پایان نامه ارشد الهیات گرایش فلسفه و کلام اسلامی: بررسی دلایل دفاع سهروردی از مُثُل افلاطون و نسبت آن با نظام انوار اشراقی

متن کامل پایان نامه با فرمت ورد

پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته فقه و الهیات

دانشگاه علامه طباطباییدانشکده الهیات و معارف اسلامیعنوان:بررسی دلایل دفاع سهروردی از مُثُل افلاطون و نسبت آن با نظام انوار اشراقیپایان نامه کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامیاستاد راهنما:جناب آقای دکترقاسم پورحسناستادمشاور:جناب آقای دکتر سعید انواریبرای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شودتکه هایی از متن به عنوان نمونه :چکیده:رساله‌ی حاضر تحت عنوان بررسی دلایل دفاع سهروردی از مُثُل افلاطون و نسبت آن با نظام انوار اشراقی صورت گرفته است. هدف اصلی این رساله، بررسی نظریه‌ی عالم مُثُل از دیدگاه افلاطون و سهروردی و همچنین بیان دیدگاه دیگر فیلسوفان و ارائه‌ی ادله‌ی آنها در انکار و قبول این نظریه است. مُثُل که به معنای ایده، تصور و صور کلی است، توجه انسان را از امور محسوس و دنیوی به حقایق آسمانی و ماوراء طبیعی معطوف می‌کند. مُثُل افلاطون، در میان متفکران غرب و اسلام از جایگاه خاص و ویژه‌ای برخوردار است. استفاده‌ی افلاطون از مُثُل منحصر در بحث معرفت‌شناسی نیست بلکه بحث از هستی‌شناسی را نیز مطرح کرده است. شیخ‌اشراق یکی از فلاسفه‌ی اسلامی است که توجه اساسی به مبحث مُثُل نموده است. یکی دیگر از فیلسوفانی که به مبحث مُثُل پرداخته، صدرالمتألهین است. ولی ابن‌سینا به شدت با آن مخالفت کرده است و براهینی فلسفی در رد آن آورده است.نظریه‌ی نظام نوری با تمام جنبه‌ها و گستردگی‌اش، از نوآوری‌های فلسفی سهروردی است و پیش از وی، هیچ یک از فلاسفه‌ی مشائی، چنین مسئله‌ای را مطرح نکرده است. نظام ‌هستی‌شناسی سهروردی نظام نوری می‌باشد یعنی او هستی را نور و نور را هستی می‌داند. در دایره‌ی نظام او هر چه هست یا نور است و یا سایه‌ی نور. سهروردی در تبیین «نظریه نور» خود از سخنان زردشت الهام گرفته است، آنجا که نخستین آفریده‌ی اهورامزدا را «بهمن» معرفی می‌کند.مسئله‌ی دیگری که در این رساله به آن پرداخته شده بحث از عالم مثال و تفاوت آن با عالم مُثُل افلاطونی است. عالم مثال که آن را برزخ نیز می‌نامند مرتبه‌ای از هستی است که از ماده مجرد می‌باشد ولی از آثار آن برکنار نمی‌باشد. یک موجود برزخی یا مثالی موجودی است که در عین اینکه از کم، کیف، وضع و سایر اعراض برخوردار است از ماده مجرد می‌باشد.کلید واژه‌ها: سهروردی، مُثُل، نور، افلاطون، عالم مثال فهرست مطالب                                                                                                                       صفحهکلیات.....................................................................................................................................................1بیان مسئله: ..............................................................................................................................................2هدف اصلی: ..........................................................................................................................................4سؤال اصلی: ..............................................................................................................................................4سؤالات فرعی: ..........................................................................................................................................4فرضیه‌ها: .................................................................................................................................................5پیشینه‌ی تاریخی موضوع: ........................................................................................................................5پیشینه‌ی پژوهشی موضوع: ........................................................................................................................6شیوه‌ی گردآوری: ....................................................................................................................................8فصل اول: بررسی نظریه‌ی مُثُل از دیدگاه افلاطونمقدمه ....................................................................................................................................................10 بررسی‌های مفهومی چند اصطلاح فلسفی: ..............................................................................................11عالم مثال: ................................................................................................................................................11 عالم خیال: ...............................................................................................................................................11 برزخ: ......................................................................................................................................................12رب‌النوع (ارباب‌اصنام): ...........................................................................................................................14 مُثُل در لغت: ...........................................................................................................................................15مُثُل در اصطلاح: ....................................................................................................................................16تعریف مُثُل از دیدگاه افلاطون: ..............................................................................................................17تصویری کلی از حقیقت مُثُل افلاطونی: ..................................................................................................19پیشینه‌ی مثل در تفکر افلاطون: .............................................................................................................20سهروردی و حکمای ایران باستان: ........................................................................................................21سهروردی و حکمای یونان باستان: ........................................................................................................23تأثیر فیثاغورث در افلاطون: ....................................................................................................................24رابطه‌ی مثل افلاطونی با زرتشت............................................................................................................25نظریه‌ی جهان مثالی: زرتشت و افلاطون................................................................................................28ریشه‌ی نظریه‌ی مثل در افکار فیلسوفان قبل از افلاطون..........................................................................30سبب راه‌یابی افلاطون به مُثُل: .................................................................................................................31وجه تسمیه مُثُل افلاطونی ........ .............................................................................................................32ادله‌ی اثبات مثل از دیدگاه افلاطون..........................................................................................................33دلیل اول..................................................................................................................................................33دلیل دوم.................................................................................................................................................34دلیل سوم................................................................................................................................................34دلیل چهارم...............................................................................................................................................34جایگاه مثل در فلسفه‌ی افلاطون..............................................................................................................35 هستی‌شناسی افلاطون .............................................................................................................................35 خیراعلی ..................................................................................................................................................36 نحوه‌ی هستی مُثُل  .................................................................................................................................37تصاویر و سایه‌ها .....................................................................................................................................37 معرفت‌شناسی افلاطون ...........................................................................................................................39فصل دوم:  بررسی نظریه‌ی عالم مثال از دیدگاه سهروردیمقدمه  ...................................................................................................................................................42نظام هستی‌شناسی سهروردی ........... ......................................................................................................43  نور و ظلمت و رابطه‌ی آن با جهان هستی ..............................................................................................45 ارتباط نور عالی با سافل...........................................................................................................................46  نور و وجود..............................................................................................................................................46تشکیک در انوار.......................................................................................................................................48 بررسی نظریه‌ی عالم مثال .......................................................................................................................49  پیشینه‌ی عالم مثال ...................................................................................................................................49 تعریف عالم مثال در اصطلاح فلسفه........................................................................................................50 تفاوت عالم مثال و مُثُل افلاطونی.............................................................................................................52ویژگی‌های عالم مثال...............................................................................................................................53 اهمیت و نقش عالم مثال..........................................................................................................................54بررسی اجمالی ریشه عالم مثال در اصطلاح حکما .................................................................................56اقلیم هشتم  .............................................................................................................................................58جابلقا و جابلسا .....................................................................................................................................61هورقلیا در لغت.......................................................................................................................................61 هورقلیا در اصطلاح..................................................................................................................................62سابقه‌ی اعتقاد به رب‌النوع در میان حکمای قدیم....................................................................................64فرشته‌شناسی سهروردی ..........................................................................................................................66 تطبیق مُثُل بر فرشته‌شناسی در حکمت فارسی.........................................................................................70فصل سوم:  بررسی نظریه‌ی مخالفان مُثُلمقدمه ......................................................................................................................................................73تأویل‌های مختلف حکیمان اسلامی از مُثُل افلاطونی: ...........................................................................74ارسطو و اعتراضات وی بر مُثُل افلاطون..................................................................................................75انتقاد ارسطو از  نظریه‌ی مُثُل افلاطون......................................................................................................76فارابی.......................................................................................................................................................78سه نوع وجود برای صور.........................................................................................................................80آشتی نظریات افلاطون و سهروردی.........................................................................................................80 دفاع فارابی از مثل ...................................................................................................................................81بطلان نظر فارابی بر نظریه‌ی مُثُل.............................................................................................................81ابن‌سینا......................................................................................................................................................83نظریه مُثُل در فلسفه ابن‌سینا.....................................................................................................................84ادله‌ی ابن‌سینا بر رد مُثُل افلاطون ............................................................................................................86 برهان اول ................................................................................................................................................87برهان دوم .....................................................................................................................................................89انکار مثل توسط ابن‌سینا و نقد دیدگاه وی توسط سهروردی...................................................................91 میرداماد و نظریه‌ی مُثُل.............................................................................................................................93فصل چهارم:  بررسی نظریه‌ی موافقان مُثُلمقدمه ...................................................................................................................................................96 شیخ‌اشراق و مُثُل افلاطون........................................................................................................................97 بررسی نظریه‌ی مُثُل در فلسفه‌ی سهروردی: ...........................................................................................99 هستی‌شناسی سهروردی: .........................................................................................................................99 براهین اثبات مُثُل از دیدگاه سهروردی: ................................................................................................101 دلیل اول: قاعده‌ی امکان اشرف.............................................................................................................105 دلیل دوم: دوام نوع و اتفاقی نبودن آنها ................................................................................................106دلیل سوم: اثبات مُثُل از طریق عرض بودن قوای نفس .........................................................................107صدرالمتألهین و نظریه مُثُل افلاطون.......................................................................................................109دلایل ملاصدرا در اثبات مثل افلاطونی..................................................................................................111دلیل اول: اثبات از ناحیه‌ی حرکت.........................................................................................................111دلیل دوم: از طریق ادراک.......................................................................................................................114 دلیل سوم: اثبات از ناحیه‌ی وجود آثار آنها در اجسام............................................................................116محقق دوانی و نقد دیدگاه او.................................................................................................................117فصل پنجم:  نتیجه‌گیرینتیجه‌گیری:.............................................................................................................................................120منابع و مآخذ .......................................................................................................................................125    بیان مسئلهیکی از مباحث فلسفی که بیشتر فلاسفه به آن نظر داشته و هر کدام در فلسفه‌ی خود جایگاه مهمی برای آن تعریف کرده‌اند، نظریه‌ی مُثُل می‌باشد. مُثُل که به معنای ایده و تصور و صور کلی است، توجه انسان را از امور محسوس و دنیوی به حقایق آسمانی و ماوراء طبیعی معطوف می‌کند. شیخ‌اشراق از جمله‌ی این فلاسفه است که جایگاهی تعیین‌کننده به مُثُل در نظام هستی‌شناختی خود می‌دهد و می‌کوشد با ارائه‌ی ادله‌ای متقن وجود عالم مُثُل را اثبات کند. وی به رغم نقاط اشتراک بسیار با افلاطون، در مواردی نیز با وی اختلاف دارد؛ در نتیجه، عالم مُثُلی که او به تصویر می‌کشد متفاوت با تصویر افلاطونی این عالم است. شیخ‌اشراق معتقد است علاوه‌بر عقول طولی که تعداد آنها برخلاف سخن مشائیان بیش از ده تاست، یک سلسله انوار مجرد عقلی در رتبه‌ی عالم عقل وجود دارد که رابطه‌ی طولی میانشان مطرح نیست و این انوار عقلی به عنوان مُثُل و انوار قاهره‌ی متکافئه، در کنار و در عرض یکدیگرند.اگر به تاریخ فلسفه مراجع شود و بررسی دقیقی انجام گیرد روشن می‌شود که مسئله‌ی مُثُل منحصر به زمان افلاطون و مابعدش نیست بلکه در فلسفه‌ی قبل از افلاطون به نام دیگری وجود داشته و مورد نظر حکما بوده هر چند استفاده‌هایی که از این مسئله شده از هر فلسفه‌ای شاید فرق کند و هر فیلسوفی به جهت خاص و دیدگاه خاص به مُثل نگاه کند و با آن دیدگاه آن را باید توسعه بدهد.بعد از ذکر نظریه‌ی مُثُل از دید این دو فیلسوف یعنی (افلاطون و سهروردی) به بیان نظام نوری سهروردی می‌پردازیم با این توضیح که: جهان‌بینی سهروردی، جهان‌بینی نوری، می‌باشد، یعنی او هستی را نور و نور را هستی می‌داند و در دیدگاه او هر چه هست یا نور می‌باشد یا سایه‌ی نور، این نور که هستی است واحد و مجرد محض و غیرمحسوس می‌باشد و آنچه محسوس و غیرمجرد است سایه‌ی اوست. با توجه به این مطالب می‌توان گفت که مفهوم نور، مفهومی است که به هیچ وجه مستحدث نیست و وابسته و یا در معیت چیز دیگری قرار ندارد و قدیم و بدون تعریف و بذاته موجود و قدیم است و چون در محدوده‌ی زمان و مکان نمی‌گنجد، قابل تعریف نمی‌باشد و در صورتی که در مجاورت آن هر چیز برای تعریف قابلیت می‌یابد و می‌توان گفت نور چیزی است که هستی‌دهنده و موجب شناسایی و وسیله‌ای برای شناخت می‌شود که همه چیز به آن ختم شده است به عبارت فلسفی، علت غایی هستی و وجود است.یکی دیگر از مباحثی که سهروردی به بیان آن می‌پردازد مبحث عالم مثال، عالم خیال یا عالم صور معلقه است. عالم مثال که آن را برزخ نیز می‌نامند مرتبه‌ای از هستی است که از ماده مجرد می‌باشد ولی از آثار آن برکنار نمی‌باشد. یک موجود برزخی یا مثالی موجودی است که در عین اینکه از کم، کیف، وضع و سایر اعراض برخوردار است از ماده مجرد می‌باشد.نکته‌ی قابل توجه این است که شیخ اشراق بحث از مُثُل را از نوآوریهای فلسفی خویش می‌داند و اظهار می ‌کند که برای سامان‌دهی و اثبات آن کوشش فراوانی کرده است. شیخ‌اشراق بر آن است که هر آنچه مادون عقول طولیه است، حال چه عالم مثال منفصل ـ که سهروردی بدان تصریح نکرده ـ و چه عالم ماده غیر از برزخ محیط و برزخ ثوابت، دیگر افلاک هفت‌گانه و هر چه در عالم ماده روی می‌دهد، ریشه‌ای در مُثُل دارند.یکی از نظریاتی که به طور جدی، ابن‌سینا آن را به چالش کشیده است، نظریه‌ی مُثُل افلاطونی است، یقیناً وقتی افلاطون به طراحی چنین نظریه‌ای می‌پرداخت گمان جدی‌اش این بود که بدان وسیله می‌تواند پیدایی عالم محسوسات را با نظر به ناپایداری آن و قابل شناخت نبودن یقینی آن، توجیه کند. ابن‌سینا، از جمله حکیمانی است که نظریه‌ی مُثُل افلاطونی را ارزیابی منفی کرده است و آشکارا آن را منسوب به دوران خامی و ناپختگی اندیشه‌ی یونانی دانسته است و این در حالی است که ستایش خود را از فیلسوف دیگری که معاصر و شاگرد بزرگ افلاطون، یعنی ارسطو بوده، پوشیده نمی‌دارد. او به صراحت اعتقاد به مُثُل را ناشی از جهل، دانسته است. بنابراین، با توجه به روندی که شیخ‌اشراق در تبیین نظام هستی دنبال می‌کند، معلوم می‌شود که نظام هستی‌شناسانه‌ی او نظامی در هم تنیده از جواهر است و همه‌ی ارتباط‌هایی که در این نظام هستی‌شناختی وجود دارد در میان جواهر صورت یافته است.یکی دیگر از فیلسوفان که توجه اساسی به مبحث مُثُل نموده است صدرالمتألهین می‌باشد.وی سه دلیل برای وجود مُثُل اقامه می‌کند که در متن به ذکرآنها پرداخته شده است.بنابراین، سهرودی می‌دانست که ابن‌سینا مخالف نظریه‌ی مُثُل است وی معتقد است که که دلایل ابن‌سینا را به خوبی می‌داند، اما مدعی است که دلایل ابن‌سینا، دلایل درستی نیستند و ما می‌توانیم بدون مُثُل نظام نوری را ارائه دهیم. نگاه افلاطون به مُثُل، نگاه جهان‌شناسانه است. سهروردی معتقد است واسطه‌ای میان انوار قواهر اعلون و عالم جسمانی وجود ندارد بنابراین بی‌ارباب ‌می‌ماند وی سعی می‌کند فهمی از مُثُل ارائه کند و می‌گوید که مُثُل همان عقول متکافئه و ارباب عرضی هستند بنابراین، برای تبیین و تکثر انواع، نظام نوری برای سهروردی خیلی مهم است. و با سهروردی است که بازگشت به مُثُل در فلسفه‌ی اسلامی شکل می‌گیرد.***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

تعداد صفحه : 142قیمت : چهارده هزار تومان  
 

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود به شما نشان داده می شود

و به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09124404335        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید

2 پاسخ

بخش دیدگاه ها غیر فعال است.