پایان نامه ارشد: اثر نظام¬های آبیاری بر عملکرد و بهره وری اراضی شالیکاری استان گیلان

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته: مهندسی کشاورزی

گرایش: مدیریت کشاورزی

عنوان : اثر نظام­های آبیاری بر عملکرد و بهره وری اراضی شالیکاری استان گیلان

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد رشت

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کشاورزی

گرایش: مدیریت کشاورزی

عنوان:

اثر نظام­های آبیاری بر عملکرد و بهره وری اراضی شالیکاری استان گیلان

استادراهنما:

دکتر مهدی کاظم نژاد

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)فهرست مطالب:
فصل اول: کلیات پژوهش 
 1-1- مقدمه1
 1-2-بیان مسأله2
 1-3-اهمیت و ضرورت تحقیق3
 1-4-اهداف و سؤالات تحقیق4
 1-5-محدوده ی تحقیق5
 1-6-واژگان کلیدی5
فصل دوم: مبانی نظری و پیش نگاشته­ها 
 2-1- برنج7
 2-2-بحران آب در جهان12
 2-2-1-ویژگی های بحران آب امروز در جهان14
 2-3-وضعیت آب در ایران15
 2-4-منابع آب ایران16
 2-4-1-منابع آب تجدید شونده16
 2-5-پیشینه ی تاریخی نظام آبیاری در ایران19
 2-6-نظام های آبیاری19
 2-7-فنون آبیاری20
 2-8-مطالعات انجام شده20
 2-8-1-مطالعات داخلی20
 2-8-2-مطالعات خارجی22
فصل سوم: ابزار و روش پژوهش 
 3-1-منطقه ی مورد مطالعه24
 3-2-روش تحقیق28
 3-3-جامعه ی آماری28
 3-4-نمونه های آماری28
 3-5-روش نمونه گیری29
 3-6-شاخص های مورد استفاده32
 3-7-ابزار تحقیق34
 3-8-فرضیه های پژوهش34
 3-9-روش های آماری و تجزیه و تحلیل داده ها35
فصل چهارم: نتایج و یافته های پژوهش 
 4-1-مقدمه4-2-بخش توصیفی4-2-1-ویژگی های فردی393939
 4-2-2-ویژگی های زراعی41
 4-2-2-1-ویژگی سطح زیر کشت41
 4-2-2-2-ویژگی منابع تأمین آب زراعی41
 4-2-2-3-ویژگی روش زراعت42
 4-2-2-4-ویژگی ارقام42
 4-2-2-5-ویژگی مالکیت42
 4-3-بخش استنباطی46
 4-3-1-ویژگی های عملکردی46
 4-3-2-ویژگی های اقتصادی48
 4-3-3-ویژگی های بهره برداری56
فصل پنجم: بحث، نتیجه­گیری و پیشنهادها 
 5-1-نتیجه گیری62
 5-2-پیشنهادها65
 منابع 66
فهست جداول
جدول 2-1-1-سطح زیر کشت برنج در جهان8
جدول 2-1-2-مقدار تولید شلتوک در جهان9
جدول 2-1-3-عملکرد شلتوک در جهان9
جدول 2-1-4-رشد سطح زیر کشت تولید و عملکرد شلتوک در جهان9
جدول 2-1-5-رشد سطح زیر کشت تولید و عملکرد شلتوک در ایران10
جدول 2-1-6-منابع و مصارف آب کشور10
جدول 2-1-7-وضعیت منابع آب در کشور10
جدول 2-1-8-سطح زیر کشت اراضی شالیزاری گیلان11
جدول 2-3-1-مساحت و ضریب جریان سطحی حوزه های آبریز اصلیجدول 2-3-2-حجم آب حاصل از ریزش های جوی در حوزه های آبریز اصلی1616
جدول 2-4-1-خلاصه وضعیت منابع آب تجدیدپذیر کشور17
جدول 2-4-2-وضعیت مصرف آب در کشور و برنامه تأمین نیازهای آبی کشور17
جدول 2-4-3-اراضی شالیزاری به تفکیک شهرستان و منابع آبی18
جدول 2-4-4-مقادیر مصارف آب در بخش کشاورزی18
جدول 3-1-1-سطح زیر کشت اراضی شالیزاری به تفکیک شهرستان و دهستان26
جدول 3-1-2-اراضی شالیزاری به تفکیک شهرستان و منابع آبی27
جدول 3-3-1-تعیین حداقل حجم نمونه مورد نیاز29
جدول 3-3-2-تعداد پرسشنامه به تفکیک شهرستان و تعداد بهره برداران32
جدول 3-9-1-میانگین عملکرد احصاء شده ارقام مختلف36
جدول 3-9-2-سطوح زیر کشت اراضی برنجکاری استان37
جدول 3-9-3-حجم آب مصرفی (جریان یافته در هر یک از کانال های آبیاری)37
جدول 3-9-4-منابع تأمین آب اراضی شالیزاری های استان38
جدول 4-2-1-توزیع فراوانی ویژگی های فردی کشاورزان تحت پوشش سه نظام آبیاری40
جدول 4-2-2-توزیع فراوانی ویژگی های فردی کشاورزان تحت پوشش نظام آبیاری سنتی40
جدول 4-2-3-توزیع فراوانی ویژگی های فردی کشاورزان تحت پوشش نظام آبیاری تلفیقی40
جدول 4-2-4-توزیع فراوانی ویژگی های فردی کشاورزان تحت پوشش نظام آبیاری مدرن41
جدول 4-2-2-1-توزیع فراوانی ویژگی های زراعی شالیکاران تحت پوشش سه نظام آبیاری43
جدول 4-2-2-2-توزیع فراوانی ویژگی های زراعی شالیکاران تحت پوشش نظام آبیاری سنتی44
جدول 4-2-2-3-توزیع فراوانی ویژگی های زراعی شالیکاران تحت پوشش نظام آبیاری تلفیقی45
جدول 4-2-2-4-توزیع فراوانی ویژگی های زراعی شالیکاران تحت پوشش نظام آبیاری مدرن45
جدول 4-2-3-1-مقایسه عملکرد ارقام مختلف برنج در اراضی شالیزاری در سه نظام آبیاری47
جدول 4-2-3-2-مقایسه عملکرد ارقام مختلف بومی برنج در اراضی شالیزاری در سه نظام آبیاری47
جدول 4-2-3-3-مقایسه عملکرد ارقام مختلف پرمحصول برنج در اراضی شالیزاری در سه نظام آبیاری47
جدول 4-2-4-1-مقایسه درآمد ارقام مختلف برنج در اراضی شالیزاری در سه نظام آبیاری48
جدول 4-2-4-2-مقایسه درآمد ارقام پرمحصول برنج در اراضی شالیزاری در سه نظام آبیاری49
جدول 4-2-4-3-مقایسه درآمد ارقام بومی برنج در اراضی شالیزاری در سه نظام آبیاری49
جدول 4-2-4-4-مقایسه هزینه های بازاری ارقام مختلف برنج در سه نظام آبیاری51
جدول 4-2-4-5-مقایسه هزینه های بازاری ارقام پرمحصول برنج در سه نظام آبیاری51
جدول 4-2-4-6-مقایسه هزینه های بازاری ارقام بومی برنج در سه نظام آبیاری51
جدول 4-2-4-7-مقایسه هزینه های سایه ای ارقام مختلف برنج در سه نظام آبیاری52
جدول 4-2-4-8-مقایسه هزینه های سایه ای ارقام بومی برنج در سه نظام آبیاری52
جدول 4-2-4-9-مقایسه هزینه های سایه ای ارقام پرمحصول برنج در سه نظام آبیاری52
جدول 4-2-4-10-مقایسه سود ناخالص ارقام مختلف برنج در سه نظام آبیاری53
جدول 4-2-4-11-مقایسه سود ناخالص ارقام بومی برنج در سه نظام آبیاری54
جدول 4-2-4-12-مقایسه سود ناخالص ارقام پرمحصول برنج در سه نظام آبیاری54
جدول 4-2-4-13-مقایسه سود خالص ارقام مختلف برنج در سه نظام آبیاری55
جدول 4-2-4-14-مقایسه سود خالص ارقام بومی برنج در سه نظام آبیاری55
جدول 4-2-4-15-مقایسه سود خالص ارقام پرمحصول برنج در سه نظام آبیاری55
جدول 4-2-5-1-مقایسه شاخص CPD انواع مختلف برنج در سه نظام آبیاری56
جدول 4-2-5-2-مقایسه شاخص CPD ارقام بومی برنج در سه نظام آبیاری57
جدول 4-2-5-3-مقایسه شاخص CPD ارقام پرمحصول برنج در سه نظام آبیاری57
جدول 4-2-5-4-مقایسه شاخص BPD انواع مختلف برنج در سه نظام آبیاری58
جدول 4-2-5-5-مقایسه شاخص BPD ارقام مختلف بومی برنج در سه نظام آبیاری58
جدول 4-2-5-6-مقایسه شاخص BPD ارقام مختلف پرمحصول برنج در سه نظام آبیاری58
جدول 4-2-5-7-مقایسه شاخص NBPD انواع مختلف برنج در سه نظام آبیاری59
جدول 4-2-5-8-مقایسه شاخص NBPD ارقام مختلف بومی برنج در سه نظام آبیاری59
جدول 4-2-5-9-مقایسه شاخص NBPD ارقام  مختلف پرمحصول برنج در سه نظام آبیاری60
فهرست نمودارها
نمودار 4-2-3-1-عملکرد ارقام مختلف بومی و پرمحصول تحت پوشش سه نظام آبیاری48
 نمودار 4-2-4-1-درآمد ارقام مختلف بومی و پرمحصول تحت پوشش سه نظام آبیاری50
نمودار 4-2-4-2-هزینه های بازاری ارقام مختلف بومی و پرمحصول در سه نظام آبیاری51
نمودار 4-2-4-3-هزینه های سایه ای ارقام مختلف بومی و پرمحصول در سه نظام آبیاری53
 نمودار 4-2-4-4-سود ناخالص ارقام مختلف بومی و پرمحصول در سه نظام آبیاری54
 نمودار 4-2-4-5-سود خالص ارقام مختلف بومی و پرمحصول در سه نظام آبیاری56
نمودار 4-2-5-1-شاخص CPD ارقام مختلف بومی و پرمحصول برنج در سه نظام آبیاری57
نمودار 4-2-5-2-شاخص BPD ارقام مختلف بومی و پرمحصول برنج در سه نظام آبیاری59
نمودار 4-2-5-3-شاخص NBPD ارقام مختلف بومی و پرمحصول برنج در سه نظام آبیاری60
چکیدهآب به عنوان یکی ازمهمترین منابع پایه در فرایند توسعه در هر جامعه بشری شناخته میشود. بحران آب از چالشهای مهم زیست محیطی منطقه خاورمیانه میباشد. تحقیق حاضر با هدف بررسی و تبیین اثرات حاصل از تفاوت نظامهای آبیاری برروی عملکرد و بهره وری اراضی شالیزاری استان گیلان صورت گرفت. این تحقیق از نظر رویکرد غالب جزء تحقیقات کمی میباشد و براساس هدف کاربردی است. جامعه آماری این پژوهش شالیکاران استان گیلان میباشند. با استفاده ازجدول حداقل حجم نمونه مورد نیاز بارتلت وهمکاران (2001) حجم نمونه 1064 مورد تعیین  شدو با توجه به نرخ پایین بازگشت پرسشنامه ها در مطالعات اجتماعی و اقتصادی، 10 درصد به حجم نمونه اضافه گردید در نتیجه 1170 پرسشنامه توزیع گردید که تعداد 1109 پرسشنامه عودت داده شد. با درنظرگرفتن هرروش آبیاری به عنوان یک طبقه (سنتی، مدرن وتلفیقی) از روش نمونه گیری طبقه ای جهت انتخاب نمونه ها استفاده شد. همچنین با در نظرگرفتن عدم توزیع متناسب روشهای مورد مطالعه آبیاری در شهرستانهای مورد مطالعه، روش نمونه گیری در دسترس برای انتخاب نمونه در هر گروه و طبقه استفاده شد. ابزار جمع آوری داد ه ها در این تحقیق پرسشنامه ای حاوی تعداد سوالات بسته و باز بود. روایی صوری و محتوایی پرسشنامه با استفاده از نظرات متخصصین و کارشناسان تعیین و پایایی این مطالعه نیز با استفاده از روش آلفای کرونباخ 5 درصد مشخص شد. از آماره های مرکزی و پراکندگی مانند انحراف معیار، میانگین جهت رتبه بندی واولویت بندی گویه های بخش های مختلف تحقیق استفاده شد. در بخش تحلیلی نیز به بررسی روابط آماری معنی دار بین متغیرها و همچنین نوع روابط بین متغیرهای مورد تحقیق پرداخته شده و برای این منظور از روشهای آماری پارامتری نظیر تحلیل واریانس یا آزمونF، آزمون دانکن استفاده گردیده است. در این مطالعه از شاخص های بهره وری که احسانی و خالدی (1381)، در مطالعه ی خود در مورد بهرهوری آب در کشاورزی انجام داده اند، استفاده شده است. به منظور تعیین شاخص های ناپارامتری بهره وری جزئی نهاده ی آب مصرف شد ه در کشت برنج از شاخص های بهره وریCPD،BPDو NBPDاستفاده شده است. بررسی شاخص های بهره وری آب ارقام مختلف برنج در اراضی شالیزاری تحت پوشش سه نظام آبیاری استان گیلان از طریق محاسبه و تحلیل شاخصهای ناپارامتری بهره وری جزئی نهاده آب مصرف شده در کشت برنج نشان داد که شاخص CPD برای انواع ارقام برنج در سه نظام آبیاری سنتی، تلفیقی و مدرن به ترتیب برابر با 215/0، 205/0 و 21/0 میباشد. نتایج تحلیل واریانس نشان داد که تفاوت معنی داری بااحتمال 95 درصد از نظرآماری بین شاخص مذکور در سه نظام آبیاری فوق وجود داشت و نتیجه آزمون دانکن نیز این تفاوت را بین نظامهای آبیاری تلفیقی وسنتی تأیید نمود. شاخصCPD برای ارقام برنج بومی در سه نظام آبیاری سنتی، تلفیقی و مدرن به ترتیب برابر با 199/0، 197/0 و 2/0 به دست آمد و نتایج تحلیل واریانس نشان داد که بین سه نظام آبیاری از نظر شاخص مذکور تفاوت معنی داری از نظر آماری وجود ندارد. شاخصBPD برای ارقام مختلف برنج در سه نظام آبیاری سنتی، تلفیقی و مدرن به ترتیب برابر با 8736، 8320 و 8498 به دست آمد و نتایج تحلیل واریانس شاخصBPD انواع ارقام برنج در سه نظام آبیاری نشان داد که تفاوت معنی داری با احتمال 95 درصد از نظر آماری وجود دارد و نتایج تجزیه دانکن نیز وجود این تفاوت را بین دونظام آبیاری سنتی و تلفیقی تأیید نمود. شاخصNBPD برای ارقام مختلف برنج در سه نظام آبیاری سنتی، تلفیقی و مدرن به ترتیب 6775، 6382 و 6517 ریال به دست آمد و نتایج تحلیل واریانس نیز نشان داد که بین شاخصNBPD انواع ارقام برنج در سه نظام آبیاری تفاوت معنی داری با احتمال 95 درصد از نظر آماری وجود داشت و نتایج آزمون دانکن نیز تفاوت معنی داری بین شاخصNBPD  انواع ارقام برنج در آبیاری تلفیقی و سنتی را تأیید نمود1-1- مقدمه افزایش جمعیت، توسعه کشاورزی و لزوم تولید محصولات گوناگون غذایی در دهه­های اخیر منجر به بهره­برداری سنگین از منابع محدود آبی کشور شده است. هرچند آب سه چهارم سطح کره زمین را پوشانیده ولی حدود سه درصد از آبهای جهان، شیرین و  قابل مصرف در بخش کشاورزی می­باشد، بر اساس مطالعات انجام شده توسط سازمان خوار­ و بار کشاورزی جهانی در 93 کشور در حال توسعه، استحضال بی­رویه آب، موجب کاهش منابع آبی و در نتیجه به خطر افتادن امنیت غذایی گردیده و پیش بینی می­شود در هزاره سوم میلادی چالش اصلی جهان « آب » خواهد بود . بر اساس تحلیل موسسه بین المللی مدیریت آب دو نظریه در مورد تخصیص آب برای کشاورزی وجود دارد:1 ـ تامین مواد غذایی جمعیت رو به رشد کره زمین، برداشت آب از منابع سطحی و زیرزمینی با رشد 11 درصد2 ـ بهره وری بهینه از منابع آب با افزایش کارائی مصرف در بخش کشاورزیکشور ما با یک سوم متوسط بارندگی جهان و با 36/0درصد از کل منابع تجدید شونده ویک درصد جمعیت جهان از این چالش سهم عمده­ای خواهد داشت و در این میان بخش کشاورزی با حدود 90 درصد مصرف آب بزرگترین رسالت را در مصرف بهینه دارد. ضمن آنکه افزایش راندمان فیزیکی بدون توجه به افزایش راندمان اقتصادی که از آن به «بهره­وری آب در تولید اقتصادی » نام برده می­شود ، نتیجه مطلوب و نهائی را نخواهد داشت (شایان فر، 1382).برنج همراه با گندم دو غله اساسی تامین کننده اصلی کالری روزانه  مردم ایران می­باشد و استان گیلان با داشتن حدود 35 درصد سطح زیر کشت و تقریباً همین مقدار تولید تامین کننده نیاز غذایی حدود 18 میلیون نفر از جمعیت کشور می­باشد. با توجه به نقش مهم  آب در تولید برنج ، لزوم بررسی و توجه به بهره­وری آب در شالیزار در راستای تولید پایدار از اهمیت ویژه­ای برخوردار است و بررسی روش­های مدیریت مصرف آب در شالیزارهای گیلان حاکی از آن است که در حال حاضر سه نوع نظام بهره­برداری از منابع آبی موجود به منظور آبیاری مزارع وجود دارد (سازمان جهاد کشاورزی گیلان،1388).1- اراضی خارج از شبکه آبیاری سفیدرود اصطلاحاً اراضی سنتی نامیده می شوند که عمدتاً از رودخانه های حوضه داخلی شبکه آبیاری می گردند و وسعت آنها بالغ بر 62277 هکتار می­باشد.2-اراضی مدرن به شبکه ای اطلاق می­شود که حداقل شامل شبکه 1 و 2 باشد.3- اراضی تلفیقی (نیمه مدرن) به شبکه ای اطلاق می شود که یکی از خصوصیات زیر را دارا باشد:الف- دارای سد یا بند انحرافی باشد. ب- دارای دهنه آبگیر و یا کانال اصلی انتقال آب باشداراضی سنتی نیز به شبکه­ای اطلاق می شود که فاقد مشخصات اراضی مدرن و تلفیقی باشد.کنکاش منابع و متون علمی در این زمینه حاکی از محدود بودن منابع تحقیقاتی در داخل کشور می­باشد. در این تحقیق سعی شده جنبه های اقتصادی و اجتماعی مدیریت مصرف آب در شالیزار مورد بررسی قرارگیرد و شاخص های بهره وری آب در سه نظام آبیاری سنتی ، تلفیقی و مدرن مورد ارزیابی قرار گرفته تا موجبات توجه بیشتر برنامه ریزان و تصمیم گیران و ارایه راهکارهای علمی و عملی توسط کارشناسان و متخصصان امر را فراهم سازد1-2- بیان مسئله بحران آب از چالش­های مهم زیست­محیطی منطقه خاورمیانه می­باشد. بسیاری از کارشناسان نگران آن هستند که استفاده از منابع آب در ایران بدون در نظر گرفتن محدودیت آن در آینده مشکلات جدی را ایجاد می­نماید. محدودیت منابع آبی کشور و مصرف بی­رویه در آبیاری به ویژه کشت برنج لزوم افزایش بهره­وری مصرف نهاده ارزشمند آب در کشت این محصول را آشکار کرده است (دریجانی و همکاران، 1391). درواقع در بهره­وری آب، نقش هر واحد آب در تولید ناخالص ملی یا تولید ناخالص داخلی مطرح است. چنانچه با این دیدگاه به مصرف آب در ایران بنگریم، کارآیی مصرف آب در بهره­وری آن در ایران بسیار پایین است (علیزاده، 1380).در این شرایط مهم ترین چالش بخش کشاورزی ، افزایش بهره وری آب و تولید بیشتر غذا از آب کمتر است (دهقانی، 1386).آب وآبیاری در زراعت برنج از مهمترین عوامل تولید این محصول به شمار می­رود. با توجه به قرارگرفتن ایران در منطقه خشک ونیمه خشک جهان و همچنین بروز خشکسالی و کم آبی در سال­های اخیر، مسئله آب را به مهمترین چالش کشاورزی کشور مبدل ساخته است. زراعت برنج به عنوان زراعت آبی و گیاهی که به آب بیشتری نسبت به خیلی از گیاهان نیاز دارد از یک طرف وضرورت حفظ و پایداری تولید برنج ازطرف دیگر، پرداختن به موضوع آب را بیش از پیش مهم جلوه می­نماید (یزدانی،1385).استان گیلان حدود 7/7 درصد از آب تجدید شونده کشور را در اختیار دارد و حجم آب تجدید شونده گیلان حدود 10 میلیارد متر مکعب ونیاز آبی کل اراضی شالیزاری استان حدود 3 میلیارد متر مکعب  برآورد می­گردد. هرچند مجموع آبهای سطحی ورودی از خارج استان حدود 30 درصد مجموع آورد آبی استان را شامل می­گردد اما این میزان به تنهایی در شرایط فعلی نیاز آبی حدود 72 درصد از شالیزارهای گیلان را تامین می نماید (شرکت بهره برداری از شبکه های آبیاری وزهکشی گیلان،1390). و این در حالیست که احداث سدهای متعدد در سرشاخه­های سد سفیدرود کمیت و کیفیت آب زراعی قسمت اعظم اراضی شالیزاری استان گیلان را تحت تأثیر خود قرار داده و در صورت عدم اتخاذ روش­های مختلف مدیریتی و فنی از جمله ارتقاء مدیریت بهره وری آب در شالیزار، نه تنها اقتصاد گیلان که بر پایه کشاورزی حول زراعت برنج شکل گرفته دچار چالش جدی خواهد شد بلکه یکی از مناطق اصلی تامین کننده محصول راهبردی کشور نیز دچار مخاطره قرار خواهد گرفت. باتوجه به بررسی نتایج تحقیقات، مطالعات وپژوهش­های انجام یافته در خصوص نقش نهاده آب در زراعت برنج گیلان، تاکنون تحقیق جامع وکاملی با رویکرد بررسی وضعیت شاخص­های بهره وری آب در زراعت برنج صورت نگرفته است. هدف این تحقیق بررسی و ارزیابی اثرات نظامهای مختلف آبیاری در عملکرد و بهره وری آب اراضی شالیزاری گیلان می­باشد.تعداد صفحه : 85قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید