دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته فقه اسلامی : رویکرد فقها به موسیقی و احکام آن در فقه امامیه

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی 

با عنوان : رویکرد فقها به موسیقی و احکام آن در فقه امامیه

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد دامغان 

پایان‌نامه جهت اخذ درجه‌کارشناسی ارشد  

رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی

موضوع تحقیق

استاد راهنما:

جناب آقای دکتر محمدجواد باقی زاده

استاد مشاور:

جناب آقای دکتر مهدی ذوالفقاری  

 

 

 

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان                                               صفحه

چکیده …………………………………. 1

مقدمه …………………………………. 2

بیان مساله …………………………….. 4

پیشینه مطالعاتی تحقیق …………………… 5

سوالات تحقیق ……………………………. 7

فرضیه تحقیق ……………………………. 7

هدف تحقیق ……………………………… 7

روش تحقیق ……………………………… 7

فصل اول:کلیات

مبحث اول: شناخت موسیقی و تاریخ پیدایش آن

گفتار اول: تعریف موسیقی از نظر لغوی و اصطلاحی 10

موسیقی چیست؟ و تعریف آن از نظر موسیقی دانان به معنای عام 10

گفتار دوم: پیدایش موسیقی ……………….. 14

گفتار سوم: پیشینه تاریخی موسیقی در اقوام و ملل گوناگون (ایران ، اعراب، یونان)………………………….. 18

مبحث دوم: شناخت واژگان مرتبط

گفتار اول: غنا ………………………… 26

غنا جز کدامین مقوله است کلام است یا صوت؟ ….. 27

گفتار دوم: غنا از منظر فقهای شیعه………… 30

گفتار سوم: طرب و مطرب ………………….. 32

گفتار چهارم: لهو و لعب………………….. 35

گفتار پنجم: لغو ……………………….. 36

گفتا ششم: سماع ………………………… 37

گفتار هفتم: ترجیع ……………………… 38

گفتار هشتم: حداء ………………………. 39

گفتار نهم: قول زور …………………….. 39

فصل دوم: نظریه حرمت موسیقی و غنا و بررسی دلایل آن

مبحث اول: دلایل حرمت غناء و موسیقی

گفتار اول: شناخت غناء از راه عرف…………. 43

گفتار دوم: فرق بین غناء و موسیقی ………… 44

گفتار سوم: آیات شریفه قرآن ……………… 45

روایات معصومین(ع)………………………. 49

«قول زور» و «لهو الحدیث» به عنوان مصادیق غناء 51

باطل بودن غناء از نظر عرف ………………. 51

اجماع…………………………………. 52

گفتار چهارم: دلایل حرمت لهو و لعب ………… 54

آیات شریفه قرآن ……………………….. 54

روایات معصومین(ع)………………………. 56

تلازم …………………………………. 57

گفتار پنجم: دلایل حرمت لغو از روایات معصومین(ع) 58

گفتار ششم: دلایل حرمت باطل از روایت معصومین(ع) 59

گفتار هفتم: دلایل حرمت آلات موسیقی…………. 60

 روایات مناهی از آلات موسیقی……………… 60

 روایاتی که از عذاب شخص نوازنده دلالت دارند .. 61

اجماع…………………………………. 62
فصل سوم: بررسی نظریه حلیت موسیقی و فروعات و احکام آن

مبحث اول: دلایل حلیت موسیقی

گفتار اول: اقوال فقهای پیشین و فقهای معاصر در حلیت موسیقی    67

گفتار دوم: دلایل و مستندات حلیت موسیقی ……. 73

انصراف………………………………… 73

روایاتی که موید صوت زیباست………………. 74

جواز غناء در اعیاد و ایام فرح …………… 76

جواز غناء در عروسی‌ها …………………… 76

صوت زیبا در قرائت قرآن …………………. 77

روایاتی که دلالت بر جواز «حداء» دارند……… 78

روایاتی که دلالت بر جواز «نوحه گری» دارند….. 79

مبحث دوم: مستثنیات غناء

گفتار اول: غناء در مرثیه خوانیها ………… 82

گفتاردوم: غناء در قرائت قرآن ……………. 82

گفتار سوم: غناء در عید فطر و عید قربان به هنگام شادی 84

گفتار چهارم: حداء………………………. 84

گفتار پنجم: غناء در عروسی‌ها هلهله و هوراء … 85

مبحث سوم: احکام و فروعات

 گفتار اول: طرح چند سوال فقهی …………… 89

1-آیا آلات موسیقی بطور کلی حرام می‌باشد؟……. 89

2- آیا تغییرات فیزیکی و هندسی در آلات موسیقی مانع از حکم حرمت می‌شود……………………………………… 89

3- آیا استفاده از آلات موسیقی در تمامی زمینه‌ها ممنوع است؟     90

4- گوش فرا دادن به موسیقی سازی لهوی چه حکمی دارد؟   91

5-حکم موسیقی مشکوک چیست؟ ……………….. 91

6- ملاک تمیز موسیقی حلال از حرام چیست؟……… 92

7- ارائه تشخیص موسیقی مطرب و لهوی از غیر آن چیست؟   92

8- تشخیص مطرب بودن صدا …………………. 92

گفتار دوم: موسیقی و غناء از نظر مراجع تقلید و پاسخ آیات عظام     93

گفتار سوم: برگزیده استفتائات حضرت امام خمینی درباره موسیقی   94

نتیجه گیری ……………………………. 96

پیشنهادات……………………………… 98

منابع و ماخذ ………………………….. 99

چکیده

بی‌شک یکی از مباحث مهم و ضروری و مبتلا به فقهی و قابل تامل در این مجال که موضوع اختلافی بین فقها است مسئله موسیقی و احکام وارده برانواع نغمه‌ها و سبکهای مختلف این فن می‌باشد که همواره از دیر باز مورد توجه فقهای بزرگ قرار گرفته و تا به الان که قرن‌ها از طرح این مسئله در فقه شیعی می‌گذرد حکمی روشن که دال بر تعیین نوع موسیقی و موضوع آن باشد از سوی فقها ارائه نشده است.

از این رو با توجه به تحولات سریع علوم و تکنولوژی و تغییرات زود هنگام سبک زندگی مردم، شکستن مرزهای فرهنگی- تاثیر متقابل رفتارهای اجتماعی انسان‌ها و درگیری بررسی به کرسی نشاندن فرهنگ غالب و به خطر افتادن خرده فرهنگ‌ها و سنت‌های دینی و قومی استفاده سوء برخی از قدرت جهانی از مفاهیم دینی و حقیر شمردن یا ایجاد وحشت و بدبینی در ادیان به ویژه اسلام و با ایجاد شبیه خون فرهنگی و… مسلماً این ضرورت به وجود می‌آید تا نسبت به روشنگری اذهان مردم به ویژه مسلمانان با توجه به داشته‌های خود اقداماتی صورت گیرد. مسلماً این امر میسر نخواهد بود مگر بازگشایی افق روشن از مبانی فرهنگی و دینی و احکام نورانی اسلام لذا این مجموعه تحقیقی تلاش نموده تا تفاوت میان موسیقی و غناء را از منظر فقها شیعه بررسی نماید و مرز موسیقی و صوت مجاز و غیر مجاز از دیدگاه فقهای امامیه را روشن سازد و نظر گاه فقیهان را درباره حرمت و حلیت موسیقی و غنا و دلایل مستند آن را بیان نماید.

و همچنین احکام مربوط به آن را برای رفع برخی از ابهامات مطرح کند.

کلیدواژه: موسیقی، غنا، سماع، لهو و لعب، تطریب قول زور، ترجیح، لغو ، باطل

مقدمه

 پیشینه مطالعاتی نشان می‌دهد که موسیقی از بدو تولد و پیدایش انسان، باوی همزاد بوده است. اگر موسیقی را به طور عام مجموعه صداها- نواها- بانک فریاد و سازها بپذیریم خواهیم دید که آن، جزء مخلوقات خداوندی است که از طرف او در انسان و طبیعت برای برقراری ارتباط به ودیعه گذاشته شده است در بررسی‌های انجام شده در می‌یابیم چه در قرآن و چه منابع شینداری دیگر گوش«سمع»(شنیدن) از سایر حواس پنجگانه از جایگاه بالاتری برخوردار است به طوری که در قرآن کریم به تکرار «السمع و البصر» »سمیع و بصیر» همواره سمع مقدم بر بصر است و این اهمیت شنیدن را بیشتر می‌کند و گوش تنها مشتری همه اصوات است.«اِنّ الله سمیعٌ بصیر»

این امر اثبات شده است در عالم حیوانات و پرندگاه صداها و غرش‌ها مفاهیم ارتباطی مختصی هستند این موجودات با توجه به ویژگی‌های خود بدین وسیله جایگاه خود را به اثبات می‌رسانند از جمله قناری و بلبل که مظهر لطافت هستند با صدای زیبای خود حتی انسان‌ها را به وجد می‌آورند. شیر با غرش عظمت قدرت خود را می‌فهماند و…

ای بسا انسانها نیز به دلایل ارتباط کلامی موثر می‌توانستند در همنوعان خود نفوذ بیشتری پیدا کنند به عنوان مثال داود نبی(ع) از صوت خوش برخوردار بوده است. و چوپان‌ها با نواختن نی و ساز یک ارتباط روحی ماورایی داشتند.

خداوند متعال با فرارسیدن روز یوم الحساب با دو نفع صور(صدای مهیب) انسان‌ها را به بررسی اعمال دعوت می‌کند.

در برخی از روایات آمده است که حضرت آدم نبی(ع) بانوای خوش دربارگه حق به راز و نیاز می‌پرداخت و اما شیطان بدلیل رانده شدن از بهشت ناله غمناک به آسمان بلند کرد. (الغنانوح ابلیس علی الجنه) در روایتی از امام صادق(ع) نقل شده است در بهشت درختی است که به امر خدا و با وزیدن باد، از آن درخت چنان صدای خوش سر داده می‌شود که هرگز کسی صدای به آن زیبایی نشنیده است. و این صدای خوش به گوش کسی می‌رسد که دنیا، گوش خود را از شنیدن صدای غنا (شیطانی) دور نگه داشته باشد چنین شخص در بهشت از سماع آن (موسیقی روبخش) بهره می‌برد.

اظهار نظر درباره موسیقی کاری دشوار است آنگونه که اشاره شد بدلیل گستره موسیقی و تعمیم آن به همه اصوات و کلام انسانی و صدای سازها….. با پذیرفتن این عبارات که …..

«آنگاه که کلام پایان یافت موسیقی آغاز شد» و از طرفی دیگر«غنا نوحه سرایی ابلیس است» کار قدری مشکل می‌شود.

البته موسیقی از منظر حکمای گذشته و اسلامی دارای تعاریف و تعابیر گوناگون است

بعنوان مثال فیثاغورث حکیم یونانی اعتقاد داشت که هر چیزی در این دنیا صورتی دارد از حقیقت خود در افلاک و تمام نغمات موسیقی هم در عالم افلاک و ارواح نمودار است. می‌گویند او جان خود را تزکیه کرد و به عالم بالا عروج داد. نغمات افلاک و اصوات حرکات کواکب را سماع کرد و پس علم الحان و موسیقی را بنیان نهاد.

افلاطون موسیقی را دارای سه رکن می‌داند که شامل لحن- ریتم و کلام و محتوا که دورکن اول باید در خدمت رکن سوم یعنی کلام و محتوای باشد.[1]

ارسطو فیلسوف یونانی در مورد موسیقی چنین نظری دارد. از موسیقی می‌توان در بسیاری از شئون زندگی بهره گرفت و لذت برد اما لذت موسیقی نباید هدف اصلی زندگی قرار گیرد.[2]

موسیقی به مکاتب فلسفی اسلامی بدلایل گوناگون راه یافت که از جمله حکمای برجسته‌ای در عالم اسلام به موضوع موسیقی پرداختند که از آن جمله می‌توان به یعقوب الحاق کند(218 هـ ق)ابونصرفارابی (331 هـ ق) جماعت اخوان الصفا(350-440 هـ ق) ابوعلی سینا (428 هـ ق) خواجه نصیرالدین طوسی(672 هـ ق) قطب الدین شیرازی (710 هـ ق) و… نام برد.

بیان مساله

 مفهوم موسیقی و غنا مانند هر مفهوم شرعی و اصطلاحی یک معنای لغوی دارد و یک معنای اصطلاحی که گاه عین هم هستند وگامتفاوت، در کنار روایات و احادیث پیامبر گرامی اسلام و ائمه اطهار مبنی بر ترغیب و تحسین خواندن با صدای خوش و زیبا وارد شده است. احادیث بسیاری در مزمت آن نقل گردیده است اما در عصر کنونی که عصر ارتباطات نیز هست. برای برقراری هر چه بهتر ارتباطات و نفوذ کلام بیشتر در مخاطب از کلام زیبا به شیوه صوت آهنگین و موسیقی و رسانه‌ها بهره‌ گرفته می‌شود.

امروز در رسانه‌های صوتی و تصویری از موسیقی چه به صورت آواز و کلام ریتمیک و چه به صورت موزیک یا تلفیقی از این دو استفاده می‌شود.

از آنجائیکه بهره‌گیری از موسیقی و یا اصوات توسط آحاد مردم از کودکان تا افراد سالخورده و در هر موسیقی اجتناب ناپذیر است. اکنون این سوال پیش میآید که حدود و ثغور استفاده از موسیقی کجاست. چه ابهاماتی در برداشت از موسیقی توسط افراد از منظر فقها وجود دارد.

نظر فقها درباره غنا و موسیقی چیست، احکام مربوط به موسیقی کدام است با توجه به پیچیدگی و تفسیر متفاوت فقها از موسیقی و غنا بدیهی است که احکام متناقضی در این باره وجود داشته باشد. لذا محقق قصد دارد سوالات و فرضیه‌های را به شرح ذیل مطرح و پاسخی را برای مخاطبان یافته و نسبت به رفع برخی از ابهامات اقدام نماید.

1- رویکرد فقهای امامیه درباره موسیقی و غنا چیست؟

2- موسیقی از منظر فقهای امامیه(متقدمین و متاخرین) دارای حرمت ذاتی است؟

3- حلیت موسیقی و غنا در چیست و دلایل آن از منظر کتاب، سنت عقل و اجماع کدام است؟

پیشینه مطالعاتی تحقیق

دامنه عمل گسترده موضوع تحقیق و مبتلا به روز دنیا فقهی تاکنون کمتر به آن پرداخته شده است بنابراین محقق با کند و کاو بسیار در گردآوری مطالب قدری با دشواری همراه بوده است.

از آنجائیکه تفاسیر گوناگون از آیات و روایات در خصوص موسیقی و غنا وجود دارد. و از طرفی اثر گذاری روانی موسیقی در فرد یا افراد امری اجتناب ناپذیری است بدیهی است ورود به این موضوع آنطور که شایسته است کمتر اتفاق افتاده است.

این موضوع تا به آنجا مبهم و پیچیده است که بعضی برای موسیقی و غنا حرمت ذاتی قایل هستند و برخی دیگر بر حلیت آن گواهی می‌دهند. و برخی دیگر حکم به اجماع می‌دهند و بعضی‌ها فرد مستمع را ملاک تشخیص و انتخاب نوع موسیقی قرار می‌دهند به هر شکل نمی‌توان در سایه سار مبانی فقهی موضوعی را ولو بسیار ریز و کوچک را نادیده گرفت.

با این وجود تلاش شده است تا با بررسی و مطالعه آثار گذشته و تحقیقات انجام شده از بزرگانی که با شهامت در این مسیر گام برداشته اند و فعالیتهایی که پیرامون این موضوع کرده‌اند معرفی می‌شوند. از جمله این گروه یا افراد می‌توان به برخی از فقهای امامیه اشاره نمود به شرح ذیل آمده است شرح لمعه شهیدثانی- مجمع البیان شیخ طوسی وسایل الشیعه حرعاملی مکاسب محرمه شیخ انصاری موسیقی کبیر ابونصر فارابی، محقق ثانی در کتاب جامع‌المقاصد- شهیدثانی در الروضه حق‌الیقین علامه مجلسی، الاستبصار شیخ طوسی- کفایه الاحکام محقق سبزواری- مفتاح المکرمه سیدقاضی، مکاسب محرمه امام خمینی- وافی ملاحسن کاشانی- مستندالشیعه محقق نراقی وسایل اخوان الصفا- اصول کافی کلینی- رساله فی‌الغنا ملامحمد رسول کاشانی رساله مقامات السالکین – النهایه ابن اثیر و نام برده که هر کدام بطور جداگانه به مبحث غنا و مسایل مربوط به آن را پرداخته‌اند.

تعداد صفحه :170

قیمت : چهارده هزار تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود به شما نشان داده می شود

و به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09124404335        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید