پایان نامه ارشد:دین و بحران محیط زیست بررسی تطبیقی دیدگاه سیدحسین نصر و لین وایت با تأکید بر مقاله کلاسیک وایت

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :دین­ شناسی

عنوان : دین و بحران محیط زیست بررسی تطبیقی دیدگاه سیدحسین نصر و لین وایت با تأکید بر مقاله کلاسیک وایت

دانشگاه ادیان و مذاهب

دانشکده ادیان

پایان نامه دوره کارشناسی ارشد در رشته دین­شناسی

 

دین و بحران محیط زیست

بررسی تطبیقی دیدگاه سیدحسین نصر و لین وایت با تأکید بر مقاله کلاسیک وایت

 

استاد راهنما :

جناب آقای دکتر باقر طالبی دارابی

 

استاد مشاور:

جناب آقای دکتر محمدصادق ابوطالبی

تابستان  1392

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)فهرست مطالبفصل اول: کلیات تحقیق1-1- مقدمه. 11-2- طرح مسأله. 61-3- اهمیت و ضرورت تحقیق.. 91-4- پرسش‌های تحقیق.. 11الف) پرسش اصلی.. 11ب) پرسش‌های فرعی.. 111-5- فرضیه تحقیق.. 121-6- روش پژوهش.... 121-6-1- تعریف نظری.. 121-6-2- روش تحقیق و جمع‌آوری داده‌ها 121-6-3- روش تجزیه و تحلیل داده‌ها 131-7- اهداف تحقیق.. 14فصل دوم: مبانی نظری و چارچوب مفهومی تحقیق2-1- مقدمه. 172-2- پیشینه تحقیق.. 182-2-1- پیشینه داخلی.. 182-2-2- پیشینه خارجی.. 232-2-3- جمع‌بندی و نقد مطالعات پیشین.. 292-3- مبانی نظری.. 312-3-1- مقدمه. 312-3-2- تعریف مفاهیم. 322-3-2-1- محیط زیست... 322-3-2-2- طبیعت... 332-3-2-3- اکوسیستم. 342-3-2-4- بحران. 352-3-2-5- بحران محیط زیست... 362-3-3- محیط زیست و دین.. 372-3-3-1- الاهیات زیست محیطی.. 392-3-3-2- اهمیت الاهیات زیست محیطی.. 412-3-4- محیط زیست، علم و تکنولوژی.. 412-3-5- محیط زیست و اخلاق (اخلاق زیست محیطی) 472-3-5-1- نظریات انسان‌محورانه. 502-3-5-2- دیدگاه زیست (حیات) محورانه. 512-3-5-3- دیدگاه زیست‌بوم محوری.. 522-3-6- دیدگاه‌های مطرح در مطالعات محیط زیست... 532-3-6-1- اکولوژی.. 532-3-6-2- عدالت زیست محیطی.. 542-3-6-3- هنر محیطی.. 552-3-6-4- جامعه‌شناسیِ محیط زیست... 57فصل سوم: بررسی و تطبیق دیدگاه‌های لین وایت و سیدحسین نصر3-1- مقدمه. 613-2- دیدگاه لین وایت... 633-2-1- زندگینامه و خاستگاه فکری لین وایت... 633-2-1-1- مهمترین آثار لین وایت... 663-2-2- ترجمه مقاله وایت... 673-2-2-1- زمینه‌های تاریخی بحران زیست محیطی ما 673-2-3- تحلیل محتوای مقاله. 853-2-3-1- مقدمه. 853-2-3-2- ادعای اصلی.. 943-2-3-3- برهان و مستندات... 1023-2-3-4- نتیجه‌گیری از دیدگاه وایت... 1033-3- دیدگاه سیدحسین نصر. 1083-3-1- زندگینامه و خاستگاه فکری نصر. 1093-3-2- دیدگاه نصر در مورد رابطه دین و محیط زیست... 1143-3-2-1- بررسی و تحلیل کتاب‌های انسان و طبیعت و دین و نظم طبیعت... 1143-3-2-2- مدعای اصلی نصر. 1183-3-2-3- برهان و مستندات نصر. 1223-3-2-4- نتیجه‌گیری.. 1323-4- نقد و بررسی و تطبیق کلی دیدگاه‌های نصر و وایت... 135فصل چهارم: نتیجه‌گیری4-1- جمع‌بندی.. 1604-2- پیشنهادها و راهکارها 170فهرست منابع. 174پیوست... 182چکیده:رابطه دین و محیط زیست از روابط بحث­انگیز در دوران مدرن است. دو ادعا در خصوص این رابطه مطرح است؛ یکی نقش مثبت دین و دیگری نقش مخرب و منفی آن. برخی مانند لین وایت با اشاره به باب نخست از سفر پیدایش، ریشه­ها­ی بحران محیط زیست را برآمده از آموزه­ی یهودی- مسیحی قلمداد نموده­اند و بر همین اساس دیدگاه وایت، در زمره دیدگاه­های منفی به محیط زیست مطرح می­شود. سیدحسین نصر از جمله کسانی است که ریشه­های بحران محیط زیست را در بحران معنوی انسان و فاصله از دین می­داند و بر همین اساس دیدگاه نصر در زمره دیدگاه­ مثبت به دین قلمداد می­شود. بررسی­ها حاکی از این است که به رغم اینکه هر دو نظریه موافقانی دارد اما نقش مثبت دین در حفظ محیط زیست با توجه به تحلیل نظر نصر، رجحان دارد.این پژوهش، با روش کیفی- توصیفی به بررسی و مقایسه دیدگاه­های سیدحسین نصر و لین وایت در باب ریشه­های بحران محیط زیست می­پردازد. در این پژوهش که متشکل از چهار فصل است، در فصل اول کلیات تحقیق مطرح شده است. فصل دوم به مبانی نظری و مفاهیم مهم پژوهش و همچنین پیشینه پژوهش اختصاص یافته است. فصل سوم با معرفی لین وایت و سیدحسین نصر و مهم­ترین آثار آن دو آغاز شده است و سپس ترجمه مقاله وایت با عنوان ریشه­های تاریخی بحران زیست­ محیطی ما به همراه تحلیل مفهومی دیدگاه­های او مطرح شده است. در ادامه با توجه به گستردگی آثار سیدحسین نصر، دیدگاه­های او در خصوص ریشه­های بحران محیط زیست براساس دو کتاب دین و نظم طبیعت و نیز انسان و طبیعت مطرح شده است. در نهایت دیدگاه­های آن دو به­طور تطبیقی بررسی شده و به شباهت­ها و تفاوت­های دیدگاه­های نصر و وایت اشاره شده است. در فصل چهارم و نهایی، جمع­بندی و و راه­کارهای مقتضی آمده است.واژگان کلیدی: دین، محیط زیست، بحران محیط زیست، لین وایت، سیدحسین نصر، ریشه­های تاریخی بحران زیست­محیطی ما، دین و نظم طبیعت، انسان و طبیعت: بحران معنوی انسان متجدد.

فصل اول

 کلیات تحقیق

1-1- مقدمه

تحولات و روندهای اجتماعی معاصر- فرایند توسعه، گسترش شهر­نشینی و صنعتی شدن- جهان پیرامون ما را دگرگون ساخته است. بر اساس تخمین­های علمی (پویمن، 1384: 16)، بیش از صد هزار سال است که انسان روی زمین زندگی می­کند. با این حال، در طول کمتر از 200 سال گذشته، انسان­ها توانسته­اند سراسر فضای زیست را به گونه­ای جدی تغییر دهند. این تغییرات، پیامدهای زیست محیطی نگران کننده­ای در پی داشته­اند، به گونه­ای که «امروزه ما در وضعیتِ بحرانی بی­سابقه­ای به سر می­بریم. مردم اعصار دیگر، به یقین همان قدر دچار قحطی گسترده، آشفتگی اجتماعی و جنگ ویرانگر بوده­اند که ما هستیم. لیکن تنها در روزگار ماست که بقای آدمی و نیز جانداران دیگر، در معرض تهدید قرار گرفته است. مسمومیت آب و هوا، ویرانی جنگل­ها که وجودشان نقش حیاتی دارد، تخریب جبران­ناپذیر خاک و شبح جنگ هسته­ای و شمار زیاد مسائلِ اکولوژیکی، جهان را تهدید می­کنند.» (وولف، 1386: 33). همچنین، مسائلی نظیر تغییرات جهانی آب و هوا، متأثر از  فعالیت­ها و دستاوردهای انسانی می­باشد. از این رو، فعالیت­های بشر تأثیرات مخربی بر اتمسفر زمین داشته است. بر این اساس، ضرورت اقدام جهانی برای پاسخ به مسائل زیست محیطی اجتناب ناپذیر می­باشد (به نقل از سینگر، 48:1388).از حدود دو سه دهه پیش است که توجه به نقش دین در موضوع محیط زیست اهمیت یافته است. این توجه با درنظرگیری قدمت دین در طول تاریخ و نیز آموزه­های مندرج در متن دین و تأثیر آن در زندگی انسان بوده است. در میان پژوهش­ها و تحقیقات صورت گرفته در مورد نقش دین، ارجاعات فراوانی به مقاله­ی لین وایت به چشم می­خورد. مقاله­ای که به بررسی ریشه­های تاریخی بحران محیط‌‌زیست پرداخته است. لین وایت، تعامل و رابطه انسان با طبیعت را بسته به نگرش و جهان­بینی انسان می‌دانست. به باور او این نگرش و جهان­بینی، برآمده از فرهنگ و دین است. او با بررسیِ اجمالیِ سبک زندگی انسان در طول دوران­ها – به­خصوص دوران وسطا و رنسانس– و نیز عوامل شکل­دهنده­ی بحران، رابطه­ی انسان با طبیعت را مخرب ارزیابی نمود. از آنجا که باور انسان­ها شکل­دهنده­ی رفتار آنها با محیط زیستشان است، ریشه این تخریب را در باور به آموزه­ی یهودی – مسیحی قلمداد نمود. این باور که خداوند همه خلقت را تنها برای اهداف انسانی آفریده و انسان که به صورت خدا آفریده شده است بر سایر موجودات برتری دارد و می­تواند به مقتضای غایات خود طبیعت را به استثمار کشد. وایت، بحران موجود را یک مسأله دینی می­داند بنابراین راه­حل وضعیت موجود را هم دینی می­داند؛ یعنی این دین است که می­تواند محیط زیست را از بحران نجات دهد. روی­آوری به دینی جدید و یا بازیابی دین قدیم راه­حلی است که وایت ارائه می­نماید ((White, 1967: 1206.سیدحسین نصر، از جمله صاحب­نظران برجسته در خصوص نقش دین در بحران محیط زیست و از نخستین افرادی است که به مسأله محیط زیست از زاویه­ای نو نگریسته است. ارجاعات به نصر در دائرۀالمعارف دین و طبیعت به ویراستاری تیلور و نیز توجه به پیام­های زیست­محیطی وی، نشانگر اهمیت دیدگاه­های او در خصوص دین و بحران محیط زیست است. دیدگاه نصر در خصوص بحران فعلی بر این است که تا وقتی به ریشه­ها و مبانی نیندیشیم کاری از پیش نمی­رود. بنابراین او نیز همچون وایت نگرش انسان را در مواجهه با طبیعت مهم می­داند. نصر هم، به بررسی عوامل ظاهریِ شکل­دهنده بحران پرداخته است با این تفاوت که براساس نتیجه تحقیقات او، بحران محیط زیست ریشه در بحران معنوی انسان دارد (Nasr, 2007). بحران معنوی نیز در اثر فقدان مابعدالطبیعه (علم قدسی یا علم به امر قدسی)[1] و به تبع آن تخریب انسجام رابطه انسان و طبیعت، در غرب رخ داد. در حالیکه چنین دانشی در مشرق زمین به حیات خود ادامه داده است؛ بنابراین بر ضرورت روی­آوری به سنت­های شرقی تصریح می­ورزد.در پژوهش پیش‌رو دیدگاه­های نصر و وایت انتخاب شده است زیرا که دیدگاه وایت به دیدگاهی کلاسیک و جهانی تبدیل شده است؛ یعنی به­عنوان منبعی برای بحث از مقوله دین و بحران محیط زیست. دیدگاه نصر نیز که اندکی پیش از وایت، مطرح شده است، اگرچه نسبت به دیدگاه وایت، از شهرت کمتری برخوردار است، اما در کتاب­ها و کنفرانس­های جهانی در خصوص دین و بحران محیط زیست مطرح شده است. هر دو دیدگاه، توجه به ریشه­های بحران را در حل آن ضروری می­دانند و از این رو به بررسی ریشه­ها و مبانی بحران محیط زیست پرداخته­اند.نصر نیز مانند وایت ریشه­های بحران محیط زیست، را دینی می­داند، اما با این تفاوت که دوری از باورهای دینی و به کار نبستن آن است که موجب بحرانی شدن وضع موجود است نه خود دین. در حالیکه از نظر وایت، برخی آموزه­های دینی موجب نگرش مخربانه به طبیعت و ظهور بحران شده است. با این حال بنابر هر دو دیدگاه راه­حل بحران در رجوع به دین است.رویکرد اصلی این پژوهش، بررسی و تبیین دیدگاه­های لین وایت و سیدحسین نصر در مورد نقشی است که دین در بحران محیط زیست ایفا می­کند. علیرغم شهرت دیدگاه لین وایت به نقش منفی دین در بحران محیط زیست و واکنش­های مختلف به این دیدگاه، بررسی دیدگاه­های وایت و نصر، حکایت از این دارد که دین نه تنها مخرب نیست بلکه برای حفظ محیط زیست و هماهنگی با طبیعت باید زیستی مبتنی بر دین داشت.تعداد صفحه : 208قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید