پایان نامه ارشد: بررسی اثر تنش شوری و زمان برداشت بر خصوصیات مورفولوژیک و فیزیولوژیک و فیتوشیمیایی و فعالیت آنتی اکسیدانی گیاه مورد

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : مهندسی کشاورزی

گرایش : اصلاح نباتات

عنوان : بررسی اثر تنش شوری و زمان برداشت  بر خصوصیات مورفولوژیک، فیزیولوژیک، فیتوشیمیایی  و فعالیت آنتی­ اکسیدانی گیاه مورد

دانشگاه صنعتی اصفهان

دانشکده کشاورزی

پایان نامه کارشناسی ارشداصلاح نباتات

عنوان:

بررسی اثر تنش شوری و زمان برداشت  بر خصوصیات مورفولوژیک، فیزیولوژیک، فیتوشیمیایی  و فعالیت آنتی­ اکسیدانی گیاه مورد

اساتید راهنما:

دکتر مهدی رحیم ملک

دکتر محمدرضا سبزعلیان

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب:

فهرست مطالب…………………………………………..هشت

فهرست اشکال………………………………………….. یازده

فهرست جداول ………………………………………….دوازده

فصل اول : مقدمه و بررسی منابع…………………….. 2

1-1 اهمیت و اهداف پژوهش………………………….. 2

1-2 مقدمه……………………………………………….. 4

1-3 تأثیر زمان برداشت و ترکیبات مؤثره گیاهان دارویی…4

1-4 گیاه شناسی مورد…………………………………. 5

1-4-1 خصوصیات تیره میرتاسه………………………… 5

1-5 جنس های مهم تیره مورد در ایران……………….. 6

1-6 اختصاصات زایشی و رویشی………………………. 7

1-7 نیاز اکولوژی………………………………………….. 7

1-8کاشت و پرورش مورد………………………………… 8

1-9 خواص دارویی گیاه مورد……………………………. 8

1-10 اندام دارویی مورد………………………………….. 9

1-11کاربرد و اهمیت اقتصادی …………………………..9

1-12 فیتوشیمی اسانس مورد …………………………9

1-13 آنتی اکسیدان ها…………………………………. 9

1-14  طبقه بندی آنتی اکسیدان ها………………….. 10

1-15 آنتی­اکسیدانهای موجود در غذا…………………… 11

1-16 اندازه­گیری فعالیت آنتی اکسیدانی……………… 12

1-17 سنجش میزان پاکسازی آلفا، آلفا دی فنیل بتا پکریل هیدرازیل…..12

1-18 آزمون قدرت  احیاءکنندگی آهن………………….. 12

1-19 روش بی رنگ شدن بتا کاروتن…………………… 13

1-20 ترکیبات فنولیک…………………………………….. 13

1-21 فلاونوئیدها ………………………………………….14

1-22 استخراج ترکیبات فنولیک…………………………. 15

1-23 آشنایی با کروماتوگرافی گازی(GC)………………. 16

1-24 عوامل موثر بر ترکیبات ثانویه گیاهان دارویی……. 16

1-25 بررسی زمان برداشت………………………………. 17

1-26 شوری…………………………………………………. 17

1-27 اثرات شوری بر گیاهان……………………………… 18

1-28 راههای محدود شدن رشد گیاه در اثر تنش شوری….18

1-29 اثرات شوری بر رشد رویشی گیاهان…………….. 19

1-30 اثرات شوری بر گل دهی و تشکیل بذر و عملکرد گیاهان…20

1-31 اثرات شوری بر فرآیندهای متابولیک……………… 20

1-32 بررسی منابع ………………………………………..21

فصل دوم :مواد و روش ها………………………………… 26

2-1 زمان و مشخصات محل اجرای آزمایش……………. 26

2-3 نحوه کاشت…………………………………………… 27

2-4 اعمال تیمار شوری……………………………………. 27

2-5 شاخص های اندازه گیری شده……………………… 28

2-5-7- اندازه گیری رطوبت نسبی برگ RWC) )…………

2-5-8-  اندازه گیری میزان کلروفیل…………………….. 29

2-5-9- اندازه گیری میزان پرولین………………………… 30

2-5-10 وزن تر و خشک ریشه ها……………………….. 30

2-6  اندازه­گیری درصد اسانس و اجزای آن ………………31

2-6-1 استخراج و محاسبه درصد اسانس………………. 31

2-6-2 شناسایی ترکیبات اصلی اسانس………………. 31

2-7 اندازه­گیری فعالیت آنتی­اکسیدانی………………….. 32

2-7-1 عصاره گیری………………………………………… 32

2-7-2 اندازه گیری کل ترکیبات فنولیک………………….. 32

2-7-3  آزمون DPPH………………………………………..

2-7-4 بررسی قدرت احیا کنندگی آهن…………………. 33

2-7-5  ارزیابی فعالیت آنتی اکسیدانی به روش بی رنگ شدن بتا کاروتن…..34

2-8 سنجش فلاونوئید کل………………………………… 35

2-9 تجزیه و تحلیل های آماری …………………………..35

فصل سوم :نتایج وبحث………………………………….. 36

3-1 آماره­های توصیفی صفات مورد مطالعه در زمانهای مختلف برداشت و سطوح مختلف تنش شوری……36

3-1-1آماره­های توصیفی صفات مورفولوژیک………….. 36

3-1-2 در آماره­های  توصیفی صفات فیزیولوژیک……… 39

3-1-3 آماره توصیفی صفات فیتوشیمیایی……………. 42

3-2  نتایج تجزیه واریانس و مقایسه میانگین صفات ارزیابی شده تحت تنش شوری و زمان برداشت….47

3-2-1صفات مورفولوژیک………………………………… 47

3-2-2 تجزیه واریانس و مقایسه میانگین وزن تر و خشک ریشه….48

3-2-3 صفات فیزیولوژیک…………………………………. 50

3-2-4 صفات فیتوشیمیایی……………………………… 52

3-3 نتایج آنالیز ترکیبات اسانس (GC)………………….. 61

3-4 نتایج همبستگی کلیه صفات مورد مطالعه………… 62

3-5 مقایسه فعالیت آنتی اکسیدانی عصاره گیاه مورد (تحت تنش شوری و زمان برداشت)…..68

4-6 همبستگی ترکیبات فتولیک و سه مدل سیستم سنجش ظرفیت آنتی اکسیدانی…….75

3-7 بحث…………………………………………………… 78

فصل چهارم نتیجه­گیری و پیشنهادات………………….. 84

4-1- نتیجه­ گیری کلی……………………………………… 84

4-2- مطالعات مورفولوژیک………………………………… 84

4-3- بررسی پارامترهای فیزیولوژیک……………………. 85

4-4-بررسی مطالعات فیتوشیمیایی…………………….. 85

4-5- بررسی فعالیت آنتی اکسیدانی……………………. 86

4-6- پیشنهادات…………………………………………… 86

منابع………………………………………………………… 88

چکیده:

ایران دارای منابع با ارزشی از گیاهان دارویی و زینتی می باشد. با توجه به اهمیت گیاهان دارویی، امروزه پژوهش های بسیاری از محققان علوم گیاهی معطوف به جنبه­های مختلف کاربردی این گیاهان شده است. حدود 15 درصد اراضی کشور ایران با مشکل شوری مواجه هستند و گزارش­های موجود حاکی از روند افزایشی این مشکل است. گیاه مورد با نام علمی  Myrtus communis یک گونه دیپلوئید از خانواده میرتاسه (Myrtaceae) بوده و از جمله گیاهان مهم دارویی و زینتی محسوب می­شود. یکی از اهداف مهم در گیاهان دارویی، بالا بردن میزان ترکیبات آنتی­اکسیدانی حائز  اهمیت در این گیاهان می­باشد با این حال این ترکیبات می­تواند تحت تأثیر محیط واقع گردد. از این رو مطالعه حاضر به منظور بررسی اثر سطوح مختلف تنش شوری بر خصوصیات مورفولوژیک، فیزیولوژیک، فیتوشیمیایی وفعالیت آنتی اکسیدانی گیاه مورد انجام گرفت. این آزمایش در قالب یک آزمایش اسپلیت پلات  در زمان بر پایه بلوک های کامل تصادفی با 4 تکرار و در 4 سطح شوری و3 زمان برداشت (اوایل  بهار، اوایل تابستان و اوایل پائیز) انجام شد. با توجه به نتایج مورفولوژیک بدست آمده درهرسه  زمان برداشت رشد رویشی به جز از نظر  تعداد شاخه فرعی و گلدهی  در گیاه  مورد تحت تنش شوری کاهش پیدا کرد. کلروفیل، سبزینگی و محتوای رطوبت نسبی برگ گیاه مورد تحت تنش شوری کاهش و میزان پرولین و کاروتنوئید(در زمان برداشت بهار و تابستان) افزایش یافت. طبق نتایج حاصل از این مطالعه زمان برداشت بهار و تابستان بیشترین میزان متابولیت­های ثانویه را داشتند. در زمان برداشت پاییز ترکیبات فنولیک، فعالیت آنتی اکسیدانی، درصد اسانس و فلاونوئید  نسبت به دو زمان برداشت دیگر کاهش داشت. به طور کلی تنش متوسط شوری تا 4دسی زیمنس و زمان برداشت بهار و تابستان باعث افزایش درصد اسانس گردید و تنش شوری تا 6دسی زیمنس و زمان برداشت بهار و تابستان نسبت به پاییز باعث افزایش ترکیبات فنولیک(96/96) ، میزان فلاونوئید(24/8) و فعالیت آنتی اکسیدانی شد. در این مطالعه مقایسه ایی که بین 3 روش سنجش فعالیت آنتی اکسیدانی  در سه زمان برداشت صورت گرفت نشان داد که همبستگی بین هر سه روش DPPH، احیا کنندگی آهن و بتاکاروتن در زمان برداشت اول و دوم مثبت می­باشد. در پاییز دو مدل سیستم DPPH و FTC دارای همبستگی مثبت بودند در حالی­که روش بتاکاروتن نتایج همسو با این دو روش نداشت. فعالیت آنتی اکسیدانی در زمان برداشت بهار و تابستان با افزایش سطوح شوری افزایش داشت که دلیل این موضوع احتمالا” بالا بودن ترکیبات فنولیک گیاه مورد در بهار و تابستان می­باشد. نتایج آنالیزترکیبات اسانس نشان داد که میزان آلفاپینن و 1.8 سینئول تحت تنش شوری نسبت به شاهد افزایش داشت . به منظور دستیابی به بالاترین عملکرد  گیاه مورد تحت تنش شوری، زمان برداشت بهار و تابستان به عنوان بهترین مرحله برداشت و با تنش شوری حداکثر 4 دسی زیمنس معرفی می­گردد.

فصل اول: مقدمه و بررسی منابع

1-1- اهمیت و اهداف پژوهش

     ­ایران دارای منابع با ارزشی از گیاهان دارویی و زینتی می باشد. روﯾﮑﺮد ﺟﻬﺎﻧﯽ ﺑﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﮔﯿﺎﻫـﺎن داروﯾـﯽ و ﺗﺮﮐﯿـﺐ­ﻫـﺎی  ﻃﺒﯿﻌﯽ در ﺻﻨﺎﯾﻊ داروﯾﯽ، آراﯾﺸﯽ- ﺑﻬﺪاﺷﺘﯽ و ﻏـﺬاﯾﯽ ﻧﯿﺎز ﻣﺒﺮم ﺑﻪ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﭘﺎﯾﻪ ای و ﮐﺎرﺑﺮدی وﺳـﯿﻌﯽ را در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﻧﻤﺎﯾﺎن ﻣﯽ­ﺳﺎزد. اﻣﺮوزه زﯾـﺎنﻫـﺎی ﺣﺎﺻـﻠﻪ از ﻣـﺼﺮف ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﻮﺟﻮد در داروﻫـﺎی ﻣـﺼﻨﻮﻋﯽ، ﺳـﻤﻮم ﻧﺒـﺎﺗﯽ، ﻣـﻮاد  اﻓﺰودﻧﯽ و ﻧﮕﻬﺪارﻧﺪه، اﺳﺎﻧﺲ ﻫﺎ و ﻃﻌﻢ دﻫﻨـﺪه­ﻫـﺎی ﻣـﺼﻨﻮﻋﯽ ﺑـﺮ ﻫﯿﭻ ﮐﺲ ﭘﻮﺷﯿﺪه ﻧﯿﺴﺖ. ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﮐﻪ ﮐﺸﻮر­ﻫـﺎی ﭘﯿـﺸﺮﻓﺘﻪ دﻧﯿـﺎ ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً ﮐﻠﯿﻪ ﻣﻮاد ﺷـﯿﻤﯿﺎﯾﯽ را در ﻣـﻮاد ﻏـﺬاﯾﯽ، داروﯾـﯽ، آراﯾـﺸﯽ وﺑﻬﺪاﺷﺘﯽ ﺧﻮد ﺑﻪ ﺗﺪرﯾﺞ ﺣﺬف ﻧﻤﻮده­اﻧﺪ. ﻟﺰوم ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﻫﻤﻪ ﺟﺎﻧﺒـﻪ  و ﺑﻬﺮه ﺑﺮداری ﺻﺤﯿﺢ از اﯾﻦ ﮔﯿﺎﻫـﺎن ﺑـﻮﯾﮋه در زﻣـﺎﻧﯽ ﮐـﻪ اﺳـﺘﻔﺎده ﺟﻬﺎن از ﮔﯿﺎﻫﺎن داروﯾﯽ در ﺟﻨﺒـﻪ ﻫـﺎی ﺻـﻨﺎﯾﻊ داروﯾـﯽ، آراﯾـﺸﯽ، ﺑﻬﺪاﺷــﺘﯽ و ﻏــﺬاﯾﯽ ﭼﻨــﺎن ﺷــﺘﺎﺑﯽ ﮔﺮﻓﺘــﻪ، ﺑــﺴﯿﺎر ﺿــﺮوری اﺳــﺖ.  گیاهان دارویی به آن گروه از گیاهانی گفته می شود که در جهت مصارف پزشکی، درمانی  و داروسازی برای پیشگیری قرار بگیرند. وجود ترکیبات ثانویه در این گیاهان نقش مهمی در درمان انسان با گیاه دارد به این ترکیبات خاص که نقش مؤثری در بهبود، درمان یا پیشگیری از بیماریها داشته باشند ماده مؤثره گفته می­شود[4]. با توجه به اهمیت گیاهان دارویی، امروزه پژوهش های بسیاری از محققان علوم گیاهی معطوف به جنبه­های مختلف کاربردی این گیاهان شده است. گیاهان در خلال دوره های رشد و نمو خود ممکن است با تنش روبرو شوند. تنش نتیجه روند غیر عادی فرآیندهای فیزیولوژیکی می­باشد که از تأثیر یک یا ترکیبی از عوامل زیستی و محیطی حاصل می­شود.­ تنش­های غیر زیستی از جمله عواملی می­باشند که در رشد و عملکرد گیاهان محدودیت ایجاد می­کنند. ­خسارت تنش­های کمبود آب، شوری و دما به گیاهان در سطح جهان در مقایسه با سایر تنش­ها گسترده­تر است و تنش شوری یکی از بزرگترین عوامل محدود کننده رشد گیاهان و تولید محصول در جهان می­باشد­،که از دیرباز مورد توجه بشر بوده است. شوری خاک، یعنی تجمع بیش از حد نمک­ها در خاک، یکی از مهم­ترین عوامل کاهش رشد گیاهان در بسیاری از نقاط دنیا است[75]. شوری از جنبه های مختلف بر متابولیسم گیاه اثر می­گذارد و تغییراتی را در فیزیولوژی و مورفولوژی گیاه ایجاد می­نماید. تحمل گیاهان نسبت به شوری نه تنها در بین  گیاهان  مختلف کاملا” متفاوت است  بلکه به شرایط محیطی نیز بستگی دارد[7]. یکی از اثرات تنش شوری تغییر در  ترکیبات  و ویژگی های اسانس گیاه می­باشد. کشور ایران با میانگین بارندگی حدود 250 میلیمتر در سال که حتی از یک سوم  متوسط بارندگی در سطح دنیا کمتر می باشد، جزء مناطق خشک و نیمه خشک دنیا به حساب می­آید[1]. حدود 15 درصد اراضی کشور ایران با مشکل شوری وافزایش سدیم مواجه هستند و گزارش های موجود حاکی از روند افزایشی این مشکل است[26و28]. در کشور ایران به جز بخشهای شمال کشور بقیه مناطق جزء مناطق خشک و نیمه خشک محسوب می­شوند. قسمتی از مناطق مرکزی و جنوبی دارای خاک­های شور می­باشند. مشکلات شوری بزرگترین دغدغه در مناطق خشک و نیمه خشک است که نمک خاک در آنجا به طور طبیعی بالاست و میزان بارندگی نیز برای آبشویی کافی نیست.

گیاه مورد با نام علمی L. Myrtus communis یک گونه دیپلوئید از خانواده میرتاسه (Myrtaceae) بوده و از جمله گیاهان مهم دارویی و زینتی محسوب می­شود. محل رویش آن در اروپای جنوبی و آسیا و بخصوص ایران و در دامنه های رشته کوههای زاگرس است. پراکندگی جغرافیایی این گونه در ایران نسبتاً وسیع بوده و اغلب در استان های گرمسیری جنوب و مرکز ایران می­روید. علاوه بر ایران، در افغانستان، پاکستان و مناطق مدیترانه ای و خاورمیانه نیز می­روید[52]. این گیاه علاوه بر اینکه به عنوان یک گیاه دارویی مهم در جهان مطرح می­باشد، از سویی به عنوان گیاه زینتی در فضای سبز  نیز بکار می­رود. از اهداف مهم به نژادی در گیاه مورد بالا بردن ارزش دارویی و کاربرد زینتی آن  است.  با توجه به مطالب ذکر شده مطالعه حاضر در گیاه مورد بر مبنای اهداف زیر صورت گرفت:

1- انتخاب بهترین زمان برداشت در جهت نیل به منظور رسیدن بالاترین  درصد و کیفیت اسانس

2- پاسخ فیزیولوژیک و اسانس گیاه مورد در شرایط شوری.

3- مقایسه فعالیت آنتی اکسیدانی گیاه در پاسخ به شوری و زمان های مختلف برداشت.

2-1- مقدمه

گیاه  مورد با  نام علمی  Myrtus communis در زبان فارسی به نام های مورت، آس و عمار معروف است و در زبان انگلیسی،  Myrtle یا  TrueMyrtle  نامیده می­شود . مورد گیاهی  است درختچه ایی،  همیشه­  سبز  و از خانواده میرتاسه (Myrtaceae) ،که گل های این گیاه سفید و معطر می­باشد. گیاه مورد از قدیم الایام مورد شناسایی ایرانیان بوده و از آن به عنوان ماده ضد عفونی کننده، قابض، ضد التهاب، ضد درد، ضد ویروس و ضد باکتری استفاده شده و داروهای متعددی از اسانس و عصاره ی آن تهیه می­شود. این گیاه به دلیل بالا بودن اسانس در برگ و گل بسیار معطر است. برگهای خشکیده این گیاه  حداقل دارای 5/1درصد وزنی اسانس می­باشد. برگ و ریشه مورد دارای خواص دارویی منحصر به فردی است و غنی از روغن های فرار، ترکیبات فنولی مانند اسیدهای گالیک و الاژیک، اسیدهای چرب، اسانس تانن، آنتوسیانین، آنتی اکسیدان ها و فلاونوئید است  و فاقد آلکالوئید و گلیکوزیدهای قلبی می­باشد[99و117].

یکی از اهداف مهم در گیاهان دارویی، بالا بردن میزان ترکیبات آنتی­اکسیدانی حائز اهمیت در این گیاهان می­باشد. یکی از راه­های دستیابی به این هدف مهم، شناخت عوامل تأثیرگذار در تولید این ترکیبات می­باشد. امروزه بسیاری از متخصصین تغذیه برای تأمین آنتی­اکسیدان­های مورد نیاز بدن، مصرف گیاهان، میوه‌جات و سبزیجات را توصیه می‌نمایند، زیرا مصرف آنتی­اکسیدان­های گیاهی عوارض جانبی کمتری دارند و درمان بهتری را ایجاد می­نمایند[101]. گیاهانی که غنی از ترکیبات آنتی‌اکسیدانی هستند، می­توانند باعث حفاظت سلول­ها از آسیب­های اکسیداتیو شوند و در نتیجه کاهش ابتلا به بعضی بیماری­ها مانند سرطانها، بیماری­های قلبی و سکته­های مغزی را موجب می­شوند [100].  نظر به اهمیت این گیاه در صنایع داروسازی و اهمیت آن در تولید Myrtex به عنوان داروی ضد آفت دهان، افزایش درصد اسانس و ترکیبات اصلی این گیاه از اهداف مهم و محوری محسوب می شود.

3-1- تأثیر زمان برداشت و ترکیبات مؤثره گیاهان دارویی

زمان برداشت در گیاهان دارویی یکی از مهمترین عوامل مدیریتی است که نقش بسیار ارزنده ای در افزایش کمیت وکیفیت تولید و مواد مؤثره گیاهان دارویی دارد. با توجه به وجود اقلیم خشک و بحث شوری در کشور، از این رو هدف از مطالعه حاضر تاثیر اثر تنش شوری بر روی ویژیگی های اسانس و ترکیبات آن و همچنین انتخاب بهترین مرحله برداشت برگ به منظور دستیابی به بالاترین ترکیبات اصلی می باشد. نظر به ارزش دارویی بالای گیاه مورد تاکنون مطالعه ای مبنی بر اثرات شوری بر روی خصوصیات درصد اسانس و کل ترکیبات فنولیک این گیاه در ایران انجام نشده است، از این رو مطالعه حاضر به منظور بررسی اثرات سطوح مختلف تنش شوری بر خصوصیات مورفولوژی و فیتوشیمیایی گیاه مورد انجام گرفت و از طرف دیگر یکی از نکات کاربردی در صنایع داروسازی به دست آوردن بالاترین درصد اسانس، عملکرد و ترکیبات اسانس می باشد که بالطبع انتخاب بهترین مرحله برداشت می تواند گامی در این جهت باشد.

تعداد صفحه : 123

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09199970560        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید