پایان نامه ارشد: آنالیز شاخص¬های اقتصادی و انرژی در تولید محصولات گلخانه¬ای استان زنجان

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته: مهندسی کشاورزی

گرایش: مکانیزاسیون کشاورزی

عنوان : آنالیز شاخص­ های اقتصادی و انرژی در تولید محصولات گلخانه­ ای استان زنجان

دانشکده آزاد اسلامی

واحد تاکستان

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته مهندسی کشاورزی

گرایش مکانیزاسیون کشاورزی

عنوان :

آنالیز شاخص­های اقتصادی و انرژی در تولید محصولات گلخانه­ای استان زنجان

استاد راهنما :

دکتر داود محمدزمانی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)فهرست مطالب:فصل اول: مقدمه و هدف                                       صفحات:7-11-1- مقدمه 21-2- اهداف پایان نامه 61-3- ساختار پایان نامه 6 فصل دوم: بررسی منابع                                        صفحات: 40-82-1- مقدمه 92-2-گلخانه 92-2-1- انواع گلخانه 92-2-1-1- نوع تولید- 102-2-1-2- نوع کشت-- 102-2-1-2-1- گلخانه­های خاکی- 102-2-1-2-2- گلخانه­های هیدروپونیک-- 112-2-1-2-2-1- سامانه­های هیدروپونیک مایع- 132-2-1-2-2-2- سامانه­های دانه­بندی شده یا خاک دانه­دار 132-2-1-2-2-3- سامانه­های هیدروپونیک باز 142-2-1-2-2-4- سامانه­های هیدروپونیک بسته-چرخشی- 142-2-1-2-2-5- مزایای سامانه­های هیدروپونیک-- 142-2-1-2-2-6- معایب سامانه­های هیدروپونیک 152-2-1-3- جنس سازه 162-2-1-3-1- گلخانه­های چوبی- 162-2-1-3-2- گلخانه­های نیمه­فلزی- 172-2-1-3-3- گلخانه­های فلزی یا مدرن- 172-2-1-4- دهانه 172-2-1-4-2- گلخانه­های مجزا 172-2-1-4-3- گلخانه­های دوقلو- 182-2-1-4-4- گلخانه­های به هم پیوسته 182-2-2- مزایای کشت گلخانه­ای- 192-3- خیار 202-3-1- ازدیاد خیار 212-3-2- شرایط محیطی رشد خیار 212-3-3- برداشت و نگهداری خیار 222-4- گوجه­فرنگی- 232-4-1- ارقام گوجه­فرنگی- 232-4-2- شرایط محیطی رشد گوجه­فرنگی- 242-4-3- برداشت و نگهداری گوجه­فرنگی- 252-5- توت­فرنگی- 252-5-1- ارقام توت­فرنگی- 252-5-2- ازدیاد توت­فرنگی- 262-5-3- شرایط محیط و خاک رشد توت­فرنگی- 272-5-4- برداشت و نگهداری توت­فرنگی- 282-6- انرژی- 292-6-1- شاخص­های انرژی- 292-6-1-1- نسبت انرژی- 302-6-1-2- بازده خالص انرژی- 302-6-1-3- بهره­وری انرژی- 312-6-2- شدت انرژی- 312-7- مروری بر تحقیقات انجام شده 322-7-1- مروری بر پژوهش­های کاربردی محصولات گلخانه­ای در ایران- 322-7-2- مروری بر پژهش­های کاربردی محصولات گلخانه­ای در سایر کشورها 36 فصل سوم: مواد و روش‎ها                                     صفحات: 54-413-1- مقدمه 423-2- اطلاعات مربوط به گلخانه­های استان زنجان- 423-3- موقعیت جغرافیایی استان زنجان- 443-4- مراحل مطالعات انرژی- 453-4-1- انرژی ماشین- 453-4-2- انرژی سوخت-- 463-4-3- انرژی کارگری- 463-4-4- انرژی کود 473-4-5- انرژی سموم شیمیایی- 483-4-6- انرژی آبیاری- 483-4-7- انرژی حمل و نقل- 493-5- بخش اقتصادی- 503-6- اندازه­گیری میدانی- 503-6-1- اندازه­گیری فاصله گلخانه تا مراکز فروش-- 503-6-2- اندازه­گیری آب مصرفی 513-6-3- اندازه­گیری پارامترهای ساختمانی گلخانه­ها 513-7-نرم­افزار SPSS- 51 فصل چهارم: نتایج و بحث                                          صفحات: 83-554-1- مقدمه 564-2- انرژی مصرفی تولید توت­فرنگی در گلخانه هیدروپونیک-- 564-3- انرژی مصرفی تولید خیار در گلخانه خاکی- 61  4-4- انرژی مصرفی تولید گوجه­فرنگی در گلخانه خاکی  664-5- برآورد درآمد و هزینه تولید توت­فرنگی- 694-6- برآورد درآمد و هزینه تولید خیار 724-7- برآورد درآمد و هزینه تولید گوجه­فرنگی- 754-8- تجزیه و تحلیل- 784-8-1- اثر مساحت زمین و نوع محصول بر کارایی انرژی هیدروپونیک-- 784-8-2- اثر مساحت زمین و نوع محصول بر کارایی انرژی خیار و گوجه­فرنگی- 794-8-3- اثر مساحت زمین و نوع کشت گلخانه­ای بر کارایی انرژی- 81 فصل پنجم: نتیجه­گیری و پیشنهادها           صفحات: 88-845-1-مقدمه 855-2-بحث-- 855-3-نتیجه­گیری کلی- 875-4-پیشنهادها 88 منابع 89 فهرست شکل‎هاشکل 2-1- شماتیکی از تولید محصول در گلخانه­های خاکی- 11شکل 2-2- شماتیکی از تولید محصول در گلخانه­های هیدروپونیک-- 12شکل 2-3- نمایی از ریشه محصول تولیدی در گلخانه­های هیدروپونیک-- 12شکل 2-4- استفاده از محلول در کشت محصول در گلخانه­های هیدروپونیک-- 13شکل 2-5- تولید محصول خیار در گلخانه­های خاکی- 20شکل 2-6- تولید محصول گوجه­فرنگی در گلخانه­های خاکی- 24شکل 2-7- تولید محصول توت­فرنگی در گلخانه­های هیدروپونیک-- 26شکل 3-1- سیمای استان زنجان- 44شکل 4-1- سهم انرژی مصرفی تولید توت­فرنگی در گلخانه­های هیدروپونیک-- 57شکل 4-2- نهاده­های مصرفی تولید توت­فرنگی در سطوح زیر 3000 مترمربع- 58شکل 4-3- نهاده­های مصرفی تولید توت­فرنگی در سطوح بالای 3000 مترمربع- 59شکل 4-4- شاخص­های انرژی و اقتصادی در تولید توت­فرنگی- 60شکل 4-5- مقدار مصرف انرژی عملیات­های مختلف تولید توت­فرنگی- 60شکل 4-6- سهم انرژی مصرفی برای تولید خیار در گلخانه­های خاکی- 62شکل 4-7- سهم نهاده­های مصرفی تولید خیار در سطوح زیر 3000 مترمربع- 63شکل 4-8- سهم نهاده­های مصرفی تولید خیار در سطوح بین 3000 تا 5000 مترمربع- 63شکل 4-9- سهم نهاده­های مصرفی تولید خیار در سطوح بالای 5000 مترمربع- 64شکل 4-10- شاخص­های انرژی و اقتصادی در تولید خیار 65شکل 4-11- مقدار مصرف انرژی عملیات­های مختلف تولید خیار 65شکل 4-12- سهم انرژی مصرفی برای نهاده­های تولید گوجه­فرنگی- 66شکل 4-13- سهم نهاده­های مصرفی تولید گوجه­فرنگی در سطوح زیر 3000 مترمربع- 67شکل 4-14- سهم نهاده­های مصرفی تولید گوجه­فرنگی در سطوح بالای 3000 مترمربع- 67شکل 4-15- شاخص­های انرژی و اقتصادی در تولید گوجه­فرنگی- 68شکل 4-16- مقدار مصرف انرژی عملیات­های مختلف تولید گوجه­فرنگی- 69شکل 4-17- برآورد هزینه برای نهاده­های تولید توت­فرنگی در گلخانه­های هیدروپونیک-- 70شکل 4-18- سهم هزینه در تولید توت­فرنگی در گلخانه­های هیدروپونیک-- 71شکل 4-19- شاخص اقتصادی در تولید توت­فرنگی در گلخانه­های هیدروپونیک-- 72شکل 4-20- برآورد هزینه برای نهاده­های تولید خیار در گلخانه­های خاکی- 72شکل 4-21- سهم هزینه در تولید خیار در سطوح زیر 3000 مترمربع در گلخانه­های خاکی- 73شکل 4-22- سهم هزینه در تولید خیار در سطوح بین 3000 تا 5000 مترمربع- 74شکل 4-23- سهم هزینه در تولید خیار در سطوح بالای 5000 مترمربع- 74شکل 4-24- شاخص اقتصادی در تولید خیار در گلخانه­های خاکی- 75شکل 4-25- برآورد هزینه برای نهاده­های تولید گوجه­فرنگی در گلخانه­های خاکی- 76شکل 4-26- سهم هزینه در تولید خیار در سطوح زیر 3000 مترمربع 76شکل 4-27- سهم هزینه در تولید خیار در سطوح بالای 3000 مترمربع- 77شکل 4-28- شاخص اقتصادی در تولید گوجه­فرنگی در گلخانه­های خاکی- 77فهرست جداول‎جدول 3-1- دوره کشت محصولات مورد بررسی استان زنجان- 43جدول 3-2- پرسشنامه بررسی مصرف انرژی در گلخانه 52جدول 4-1- تجزیه واریانس کارایی انرژی در دو سطح مساحت و دو سطح نوع محصول- 78جدول 4-2- مقایسه میانگین کارایی انرژی در سطوح مختلف نوع محصول- 79جدول 4-3- تجزیه واریانس کارایی انرژی در دو سطح مساحت و دو سطح نوع محصول- 80جدول 4-4- مقایسه میانگین کارایی انرژی در سطوح مختلف نوع محصول- 80جدول 4-5- مقایسه میانگین کارایی انرژی در سطوح مختلف کشت- 81جدول 4-6- تجزیه واریانس کارایی انرژی در دو سطح مساحت و دو سطح نوع محصول- 82جدول 4-7- مقایسه میانگین کارایی انرژی نوع محصول با استفاده از آزمون دانکن(5درصد) 83چکیده کشت گلخانه­ای صنعت در حال رشد در بسیاری از کشورها می­باشد. اما به دلیل تولید در خارج از فصل، گلخانه­ها دارای مصرف بالای انرژی می­باشند. هدف از این تحقیق آنالیز اقتصادی و انرژی تولید محصولات  گلخانه­ای و بررسی اثر محصول، نوع کشت و سطح زیر کشت در گلخانه بر انرژی مصرفی در استان زنجان است. محصولات در سه نوع توت­فرنگی، خیار و گوجه­فرنگی و نوع کشت هم در دو سطح کشت خاکی و هیدروپونیک مورد بررسی قرار گرفتند. برای انجام این تحقیق پرشسنامه­هایی تنظیم شد که به طور تصادفی بین گلخانه­داران منطقه توزیع شد. نحو پر کردن پرسشنامه­ها به صورت پرسش شخص به شخص بود. براساس نتایج به­دست آمده از پرشسنامه­ها و تجزیه و تحلیل نمودارها، بیشترین سهم مصرف انرژی در هر سه نوع محصول (توت­فرنگی، خیار و گوجه­فرنگی) با هر سطح زیر کشت و نوع کشت مربوط به انرژی سوخت، الکتریسیته و کود      می­باشد. در کشت توت­فرنگی انرژی سوخت 37 درصد، الکتریسیته 27 درصد و انرژی کود 21 درصد می­باشد. در کشت خیار انرژی سوخت 37 درصد، الکتریسیته 26 درصد و انرژی کود 19 درصد است و در نهایت انرژی سوخت، الکتریسیته و کود در کشت گوجه­فرنگی به ترتیب 33 درصد، 27 درصد و 20 درصد به­دست آمد. نتایج حاصل از تحقیق نشان داد که مساحت زمین در گلخانه­های هیدروپونیک تفاوت معنی­داری نشان نداده است. در حالی­که نوع محصول تفاوت   معنی­داری در سطح پنج درصد از خود داشته است.مقدمه                  بخش کشاورزی از مهم­ترین بخش­های مصرف کننده انرژی در ایران است. در میان بخش­های مختلف کشاورزی بیشترین مصرف انرژی در واحد سطح به صنعت گلخانه که در حال توسعه می­باشد، اختصاص دارد (احمدی و بناکار، 1390). تحلیل­های اقتصادی، انرژی و زیست محیطی علاوه بر  تحلیل­های فنی، از ضرورت­های مهم در بررسی پروژه­های کشاورزی هستند. برای اولین بار تحلیل انرژی در کشاورزی به صورت جدی از دهه 1970 میلادی و به دلیل افزایش شدید قیمت مشتقات نفتی آغاز گردید Ju et al., 2006)). برای تولید محصولات کشاورزی که از نظر غذایی و صنعتی مورد نیاز انسان هستند مقادیر قابل توجهی از انرژی اعم از نیروی کار انسانی و دامی، شیمیایی و فسیلی مصرف می­شود، از این جهت نقش انرژی در توسعه و کارایی کشاورزی بسیار با اهمیت است. انرژی مورد نیاز برای انجام عملیات کشاورزی از منابع مختلف تأمین می­شود. عوامل اصلی افزایش مصرف انرژی در بخش کشاورزی شامل افزایش جمعیت، مهاجرت نیروی کار از روستا به شهر، محدودیت زمین­های قابل کشت، ارزان بودن سوخت و کود، توسعه تکنیک­های جدید تولید و افزایش سطح زندگی و توقعات کشاورزان است. از طرفی با توجه به بحران انرژی و انتشار گازهای گلخانه­ای (به علت مصرف بی­رویه سوخت­های فسیلی) که خطرهای زیادی برای محیط زیست و انسان دارد، تمام تلاش­ها بر آن است که مصرف انرژی به ویژه سوخت­های فسیلی تا حد امکان کاهش یابد و حتی­الامکان مصرف سوخت­های فسیلی کارایی بیشینه صورت گیرد. لذا یکی از اهداف عمده مکانیزاسیون کشاورزی بهینه­سازی استفاده از توان موتوری در انجام عملیات کاشت، داشت و برداشت محصولات کشاورزی با عنایت به کارایی مصرف انرژی می­باشد (کوچکی، 1368).ارزیابی جریان­های مختلف انرژی دخیل در تولیدات کشاورزی اساس تحلیل انرژی را تشکیل می­دهد. یکی از اهداف تحلیل­های انرژی، کاهش نهاده­های انرژی و جایگزینی منابع انرژی تجدیدپذیر در فرآیند کشاورزی و حتی­المقدور کاهش هزینه­های تولید و روش­های تولید دوستدار طبیعت به عنوان قسمتی از یک سامانه مدیریت بهینه می­باشد. مدیریت نوین از طریق کشاورزی دقیق، صرفه­جویی در انرژی را با کاربرد مقادیر صحیح بذر، کود و آفت­کش­ها مطابق با شرایط محل، کمینه کردن تردد ماشین و استفاده از ماشین­هایی با اندازه مناسب و مصرف سوخت قابل قبول، انجام عملیات در زمان بهینه، استفاده از فناوری­ها با نیاز کم انرژی مانند بذور پر بازده و اصولاً هر روشی که بر تولید بیافزاید یا مصرف انرژی را کاهش دهد، امکان­پذیر می­سازد (الماسی و همکاران، 1380).کشت محصولات کشاورزی در گلخانه از تاریخچه طولانی برخوردار نیست و تقریباً از حدود نیم قرن گذشته، در ایران آغاز شده است. با این حال کشت گلخانه­ای که در سال­های اخیر رشد شایان توجهی داشته است، به دلیل ماهیت تولید در خارج فصل، دارای مصرف بالای انرژی می­باشد. در طی این مدت، تحول چندانی در زمینه کنترل عوامل محیطی در ایران صورت نگرفته و تجهیزات خاص این عرصه نه تنها در داخل کشور ساخته نشده است، بلکه به علت عدم شناخت گلخانه­داران نسبت به این تجهیزات، از کشورهای خارجی نیز وارد نشده است. به همین دلیل بازده و عملکرد در واحد سطح گلخانه­ها در ایران بسیار پایین­تر از کشورهای خارجی است. با توجه به مطالب گفته شده، افزایش در کارایی مصرف انرژی در کشت گلخانه­ای یکی از مهم­ترین بخش­های مطالعات انرژی در کشاورزی بوده و هر گونه موفقیتی در زمینه افزایش کارایی انرژی مصرف شده در تولیدات گلخانه­ای، می­تواند باعث استفاده بهینه از منابع با ارزش انرژی گردد.تولیدکنندگان محصولات گلخانه­ای عمدتاً مشکلات عدیده­ای در بهره­برداری بهینه از انرژی مصرفی در گلخانه­ها دارند و حذف یارانه حامل­های انرژی نیز مشکلات اقتصادی آن­ها را دو چندان کرده است. حذف یارانه انرژی علاوه بر افزایش هزینه تولید، به طور غیرمستقیم نیز هزینه حمل و نقل محصول و نهاده­های کشاورزی را افزایش می­دهد. استفاده از سامانه­های گرمایشی فرسوده با بازدهی بسیار پایین، توزیع نامتناسب و غیرهمگن گرمای تولیدی در فضای گلخانه و هدر رفت انرژی گرمایی به طرق مختلف از عمده مشکلات گلخانه­داران می­باشد. میزان هدر رفت انرژی در گلخانه­های ایران به طور علمی مورد بررسی قرار نگرفته است و با توجه به روند رو به رشد توسعه این صنعت، تحقیق و بررسی­های علمی به منظور افزایش کارایی و کاهش هدر رفت انرژی مصرفی امری ضروری و   اجتناب­ناپذیر است (Ahmadi, 2011).اندازه­گیری بهره­وری و تعیین راهبردها و سیاست­های اجرایی در جهت افزایش بهره­وری و حساس­سازی اذهان عمومی برای مصرف بهینه انرژی می­تواند زمینه­ساز تسهیل پذیرش پیام در گروه­های هدف (مخاطبین) و حساس­سازی محیط کار و فعالیت گردید و گلخانه­داران را در نیل به هدف      بهینه­سازی انرژی کمک نماید. با توجه به مسائل و مشکلات موجود بخش انرژی کشور، تنها راه­حل منحصر به فرد و اصولی، ارتقا بهره­وری در زمینه­های مختلف بخش انرژی می­باشد (امامی میبدی، 1379، غجه بیگ، 1388).توجه به افزایش روز افزون قیمت انرژی از هر نوع و همچنین آثار زیست محیطی استفاده از  حامل­های انرژی، لزوم بهره­وری بهینه از این نهاده مهم را بیش از پیش مطرح می­سازد. در گلخانه­های ایران بیش­تر از گازوئیل آن هم به شکل نامطلوب (به عنوان مثال در صورت خراب یا قدیمی بودن گرمکن، مقدار انرژی تولید شده نسبت به سوخت مصرفی کمتر است) به عنوان منبع انرژی استفاده   می­شود. مصرف سوخت گازوئیل برای محصولاتی مانند سبزی و صیفی معمولا کمی بیشتر از     گلخانه­هایی است که در آن­جا گل پرورش داده می­شود، در مناطق نیمه­گرمسیری 20 تا 25 هزار لیتر سوخت تنها برای 1000 متر مربع گلخانه در یک سال و برای نقاط سردسیر به ازای همین مقدار 30000 لیتر مورد نیاز است. به منظور استفاده بهینه از این سوخت، انجام مطالعات و اقداماتی ضروری است (یلی­نژاد، 1376).در کشت هیدروپونیک هر گیاهی می­تواند پرورش یابد ولی برای محصولات مقاوم از قبیل    گوجه­فرنگی، خیار، توت­فرنگی، گیاهان برگی مثل کاهو، سبزی و گیاهانی که رشد سریعی دارند، ایده­آل است. در این شیوه مصرف سموم و کودهای شیمیایی و آب مصرفی کاهش می­یابد و از مصرف فاضلاب­های شهری و صنعتی و آلودگی­های فلزات سنگین و میکروبی در آن خبری نیست. همچنین آثاری از مگس­ها و پشه­های خاک گلدانی و یا بوی تعفن وجود نخواهد داشت (تولایی، 1380).از آنجائیکه هزینه احداث گلخانه­ها نسبتاً زیاد است با توجه به سرمایه­گذاری بالا در این زمینه باید راهکارهایی ارائه کرد تا کشت محصولات در گلخانه مقرون به صرفه باشد. در این تحقیق میزان مصرف انرژی و شاخص­های اقتصادی و هزینه­های مربوط به ساخت و سرمایه­گذاری اولیه ارزیابی شده و در بهینه­سازی فرآیند تولید محصولات گلخانه­ای منطقه به کار گرفته خواهند شد. محصول تولیدی در گلخانه­های استان زنجان عمدتاً خیار، گوجه­فرنگی و توت­فرنگی بوده که این محصولات علاوه بر این­که نسبت به سرمای زمستان آسیب­پذیر هستند، با توجه به اقلیم سرد منطقه از قدرت رقابت­پذیری کمتری نسبت به مناطق گرمسیری برخوردار می­باشند، لذا نیاز به بررسی مصرف انرژی و اقتصادی تولیدات گلخانه­ای در این منطقه وجود دارد. اهمیت مصرف انرژی در این گلخانه­ها آن­چنان است که در اثر خاموش شدن مولدهای انرژی در گلخانه، در برخی مناطق سردسیر (به مدت یک الی دو ساعت) ممکن است گیاهان در اثر شوک ناشی از اُفت شدید دما آسیب دیده و یا این­که به طور کلی دچار سرمازدگی شوند. در چنین شرایطی هیچ­گونه راهی برای نجات گلخانه وجود ندارد و تولیدکننده متحمل ضرر مالی فراوان می­شود. بهره­گیری از نتایج این مطالعات ضمن شناسایی نقاط ضعف در جهت­دهی و     سیاست­گذاری­های مناسب تولیدات گلخانه­ای در چهارچوب چشم­انداز آینده استان کمک شایانی خواهد بود که در آن محصولات مناسب کشت و نوع کشت متناسب با منطقه (خاکی یا هیدروپونیک) پیشنهاد می­شود.تعداد صفحه : 111قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید