پایان نامه ارشد ادبیات فارسی گرایش فرهنگ و زبان های باستانی: پیوند اسطوره و نجوم در ایران باستان

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته ادبیات فارسی

گرایش : فرهنگ و زبان های باستانی

عنوان : پیوند اسطوره و نجوم در ایران باستان

دانشگاه بوعلی سینا

دانشکده ادبیات و علوم انسانی

گروه آموزشی فرهنگ و زبانهای باستانی

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته فرهنگ و زبانهای باستانی

عنوان:

پیوند اسطوره و نجوم در ایران باستان

استاد راهنما:

دکتر تیمور قادری

استاد مشاور:

دکتر محمد ملک جانی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)فهرست مطالب:فصل اول: کلیات1-1 مقدمه...................................................................................................................................3 1-2. بیان مسئله.............................................................................................................             31-3. اهمیت و ضرورت پژوهش............................................................................................. 51-4. اهداف پژوهش......................................................................................................... 6فصل دوم2-1 نشانه های آسمانی....................................................................................................... 92-1-1 ستارگان پیرامونی ................................................................................................... 102-2. معرفی صورت فلکی.................................................................................................. 102-2-1. منطقه البروج...................................................................................................... 112-2-2. سرگردانی هایی در بین ستارگان................................................................................... 12الف: ظهور و غروب ناهید.................................................................................................... 12ب: عطارد و ناهید............................................................................................................. 13ج: مذهب ستاره پرستی......................................................................................................... 13د: ظهور و غروب مشتری...................................................................................................... 15ه: حرکت معکوس سیارات ..................................................................................................... 152-2-3. سپهر ستارگان....................................................................................................... 162-2-4. دوره ی نجومی.................................................................................................... 162-2-5. طالع بینی و ستاره شناسی ....................................................................................... 172-4. نشانه گزاری زمان از طریق مهتاب..................................................................................... 172-4-1. ماه قرانی و ماه اژدهایی........................................................................................ 192-4-2.وضعیت انسان بدون آسمان........................................................................................ 192-4-3. اوزیریس و ماه..................................................................................................... 192-4-4. ماه در بندهش .................................................................................................... 202-5. اسطوره های ستارگان و سیارات...................................................................................... 21الف: شباهنگ.................................................................................................................... 21ب: مشتری........................................................................................................................ 22ج: زهره ........................................................................................................................ 23د: عطارد....................................................................................................................... 24ه: مریخ.......................................................................................................................... 24و: زحل........................................................................................................................... 252-5-1. اختران و اباختران در بندهش....................................................................................... 26الف: سپاهبدان آسمان........................................................................................................... 27ب: نظریه ی هنینگ ............................................................................................................ 28ج:ستارگان تیزروتر در متون پهلوی............................................................................................. 28د: سپهر ستارگان................................................................................................................ 29ه: حصار آسمانی................................................................................................................ 30و: ستارگان نیامیزنده............................................................................................................ 302-5-2. تیشتر................................................................................................................. 312-5-3. بهرام............................................................................................................... 332-5-4. سدویس............................................................................................................. 342-5-5. هفت اورنگ........................................................................................................ 352-5-6. ونند................................................................................................................. 362-5-7. میخگاه یا ستاره قطبی............................................................................................ 362-5-8. پارند و مزداد...................................................................................................... 382-6. درباره ی فراز آفریدن روشنان........................................................................................... 38فصل سوم: منازل قمر3-1. دیدگاه هنینگ درباره ی منازل قمر................................................................................... 433-2. یادداشت هایی درباره ی منازل قمر................................................................................... 443-2-1. پدیسپر............................................................................................................... 443-2-2. پیش پرویز............................................................................................................ 443-2-3. پرویز................................................................................................................. 443-2-4. پها.................................................................................................................. 453-2-5. بزیسر................................................................................................................. 453-2-6. بشن................................................................................................................. 463-2-7. رخوت............................................................................................................... 463-2-8. تریشگ............................................................................................................... 463-2-9. ازرگ................................................................................................................ 473-2-10. نخو............................................................................................................... 473-2-11 میان............................................................................................................... 473-2-12. اودم............................................................................................................. 473-2-13. ماشاهه.......................................................................................................... 483-2-14. اسپور............................................................................................................. 483-2-15. هوسرو........................................................................................................... 483-2-16. سروی............................................................................................................. 493-2-17. ور................................................................................................................ 493-2-18. دل................................................................................................................ 493-2-19. درفشه........................................................................................................... 493-2-20. ورنت............................................................................................................. 493-2-21. گا................................................................................................................. 503-2-22. یوغ............................................................................................................... 503-2-23. موری............................................................................................................. 503-2-24. بنزه............................................................................................................... 503-2-25. کهت سر......................................................................................................... 513-2-26. کهت میان....................................................................................................... 513-2-27. کهت............................................................................................................. 51فصل چهارم: تقویم های نجومی4-1. عناصر تقویم ها........................................................................................................ 554-2. صورتهای اختری: طلوع ها و غروب های خورشیدی................................................................ 574-3. هویت ستاره ی صبحگاهی و شامگاهی.............................................................................. 584-4. تقویم در ایران و بین النهرین پیش از تاریخ............................................................................ 584-4-1. ایرانیان و بین النهرینیان پیش از تاریخ..............................................................................4-5. سال شمسی قمری....................................................................................................... 604-6. تقویم های بابلی و ایرانی باستان...................................................................................... 614-6-1. تقویم بابلی......................................................................................................... 61الف: حمورابی و خاندان او.................................................................................................... 62ب: اهمیت هندسه برای دانش نجوم............................................................................................ 63ج: کبیسه کردن بابلیان.......................................................................................................... 64د: پیشینه ی گاه شماری بابلی................................................................................................... 66ه: اهمیت مراحل ستارگان در کشاورزی........................................................................................ 67و: متن « به هریک سه ستاره » ............................................................................................... 68ز: نامهای ستارگان.............................................................................................................. 69ز-1. مجموعه مل = (ستاره ای) آپین........................................................................................ 70ز-2. فهرست ستارگان.......................................................................................................... 724-7. دوره ی بابلی جدید و ایرانی ها....................................................................................... 74الف: ویژگی های دانش نجوم این عصر........................................................................................ 76ب: ساروس ها................................................................................................................... 76ج: دوره های سیارگان ......................................................................................................... 76د: آیین کیهانی، اخترشناسی، دانش نجوم...................................................................................... 774-7-1. مذاهب ایرانی...................................................................................................... 78الف: مذهب .................................................................................................................... 79ب: زروان......................................................................................................................... 804-7-2. گاه شماری و مسایل کبیسه....................................................................................... 81الف: وهیگک.................................................................................................................... 83ب: چگونگی کبیسه به گفته بیرونی........................................................................................... 84ج: هنگام اولین و آخرین کبیسه................................................................................................ 85د: نقل خیام در نوروزنامه درباره اجرای کبیسه های کهن.................................................................. 86ه: استنباط بیرونی درباره ی زمان اجرای آخرین کبیسه87...................................................................4-7-3. گاه شماری اوستایی................................................................................................ 88الف: فصل و سال، گاهنبارها، شادی و جشن................................................................................. 88ب: اسامی ماه ها در کتیبه های هخامنشی.................................................................................. 91ج: گاه شماری اوستایی، سوابق................................................................................................ 924-8. گاه شماری مصری...................................................................................................... 934-8-1. سال مصری......................................................................................................... 934-8-2. دوره سوتیسی..................................................................................................... 944-8-3.ایرانیان و مصریان................................................................................................... 954-8-4.محاسبه­ی دوره­ها................................................................................................... 964-9. گاه شماری یونانی...................................................................................................... 974-9-1. مراحل ستارگان در قصیده ی هسیودوس........................................................................ 97فصل پنجم: اسطوره هاو احکام صور فلکی5-1. حمل (بره).............................................................................................................. 1035-2. ثور (گاو) .............................................................................................................. 1035-3. جوزا ( دوپیکر)......................................................................................................... 1045-4. خرچنگ (سرطان)....................................................................................................... 1055-5. شیر (اسد)............................................................................................................... 1055-6. سمبله (خوشه)......................................................................................................... 1055-7. میزان (ترازو)............................................................................................................ 1065-8. عقرب (کژدم).......................................................................................................... 1075-9. قوس (تیرانداز)......................................................................................................... 1085-10. جدی (بز)پ........................................................................................................... 1085-11. دلو (آبریز) ........................................................................................................... 1095-12. حوت (ماهی)....................................................................................................... 1105-13. صورتهای فلکی بهار................................................................................................ 1105-14. صورتهای فلکی تابستان............................................................................................. 1105-15. صورتهای فلکی پاییز................................................................................................. 1115-16. صورتهای فلکی زمستان............................................................................................. 1115-17 آغاز اختر شناسی....................................................................................................... 111الف: ایشتار   ................................................................................................................ 112ب: مذهب ستاره پرستی و اخترشناسی  .............................................................................. 112ج: زیج زهره ی آمیزادوگا ................................................................................................. 1135-18. در احکام برج ها..................................................................................................... 114الف: چیستی مثلث ها......................................................................................................... 115ب: مربع ها و برج های فصول ............................................................................................ 116ج: چگونگی طبعهای ستارگان.............................................................................................. 116د: احوال ستارگان و سیارات در سعادت و نحوست........................................................................ 116ه: تقسیم بندی اقلیم میان ستارگان.......................................................................................... 117و: فره دارهای ستارگان....................................................................................................... 117ز: نگرستن ستارگان در برج ها................................................................................................. 1185-19. احکام برج ها در بندهش............................................................................................ 118نتیجه گیری..................................................................................................................................119فهرست منابع ............................................................................................................................. 123چکیده:شناختن آسمان و رازهای نهفته در آن از اعصار کهن برای مردمان از جهات مختلفی بسیار مهم بوده است. چه دستاوردهای حاصل از کشف و شهود در آن می توانست برای مسائل مذهبی، کشاورزی، اعیاد، پیشگویی ها، جنگ‌ها و تعابیر خواب ها و بسیاری وقایع دیگر به کار آید. آنها ابتدا خدایان خود را در آسمان جستجو می­کردند که باعث شکل گیری اسطوره­های مختلفی برای آسمان و خدایان آسمانی شد. سپس این باورها باعث شکل گیری علوم ابتدایی شد. چه بسیار دانشی که اکنون ما داریم، از جمله ستاره شناسی محصول همین اسطوره‌سازی مردمان باستان است. می دانیم که تقسیم بندی ایالت های مختلف آسمان به صورت فلکی ابتدا در بین النهرین رخ داده است و بعد از آن به دیگر نقاطر  پا گذاشته است. بخش بیشتر این پایان نامه در راستای شناساندن علوم و اساطیر بین‌النهرین، مصری و سایر ملل است، اما در واقع با دنبال کردن این موضوع ها در این نقاط به دنبال ریشه یابی باورهای ایرانیان در این باب تا دوره‌ی میانه است، که از فصلی در موضوع ستارگان و اسطوره های مربوط به هر کدام از ستاره های قدر اول، در نیمکره‌ی شمالی زمین شروع می شود. سپس به فصلی در اسطوره های مربوط به صورفلکی در یونان و مصر و بین النهرین می رسیم. فصل دیگر به بررسی خرده های ماه که بیست و هفت عدد در زردشتی است پرداخته شده است. بندهش، کارنامه‌ی اردشیر بابکان، مینوی خرد، بهرام یشت، تیشتر یشت هم از متون مورد استفاده بوده است. فصلی هم به تقویم ها و چگونگی آنها و در احوال کبیسه کردن و به روزآوری آنها اختصاص یافته است. و در آخرین فصل هم به احکامی که اقوام گذشته در مورد ستارگان آسمان داشته اند، اختصاص یافته است. با وجودی که منابع بدست آمده در خصوص باورهای ایرانیان بسیار ناچیز بود، اما  تلاش شد از تمام مباحث آن روزگار استفاده شود و پایه‌ی تحقیقات، منابع کتابخانه‌ای ، مقالات و منابع اینترنتی بوده است که رساله ای توصیفی، تحلیلی را شامل می شود.فصل اول: کلیات تحقیق1-1- مقدمهدر عصری که ما در آن زندگی می کنیم در شهرهای پر جمعیت و پر از نورهای مصنوعی لامپ ها، پی بردن به میزان قدر و منزلت آسمان در نزد پیشینیانمان دشوار به نظر می رسد. در زیر روشنایی های شهرمان به سختی می توانیم بالای سرمان را ببینیم در واقع برای ما شهرنشینان، آسمان شب تنها در زیر گنبد آسمان نمای محلی محافظت می شود. از دوران عصر سنگ، در طول تاریخ بشری، آسمان همچون ابزاری به خدمت گرفته شده است. همان زمانی که انسان نخستین، سنگ چخماقی را که با مهارت ساخته بود در چنگ خود داشت، مغز او آسمان را تسخیر کرد. نظم حرکات اجرام آسمانی آنان را قادر می ساخت خود را با زمان و مکان تطبیق دهند. بهره ای که آنان از آسمان گرفتند و ما اعقاب آنان، آن را به ارث برده ایم، احساسی است ژرف از چرخه زمان و نظم و تناسب و قابل پیش بینی بودن طبیعت.این شعور و آگاهی نه تنها اساس علم بلکه اساس دیدگاه ما نسبت به جهان و جایگاه ما در آن است.                 برای نیاکان ما هرآنچه در آسمان پیش می رفت استعاری و معنا دار بود. هم نماد اصولی بود که احساس می‌کردند به زندگیشان نظم می بخشد و هم نیرویی بود که ورای اصولشان قرار داشت. بسیاری از ما با آسمان ارتباط نداریم. اما گهگاه از میراث کهن خویش یاد می کنیم. آن زمان که رنگ های غروب دگر باره ما را تسخیر میکنند، می ایستیم و آخرین پرتو لغزش خورشید در ورای نمای تیره رنگ افق و در دوردستها را نظاره می کنیم.(کراپ،١٣٨٣/٢٠٠٣.ص۴)هزاران ستاره در آسمان پراکنده اند. برخی درخشش خاصی دارند که توجه ما را جلب می کنند. سیارات پرنورتر نیز از ستاره های بی شمار اطرافشان مجزا به نظر میرسند.  رد پای دود مانند راه شیری بر آسمان از سویی به سوی دیگر پل میزند، همچون اثری سفید رنگ از یک رنگین کمان بزرگ. آسمان شب پر شکوه، زیبا و اسرار‌آمیز است.(همان.ص۵)2-1- بیان مسألهاز نظر تاریخی و به طور مشخص می توان گفت که «سومریان»(‎‌‍‏2500-3000سال پ.م) نخستین قومی بودند که ستارگان را در واحد هایی به نام «صورت فلکی» گروه بندی کرده و به داستان سرایی و افسانه پردازی در مورد آنها پرداخته اند. پس از آنان   «بابلی ها»، «چینی ها»، «مصری ها»، «کلدانی ها»، «ایرانی ها» و «یونانی‌ها» نیز به نوبه ی خود بر غنای این گنجینه افزوده اند.برخی از این صورتهای فلکی را که ایرانی ها ابداع کرده اند، دارای نام های فارسی اند. اما اسطوره های ایرانی به علت تهاجمات مکرر اقوام بیگانه و رقابت های خصومت آمیز داخلی همچون، از بین بردن همه ی آثار فرهنگی و هنری «اشکانیان» به وسیله ساسانیان و آثار«ساسانیان» به دست بیگانگان از بین رفته اند.اما می بینیم بعضی اسطوره ها و باورها چنان در هم تنیده شده که یافتن خاستگاه و مأمن اصلی آن، گاه دشوار می نماید. زیرا با وجودی که غالبا عنوان می گردد که خاستگاه و منشأ آن همه علوم از بین‌النهرین بوده است، اما ردپای این باورها به سالها قبل از آن و حتی نقاط دیگری از آسیا و همچنین آفریقا و اروپا نیز می‌رسد. با وجود شباهت صورت های فلکی با یکدیگر در نقاط مختلف دنیا اسطوره های گوناگونی برایشان وجود دارد وهم چنین در مورد  نظام پیکار این کواکب با پدیده های اهریمنی.در یونان کرونوس و گئا،زئوس و هادس در راس خدایان و دیوان قرار دارندو ماجراها پیرامون آنها رخ می دهد.در روم ساترن خدای پور(ژوپیتر)و پلوتون. در سومر تیامت و اپسو، خدای خرد انکی(و بعد مردوخ)ودیوان قرار دارندو در نهایت در ایران که صحبت ما بیشتر پیرامون آن است اهورامزدا، سپنته مینیو و انگره مینیو قرار دارند.با پی بردن مردم به چرخه ی ثابت صور فلکی و با دقت روی حرکت و نقاط قرار گیری خورشید، ماه و دیگر اجرام آسمانی، سال، ماه و دیگر پدیده های زمان دار مشخص شد  و سپس تاثیر آن را هم بر روی زندگی اقوام گذشته می بینیم که چگونه پی به زمان کوچ، شکار، دانه پاشی، خانه سازی، برداشت محصول و همین طور پی به زمان جشن ها و آداب و رسوم خود می بردند.از آنجا که زندگی اقوام گذشته تا حد بسیار بالایی به دین گره خورده بود و این جشن ها و مراسم ها و عبادت ها بخش زیادی از زمان آنها را به خود اختصاص می داد، آنها به دنبال یافتن راهی برای به خاطر سپردن و یاد آوری این وقایع بوده اند  که این باعث شد در ابتدا تقویم های ابتدایی شکل بگیرند و با گذشت زمان این تقویم ها هم بهتر و مناسب تر شدند. هم چنین است در ایران باستان و در ادیانی مانند زردشتی که بسیاری از مناسک و جشن ها وآداب و رسومشان مانند گاهنبارها، روزهای مسترقه و بسیاری از روزهای مهم دیگر با توجه به تقویم تعیین می شدند بنابراین داشتن تقویمی استاندارد و دقیق برای آنها بسیار مهم بوده است.حدود ٨ درجه در بالا و ٨ درجه در پایین خط حرکت ظاهری سالانه ی خورشید در بین ستارگان را، که به شکل کمربند فرضی است، منطقه ی برج ها یا دایره البروج می نامند. (مسیر ظاهری سالیانه ی حرکت خورشید در بین ستارگان، در واقع همان مسیر گردش انتقالی زمین به دور خورشید است.) مردمان باستان «منطقه ی برج ها» را به ١٢ بخش مساوی که اندازه هر یک از آنها ٣٠ درجه است، تقسیم کرده و به هر یک نامی از صور فلکی داده بودند. آنگاه ستاره های هر یک از این بخش ها را در یک گروه که «برج» نامیده می‌شد قرار داده و نام آن بخش را به برج مربوطه می دادند.)سالاری،١٣٨۴.ص٧٣) نام این ١٢ برج که بر گرفته از صور فلکی بود و مسیر حرکت خورشید، ماه و سیاره های دستگاه خورشیدی هستند با توجه به متن بندهش  که متنی پهلوی است به اینگونه است: بره، گاو، دو پیکر، خرچنگ، شیر،خوشه، ترازو، کژدم، نیمسب، بز، دلو و ماهی. که این ها را در اختر شماری زردشتی به بیست و هفت خرده تقسیم می کنند و هر کدام از اینها در احکام نجومی حکمی دارد.(بهار،١٣٨١.ص۵۴)3-1- اهمیت و ضرورت پژوهشدر ایران باستان و قبل از ورود آریاها، مردم بومی آن، ‌همسنگ با مردم بین النهرین، به نوعی با خدایان و رب‌النوع‌های آسمانی و منزل و مأوای آنها خو گرفته بودند و سپس با ورود آریاها به نجد ایران، باورهای مردم بومی با آریاهای مهاجر در هم آمیخت و ملغمه ای از خدایان و اسطوره ها و باورها میان ایشان شکل گرفت.در این پایان نامه به جایگاه هر کدام از صور فلکی در صفحه ی آسمان (منطقه البروج) می پردازیم با توجه به وضعیت فیزیکی آنها در آسمان و  روایت های مربوط به هر کدام از آنها در دین زردشتی و منطقه بین النهرین. و سپس به بررسی انواع تقویم ها و مشکلات مربوط به محاسبه ی آنها در ایران و بین النهرین قبل از تاریخ می پردازیم. همچنین به بررسی نحوه ی آفرینش آسمان توسط اورمزد برای مقابله با اهریمن و وظیفه هر کدام از اختران و اباختران و وظیفه کلی آسمان و ستاره ها می پردازیم. و به تاثیر این باور ها بر زندگی روزمره، جشن ها و آداب و رسوم در ایران باستان تا دوره میانه می‌پردازیم.4-1- اهداف پژوهشریشه یابی باورهای اقوام باستانی ایران در خصوص پیدایش آسمان و ستاره ها و تاثیر این باورها در گاه شماری و ستاره شناسی باستانی در متن های بندهش، بهرام یشت، تیشتر یشت، کارنامه ی اردشیر بابکان و مینوی خرد.تعداد صفحه : 127قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید

1 پاسخ

بخش دیدگاه ها غیر فعال است.