پایان نامه ارشد ادبیات فارسی: بررسی سه تیپ شخصیتی «عاقل»، «نادان» و «دیوانه» در حکایات طنز آمیز مثنویهای عطار

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته ادبیات فارسی

گرایش : محض

عنوان : بررسی سه تیپ شخصیتی «عاقل»، «نادان» و «دیوانه»  در حکایات طنز آمیز مثنوی های عطار

دانشگاه دولتی

واحد شهرکرد

دانشکده ادبیات  فارسی 

پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد  رشته ادبیات فارسی گرایش محض

 عنوان :

بررسی سه تیپ شخصیتی «عاقل»، «نادان» و «دیوانه»  در حکایات طنز آمیز مثنویهای عطار

استاد راهنما :

دکتر علی محمدی آسیابادی 

استاد مشاور :

دکتر احمد امین

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)چکیده    ازمکتب تصوف اسلامی که مسلماً ایرانیان، در پایه‌گذاری و بنیان آن سهمی به سزا داشته‌اند، نوابغی برخاسته‌اند که در پیشرفت افکار بشر در این زمینه ،کمک‌های شایانی نموده‌اند. شیخ فریدالدین محمّد عطار نیشابوری یکی ازآن جمله نوابغ است که در این راه ،گام‌های بلندی را برداشته است. از جمله اقدامات بدیع و ارزنده‌ی او ، آن است که وی مردم و طبقات فرودست را به طور جدی مدّ نظر داشته و سهم عظیمی را در آشنا ساختن عوام با مقوله عرفان  داراست. او در ضمن حکایاتی بس شیرین و خواندنی ، با استفاده ازشخصیت دیوانه و گفتار و کردار ویژه ی او که طنزآمیز است به انتقاد از اوضاع نابسامان زمانه ی خود می پردازد.علی رغم اینکه در اکثر متون ادبی و تاریخی از اصطلاح "عقلای مجانین " استفاده شده است ،عطار از آنجا که احترام ویژه ای برای این قشر ، قایل است به آنها "دیوانه" می گوید و در خلال آثارش حقیقت وجودی آنها را برتر از"عاقلان" می نماید. گویی قدرتمندان عاقل وسودجو، مطابق با مصلحت اندیشیها ی عامدانه ی خود ،همیشه  در پی محدود کردن و به رسمیت نشناختن آنها بوده اند. دیوانگان عطار با بهره گیری ازشگردهای گوناگون  طنز پردازی  در حکایات ،نقشی مؤثردر تشفی خاطرمردم رنج دیده  وابرازانزجار از هر گونه ظلم و تبعیض را دارند.معمولا در این قسم حکایات ،شاهد رفتار نامتعارف و شگفت انگیزی ازدیوانه هستیم  که واکنش شخصیت مقابل را برمی انگیزدو اینگونه جریان کمیک داستان شکل می گیرد.یکی از جریانات نو ظهور در مثنویهای عطار، جابه جا یی شخصیتها در قالب  قصه های آن است،این امر ضمن اینکه باعث جذابیت خاصی شده ،یکی از عوامل ایجاد طنز محسوب می شود.بنابر اهمیتی که این حکایات دارا هستند. بر آنیم تا در این پژوهش؛ ضمن بررسی کامل حکایات طنز موجود در سه مثنوی فاخر او، فنون طنز آفرینی هریک را به طور مبسوط بررسی کنیم.فصل اول: مقدمه1-1- مقدمه     در مورد شاعر بلند آوازه قرن ششم که چون اختری درخشان در آسمان ادب می‌درخشد؛ اطلاع دقیقی در دست نیست. نه استادان او، نه معاصرانش و نه سلسله ی مشایخ او در تصوف ؛ هیچ کدام به قطع روشن نیست. در باب زندگی او ؛هر چه گفته شده؛ غالباً احتمال و افسانه است و شاید همین پوشیده ماندن در ابرابهام، شخصیت او را سحر آمیز و جذاب تر کرده است. به هر حال اطلاعات مورخان از زندگی نامه سنایی؛ شاعر پیش از او و مولانا ؛ شاعر پس از او ؛ بسیار بیشتر از خود عطار است.      می دانیم که او شاعری عارف مسلک است؛ البته خانه نشین نیست و در میان مردم و ضمن اشتغال به طبابت و عطاری و آشنا شدن با‌‌آلام روحی و جسمی آنها به سیر و سلوک مشغول بوده است. پس از آنکه در سراسر عمرش شاهد مصایب گوناگون طببیعی از جمله سیل، قحطی و زلزله بود. روح زخم خورده‌ی خود و هم نوعان تیره روزش را با حکایاتی به ظاهر مفرّح و خنده‌آور و در باطن چون زهری کارگر، تشفی بخشد. پس به جمع‌آوری اقوال و حکایات از افواه مردم و آثار پیشنیان پرداخت و ضمن گنجاندن افکار و دغدغه‌های ذهن نا آرامش در آن ؛دوباره آن را  به مردم  باز گردانید. جهت حفظ امنیت جانش ؛ از ذکر انتقادات کوبنده نسبت به عدالت الهی، حاکمیت زمانه، رسوایی‌های اخلاقی مردمان زمانش ؛ خودداری کرد و همه را از زبان شخصیت محبوبش« دیوانه» نقل کرد.          البته سنایی قبل از او ؛ حکایت عامیانه را در اشعارش به کاربرد ولی چندان به قالب حکایت ؛ نپرداخت و  آن را با زبانی گیرا بیان نکرد، بیشتر برایش ؛ نتیجه‌ای که از حکایت می‌گرفت ؛ اهمیت داشت که آن را با ابیات طولانی‌تر بپروراند. حال آنکه عطار، حکایت را بسیار جذاب و شیرین مطرح کرد و در آن به نحو احسن به شخصیت‌پردازی پرداخت و از شیوه های گوناگون؛ جهت ایجاد طنز بهره برد و سعی کرد مفاهیم والای ذهنی اش را در قالب همین داستان‌ها بگنجاند و کمتر پس از اتمام داستان؛ به شرح و تفسیر بپردازد.2-1- فرضیات     طبق فرضیات نگارنده در این پژوهش ؛در حکایات طنز آمیز مثنویهای  عطار؛ 1-بیشتر از طنز کلامی با شگرد ( بهره گیری از تناقض و تحقیرکردن) استفاده شده است. 2-همچنین معکوس شدن حالات شخصیت‌ها و حتی گاه جابه جا شدن آنها باهم نیز ، بسیار به چشم می خورد و درایجاد  طنز  نقش دارد.3- عطار از زبان دیوانه؛ عقاید و انتقادات شخصی خود را بیان می کند . پس از این رویکرد ؛ حکایت ،از لحاظ موضوع و محتوا نیز بررسی می شود و به تیپ های شخصیتی شرکت کنندگان در حکایت ؛ توجّه ویژه می شود تا سه تیپ شخصیتی "عاقل"، "نادان "و "دیوانه " از هم متمایز گردند و تنش‌های موجود میان این سه تیپ ؛ که خالی از لطف و جذابیت هم نیست ؛ به وضوح نشان داده شود. حال؛ سه تعریف عمده از تیپ های مذکور ارائه می گردد. "عاقل" : شخصیتی که به علت آگاهی از هنجارهای اجتماعی ؛ رفتارش بهنجار وتابع عرف زندگی اجتماعی است و به همین دلیل رفتارش قابل پیش بینی است. "نادان": شخصیتی که رفتارش تابع عرف و هنجارهای اجتماعی است. اما به دلیل عدم آگاهی از فلسفه و معنای هنجارهای اجتماعی، رفتارش نابهنجار و غیر قابل پیش بینی است."دیوانه" : شخصیتی که تابع عرف و هنجارهای اجتماعی نیست و رفتارش نابهنجار و غیر قابل پیش بینی است. حال با توجه به این تعاریف؛یکی از فرضیات این است  که اصطلاح " عقلای مجانین" غلط مصطلحی بیش نیست و به جای آن باید " دیوانه ی دانا" گفت. نقش تعاملی این سه تیپ شخصیتی در داستانهای عطار؛ بسیار مهم است و نشان دهنده سرسختی عرف و هنجارهای اجتماعی؛ چه در حوزه‌ی زبان و چه در حوزه‌ی دیگر رفتارهای اجتماعی انسان است. این بررسی نشان می‌دهد که یکی از مهم‌ترین اصول کاربرد شناسی زبان که اصل ارتباط است ؛ چگونه در این حکایت، نقض می‌شود.3-1- پیشینه پژوهش       کتب ارزشمندی چون « دریای جان» از هلموت ریتر،  «شرح احوال و نقد و تحلیل آثار عطار» از بدیع الزمان فروز انفر، «صدای بال سیمرغ »از عبد الحسین زرین کوب، «عقلای مجانین »از ابوالقاسم حسن نیشابوری و... به طور گسترده‌تری به مباحث عمده ای از این پژوهش پرداخته اند، ولی به طور اخص هیچ کتاب کاملاً مرتبطی با موضوع خود نیافتم و علاوه بر کتب مذکور در مبحث طنز از کتب «نشانه شناسی مطایبه» از احمد اخوت، «مقدمه ای بر طنز و شوخ طبعی» از علی اصغر حلبی، «در باب طنز» از سیمون کریچلی استفاده کردم. در میان پایان نامه‌هایی که با موضوع این پژوهش حدوداً ارتباط  داشت؛ می توان به این موارد اشاره کرد: 1- «بررسی بازتاب اندیشه‌های عطار در آینه‌ی عقلای مجانین»، احمد جباری فرکوش ، 1387 ، دانشگاه محقق اردبیلی، کارشناسی ارشد.2-  «شخصیت‌پردازی در مثنویهای عطار نیشابوری »، لیلا عفراوی، 1390، بی جا، کارشناسی ارشد.3- «ریخت شناسی مصیبت نامه عطار »، بهاره سهرابی، 1390، سمنان، کارشناسی ارشد4- «تمثیل و طنز در بیان عطار»، احمد حسینی کازرونی، 1377 ، صدا و سیما. تاکنون پژوهش یا کتابی که دقیقاً به موضوع تیپ شناسی شخصیتی مثنویهای عطار از دیدگاه طنز و با رویکرد زبان شناختی و تیپ شناسی پرداخته باشد، یافت نشده است.4-1- مراحل پژوهش   برای تدوین و نگارش این پژوهش؛ با توجه به موضوع آن زیر عنوان " بررسی سه تیپ شخصیتی عاقل، نادان و دیوانه در حکایات طنز آمیز عطار؛ کتاب های  الف ) مصیبت نامه ب) منطق الطیر ج) اسرارنامه که هرسه با تصحیح، تعلیق و مقدمه دکتر محمد رضا شفیعی کدکنی به چاپ رسیده‌اند؛ منابع اصلی بوده‌اند و منابع مورد استفاده ‌ی دیگر به تفصیل در فهرست منابع ذکر شده‌اند. نگارش و تدوین این مجموعه با نظر به گستردگی آن بدین ترتیب صورت گرفت:1) مطالعه‌ی سه مثنوی عطار که زمینه‌ی کار هستند؛ سپس استخراج حکایت طنز‌آمیز آن و یادداشت برداری به صورت فیش و برگرداندن آن به صورت نثر روان2) مطالعه کتب و مقالاتی که مربوط به زندگی نامه‌ی عطار، تاریخ نیشابور و معاصران او و تاریخ پیدایش عقلای مجانین و فیش برداری ازآن 3) مطالعه منابعی در باب طنز، انواع آن، شگردهای طنز پردازی در متون و تطابق دادن آن  با حکایات طنز استخراج شده از آثار عطار 4) مطالعه آثاری اعم از کتاب و مقاله در باب عرفان، ادبیات عامیانه و مسایل اجتماعی ـ سیاسی قرن ششم و یادداشت برداری از آن‌ها.5) مرتب کردن و بخش کردن یادداشت ها بر اساس موضوع و فصل بندی پایان نامه 6) افزودن یافته‌های شخصی اعم از بررسی جزء به جزء هر حکایت از لحاظ ساختار، تیپ‌شناسی ، شخصیت‌پردازی و کشف چگونگی ایجاد طنز در متن اعم از موقعیت، کلامی و... در هر کلام و مرتبط کردن آن با جابه جا شدن مداوم تیپ‌ های شخصیتی7) ارائه‌ی سه تعریف علمی و مجزا از تیپ‌های « عاقل»، «نادان» و «دیوانه» و تفکیک شخصیت‌های موجود در حکایات طنز برحسب این تعاریف از طریق واکاوی دقیق حکایت‌ها و توجه به رفتار و کردار هر شخصیت. 8 ) سعی در اثبات این فرضیه که « عقلای مجانین» غلط مصطلحی بیش نیست، زیرا این گروه به واقع دیوانه بودند که مطابق با دیدگاه و افکار خود چنین روشی را برای زندگی و برخوردهای اجتماعیشان برگزیده بودند معمولا بسیار برتر والاتر از عاقلان ؛ عمر خود را سپری می کردند . فقط به خاطر انتقادهای بی امان و مبارزات اجتماعی ـ سیاسی که داشتند ؛این چنین مطرود صاحبان قدرت بودند و از فضای جامعه دور نگه داشته می شدند.9) جمع بندی و نتیجه گیری10) فهرست منابع مآخذ تعداد صفحه : 132قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید

1 پاسخ

بخش دیدگاه ها غیر فعال است.