پایان نامه ارشد:جایگاه شهادت زنان در حقوق ایران و فقه اسلامی

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :فقه

گرایش :فقه و مبانی حقوق

عنوان : جایگاه شهادت زنان در حقوق ایران و فقه اسلامی

دانشگاه آزاد اسلامی

واحـد   دامـغـان

دانشکده حقوق

 

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد ” M.A “

رشته فقه و مبانی حقوق

 

عنوان:

جایگاه شهادت زنان در حقوق ایران و فقه اسلامی

استاد راهنما:

دکتر محمدجواد  باقی زاده

 

پاییز 139

 

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                صفحه

چکیده  ………………………………………………………………………… 10

مقدمه ………………………………..………………………………………… 11

بیان مسئله………………………………………………………………………   13

سوالات تحقیق ………………………………………………………………………15

فرضیات- اهمیت و ضرورت تحقیق ……………………………………………………… 15

روش پیشینه تحقیق ………………………………..………………..……….…… 15

سوالات پژوهش …………………………………………………………………… 15

فرضیات پژوهش  ………………………………..…………………..……….…… 15

ساختار تحقیق ………………………………..……………………….…….…… 16

 

فصل اول :

کـلیـات  تحقیق

  • شهادت در لغت و اصطلاح……………………………..………………………. 18
    • معنی لغوی شهادت……………………………..…………………………… 18
    • معنای اصطلاحی شهادت……………………………..……………………….19
    • دلایل شرعی شهادت……………………………..………….………………. 21

1-3-1-سنت……………………………..…………………….….…………. 21

1-3-2- اجماع……………………………..…………………………………. 21

1-3-3-روایات ……………………………..……………………..…….……. 21

  • شهادت حق است یا تکلیف؟ ……………………………..………….………. 21
  • از منظر فقه ……………………………..……………………….…….….22
  • از منظر قانون ……………………………..………………………..……. 22
  • مواد قانون آیین دادرسی کیفری ……………………………..……………..….22

1-8-     مواد قانون آیین دادرسی مدنی ……………………………..………………….22

  • مواد اصلاح قانون آیین دادرسی کیفری در خصوص محاکم جنائی ………….………….23
  • قانون امور حسبی ……………………………..…………………………. 23

عنوان                                                                                              صفحه

  • آئین نامه دادسرا و دادگاه های ویژه روحانیت …………………………..………… 23

1-12-سابقه تاریخی ……………………………..……………………………..…. 23

1-13-شرایط شهادت(شاهد) ……………………………..…………………………. 24

1-13-1- شرایط شاهد به استناد مواد قانونی…………………………………..……… 24

1-13-2-شرایط شاهد از نظر فقها ……………………………..……………….……. 26

1-13-2-1- بلوغ  ……………………………..………………………….……. 26

1-13-2-2- عقل ……………………………..…………..……………………. 28

1-13-2-3-ایمان ……………………………..………….……………………. 29

1-13-2-4- عدالت ……………………………..……….…………..…………. 29

1-13-2-5- طهارت مولد( حلال زاده بودن) …………………..….………..…………. 30

1-13-2-6- انتفای تهمت در شهادت  ……………………..……..………………….31

1-13-2-7- موارد جلب منفعت ……………………………..……………………. 31

1-13-2-8-موارد دفع ضرر به وسیله شهادت …………………………….………….   31

  • شهادت زنان در قوانین مدنی ……………………………..…………………. 32
  • کیفیت شهادت ……………………………..………………………………. 32

1-15-1-منطبق بودن شهادت با دعوی ……………………………..……………….33

  • توافق شهادت شهود در معنا ……………………………..……………………. 33
  • نصاب شهادت زنان در میان مذاهب اسلامی …………………………..….……….33
  • شهادت بر شهادت زنان ……………………………..……….………………. 34
  • مقایسه با کنوانسیون حقوق زنان ……………………………..…………………. 35

فصل دوم:

وضعیت شهادت زن در حقوق ایران و فقه اسلامی

2ـ وضعیت شهادت زن در حقوق ایران و فقه اسلامی ………………………………..…… 37

2-1- شهادت زنان در قوانین جزایی ……………………………..………………….…. 37

2-2- بررسی ارزش شهادت زنان در قوانین ……………………………..…………….…. 37

2-3- شهادت زن در نظریه رایج فقها ……………………………..……………………. 38

عنوان                                                                                                     صفحه

2-4- وضعیت شهادت زن در قرآن کریم  …………………………..………………..… 41

2-5- شهادت زن در روایات …………………………..……………..……………… 43

2-6- حکمت عدم برابری شهادت زن و مرد ……………………………..……………… 47

2-7- دلیل وجوب شهادت …………………………..……………..…………….… 51

فصل سوم:

عدد شهود و جنسیت در شاهد

3- عدد شهود و جنسیت در شاهد …………………………..………………..……… 54

3-1- مواردی که فقط شهادت مردان پذیرفته است …………………………..….………54

  • مواردی که شهادت مردان و زنان با همدیگر پذیرفته می شود …………………….… 54

3-3- شهادت سه مرد و دو زن …………………………..…………….………….… 55

3-4- شهادت دومرد و چهار زن …………………………..…………….………….… 55

3-5- شهادت یک مرد و دو زن …………………………..……………..………….…56

3-6- مواردی که شهادت زنان به تنهایی پذیرفته می شود …………………………….……56

3-6-1-شهادت دو زن …………………………..…………….…………..…..… 56

3-6-2- شهادت یک زن …………………………..…………………………….… 57

3-7-موارد استثناء از عدم پذیرش شهادت زنان در حدود ………………………………… 57

3-7-1- استثناء از حد زنا(رجم) و ادله آن …………………………..………..……… 57

3-8- دلیل پذیرش شهادت سه مرد و دو زن در اجرای رجم …………………..…..….…… 57

3-8-1-استثناء از حد زنا(جلد) …………………………..……………….………… 58

3-9-آراء نظریات و ادله آنان …………………………..…………….…….……..… 58

3-9-1- قائلین به پذیرش و استدلال های آنان …………………………..……..…….. 58

3-9-2-ادله شهادت دو مرد و چهارزن …………………………..…………………… 60

3-9-3-حد سحق و لواط …………………………..……………………………… 61

3-10-آراء و نظریات قایلان به استثناء شهادت زن ………………………..…………….. 61

3-10-1-ادله قایلان به استثناء شهادت زن ………………………….………………… 62

3-10-2-ادله قایلان به عدم پذیرش شهادت زنان در لواط و سحق ……….………………… 63

عنوان                                                                                                  صفحه

3-11-روایات…………………………..………………………………………… 63

3-12-اجماع…………………………..………………………………………… 64

3-13-شبهات و احتمالات در استدلال به روایات. …………………………………….… 64

3-13-1-احتمال اول…………………………..…………….………………..… 65

3-13-2-احتمال دوم…………………………..………………………………… 65

3-13-3-احتمال سوم …………………………..…………….……..………..… 66

3-13-4-احتمال چهارم …………………………..……………………………… 67

3-14-جمع بین روایات شهادت زنان درباب حدود ………………………..……..….….… 70

  • بررسی تساوی شهادت زن و مرد از نظر تعداد…………………………..………… 71

3-16-آرا و نظریات …………………………..……………..………….……….… 71

3-17-ادله اثبات تساوی عدد در شهادت مرد وزن……………………………..………… 71

3-17-1-الغای خصوصیت عرفی و تنقیح مناط …………………………..……………. 71

3-18- اطلاق و عدم تقیید به دو زن و ترک استفصال از آن در برخی روایات باب شهادت ….…… 72

3-19-روایاتی که با صراحت دلالت بر تساوی شهادت زن با مرد دارد ………………….…… 76

3-20-ادله عدم تساوی شهادت زن و مرد …………………………..……………….… 76

3-20-1-کتاب …………………………..…………….……………………..… 77

3-20-2-اصل و قاعده عدم حجیت شهادت زنان …………………………………….…. 77

3-20-3-مبنای اصل …………………………..…………….………….……..… 77

3-20-4-مدرک قاعده …………………………..…………………..…………… 77

3-20-5-کیفیت استدلال …………………………..…………….…………….… 77

3-20-6-روایات …………………………..……………..……………….….… 78

3-20-6-1-روایات دسته اول و کیفیت آن  …………………………..………………78

3-20-6-2-روایات دسته دوم و کیفیت آن ………………………….……………… 79

3-21-استدلال صاحب مستند برای لزوم چهارشاهد زن ……………………………..…… 80

3-22-ضابطه کلی در عدم قبول شهادت زنان …………………………..……………… 82

3-23-آرا و نظریات …………………………..……………….………………..… 83

عنوان                                                                                              صفحه

3-24-ادله قایلان به قاعده …………………………..………………………………. 83

3-24-1-ادله قایلان عدم پذیرش شهادت زنان …………………………..…………….. 83

3-24-2-روایت سکونی …………………………..……………..……………….… 84

3-25-شهادت زنان در قتل …………………………..……………..…………….….84

3-25-1-شهادت در قانون مجازات اسلامی …………………………..………………… 84

3-25-2-شهادت زن در اثبات قتل خطایی یا شبه خطا …………………………..…….… 84

3-26-شهادت زن دراثبات قتل موجب قصاص …………………………..……………..… 85

3-26-1-آرا و نظرات…………………………..……………………….……..… 85

3-27-ادله عدم حجیت شهادت زنان در قصاص……………………..……………..…..… 86

3-27-1-ادله قول به عدم حجیت شهادت زنان در قصاص………………………………… 86

3-27-2-ادله قول به حجیت شهادت زنان در قصاص…………………………….……..…88

3-27-3-ادله قول به تفضیل بین دیه و قصاص…………………………..….…….….… 89

3-28- بیان جمع دیگر بین روایات …………………………..…………….…..……… 90

3-29-قول به تخییر…………………………..……………………………….…… 91

3-30-قول به تساقط…………………………..…………….……………….…..… 92

3-31-شهادت زنان در تعزیرات…………………………..……………..………….… 92

نتیجه گیری…………………………..……………………………………………94

منابع و مآخذ…………………………..…………….………………….……..… 97

چکیده انگلیسی ………………………………………………….………………101

 

چکیده:

شهادت یکی از قدیمی ترین ادله ای است که تمامی ملل در ادوار تاریخ برای اثبات دعوا به کار    برده اند. پرداختن پیرامون جایگاه شهادت زنان در حقوق ایران و فقه اسلامی و به منظور رفع نگرش تبعیض آمیز و تقدم مقررات و رویه های نادرست و ناعادلانه در مورد زنان است که هم با کرامت انسانی و عدالت فردی و اجتماعی مغایر است و هم مانع رشد و توسعه فرهنگی در کشور است. در حقوق ایران جنسیت نقش مهمی در اعتبار شهادت دارد. یعنی آیا زن یا مرد بودن تأثیری در شهادت دارد یا خیر؟ در مقررات قانونی جمهوری اسلامی ایران تفاوت های در اعتبار شهادت زن نسبت به شهادت مرد وجود دارد که نگارنده در این پژوهش به بررسی آن مقررات و نیز مبنای فقهی آن پرداخته است.

قانون مدنی در ماده 1258 دلالت اثبات دعوی را 5 چیز شمرده است که یکی از آن ها شهادت است. در امور  کیفری و اثبات جرم نیز، شهادت به عنوان یکی از ادله به شمار می رود.در قانون مجازات اسلامی در بحث حدود و نیز قصاص نحوه اثبات آن ها بوسیله شهادت بیان شده است در مقررات مربوط به آیین دادرسی مدنی و کیفری نیز از شهادت بعنوان دلیل اثبات حق یا اثبات جرم یاد شده است.شهادت در صورتی معتبر و در اثبات دعوی موثر است که شرایط لازم در شاهد و نوع ادای شهادت موجود باشد.در شهادت زنان بحث خاصی است که اثبات آن با شرایط خاص اگر نگوییم محال است لااقل بسیار مشکل است و شاید بدلیل احساسی و ظریف بودن زنان یا عدم توانایی زنان در تصمیم گیریهای قاطع و شاید حکمت آن هم حفظ آبروی اشخاص عدم هتک حرمت جامعه است.

 

واژگان کلیدی: زن، شهادت، حقوق ایران، فقه اسلامی

مقدمه:

در دنیای امروز از مسائل مهم و مورد توجه جوامع مساله حفظ رعایت حقوق زنان ، تساوی حقوق زن و مرد و عدم تبعیض بر اساس جنسیت است. این احساس مخصوصاٌ در بین بسیاری از زنان وجود دارد که در طول تاریخ به آنها ستم رفته و حقوق و شأن انسانی آنها رعایت نگردید و حتی در دوره حاضر با همه پیشرفت هایی که نصیب زنان شده ، باز هم در بسیاری از موارد شأن انسانی آنها رعایت نمی شود.

بدیهی است؛ هنگامی که ازحقوق زنان به میان می آید، راجع به شهادت دادن آنها نیز سخن و بحث می شود.  اگرچه شهادت جزو حقوق نیست وتکیلف محسوب نمی شود . گاهی اوقات همین عدم تفکیک حقوق و تکالیف باعث بروز سوء تعیبر و اختلاف نظر می شود.

برای اهل تحقیق کافی است که بداند جامعه بشری قبل از اسلام چه طرز تفکر وایده ای درباره زن داشته اند و شاید دیگر حاجت روا نباشد که که سیره نویسان و کتب تاریخ فصل جداگانه ، یا کتابی مختص به عقاید امم و ملت ها در مورد زنان بنویسند. چرا که خصال روحی و جهات موجودی هر امتی در لغت و آداب آن ملت تجلی می کند.

در هیچ تاریخ ونوشته ای قدیمی چیزی که حکایت از احترام و اعتناء شأن زن کند یافت نمی شود مگر مختصری در تورات و وصایای عیسی بن مریم (علیه السلام) که بنابر آن باید به زنان ارفاق کرده و تسهیلاتی فراهم نمود.

اما اسلام یعنی دینی که قرآن به عنوان کتاب قانون نازل گردیده است ، در حق نظریه ای ابلاغ کرده که از روزی که بشر پا به عرصه ی دنیا گذاشته تازمان ظهور الام چنین طرز تفکری در مورد زن وجود نداشت. اسلام در این نظریه خود با تمام مردم جهان در افتاد و زن را آن طوری که هست و براساس آن آفریده شده به جهان معرفی کرد . اساسی که به دست بشر مفهوم شده و آثارش هم محو گشته است.

اسلام عقاید و آرای مردم را درباره زن و رفتاری که عملاٌ با زن داشتند بی اعتبار نموده ، خط بطلان بر آنها کشید. اسلام در هویت زن می گوید؛ زن نیز مانند مرد است و هر انسانی چه مرد و چه زن فردی است که در ماده و عنصر پیدایش وی دو نفر انسان نر وماده شرکت و دخالت داشته اند. و هیچ یک از این دو نفر بر دیگری برتری ندارند ، مگر به تقوی . همچنان که خداوند می فرماید:« یا ایها الناس انا خلقناکم من ذکر و انثی، و جعلناکم شعوبا و قبائل لتعارفوا ، ان اکرمکم عندال… اتقیکم»؛ (حجرات /13)

هان ای مردم ما یک یک شما را از نر وماده آفریدیم و شما را تیره ها و قبایل قرار دادیم تا یکدیگر را بشناسید و بدانید که گرامی ترین شما نزد خدا با تقوی ترین شماست.

آن گاه همین معنی راهم توضیح می دهد که عمل هیچ یک از این دو صنف نزد خدا ضایع و باطل نمی شود وعمل کسی به دیگری عاید نمی گردد. مگر این که خود شخص عمل خود را باطل کند و به بانگ بلند اعلام می دارد« کل نفس بما کسب رهینه» هر کس در گرو عمل خویش است ، نه مثل مردم قبل از اسلام که می گفتند گناه زنان به عهده خود آنان و اعمال نیکشان و منافع وجودشان مال مردان بوده و تفاسیر مختلفی در مورد زنان و رفتار و گفتار در مورد خود و دیگران داشتند.

وقتی به حکم این آیات ، عمل هریک از دو جنس مرد و زن چه خوب و چه بد برعهده خود اوست وهیچ مزیتی به حکم این آیات ، جز با تقوی برای کسی نیست ، و با در نظر داشتن اینکه که یکی از مراحل تقوی اخلاق فاضله چون ایمان با درجات مختلف و چون عمل نافع و عقل محکم و پخته و اخلاق خوب و صبر و حلم است ، پس زنی که درجه ای از درجات بالای ایمان را دارد ، یعنی سرشار از علم است ، یا عقلی پخته و زرین دارد ، یا سهم بیشتر از فضایل اخلاقی را واجد است ، چنین زنی در اسلام ذاتا گرامی تر و از حیث درجه بلندمرتبه تر از مردی است که هم سنگ او نیست. حال آن مرد هر که می خواهد باشد. پس هیج کرامت و مزیتی نیست مگر به تقوی و فضیلت.

اگرچه احکام مشترک بین زن و مرد و احکامی که مختص به هریک از این دو طایفه است ، دراسلام زن در تمامی احکام عبادی وحقوقی اجتماعی شریک مرد است. او نیز مانند  مردان میتواند مستقل باشد وهیچ فرقی با مردان ندارد. نه در اکتساب و انجام معاملات ، نه در تعلیم و تعلم، نه در بدست آوردن حقی که او سلب شده ، نه در دفاع از حق خود و نه در احکامی دیگر ؛ مگر در مواردی که طبیعت خود زن اقتضا دارد که مرد فرق داشته باشد. عمده اخیر الذکر مساله عهده داری حکومت ، قضا ، جهاد و رودرو بودن با مردان و حمله بر دشمن است اما وی از بسیاری خدمات در جنگ و مددرسانی به امور مختلف و حمایت از رزمندگان و مداوای آسیب دیدگان محروم نیست . آری زن به برکت اسلام از جایگاه ابزاری به جایگاه استقلالی خود راه یافت ، اراده و عملش که تا ظهور اسلام گره خورده به اراده مرد بوده ، از اراده و عمل مرد جدا شده و از تحت فشار ناعادلانه مردان درآمد و به مقامی می رسید که دنیای قبل از اسلام را با همه قدمت و درهمه ادوار چنین مقامی به زن نداده بود. مقامی به زن داد که در هیچ گوشه از هیچ صفحه تاریخ گذشته بشر نخواهید یافت  واعلامیه ای در حقوق زن به مثل اعلامیه قرآن نخواهید جست که می فرماید : « لا جناح علیکم فیما فعلن فی انفسهن بالمعروف».[1]

از لحاظ حقوقی هم قانون گذار به شهادت توجه زیادی کرده تا جایی که آن را یکی از ادله اثبات جرم به شمار آورده و به آن اهتمام و توجه ویژه ی داشته است.

لذا پس از مراجعه به متون و منابع معتبر ، با مطالعه و ترجمه آنها به صورت دسته بندی و تفکیک  از جهات اشخاص ، مذاهب و مستندات آنها که اغلب آیات ، احادیث و نظرات فقهی می باشد جمع بندی و به رشته تحریر درآمده است.

تعداد صفحه : 102

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09199970560        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید