پایان نامه ارشد:تحلیلی بر نقش کاربری های مذهبی در شکل گیری بافت های محله ای،

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :جغرافیا

عنوان : تحلیلی بر نقش کاربری های مذهبی در شکل گیری بافت های محله ای،

دانشگاه آزاد اسلامی

دانشکده علوم انسانی

گروه آموزشی جغرافیا

پایان نامه تحصیلی جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد          

رشته جغرافیا گرایش جغرافیا و برنامه ریزی شهری

عنوان:

تحلیلی بر نقش کاربری های مذهبی در شکل گیری بافت های محله ای،

مطالعه موردی: بقعه دانای علی کلان شهر رشت

استـاد راهنما:

دکتر سیده خدیجه رضاطبع ازگمی

استـاد مشاور:

دکتر نصراله مولایی هشجین

نیمسال تحصیلی

زمستان، 1391

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

 

چکیده 1

مقدمه. 3

کلیات تحقیق.. 5

فصل اول. 5

1-1-بیان مسأله. 6

1-2- اهمیت و ضرورت تحقیق.. 8

1-3-اهداف تحقیق.. 8

1-4- سوالات و فرضیه های تحقیق.. 9

1-5- تعریف واژه ها و مفاهیم. 9

فصل دوم مبانی نظری تحقیق.. 12

مقدمه. 13

2-1- پیشینه تحقیق.. 14

2-2- مفاهیم محله. 15

2-3- توسعه محله ای.. 18

2-4- تکوین محله. 21

2-5- هویت محله. 25

2-6- هویت بخشی محله ای.. 25

2-7- نحوه محله گزینی.. 27

2-8- اجزای محله. 28

2-9- خصوصیات کالبدی محلات… 30

2-10- ساختار کالبدی محله. 33

2-11- جمعیت و محله. 38

2-12- روابط و ترکیب اجتماعی محلات… 39

2-13- شرایط اجتماعى و فیزیکى محله. 40

2-14- مدیریت محله و ساختار آن در شهرها 41

2-15- مفاهیم و ارزشهاى موجود در محله هاى مسکونى سنتى ایران. 42

2-16- ویژگی های محله های شهری در ایران. 43

2-17- شهر ایرانى – اسلامى.. 44

2-18- مکان هاى زیارتى در شهرهاى ایران. 45

2-19- موفولوژی محلات شهرهای اسلامی.. 46

2-20- جایگاه مساجد در ساختار اکولوژیک شهرهای اسلامی.. 48

2-21- نقش مسجد در توسعه‌‌ی محله‌ای.. 49

2-22- جایگاه مسجد در ساختار فضایی و کالبدی شهر و محله‌ای.. 50

2-23- نقش مساجد در توسعه فضایی و کالبد شهری و محله‌ای.. 52

2-24- زیارتگاه در روند توسعه محلات شهری.. 53

2-25- شکل گیری فضاها و نواحی فرهنگی بر مبنای مذهب… 54

2-26- کاربری مذهبی.. 56

2-27- اکولوژی مذهبی.. 56

2-28- کارکرد زیارتگاه ها 57

2-29- نظریه مذهبی به عنوان منشأ پیدایش شهر (شهر به عنوان عبادتگاه) 61

2-30- تحولات کالبدی – فضایی مراکز مذهبی.. 62

2-31- مکاتب جغرافیایی مذاهب… 72

2-32- دیدگاه‌ها و نظریه های اساسی قابل مطالعه در تبیین کاربری اراضی و عملکرد های شهری.. 75

2-33- تکامل نظریه های محله. 92

2-34- طبقه بندی کاربری‌های شهری.. 92

2-35-محله بندی شهری و نقش آن در جهت دهی به توسعه فضایی.. 94

فصل سوم روش شناسی تحقیق.. 96

3-1- روش تحقیق و مراحل انجام کار. 97

3-2- جامعه آماری، نمونه و حجم آن. 101

3-3- متغیر های تحقیق.. 102

3-4- محدوده مورد مطالعه و مقطع زمانی.. 102

3-5- اهمیت مدل در فرایند برنامه ریزی.. 102

3-6- مدل تحلیلی SWOT.. 103

فصل چهارم  یافته های تحقیق.. 106

4-1- موقعیت جغرافیایی شهر رشت… 107

4-2- محله چمارسرا (چومارسرا) 108

4-3-کاربری مذهبی موجود در رشت… 112

4-4- زیارتگاه دانای علی به عنوان کاربری مذهبی موجود در محله چمارسرا 116

4-5- محله چمارسرا از نظر ساخت و بافت و علل توسعه فضایی.. 119

4-6-هویت شهری در محله چمارسرا عاملی در جهت توسعه فضایی و کالبدی.. 123

4-6- ویژگی های فضایی محله چمارسرا 125

4-7- شاخص های کالبدی.. 129

4-7-7- شاخص های خدماتی.. 137

4-7-17-  شاخص های جمعیتی.. 153

4-7-23-  شاخص های اجتماعی-اقتصادی.. 159

4-7-26- شاخص های زیست محیطی.. 164

فصل پنجم تحلیل فرضیه ها، نتیجه گیری وپیشنهادات… 177

5-1- جمع بندی.. 178

5-2- آزمون فرضیه ها 180

5-3- نتیجه گیری.. 183

5-4- پیشنهادات… 184

منابع. 188

پیوست… 197

Abstract 202

 

 

فهرست جداول

 

جدول شماره 2-1- انواع کاربری اراضی و زیر گروه‌های فعالیتی آنها بر مبنای ضوابط سازمان مدیریت و برنامه ریزی  93

جدول شماره3-1-تشخیص نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای مرتبط با موضوع. 104

جدول شماره3-2- ماتریس تحلیلیSWOT  و نحوه تعیین استراتژی ها 105

جدول شماره 4-1-سرانه و برآورد سطوح موردنیاز برای کارکردهای عمده شهری در محله چمارسرا، به روش های نوین کاربری پذیری قطعات شهری……………………………………………………………………………………………116

جدول شماره 4-7-1-موثرترین عوامل در شکل گیری و توسعه محله چمارسرا 130

جدول شماره 4-7-2- قدمت محله. 131

جدول شماره 4-7-3- مدت ساکن بودن در محله. 133

جدول شماره 4-7-4-  عمر ساختمان های محله چمارسرا 134

جدول شماره 4-7-5-  قدمت ابنیه. 135

جدول شماره 4-7-6- میزان رعایت قوانین و مقررات شهرداری در احداث ساختمان ها و نمای محله. 136

جدول شماره 4-8-1- وجود خدمات آموزشی در محله. 137

جدول شماره 4-8-2- وجود خدمات بهداشتی در محله. 137

جدول شماره 4-8-3- وجود خدمات تجاری در محله. 138

جدول شماره 4-8-4- وجود خدمات اداری در محله. 138

جدول شماره 4-8-5- وجود خدمات مذهبی در محله. 139

جدول شماره 4-8-6-وجود فضای سبز در محله. 139

جدول شماره 4-8-7- تعداد خدمات ورزشی در محله. 139

جدول 4-8-8- میزان رضایت از خدمات محله. 141

جدول شماره 4-8-9- حوزه نفوذ کاربری مذهبی دانای علی.. 143

جدول شماره 4-8-10-  میزان رضایت ساکنین محله چمارسرای رشت از نحوه دسترسی به مرکز شهر. 144

جدول شماره 4-8-11-  میزان رضایت ساکنین از زندگی در محله چمارسرای رشت… 145

جدول شماره 4-8-12-  میزان ساخت و سازهای مطابق با ضوابط شهرسازی و برنامه های شهری در محله چمارسرای رشت   146

جدول شماره4-8-13-  برخورداری مردم از زمین از طرف ارگان های دولتی.. 147

جدول شماره4-8-14- اجرای طرح و پروژه شهری در سطح محله در سال های اخیر از طرف   شهرداری. .148

جدول شماره 4-8-15-  میزان رضایت از اجرای پروژه ها 150

جدول شماره 4-8-16-  گسترش محله بر اساس طرح ها و برنامه های شهرداری.. 151

جدول شماره 4-8-16-  میزان رضایت از اجرای طرح ها و برنامه های شهرداری برای گسترش محله. 152

جدول شماره 4-9-1-  تعداد جمعیت هر واحد مسکونی.. 153

جدول شماره 4-9-2-  تعداد اعضای خانواده 154

جدول شماره 4-9-3-  گروه های سنی محله. 155

جدول شماره 4-9-4- میزان تحصیلات… 156

جدول شماره 4-9-5- وضعیت اشتغال خانوار ساکن.. 157

جدول شماره 4-9-6- گویش اغلب اعضای خانواده 158

جدول شماره 4-10-1- میزان درآمد ماهیانه ساکنین محله چمارسرا 159

جدول شماره 4-10-2-  نقش عوامل مختلف در انتخاب مسکن ساکنین محله چمارسرا 161

جدول شماره 4-10-4-  وجود واحد خرده فروشی و عمده فروشی بازارچه(میوه و تره بار) 162

جدول شماره 4-10-5-  میزان رضایت از دسترسی به واحدهای خرده فروشی.. 162

جدول شماره 4-10-6-میزان نقش کارکرد زیارتی-مذهبی محله در کنار سایر بخش های مدیریتی شهر و در بهبود مدیریت شهری و ارتقاء مشارکت ساکنان. 163

جدول شماره 4-10-7-  میزان تأثیر کارکرد زیارتی-مذهبی محله در توسعه فضایی.. 164

جدول شماره 4-11- 1- جمع آوری زباله توسط شهرداری.. 165

جدول شماره4-11- 2-  میزان رضایت از عملکرد شهرداری.. 166

جدول شماره 4-11- 3-  اقدام شهرداری به تخلیه فاضلاب ها در طول سال. 167

جدول شماره 4-11- 4- میزان رضایت از تخلیه فاضلاب ها توسط شهرداری.. 168

جدول شماره 4-11- 5-   میزان اقدام شهرداری به حفظ و نگه داری محله از نظر بهداشتی.. 169

جدول شماره 4-11- 6- وجود جانوران موزی در محله چمارسرا 170

جدول شماره 4-11-7-  میزان اقدام شهرداری به نظافت و جلوگیری از رشد حیوانات موزی.. 171

جدول شماره 4-11-8-  میزان آلودگی آب به وسیله رودخانه. 172

جدول شماره 4-11-9- وجود صنایع آلوده کننده در محله. 173

جدول شماره 4-11-10-میزان نقش شهرداری در جلوگیری از احداث صنایع آلوده کننده در داخل محله. 174

جدول شماره 4-12- مربوط به عوامل داخلی (نقاط قوت، ضعف) وعوامل خارجی (فرصت ها وتهدیدها) در محله چمارسرا………………………………………………………………………………………………………………………………..176

 

 

فهرست نمودارها

 

نمودار شماره 4-7-1-  موثرترین عوامل در شکل گیری و توسعه محله چمارسرا 130

نمودار شماره4-7-2- قدمت محله. 131

نمودار شماره 4-7-3-  مدت ساکن بودن در محله. 133

نمودار شماره 4-7-4- مدت ساخت ساختمان. 134

نمودار شماره 4-7-5-  قدمت ابنیه. 135

نمودار شماره 4-7-6- میزان رعایت قوانین و مقررات شهرداری در احداث ساختمان ها و نمای محله. 136

نمودار شماره 4-8-9- حوزه نفوذ کاربری مذهبی دانای علی.. 143

نمودار شماره 4-8-10-  میزان رضایت ساکنین محله چمارسرای رشت از نحوه دسترسی به مرکز شهر. 144

نمودار شماره 4-8-11-  میزان رضایت از زندگی در محله. 145

نمودار شماره 4-8-12  میزان ساخت و سازهای مطابق با ضوابط شهرسازی و برنامه های شهری در محله چمارسرای رشت… 147

نمودار شماره4-8-13-  برخورداری مردم از زمین از طرف ارگان های دولتی.. 148

نمودار شماره 4-8-14-  اجرای طرح و پروژه شهری در سطح محله در سال های اخیر از طرف شهرداری.. 149

نمودار شماره 4-8-15-  میزان رضایت از اجرای پروژه ها 150

نمودار شماره 4-8-16-  گسترش محله بر اساس طرح ها و برنامه های شهرداری.. 151

نمودار شماره 4-8-17-  میزان رضایت از اجرای طرح ها و برنامه های شهرداری برای گسترش محله. 153

نمودار شماره 4-9-1-  تعداد جمعیت هر واحد مسکونی.. 154

نمودار شماره 4-9-2-  تعداد اعضای خانواده 155

نمودار شماره 4-9-3-  گروه های سنی محله. 156

نمودار شماره 4-9-4-   میزان تحصیلات… 157

نمودار شماره 4-9-5-   وضعیت اشتغال خانوار ساکن.. 158

نمودار شماره 4-9-6-  گویش اغلب اعضای خانواده 159

نمودار شماره 4-10-1-  میزان درآمد ماهیانه ساکنین محله چمارسرا 160

نمودار شماره 4-10-2- نقش عوامل مختلف در انتخاب مسکن ساکنین محله چمارسرا 161

نمودار شماره  4-10-6- میزان نقش کارکرد زیارتی-مذهبی محله در کنار سایر بخش های مدیریتی شهر و در بهبود مدیریت شهری و ارتقاء مشارکت ساکنان. 163

نمودار شماره 4-10-7- میزان تأثیر کارکرد زیارتی-مذهبی محله در توسعه فضایی.. 164

نمودار شماره 4-11- 1-  جمع آوری زباله توسط شهرداری.. 165

نمودار شماره 4-11- 2-   میزان رضایت از عملکرد شهرداری.. 166

نمودار شماره 4-11- 3-  اقدام شهرداری به تخلیه فاضلاب ها در طول سال. 167

نمودار شماره 4-11- 4- میزان رضایت از تخلیه فاضلاب ها توسط شهرداری.. 168

نمودار شماره 4-11- 5- میزان اقدام شهرداری به حفظ و نگه داری محله از نظر بهداشتی……………………………………………169

نمودار شماره 4-11- 6- وجود جانوران موزی در محله………………………………………………………………………………………………..171

نمودار شماره 4-11-7-  میزان اقدام شهرداری به نظافت و جلوگیری از رشد حیوانات موزی……………………………………………171

نمودار شماره 4-11-8- میزان آلودگی آب به وسیله رودخانه…………………………………………………………………………………………172

نمودار شماره 4-11-9- وجود صنایع آلوده کننده در محله……………………………………………………………………………………………174

نمودار شماره 4-11-10- میزان نقش شهرداری در جلوگیری از احداث صنایع آلوده کننده در داخل محله…………………………..175

 

 

فهرست نقشه ها

 

نقشه شماره 4-1-  موقعیت… 109

نقشه4-2- تصویر رشت قبل از دوره صفویه. 110

نقشه شماره 4-3- تصویر رشت در دوره صفویه. 110

نقشه شماره 4-4- تصویر رشت در اوایل دوره قاجار. 111

نقشه شماره 4-5- تصویر رشت در اواخر دوره قاجار. 111

نقشه شماره 4-6- وضع موجود محله چمارسرا 112

نقشه شماره4-7- پراکنش و شعاع عملکردی کاربری مذهبی در سطح شهر. 113

نقشه شماره4-8- محدودیت های حاصل از دسترسی ها(کاربری مذهبی) 114

نقشه شماره 4-6- جمعیت مراجعه کننده به عناصر و فضاهای خاص…. 117

نقشه شماره 4-7- محلات قدیمی رشت… 121

نقشه شماره4-8- عناصر و فضاهای شاخص بافت قدیم. 122

نقشه شماره 4-9- مراکز محله چمارسرا 122

 

 

فهرست عکس

 

عکس شماره 4-1- نمایی از بقعه دانای علی رشت در گذشته. 117

عکس شماره 4-2- نمایی از بقعه دانای علی در زمان حال. 118

عکس شماره 4-3- نمایی از بقعه دانای علی در مراسم تاسوعا و عاشورا 118

عکس شماره 4-4- قدمت محله. 132

عکس شماره 4-5- احدث پروژه جدید در محله. 149

 

 

چکیده

کاربری مذهبی به شکل فزاینده ای سبب تجمع اجتماعات انسانی، حول یک مرکز مشخص می گردد. شهر رشت یکی از شهرهایی است که نیاز به بررسی و تحلیل کالبدی به واسطه وجود زیارتگاه دانای علی دارد. پژوهش حاضر بر آن  است، با بررسی و تحلیل نقش کاربری مذهبی، به شکل گیری،  توسعه و بافت های محله ای شهر رشت و با مطالعه موردی زیارتگاه دانای علی بپردازد. هدف عمده پژوهش حاضر، تحلیل کاربری مذهبی در  محله مورد مطالعه و تاثیر آن بر شکل گیری بافت محله ای می باشد. شهر رشت با ساخت دایره ای ،دارای فرمی شعاعی است، عوامل جغرافیایی (انسانی و طبیعی)در توسعه کالبدی نقش موثری دارند اما نباید نقش کاربری مذهبی دانای علی را در شکل توسعه فضایی رشت نادیده گرفت.

روش تحقیق توصیفی – تحلیلی است. در این پژوهش با بکارگیری مطالعه میدانی و اسنادی و با استفاده از بزارهایی چون پرسشنامه، مصاحبه و مباحثه و تهیه عکس و نقشه و بهره گیری از نتایج تکنیک سوات[1] به آزمون فرضیه های زیر بوده است:

موقعیت ارتباطی و مکانی زیارتگاه دانای علی تأثیر فراوانی در شکل گیری  محله مورد مطالعه (محله چمارسرا) گذاشته، نقش مذهبی و زیارتی دانای علی، سبب توسعه فضایی محله چمارسرا شده و در نهایت به نظر می رسد، واکاوی نقش کاربری های مذهبی، از جمله زیارتگاه دانای علی  به ارتقاء برنامه ریزی و مدیریت شهری رشت کمک می نماید.

نتایج حاصل از مطالعه حاضر نشانگر آن است که موقعیت ارتباطی و مکانی زیارتگاه دانای علی در شکل گیری و گسترش محله چمارسرا تأثیر گذاشته و هم چنین نشانگر آن است که نقش مذهبی و زیارتی آن سبب توسعه فضایی محله چمارسرا شده است و کارکرد مذهبی سبب ارتقاء برنامه ریزی و مدیریت شهری شده است.

واژگان کلیدی: توسعه فضایی و کالبدی، کاربری مذهبی، بافت های محله ای، رشت، بقعه دانای علی.

 

مقدمه

محیط جغرافیایی جایگاه انسانی و بخشی از طبیعت است که تحت تأثیر و تأثر جریان روابط و مناسبات انسان و محیط طبیعی متناسب با سرشت تحولات فرهنگی جامعه انسانی در گذر او از مراحل تاریخی شکل گرفته در تغییر و تحول مداوم است. این محیط جغرافیایی، محدوده مکانی است که دارای شرایط لازم  برای شکل گیری و تامین نیازهای زندگی جامعه انسانی و فعالیت های گوناگون جامعه بشری است. که قسمتی از ان را تبدیل به محیط جغرافیایی مناسب زیست خود می کند و طبعاً روز به روز پهنه این محیط جغرافیایی در همه آن افزوده می شود (مومنی،11:1376).

بخش گسترده ای از مظاهر جغرافیایی شامل: شهرها، مساکن، بازارها، کارخانه ها، روستاها، مزارع، باغ ها و…. در ارتباط با نیاز، باورها و فعالیت های انسان تحول و تکامل یافته است. تنوع و چگونگی مناظر جغرافیایی یاد شده، در رابطه با عوامل گوناگونی چون سطح فرهنگ، توان اقتصادی، اعتقادات و باورهای دینی، روش سیاسی حاکم بر جامعه و اصول قابل قبول جامعه پدیدار می شود.

در جوامعی با گرایش های مذهبی و عقیدتی مانند ایران، از میان عوامل مذکور، اصول اعتقادی یا بینش عقیدتی، از تاثیر گذاری و نفوذ بیشتری برخوردار است و به عنوان زیر ساخت و  منشاء دیگر عوامل است. فرهنگ، اقتصاد، قدرت حاکم بر جامعه و… ـ در بسیاری از  عرصه ها، اثر و مهر خود را بر مناظر جغرافیای می نهد. بدان اندازه که این عامل نه تنها چهره بخش پدیده هایی چون: معابد، مساجد، زیارتگاه ها، گورستان ها، مکان های عمومی و اجتماعی و… می شود، بلکه در چگونگی روابط، آداب اجتماعی، خورد و خوراک، سلیقه، پوشیدن لباس مردم ، نیز می تواند مؤثر واقع شود (سعیدی رضوانی،15:1372).

عوامل مؤثر بر توسعه فیزیکی و کالبدی شهر را می توان در قالب چهار زیر مورد بررسی قرار داد: عوامل طبیعی، اجتماعی، اقتصادی و عامل سیاسی و عناصر سیاست گذاری. در شهرهای ایرانی ـ اسلامی، علاوه بر چهار عامل فوق (طبیعی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی) می توان عامل مضاعف دیگری تحت عنوان عامل مذهبی متصور چرا که عامل مذهب و اعتقادات مذهبی، وجود زیارتگاه ها و اماکن مقدس مذهبی از دلایل عمده پیدایش و توسعه شهرها که از جمله می توان به شکل گیری شهرهای مقدس قم و مشهد اشاره نمود. بیشتر محققانی که درباره نقش عامل مذهبی در پیدایش شهرها به تحقیق پرداخته اند، در میان ادیان بیش از همه بر ارتباط دین اسلام با توسعه شهری تأکید طرفداران نظریه مذهبی در پیدایش شهرها معتقدند عوامل مذهبی در به هم پیوستن گروه های مختلف اجتماعی در سکونت گاه های مختلف انسانی و نیز در تمرکز جمعیت و در نتیجه پیدایش شهرها مؤثر بوده

این  تحقیق در غالب پنج فصل به شرح ذیل تدوین گردیده است:

فصل اول: کلیات طرح، شامل بیان مسأله و اهمیت آن، ضرورت تحقیق، اهداف، سوالات، فرضیه ها، روش، مراحل و فرایند تحقیق و مشکلات تحقیق می شود.

فصل دوم: مبانی نظری تحقیق، به نظریه ها و دیدگاه ها می پردازد و به بررسی دیدگاه های مورد پژوهش در تحقیق می پردازد.

فصل سوم: به تشریح روش شناسی تحقیق پرداخته شده است.

فصل چهارم: به بررسی ویژگی های جغرافیایی، طبیعی، انسانی و اقتصادی شهر رشت و شکل تغییرات کالبدی محله چمار سرا می پردازد که در آن به توضیح اوضاع طبیعی و جمعیتی شهر ،ویژگی های اقتصادی و کارکرد محله مذکور و نیز بررسی و تحلیل کالبدی محله مربوط  پرداخته شده است و  در نهایت به نقد و ارزیابی نتایج تحقیق می پردازد.

فصل پنجم: که آخرین فصل این تحقیق هست به بررسی و آزمون فرضیات، نتیجه گیری در چارچوب فرضیه های مطرح شده در فصل اول، پرداخته  و سرانجام با ارایه پیشنهاداتی به پایان رسیده است.

[1] -SWOT

بیان مسأله

مسجد و به مثابه آن زیارتگاه ها، عبادتگاه خاص مسلمین است که از زوایای مختلف مورد اشاره کتاب الهی، شارع مقدس اسلام و مرکز توجه مسلمین بوده است. از این رو زیارتگاه ها به عنوان  مظاهر عبادتگاه خاص مجتمع های زیستی مسلمین، اهمیت و نقش ویژه ای در کلبد فضایی شهر دارند؛ که از زوایای مختلف قابل بررسی و تحقیق است و نیز در طول تاریخ همواره مورد توجه حاکمان و مردم بوده است.

در تمدن اسلامی، مساجد علاوه بر اینکه عامل اصلی تشکیل شهرها بوده اند، تعیین کننده ی الگوی کلی و هویت مشترک شهرهای اسلامی به شمار می رفته اند (سلطانزاده،11:1362).

مساجد و زیارتگاه ها، بی تردید مهم ترین کاربری مذهبی شهرهای ایرانی و مهم ترین و عنصری جدایی ناپذیر در شهرهای اسلامی بوده است و همواره با دیگر کاربری های تجاری، حکومتی، اداری، اجتماعی و کاربری های ارتباطی، خیابان ها، کوچه ها و میدان ها قرار گرفته و یک سر و گردن از سایر کاربری ها قوی تر و وجیه تر بوده به طوری که این اماکن مذهبی در طول تاریخ همواره از عناصر تأثیرگذار در زندگی ساکنان و بر روند توسعه سکونتگاه ها بوده است. به نظر می رسد برای دستیابی به شهر پایدار اسلامی و ارتقاء کیفی فضای آن، تحلیل نقش کاربری مذهبی و زیارتگاه ضرورت تام دارد.

جغرافیای اجتماعی شهرها در تلاش است تا کمبودهای فضای شهری مرتبط با ساخت فیزیکی شهرها را نشان داده و الگویی منطبق و سازگار با شرایط اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی آنها را ارایه دهد. به عبارتی اکولوژی اجتماعی شهرها، گذرگاه تازه‌ای می‌جوید تا همه شهروندان بتوانند در سراسر شهر به زندگی شایسته‌ای دست یابند. در شهرهای ایرانی، مساجد و زیارتگاه ها، به دلیل محدودیت های مکانی  برای تجمع، مهم ترین مکان عینی تجمع شهروندان در واقع این کاربری ها به عنوان مکانی عمومی در محله ها، محل تجمع و مشارکت شهروندان در زمینه حل مسایل و معضلات خود و جامعه، مکان ارایه پیشنهادها و اولویت های  برنامه ریزی در مقیاس  محله و شهر و سپس در سطح فراتر منطقه ای و ملی، حلقه ارتباطی مسوولین و شهروندان، مکان هم فکری و تعامل شهروندان … و بهترین مکان برای ارتقاء مشارکت بوده و می باشد. از طرفی در بافت تاریخی شهرهای اسلامی، مساجد و مراکز مذهبی دیگر، مانند تکیه با عملکرد متنوع و متفاوت، نقش اساسی در شکل دهی فضاها و سلسله مراتب شهری دارد. مساجد بیشتر در نواحی مرکزی و پر ازدحام شکل گرفته اند و با توجه به قرارگیری آن ها در سلسله مراتب شهری از خوانایی خاصی برخوردارند. به علاوه کاربری مذکور بر معماری و شهرسازی پیرامون خود تاثیر گذاشته و یا از آن تاثیر پذیرفته. روند شکل گیری و تاثیر زیارتگاه ها نیز بر بافت و ساخت شهری و متقابلاً تاثیر معماری و شهرسازی بر ساخت زیارتگاه در بافت تمامی شهرهای اسلامی قابل توجه بوده و حتی در زندگی مادی و معنوی ساکنین محلات تاثیر مستقیم داشته است.

در شهر ها و محلات ایران، مساجد به همراه زیار تگاه ها و تکایا، چنان در چشم انداز های فرهنگی موثر واقع می شوند که در غالب آن ها تنها ساختمان مرتفع شهری این اماکن هستند. همچنین در بافت شهری و محله ای، نقش مسجد آن قدر تعیین کننده و حساس است که گاهی مسیر اصلی خیابان را از ادامه و تعویض باز می دارد (شکویی، 1354:۴٠۵).

اساس شکل گیری شمار زیادی از شهر های ایرانی، به دلیل نقش مذهبی و وجود کاربری های  زیارتی آنهاست از جمله؛ زیارتگاه دانای علی کلان شهر رشت نیز، چنین تاثیری در گسترش شهری داشته است.

از جمله مسایل و مشکلات محله چمارسرا، استقرار نامناسب کاربریها، تراکم زیاد جمعیت،  شبکه دسترسی و… می باشد. در تحقیق حاضر ضمن  تشریح اهمیت وافر کاربری های مذهبی در شکل گیری با مطالعه موردی زیارتگاه دانای علی در شهر رشت، سعی شده بر تاثیر این کاربری در ناحیه تحت نفوذ آن پرداخته شود همچنین در نهایت راهکارهای پیشنهادی برای توسعه فضایی ناحیه مورد مطالعه ارایه می گردد.

تعداد صفحه : 222

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09361998026        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید