دانلود پایان نامه دکتری: سنجش پایداری شهرهای کوچک در استان مازندران

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : جغرافیا

گرایش : برنامه ریزی شهری

عنوان : سنجش پایداری شهرهای کوچک در استان مازندران

دانشگاه پیام نور

مرکز تحصیلات تکمیلی

رساله برای دریافت مدرک دکتری تخصصی(PH.D)

رشته: جغرافیا وبرنامه ریزی شهری

گروه: جغرافیا

عنوان:

سنجش پایداری شهرهای کوچک در استان مازندران

اساتید راهنما:

دکتر اسدالله دیوسالار

دکتر زهره فنی

استاد مشاور:

دکتر رحمت الله فرهودی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)فهرست مطالب:کلیات تحقیقمقدمه............................................................................................11-1- بیان مساله..............................................................................52-1- فرضیه ها..................................................................................123-1- متغیرهای تحقیق.....................................................................124-1- ضرورت انجام تحقیق..................................................................131-4-1-  ضرورت شناختی....................................................................132-4-1- ضرورت کاربردی.......................................................................145-1- اهداف تحقیق...........................................................................156-1- پیشینه و ادبیات تحقیق...............................................................157-1- فرایند انجام تحقیق.....................................................................278-1- قلمرو تحقیق (مکانی، زمانی، موضوعی) .....................................289-1- مراجع استفاده کننده از رساله.....................................................2410-1- موانع و محدودیت های تحقیق ....................................................2811-1- تعریف مفاهیم......................................................................2912-1- جمع بندی.............................................................................31فصل دوم: مبانی نظریمقدمه..........................................................................................342-1-   شهر کوچک، تعاریف، مفاهیم، کارکردها....................................352-1-1- تعریف شهر کوچک.................................................................352-1- 2-نقش جایگاه شهرهای کوچک در تعادل بخشی به نظام اسکان جمعیت......382-1-3- نقش و کارکردهای شهرهای کوچک در فرآیند توسعه....................392-1-4- شهرهای کوچک وتوسعه پایدار..................................................402-1-5- ضرورت های توجه به شهرهای کوچک در فرآیند پایداری.................412-1-6- نقش شهرهای کوچک در تعادل منطقه‌ای...................................422-1-7- جایگاه شهرهای کوچک درنظام شهری کشور و ضرورت توجه به پایداری توسعه آنها......402-2- توسعه پایدار و پایداری شهری.....................................................462-2-1- توسعه پایدار: تبیین مفاهیم و مبانی اندیشه ای...........................472-2-2-  دیدگاههای موجود درباره توسعه پایدار.........................................492-2-2-1- دیدگاه مدرن........................................................................502-2-2-1-1- محیط گرایی با محوریت بازار.............................................502-2-2-1-2- نوگرایی اکولوژیک.............................................................512-2-2-2- دیدگاههای میانه رو............................................................532-2-2-2-1- محیط گرایی مردم نوین.......................................................532-2-2-2-2- توسعه مردمی....................................................................542-2-2-3-  دیدگاههای ساختارگرا...........................................................572-2-2-3-1-  نگرش نئومالتوسین ها........................................................572-2-2-3- 2- توسعه سبز انتقادی..........................................................582-2-2-3-3-  دیدگاه رادیکال....................................................................602-2-3- رویکردهای پایداری.................................................................612-2-4-  سطوح پایداری.......................................................................622-2-5- پایداری شهری و ضرورت آن.................................................642-2-6-  نظریه های مرتبط با توسعه پایدار شهری....................................682-2-6-1-  نظریه مدیریت شهری...........................................................692-2-6-2- نظریه شهر سالم................................................................692-2-6-3- توسعه پایدار انسانی...........................................................692-2-6-4- نظریه نیاز سنجی شهری..........................................................702-2-6-5-  نظریه توسعه پایدار شهری .................................................712-2-6-6- نظریه تقویت و توسعه شهرهای کوچک(مبتنی برتوسعه فضایی پایدار)......712-2-7-مقایسه بین دیدگاههای توسعه پایدار و انتخاب دیدگاه غالب................722-2-8- جمع بندی مبانی نظریه ای و ارایه چارچوب مفهومی........................75فصل سوم: روش شناسی تحقیقمقدمه.............................................................................................803-1-   روش انجام تحقیق....................................................................803-2- روش و ابزار گرد آوری اطلاعات......................................................803-3- روایی ابزار اندازه گیری.................................................................813-4- پایایی ابزار اندازه گیری.................................................................813-4-1- ضریب آلفای کرونباخ....................................................................823-5-   محدوده مکانی تحقیق................................................................833-6-   جامعه آماری تحقیق.......................................................................833-7- جامعه نمونه و واحد تحلیل تحقیق....................................................833-8-  روش تجزیه و تحلیل فرضیات تحقیق..............................................853-9-  تعریف عملیاتی مفاهیم: .............................................................853-9-1- پایداری......................................................................................853-9-2- تعریف عملیاتی پایداری شهری...................................................863-10-  ارزیابی پایداری..........................................................................913-11-  ارزیابی و کاربرد آن در تدوین استراتژیهای توسعه پایدار............................923-12-  مدل های ارزیابی و ارتباط آنها با نظریه های توسعه ای........................943-13-  سنجش پایداری .........................................................................973-14-  روش ها و ابزارهای سنجش پایداری................................................983-15- مدل های اندازه گیری پایداری بر مبنای شاخص ها.............................1003-16- شاخص های توسعه پایدار...............................................................1033-17-  ویژگی شاخص ها ......................................................................1053-18-   شاخص های پژوهش و فرایند انتخاب آنها..........................................1073-18-1- گام اول: شناسایی اصول و معیارهای توسعه پایدار شهری.....................1093-18-2- گام دوم: تبیین معیارهای طراحی و انتخاب شاخص های پایداری............1103-18-3- گام سوم: مؤلفه های مبنایی توسعه پایدار شهرهای کوچک................1113-18-4- گام چهارم: رهیافت ها و چارچوب سازماندهی و توسعه شاخص های پایداری شهرهای کوچک.....1123-18-5- گام پنجم: سنجش شاخص ها از دید خبرگان کشور.........................1133-18-6- گام ششم: محاسبه ی ارزش نهایی شاخص ها بر اساس نظریات خبرگان علمی.....1153-18-7- گام هفتم: استخراج شاخص های نهایی برای سنجش و ارزیابی پایداری......1163-19-   روش شناسی تحلیل داده های پایداری................................................124فصل چهارم: شناخت منطقه مورد مطالعهمقدمه..........................................................................................1284-1-  مطالعات طبیعی استان...........................................................1284-1-1-  موقعیت جغرافیایی استان........................................................1284-1-2-  ویژگیهای اقلیمی ....................................................................1304-1-3- نقش عوامل طبیعی در استقرار و توزیع سکونتگاههای شهری استان.......1314-1-3-1-  توزیع و استقرار سکونتگاههای شهری بر اساس منابع آبی.............1324-1-3-2-  توزیع و استقرار سکونتگاههای شهری بر اساس ویژگی های ژئومورفولوژیک........1334-1-3-2-1- قابلیت اراضی، جنس خاک و پراکنش شهرها...............................1354-1-3-2-2-  توزیع و استقرار شهرها بر اساس ویژگی های توپوگرافی..............1374-2- ساختار اجتماعی استان..................................................................1384-2-1- تحلیل ساختار جمعیت..................................................................1384-3-   تحلیل نظام شهری استان و جایگاه شهرهای کوچک ......................1404-3-1-  تحلیل پراکندگی جمعیت شهری استان بر حسب اندازه گروه های جمعیتی.......1414-3-2- شبکه شهری استان مازندرانوجایگاه شهرهای کوچک..........................1524-3-3-  سلسله مراتب شهری براساس طبقات جمعیتی و جایگاه شهرهای کوچک.....1554-4-4- سلسله مراتب شهری براساس الگوی رتبه- اندازه و نوع تعدیل یافته آن...........1574-4-5- تعادل فضایی استقرار جمعیت و تعداد شهرها در شبکه شهری استان مازندران...1694-4-6- تحلیل عوامل موثر بر شکل گیری نظام شهری استان..............................1694-4-6-1- عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی................................................1694-4-6-2- ساختار قومی، تاریخی و سیاسی..................................................1704-4-6-3- تأثیر مرکز استان بر مناطق پیرامونی................................................1714-5- سطح بندی شهرهای استان مازندران بر حسب کارکردهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی..... 1734-5-1- سطح بندی شهرهای استان مازندران بر حسب کارکردهای مختلف و جایگاه شهرهای کوچک.....1734-5-2- بررسی کارکرد شهرهای  استان براساس خدمات کلان موجود و جایگاه شهرهای کوچک....1734-6-   جمع بندی و نتیجه گیری...............................................................194فصل پنجم: تجزیه و تحلیل اطلاعات و یافته های تحقیقمقدمه................................................................................................1985-1- یافته های توصیفی..........................................................................1985-2- یافته های استنباطی...................................................................2005-2-1- سنجش و تحلیل پایداری زیست محیطی.......................................2015-2-2- سنجش و تحلیل پایداری اجتماعی................................................2075-2-3- سنجش و تحلیل پایداری اقتصادی.................................................2145-2-4- سنجش و تحلیل پایداری کالبدی....................................................2205-2-5- پایداری شهرهای کوچک و ویژگی های مکانی- فضایی........................2275-3- تحلیل و راستی آزمایی فرضیه اول.....................................................2295-4- آزمون فرضیه دوم تحقیق...................................................................2335-4-2- وضعیت شاخص ها و مولفه ها در پایداری شهرهای کوچک استان مازندران.........2335-4-2- بررسی وضعیت ابعاد در پایداری شهرهای کوچک مورد مطالعه................2355-5-  آزمون فرضیه سوم تحقیق....................................................................2375-6- آزمون فرضیه چهارم تحقیق:................................................................2395-6-1- مرحله اول: مرحله ورودی(شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهدیدها).....2405-6-2- مرحله دوم: مرحله تطبیق و مقایسه و ارائه استنراتژیهای پایداری............2515-6-3- جمع بندی نهایی از آزمون فرضیه چهارم..........................................259فصل ششم: جمع بندی، نتیجه گیری و ارائه پیشنهاداتمقدمه..............................................................................................2616-1- نتایج نظری و تجربی سنجش ابعاد پایداری........................................2616-2- نتایج نظری و تجربی تبیین ابعاد موثر در پایداری شهرهای کوچک استان........2656-3- نتایج راهبرد مطلوب پایداری شهرهای کوچک......................................2686-3-1- اولویت بندی استنراتژیهای پیشنهادی توسعه پایدار شهرهای کوچک.......2706-4- برنامه های عملی پایداری شهرهای کوچک بر اساس الگو برنامه ریزی استراتژیک مشخص شده....282سخن آخر.....................................................................................286چکیده:اصطلاح "توسعه پایدار" از اواسط دهه 1980 و به دنبال گزارش برانت لند در مجامع مختلف به عنوان رویکرد جدید توسعه مطرح شد و امروزه به عنوان مفهومی بسط یافته و نهادینه شده، به چارچوب کلی و جامعی برای تحلیل وضعیت سکونتگاهها تبدیل شده است. بررسی مطالعات مختلف نشان می دهد که این رویکرد از توانمندیهای زیادی در زمینه شناخت وضعیت و مسائل سکونتگاههای انسانی به طور اعم و سکونتگاههای شهری به طور اخص برخوردار است. سکونتگاه های انسانی به عنوان نظام های جغرافیایی، متأثر از عوامل و نیروهای فضاساز در یک فرآیند زمانی- مکانی به وجود آمده و همواره تحت تأثیر فرآیند های درونی و بیرونی(اجتماعی-فرهنگی، اقتصادی، محیطی-اکولوژیکی) در حال تغییر و تحول بوده اند. در این میان، اگر پذیرفته ایم که شهرهای کوچک هم به عنوان حلقه حیاتی و تفکیک ناپذیری از نظام سکونتگاهی در سطوح ملی، منطقه ای و محلی و متشکل از اجزاء مرتبط به هم هستند که توسعه پایدار آنها، منجر به توسعه پایدار محلی و منطقه ای خواهد شد، لازم است بپذیریم که صرف تبدیل نقاط روستایی به شهر کوچک، فرایندی توسعه ای نیست، بلکه توسعه پایدار شهرهای کوچک، فرایندی مهم ورویکردی اساسی است که ضرورت و چارچوب اصلی مطالعه حاضر را شکل داده است. این گروه از شهرها، متأثر از موقعیت و جایگاه مکانی- فضایی خود در هر استان و نحوه ی تعاملات یا ارتباطات (درونی و بیرونی) خود در گذر زمان، همواره دستخوش تحولاتی شده اند. این رساله بر شناخت و تبیین روند تحولات توسعه در ساختار درونی شهرهای کوچک که بطور مستقیم بر توسعه و فضای محلی آنها نیز تاثیرگذارست، متمرکز شده است و از نتایج اولیه آن، نبود پایداری و وجود چالش های عمده اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و محیطی در دستیابی به توسعه پایدار شهری در این شهرهاست؛ از این رو، مطالعه شناختی-تبیینی حاضر، با مروری نقادانه بر همه دیدگاهها و نظریه های مرتبط با ارزیابی پایداری شهرهای کوچک، به بسط مفهومی-کارکردی اهمیت و جایگاه این گروه از شهرها در پایداری اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و اکولوژیکی ساختار درونی و بیرونی آنها در سطوح محلی  و منطقه ای کمک خواهد کرد. در راستای این هدف اصلی پژوهش، و در نهایت تعدیل چالش های مذکور، تعداد 7 شهر از شهرهای کوچک استان مازندران بر حسب سیستم انسانی و طبیعی، انتخاب و مورد پایش قرار گرفته اند.  با استفاده از روش شناسی توصیفی- تحلیلی و پیمایش در ابتدا با نظرسنجی از استادان، خبرگان و متخصصان امر به ارائه شاخص ها و معیارهای مناسب برای اندازه گیری پایداری در شهرهای کوچک استان مازندران پرداخته است، که در مجموع تعداد 68 شاخص برای سنجش پایداری شهرهای کوچک استان بدست آمد و سپس با استفاده از شاخص های استخراج شده به صورت میدانی(در قالب پرسشنامه) و کتابخانه ای(اسناد و آمارهای موجود در سازمان ها) به بررسی و سنجش پیشرفت به سوی پایداری بر حسب سیستم های انسانی و طبیعی در یک محدوده زمانی مشخص بوسیله بارومتر و رادار پایداری پرداخته است.  نتایج پژوهش حاضر در بخش نظری نشان می دهند که دیدگاه غالب و موثر توسعه ای برای حوزه جغرافیایی مورد مطالعه و حوزه های مشابه، دیدگاه تقویت و توسعه شهرهای کوچک با بهره گیری از دیدگاههای دیگر و با رویکرد مداخله ای با تاکید بر توسعه فضایی پایدار است و از حیث کاربردی، بیانگر این واقعیت است که مجموعه مولفه های رفاه انسانی در شهرهای مورد مطالعه، نسبت به مولفه های رفاه اکوسیستم، پایداری ضعیف تری دارند و در کل این شهرها از سطح پایداری ضعیفی برخوردارند. در خاتمه، برای تعدیل و کاهش سطح ناپایداری ها در شهرهای کوچک استان مازندران، با استفاده از آزمون مدل ها و تکنیک های مناسب، به تدوین و ارائه راهکارهای عملی و الگوی استراتژیک برای توسعه پایدار این شهرها اقدام شد و که اساس آن برای شهرهای کوچک پایکوهی و جلگه ای، استراتژی بازنگری و برای شهرهای کوچک ساحلی استراتژی تهاجمی بوده است.مقدمه:‌از دهه 1970 میلادی به بعد، به دلیل شکست برنامه‌های توسعه‌ای و مکانیزم رخنه به پایین و مشکلات ناشی از شهرنشینی و تمرکز شهری در جهان و بویژه در نظام شهرنشینی کشورهای جهان سوم و بروز مشکلاتی همچون مهاجرت، کمبود مسکن، بیکاری، آلودگی، حاشیه نشینی، تخریب روستاها و... توجه برنامه‌ریزان و سیاستگذاران به توسعه پایدار شهری، با تاکید بر سیاست های تقویت و توسعه شهرهای کوچک و میانی معطوف گردید (فنی.ز، و همکار، 1393) تا پاسخگوی مشکلات فوق و ایجاد یک الگوی عادلانه در توسعه فضایی باشد. اگر‌‌ هدف از توسعه‌‌ کشور، توسعه‌ ‌‌همه مناطق خارج از شهرهای بزرگ بطور یکپارچه باشد، به طوریکه علاوه بر شهرها، تمام نواحی روستایی را در برگیرد، یکی از مهمترین تلاش ها تاکید بر شهرهای کوچک و تقویت آنها در راستای دستیابی به توسعه پایدار شهری و همچنین ایجاد تعادل در نطام اسکان و توسعه منطقه‌ای و محلی است (فنی، ز. 12:1382 و فنی. ز.، 1375).  به این دلیل، طی دهه 1980 به بعد، یکی از وجوه مشخص سیاست های برنامه ریزی و عمران منطقه ای در کشور و اغلب کشورهای درحال توسعه، توجه و جهت گیری به نفع ایجاد و تقویت شهرهای کوچک بوده است و از آن به عنوان رویکردی در فرایندهای تمرکززدایی شهری، ایجاد فرصت های شغلی جدید، کاهش مهاجرت روستائیان به شهرهای بزرگتر، خدمات رسانی به روستاها، توسعه پایدار منطقه ای و...یاد نموده اند (زنگنه، ی. و همکاران، 1392). از سوی دیگر کانون‌های کوچک شهری با توسعه متوازن و هماهنگ با شرایط محیطی خود، ضمن کاهش تفاوت های اقتصادی، اجتماعی درون منطقه ای، به تحقق عوامل و زمینه های توسعه پایدار می انجامند (رهنمایی و دیگران،1388، 15).  سکونتگاههای شهری کوچک پل ارتباطی بین شهرهای بزرگ، میانی و روستاهای پیرامونی خود قلمداد می شوند به طوری که با وجود این گره های مکانی ویژه، سرویس دهی از مراکز به پیرامون تسهیل می‌گردد اما با توجه به اینکه این نقاط می‌توانند برای سرویس دهی به انتقال خدمات به نواحی پیرامونی خود نقش بسیار فعال و حائز اهمیتی داشته باشند، عدم توجه به نقش میانی شهرهای کوچک و شناخت صحیح جایگاه و پایگاه این شهرها باعث شده است که امروزه سرمایه گذاری های مربوط به آنها بسیار کم صورت پذیرد که این خود مشکلات عدیده ای بویژه ناپایداری این سکونتگاهها را به دنبال داشته است (فنی. ز، 1382؛ سیف الهی، م. و همکاران، 1387). در این راستا یکی از وجوه مشخص سیاست‌‌های برنامه‌ریزی در کشورهای جهان، گرایش مشخص و سیاست گذاری‌های آنها به نفع شهرهای ‌کوچک و متوسط می‌باشد. تصور عمومی‌ بر این است که شهرهای بزرگ خارج از مقیاس اقتصادی بهینه رشد یافته‌اند و از آنجا که مکانیزمهای اقتصادی قادر به جلوگیری از رشد آنها نیستند، لزوماً سیاستهای خاصی را برای تشویق عدم تمرکز، تعادل فضایی و توسعه مراکز شهری کوچک پیش بینی می‌کنند(نظریان، 11:1386). توجه به نقش و جایگاه این سکونتگاههای شهری نیازمند اعمال تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی محلی از پایین به بالاست که می تواند در توسعه و تعادل ناحیه‌ای نقش بسزایی داشته باشد. به دلیل موقعیت قرارگیری سکونتگاههای شهری کوچک در سلسله مراتب شهری به عنوان حلقه‌های ارتباطی بین حوزه‌های روستایی و شهرهای بزرگ و متوسط، توازن و تعادل جمعیتی و اقتصادی‌ـ‌اجتماعی را در مقیاس منطقه‌ای و ملی تقویت می‌کند. لذا با تقویت  و پایدار کردن شهرهای کوچک دسترسی به امکانات شغلی، آموزشی و خدمات گوناگون در حوزه نفوذ موجب تحرک و توسعه اقتصادی- اجتماعی در ناحیه می‌شود. به این ترتیب، مساله کلی، بنیادی و مهم فرارو، اهمیت و تاثیر سطح پایداری سکونتگاههای کوچک شهری در سیاست تقویت شهرهای کوچک است که بطور مسلم، علاوه بر ساختار داخلی آنها، می تواند مناسبات و شرایط محلی و منطقه ای را بهره مند ساخته و پیامدهای ژرف مثبتی در فرایند توسعه محلی-منطقه ای داشته باشد؛ موضوعی که تا به امروز کمتر مورد توجه پژوهشگران کشور قرار گرفته است. در این راستا تحقیق حاضر ضمن تدقیق و مروری نقادانه بر دیدگاهها و نظریه های مرتبط با موضوع، به توصیف و تحلیل وضعیت و جایگاه مولفه های پایداری در شهرهای کوچک (برای نمونه در استان مازندران با بیشترین تعداد این گروه از نقاط نسبت به دیگر گروهها) و در نهایت بکارگیری مدل ها و تکنیک های مناسب برای جمع بندی و دست یابی به الگویی جامع و فراگیر برای توسعه پایدار همه شهرهای کوچک استان نیز پرداخته است.ارائه مطالب در شش فصل به ترتیب زیر می باشد:فصل اول شامل طرح تحقیق و کلیات پژوهش است. تشریح و تبیین مسأله، سوالات، فرضیه ها، ادبیات و سابقه تحقیق، ضرورت و روش انجام تحقیق، اهداف و قلمرو تحقیق از مهمترین عناوین این فصل است.فصل دوم به مفاهیم و واژگان کلیدی، مبانی نظری موضوع تحقیق می پردازد؛ از جمله مفهوم و تعاریفی از شهر کوچک؛ مفهوم پایداری و رویکردهای آن، دیدگاه ها و نظریه های توسعه پایدار، توسعه پایدار شهری، سنجش و ارزیابی پایداری و مدلهای اندازه گیری شاخص های پایداری بیان شده است.در فصل سوم به متدولوژی و تکنیک های تحقیق از جمله مدل بارومتر پایداری، رادار پایداری، شاخص‌ها و مدل مفهومی فرایند تحقیق پرداخته شده است. در فصل چهارم جهت آشنایی و شناخت کلی منطقه مورد مطالعه به معرفی و بررسی ساختار طبیعی، اجتماعی و اقتصادی و همچنین تحلیل نظام شهری استان مازندران،  پرداخته شده است. در فصل پنجم آزمون فرضیه های تحقیق بر اساس مدل‌ها و تحلیل های آمار استنباطی مورد مطالعه قرار گرفته و در فصل ششم به جمع بندی، نتیجه گیری و ارائه پیشنهادها اختصاص یافته است.فصل اول: کلیات تحقیق1-1- بیان مسألهنگرانی‌های موجود درباره­ی اضمحلال محیط و کاهش منابع طبیعی، توسعه­ی پایدار را به عنوان مفهوم کلیدی در سیاست‌گذاری‌های ملی و بین‌المللی مطرح کرده است (Vouvaki & Xepapadeas, 2008: 473)؛ به طوری که از اواسط دهه­ی 1980 و به دنبال گزارش برانت لند، اصطلاح «توسعه­ی پایدار» در مجامع مختلف به عنوان رویکرد جدید توسعه مطرح می‌شود (Baker,2006: 6). به عبارتی با گسترش انتقادها به روندهای جاری توسعه، به ویژه پس از جنگ جهانی دوم، همراه با انتشار گزارشهایی همانند "محدودیت های رشد" توسط کلوپ رم، توجه جامعه جهانی بیش از پیش به توسعه پایدار معطوف گردید. بی شک برای ورود اندیشه توسعه پایدار به جریان اصلی بحث های سیاست جهانی، گزارشهای کمیته جهانی محیط زیست و توسعه در سال 1987 و همچنین کمیسیون جهانی محیط زیست و توسعه سازمان ملل(مجمع زمین) در سال 1992 در ریوی برزیل که منجر به تدوین دستور کار 21 گردید، تأثیر زیادی داشتند(همان:90-81).    یکی از موضوع های مهم در توسعه پایدار که طی سالهای اخیر، جایگاه ویژه ای به خود اختصاص داده، توسعه پایدار شهری است که برخی آن را الگوواره نوین و مسلطی در برنامه ریزی شهری معاصر می دانند(رازدشت، ع. و همکاران، 1391). اهمیت و جایگاه شهرها در توسعه پایدار به حدی است که برخی از صاحب نظران توسعه پایدار شهری را شاه کلید پایداری جهانی می دانند. به نظر پیتر هال (1993) توسعه­ پایدار شهری، شکلی از توسعه­ امروزی است که توان توسعه­ی مداوم شهرها و جوامع شهری نسل‌های آینده را تضمین می‌کند. هدف توسعه­ی پایدار شهری باید ایجاد شهری سالم و مردمی با منابع غنی باشد. یعنی نه تنها از لحاظ فرم شهری و میزان دسترسی قابل قبول انرژی، بلکه از نظر نقش و کارکرد، شهر را به عنوان مکانی برای زندگی مد نظر داشته باشد. توسعه­ی پایدار شهری، الگوی پایدار سکونت­گاه‌ها، الگوی مؤثر حمل‌ونقل در زمینه‌ی مصرف سوخت و نیز شهر را در سلسله‌مراتب ناحیه‌ی شهری بررسی می‌کند، زیرا ایجاد شهر را فقط برای لذت شهرنشینان می‌داند. به دنبال رواج پارادایم توسعه پایدار شهری، این الگو در زمینه های مختلف مسائل شهری کاربست پیدا نمود و در قالب ترکیباتی چون پایداری زیست محیطی، پایداری اقتصادی، پایداری اجتماعی، پایداری کالبدی و ... نمود پیدا کرد. در این راستا مفهوم پایداری در چارچوب مبحث پایداری شهرهای کوچک، نیز به دنبال تعادل و پوپایی این سکونتگاه‌های کوچک در ارتباط با ساختارهای طبیعی- اکولوژیکی، اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی و کالبدی- فضایی است، به طوری که متضمن پایداری سکونت­گاه در روندهای مکانی- زمانی می گردد(ر. ش به Bossel, 1999: 24, Taleshia & et.al.,2012) پس می‌توان آن را فرآیندی از تغییر و تحولات، با هدف بهبود و ارتقای کمی و کیفی سطح زندگی جامعه‌ی ساکن در آن دانست؛ فرآیندی که به ایجاد تعادل و توازن زیستی میان فضای شهری و حوزه­ی نفوذ آن می‌انجامد. علاوه بر این، پایداری این شهرها به ظرفیت بازتولید آن‌ها در طول زمان در ابعاد مختلف طبیعی، اجتماعی و اقتصادی بستگی دارد و به میزان زیادی بر پایه‌ی انعطاف‌پذیری، مشارکت، انسجام اجتماعی و تنوع اقتصادی است.از طرفی دیگر توسعه­ی پایدار شهری امروزه به عنوان مفهومی بسط یافته و نهادینه شده، چارچوب کلی تحلیل وضعیت شهرها را در اختیار قرار می دهد. بررسی مطالعات مختلف نشان می‌دهد که این رویکرد توانمندی‌های بسیار زیادی در زمینه­ی شناخت وضعیت و مسائل پیش روی شهرها دارد. سکونت­گاه‌های شهری به عنوان نظام‌های جغرافیایی، متأثر از عوامل و نیروهای فضاساز در یک فرآیند زمانی- مکانی به وجود آمده و همواره تحت تأثیر فرآیندهای درونی و بیرونی (اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی، محیطی- کولوژیکی) در حال تغییر و تحول بوده‌اند. در این میان، اگر پذیرفته ایم که شهرهای کوچک هم به عنوان حلقه حیاتی و تفکیک ناپذیری از نظام سکونتگاهی در سطوح ملی، منطقه ای و محلی و متشکل از اجزاء مرتبط به هم هستند که توسعه پایدار آنها، منجر به توسعه پایدار محلی و منطقه ای خواهد شد، لازم است بپذیریم که صرف تبدیل نقاط روستایی به شهر کوچک، فرایندی توسعه ای نیست، بلکه توسعه پایدار شهرهای کوچک، فرایندی مهم ورویکردی اساسی است که ضرورت و چارچوب اصلی مطالعه حاضر را شکل داده است. این گروه از شهرها، متأثر از موقعیت و جایگاه مکانی- فضایی خود در هر استان و نحوه ی تعاملات یا ارتباطات (درونی و بیرونی) خود در گذر زمان، همواره دستخوش تحولاتی شده اند.هرچند روند شکل‌گیری و نحوه­ی تکوین ساختاری -عملکردی این‌گونه از شهرها، در گذشته به صورت تدریجی بوده است، در دهه‌های اخیر سازمان‌یابی فضایی و عملکرد نظام سکونت­گاهی این شهرها از یک طرف متأثر از تحولات اقتصادی، اجتماعی در نظام جهانی بوده و از طرف دیگر متأثر از سیاست‌ها و برنامه‌های دولت و سازمان‌های مختلف که برای توسعۀ آن‌ها اتخاذ و اجرا گردیده، دست‌خوش تغییر و تحولات زیادی شده است. اما وجود مسائل و مشکلات موجود در این شهرها نشان از عدم تحقق مشخصه های پایداری در درون آنها دارد. عدم توجه به نقش و اهمیت شهرهای کوچک و عدم شناخت صحیح جایگاه و پایگاه این شهرها باعث شده است که امروزه سرمایه گذاری های مربوط به آنها بسیار کم صورت پذیرد که این خود مشکلات عدیده ایی بویژه ناپایداری این سکونتگاهها را به دنبال داشته است(حاجی علیزاده، 1380: 7). از سوی دیگر بررسی های سازمان ملل نشان می دهد که ساکنان شهرهای کوچک، بخصوص در کشورهای در حال توسعه در اکثریت مناطق در دسترسی به خدمات اساسی به طور گسترده ای در شرایط ناعادلانه و نابرابری قرار دارند. مطالعه آکادمی علوم ملی آمریکا در بیش از 9 کشور نمونه، آشکار ساخت که ساکنان شهرهای کوچکتر نسبت به ساکنان شهرهای متوسط و بزرگ در تهیه و تدارک آب لوله کشی، دفع ضایعات و مواد زائد، برق و مدرسه از وضعیت نامناسبی برخوردار بوده اند. شواهدی وجود دارد که نشان می دهد نرخ فقر نیز در شهرهای کوچکتر بالا است. زمانیکه نقش شهرهای کوچک و متوسط را در اسکان رشد جمعیت آینده مورد توجه قرار دهیم، روشن است که نیازهای ساکنان این شهرها و بهبود کیفیت محیط زیست آنها به سرعت باید مورد توجه قرار گیرد(cohen,2005: 11).بنابر برآوردهای سازمان ملل، در آینده قابل پیش بینی بیشترین نرخ رشد شهرنشینی در شهرهای کوچک اندام روی خواهد داد(همان منبع). از این رو، شناخت و تدوین استراتژی هایی برای توسعه پایدار این شهرها اجتناب ناپذیر خواهد بود. ضمن اینکه توسعه پایدار شهرهای کوچک، بسترساز و سنگ بنای تحقق توسعه پایدار در شهرهای میانی و بزرگ خواهد بود؛ چرا که پایداری توسعه در شهرهای کوچک می تواند مسائل عدم توازن در نظام اسکان شهری را تعدیل نماید. لذا اهمیت و ضرورت پایداری شهرهای کوچک را می توان اینگونه بیان کرد که: پایداری توسعه در ساختار درونی شهرهای کوچک تضمین کننده پایداری توسعه در سطوح پایین نظام سکونتگاهی(روستاها و روستا-شهرها) و سطوح بالای این نظام(شهرهای میانی و بزرگ) است.از طرفی دیگر مطالعه و بررسی محققان در کشورهای مختلف جهان نشان می دهد که شهرهای کوچک یکی از موفق ترین نمونه های سکونتگاهی در زمینه تحقق توسعه پایدار می باشند. بسیاری از شهرهای کوچک در سطح جهانی، طی سال های اخیر رشد یافته اند و تقریباً از نظر زیست محیطی مناسب به نظر می رسند، چرا که محیط زیست نیمه روستایی و کوچک مقیاس با اقتصاد و شرایط اجتماعی رو به رشد و همراه با خدمات کافی زمینه را برای تحقق درجه بالایی از خود اتکایی و خود گردانی ایجاد می کنند(فنی،1382 :48). توسعه شهرهای کوچک روش مناسبی برای توسعه فضایی و ایجاد رشد اقتصادی و تعادل اجتماعی است و می تواند به عنوان شقی در مقابل رشد شهرهای بزرگ عمل نماید(ضرابی، 1378: 10). ولی به نظر می رسد چنین رشد و توسعه ای در صورتی شکل خواهد گرفت که خود این شهرها از درون خود دچار مشکلات شهرهای بزرگ در مقیاس خرد نباشند و فضای مناسب را برای نسل کنونی و آینده فراهم سازند. لیکن در سطح ملی آنچه بیش از هر مسئله دیگر در ارتباط با این شهرها باید مد نظر قرار گیرد توجه به عدالت و برابری بر اساس شاخص ها و ابعاد محیطی، اجتماعی-اقتصادی و کالبدی از نظرگاه توسعه پایدار شهری می باشد. بنابراین با توجه به افزایش شهرهای کوچک و گسترش آن ها، منطقی است که یک برنامه ریزی توسعه همه جانبه و متناسب با آن شهر برای آن ها پیش بینی شود. برنامه ای که به همه ابعاد زیست محیطی، کالبدی، اقتصادی، اجتماعی شهر توجه داشته باشد. شهرهای کوچک امروزی پایه گذار شهرهای بزرگ آینده خواهند بود که با پذیرش کارکردهای جدید و توسعه کارکردهای فعلی و گسترش فیزیکی در صورت عدم برنامه ریزی مناسب، به شهرهای بزرگ تر با مشکلات و محدودیت های گوناگون تبدیل می شوند. از این رو برنامه ریزی توسعه پایدار برای شهرهای کوچک به عنوان یک رویکرد جدید در حیطه مطالعات شهری وارد شده است، ولی بحث مهمی که مطرح می شود این است که توسعه پایدار این سکونت گاهها با کدام فاکتورها محقق می شود؟(نادری، 1387: 3). آنچه گفته شد لزوم توجه به شهرهای کوچک را در فرایند دستیابی به توسعه پایدار در این شهرها بیان می کنند.تعداد صفحه : 314قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید