………………………43

2-3-5- ترغیب به معامله یا تبلیغ…………………………………………………………………………………………………………………45

2-3-6-بررسی تدلیس در نکاح……………………………………………………………………………………………………………………..47

2-3-6-1-شرایط تأثیر تدلیس در نکاح ……………………………………………………………………………………………………….48

2-3-7 تدلیس در معاملات دولتی…………………………………………………………………………………………………………………49

2-4- تدلیس و نهادهای مشابه-حیله و تقلب نسبت به قانون و تدلیس………………………………………………………50

2-4-1- تدلیس و نظریه اشتباه…………………………………………………………………………………………………………………….50

2-4-2-اکراه و تدلیس……………………………………………………………………………………………………………………………………54

2-4-2-1 – تعریف اکراه و مفهوم آن  …………………………………………………………………………………………………………54

2-4-2-2-اثر حقوقی اکراه ……………………………………………………………………………………………………………………………54

2-4-3-تدلیس و قاعده غرور ………………………………………………………………………………………………………………………..55

2-4-4-تدلیس و عیب ………………………………………………………………………………………………………………………………….57

2-4-5-تدلیس و غبن ………………………………………………………………………………………………………………………………… 58

2-4-6- تدلیس و تخلف از شرط صفت ……………………………………………………………………………………………………… 59

2-5-حیله و تقلب نسبت به قانون و تدلیس ………………………………………………………………………………………………..61

2-5-1- تقلب نسبت به قانون………………………………………………………………………………………………………………………..63

2-5-2-مقایسه تدلیس و تقلب نسبت به قانون   ………………………………………………………………………………………..65

3- فصل سوم –آثار –ضمانت اجرا – جبران خسارت  ………………………………………………………………………………67

3-1-تأثیر تدلیس بر سرنوشت عقد ………………………………………………………………………………………………………………67

3-2- چگونگی و اقسام ضمانت اجرا …………………………………………………………………………………………………………….72

3-2-1-کلیات ……………………………………………………………………………………………………………………………………………….72

3-2-1-1-بطلان و عدم نفوذ و فسخ قرارداد ……………………………………………………………………………………………….73

3-2-1-2-اجرای مفاد حق به طور مستقیم …………………………………………………………………………………………………73

3-2-1-3-فشار به مدیون برای اجرای حق ………………………………………………………………………………………………….74

3-2-1-4-الزام به جبران خسارت-مسئولیت مدنی …………………………………………………………………………………….74

3-2-1-5-شیوه های فسخ قرارداد ……………………………………………………………………………………………………………….74

3-3- آثار فسخ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………75

3-3-1-انحلال عقد ……………………………………………………………………………………………………………………………………….77

3-3-2-انتفاء شرط به لحاظ انحلال عقد ……………………………………………………………………………………………………..78

3-3-3-اصل بازگشت عین آثار قبل از عقد…………………………………………………………………………………………………..79

3-3-3-1-نظریه حضرت امام خمینی (ره) در طریقه استرداد عوضین ………………………………………………………80

3-3-3-2-نظریه شهید ثانی در استرداد بدل عوضین …………………………………………………………………………………80

3-3-4-جواز انتقال منافع ……………………………………………………………………………………………………………………………..81

3-4-اسقاط خیار تدلیس ………………………………………………………………………………………………………………………………82

3-5-لزوم فوریت فسخ قرارداد……………………………………………………………………………………………………………………….82

3-6-اعلام فسخ  ……………………………………………………………………………………………………………………………………………83

3-6-1-اعمال حق فسخ از طریق لفظ ……………………………………………………………………………………………………….. 83

3-6-2-اعمال حق فسخ از طریق فعل ……………………………………………………………………………………………………….. 84

3-7-اثبات حق فسخ در مرحله ایجاد ………………………………………………………………………………………………………… 84

نتیجه گیری …………………………………………………………………………………………………………………………………………………..85

منابع  ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..88

 

چکیده

تدلیس به معنای فریبکاری و نیرنگ بازی و حیله گری است. و در اصطلاح فقهی و حقوقی به این معنی است که یکی از طرفین عقد یا قرارداد با انجام اعمالی توأم با فریب، موجب مشتبه شدن امر بر طرف دیگر می شود به نحوی که یا با کتمان عیب و نقص مورد معامله و یا با اظهار صفت کمال در مورد معامله در حالی که فاقد آن است، سرانجام در شکل گیری اراده طرف مقابل مؤثر افتاده و موافقت او را جهت انعقاد عقد جلب می کند. در حقوق ایران به تبعیت از فقه امامیه، تدلیس در باب خیارات مورد بحث قرار گرفته است و این امر از عیوب اراده خارج می باشد . زیرا عیب اراده در فقه امامیه منحصر به اکراه و اشتباه می باشد . لذا تصور نادرست ناشی از حیله و فریب اگر به حد اشتباه مؤثر در عقد نرسد، تأثیری در نفوذ صحت عقد ندارد و تنها حق فسخ به فریب خورده می دهد . از مصادیق شایع تدلیس در فقه،می توان به تدلیس ماشطه در نکاح و تدلیس تصریه در بیع حیوان نام برد. البته در جوامع امروزی با عنایت به تنوع زندگی و نوع معاملات و روابط اقتصادی نوین،تدلیس مصداق های بیشتری خواهد داشت و دامنه شمول آن در حال گسترش می باشد. تدلیس علاوه به جنبه صرف حقوقی ، بعضاً جنبه جزایی هم خواهد داشت و مرتکب آن به عنوان یک مجرم واجد مجازات کیفری است . از جمله می توان به تدلیس در معاملات دولتی، تدلیس در کلاهبرداری ، نام برد. دیگر اینکه ارتکاب تدلیس از سوی هر یک از طرفین امکان پذیر است و حق فسخ برای فریب خورده محفوظ خواهد ماند.

واژگان کلیدی: تدلیس- عیوب اراده- ضرر- فسخ-جبران خسارت

 

مقدمه

مقررات مربوط به تدلیس در معاملات و دیگر عقود در تاریخ حقوق سابقه ی طولانی دارد در فقه تدلیس در باب خیارات مورد بحث قرار گرفته است برخی فقها آن را تحت عنوان مستقل خیار تدلیس مورد بحث قرار داده اند و در آن به مواردی خاص از مصادیق تدلیس پرداخته و عده ای آن را در مباحث مربوط به خیار عیب و خیار تخلف از وصف مورد بحث قرار داده اند . قانونگذار ایران تدلیس را از جمله خیارات می شمارد و در مواد 438 تا 440 قانون مدنی بدان می پردازد . هم چنین ماده 764 قانون مدنی از تدلیس در صلح سخن می گوید برخی حقوقدانان هم از ماده 1128 قانون مدنی تدلیس در نکاح را استنباط کرده اند . ماده 647 قانون مجازات اسلامی هم مقرر می دارد: هر یک از زوجین که قبل از عقد ازدواج طرف خود را به امور واهی از قبیل داشتن تحصیلات عالی ، تمکن مالی ، موقعیت اجتماعی و … فریب دهد و عقد بر مبنای هر یک از آنها واقع شود به حبس تعزیری از شش ماه تا دو سال محکوم می گردد .

قانون مدنی ایران به تبعیت از فقه امامیه تدلیس را از عیوب اراده نمی داند و فقط به زیان دیده حق فسخ عقد را می دهد به این ترتیب، قراردادی که با تدلیس منعقد می شود معتبر و نافذ است و تدلیس در نفوذ عقد بدون اثر خواهد بود. با توجه به نظریه خیارات و ضمانت اجرای خیار در فقه امامیه ، نمی توان در حقوق ایران تدلیس را از عیوب اراده به شمار آورد .

در این تحقیق سعی شده است که اظهار نظر فقها و حقوقدانان اسلامی درباره تدلیس و تأثیر آن بر اراده و آثار و ضمانت اجرای آن مورد بحث و بررسی قرار می گیرد. لذا اگر چه از لحاظ پیشینه تحقیق  در خصوص تدلیس نکاح و یا مقایسه تطبیقی تدلیس در حقوق اسلام با حقوق کشورهای اروپایی از جمله فرانسه و انگلیس و تحول تدلیس در حقوق خصوصی کتب و مقالاتی به رشته تحریر در آمده است. امّا در این تحقیق منحصراً به بررسی تأثیر تدلیس بر اراده در حقوق اسلامی و منطبق با نظریات فقها عظام و حقوقدانان و قانون مدنی ایران پرداخته می شود و به نمونه های از تدلیس در اسلام از جمله تلقی الرکبان و  نجش و تدلیس ماشطه و تدلیس تصریه اشاره خواهد شد.

قبل از ورود به فصل اول ابتدائاً طرح تحقیق شامل: بیان مسأله – اهداف تحقیق – پیشینه تحقیق – روش تحقیق – سؤالات و فرضیه تحقیق بیان خواهد شد.

سپس در فصول این پایان نامه موارد شرح ذیل بترتیب تشریح خواهد شد :

فصل اول – کلیات شامل: تعاریف و مفاهیم-تعاریف لغوی و فقهی و حقوقی تدلیس و اراده -اصل آزادی قراردادی – موانع آزادی قراردادی-عیوب اراده– تفاوت رضا و اراده-  حاکمیت اراده بر اعمال حقوقی–منابع فقهی مربوط به تدلیس ، جایگاه حسن نیت در حقوق اسلام و ایران –مسئولیت در حقوق اسلام و ایران

فصل دوم – احکام شامل: قلمرو تدلیس ، شرایط تدلیس و انواع تدلیس از حیث نحوه ارتکاب–تدلیس ثالث- ترغیب به معامله یا تبلیغ – بررسی تدلیس در نکاح – بررسی تدلیس در معاملات دولتی – بررسی تدلیس و نهادهای مشابه – و حیله و تقلب نسبت به قانون

فصل سوم آثار شامل: تأثیر تدلیس بر سرنوشت عقد – چگونگی و اقسام ضمانت اجرا – آثار فسخ – اسقاط خیار تدلیس – اعلام فسخ – نتیجه گیری

 

طرح تحقیق

الف- بیان مسأله

تدلیس به معنای فریبکاری و ایجاد اوضاع و احوالی است که امر به طرف دیگر معامله مشتبه شود و اعتقاد خلاف واقعی در او ایجاد گردد و از مصادیق آن، کتمان عیب و نقص مورد معامله با علم به آن و یا اظهار صفت کمال در مورد معامله است در حالی که فاقد آن است . در هر حال تدلیس موجب ترغیب طرف معامله (فریب خورده)و ایجاد داعی در او می شود و به همین دلیل در جریان شکل گیری اراده شخص متعامل مؤثر است، بدین گونه که در مرحلۀ تصور شخص از مورد معامله تأثیر گذاشته باعث می شود اعتقادی خلاف واقع دربارۀ مورد معامله پیدا کند و آگاهی و شناخت او درباره مورد معامله کامل نباشد. در حقوق ایران ، تدلیس را «فریب دادن طرف قرارداد در انگیزه اصلی یا یکی از جهات تراضی » تعریف می کند . در حقوق ما تدلیس عیب اراده محسوب نمی شود . چون عیب اراده منحصر به اکراه و اشتباه می باشد . لذا تصور نادرست ناشی از حیله و فریب اگر به حد اشتباه مؤثر در عقد نرسد تأثیری در نفوذ و صحت عقد ندارد و تنها حق فسخ به فریب خورده می دهد . از طرفی هم در ماده 190 قانون مدنی یکی از شرایط اساسی معاملات قصد طرفین و رضای آنها می باشد . اراده که همان رضا به انعقاد قرارداد یا عقد است یکی از فروض لازم برای صحت معاملات است به نحوی که بدون وجود اراده و بعبارتی توافق دو اراده و اعلام بیان اراده، انعقاد عقد با بطلان یا فسخ یا عدم نفوذ مواجه است . فلذا جوهر عقد توافقی است که به منظور ایجاد اثر حقوقی، بین دو یا چند شخص انجام می شود و رکن اساسی آن اراده کسانی است که به رضای خویش عهده دار امری می گردند . مبنای هر قصد رضایی است که در اثر تصدیق عمل، از پیش در ذهن به وجود آمده است . به بیان دیگر ،این دو ]قصد و رضا[برای ایجاد عقد لازم و ملزوم یکدیگرند :یعنی رضایی که منتهی به قصد انشاء نگردد اثری در عالم حقوق ندارد و قصدی هم که مبتنی بر رضای حقیقی نباشد به طور کامل مؤثر نیست چنان که کسی به اجبار وادار به معامله ای شود با آن که قصد ایجاد نتیجۀ عقد را دارد چون این قصد بر رضای واقعی تکیه ندارد ، به تنهایی قادر به ایجاد آن نتیجه نیست.

در این تحقیق که با استفاده از متون فقهی و مواد قانونی مرتبط و نیز مصادیق خارجی آن در عقود و معاملات به بررسی تأثیر تدلیس در اراده خواهیم پرداخت با سؤالات ذیل مواجه هستیم که در فصول مربوطه پاسخ داده خواهد شد.

 

1-تدلیس به چه مفهومی است ؟2-آیا تدلیس موجب بطلان معامله است؟ یا موجب فسخ یا عدم نفوذ معامله ؟3-چه ارتباطی بین تدلیس و نهادهای مشابه وجود دارد ؟4-آیا تدلیس از عیوب اراده محسوب می شود؟ 5-نقش اراده در صحت معاملات چیست ؟6-شرایط تدلیس و عناصر آن کدامند؟

بنابراین با توجه به سؤالات فوق تلاش بر آن است که به تبیین ماهیت تدلیس و اراده بپردازیم و مصادیق تدلیس را در ابواب فقهی و قانونی مورد بررسی قرار دهیم و معیارهای دقیق برای مصادیق تدلیس بدست آوریم .

ب- اهداف تحقیق :شامل اهداف آرمانی و کلی و اهداف ویژه و کاربردی می باشد که عبارتند از:

1-تبیین مصادیق تدلیس در حقوق داخلی براساس مستندات فقهی و قانونی

2-تبیین مبانی حقوقی موافقین و مخالفین تأثیر تدلیس بر اراده

3-بیان وضعیت حقوقی معاملات مبتنی بر تدلیس

4-تبیین مصادیق ترغیب مجاز یا تحریک به معامله

5- تبیین نحوۀ جبران ضرر و زیان وارده به فریب خورده (مدلَّس)

پ- پیشینه و تاریخچه موضوع تحقیق

مسأله تدلیس و تأثیر آن بر اراده از قدیم الایام بین فقها مورد بحث بوده است و فقهای اسلامی به ویژه فقه امامیه به این موضوع پرداخته اند . از مصادیق کهن آن تدلیس ماشطه در نکاح و تدلیس تصریه در بیع می باشد. امروزه علاوه بر مصادیق مذکور با توجه به گستردگی روابط اجتماعی و تنوع عقود و معاملات این موضوع از دامنۀ بیشتری برخوردار می باشد . به همین جهت در ابواب فقهی و نظریات علمای حقوق به بررسی مصادیق و آثار آن در عقود و معاملات اشاره شده است .

تحقیق حاضر با لحاظ همه بررسی های قبلی از جمله متون فقهی و کتب حقوقی که بعضاً در غالب تطبیق با حقوق خارجی هم به رشته تحریر درآمده است از بهره برداری آن نظریات برخوردار شده و در همه فصول سعی بر آن خواهد شد که در اثبات طرح تحقیق از سوابق قبلی نهایت استفاده مطلوب شود. در این راستا خاطر نشان می سازد که اگر چه در زمینه تدلیس کتب و مقالاتی به چاپ رسیده است ولی هیچکدام به طور انحصاری به بررسی تأثیر تدلیس بر اراده نپرداخته اند بلکه غالباً در تشریح یک موضوع خاص مثل نکاح و یا مقایسه تطبیقی با حقوق بین المللی به ویژه با حقوق فرانسه و انگلیس پرداخته اند . اما در این تحقیق سعی بر این است که ضمن تشریح ماهیت تدلیس و اراده ، سرانجام به بررسی فقهی و حقوقی تأثیر تدلیس بر اراده پرداخته می شود .

پیشینۀ تحقیق هایی که در زمینه تدلیس و اراده تاکنون انجام گرفته است به شرح زیر می باشد:

الف-کتب:

1-سوءعرضه در حقوق انگلیس و تدلیس در حقوق اسلام -نوشته مهدعلی بهروم ترجمه جلیل قنواتی

2- مطالعه تطبیقی تدلیس در حقوق ایران و انگلیس و فقه امامیه- تألیف سید امیرمهدی امین .

3-تدلیس، مطالعه تطبیقی در حقوق فرنسه،انگلیس ،اسلام و ایران –نوشته دکتر پرویز اوصیاء

4-تأثیر اراده در حقوق مدنی-نوشته دکتر محمدجعفر جعفری لنگرودی

ب-مقاله و پایان نامه

تحول تدلیس در حقوق خصوصی، مجموعه مقالات حقوقی-به قلم محمدرضا قنبری

تدلیس در نکاح  در حقوق ایران و مطالعه تطبیقی آن با فقه حنفی- پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق خصوصی دانشگاه امام صادق (ع)-احمد ملایی

ت-روش تحقیق:

این تحقیق به صورت توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانه ای به صورت تطبیقی در آراء و نظریات فقهی و حقوقدانان ایرانی و به استناد قانون مربوطه صورت می گیرد .نیز برای دسترسی جامع تر به منابع مربوطه از نرم افزارها و پایگاه های اینترنتی استفاده شده است .

تعداد صفحه : 108

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09199970560        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید