پایان نامه ارشد: بررسی اثر تبدیل اراضی حاشیه کویری به اراضی زراعی و پسته زار بر فرسایش پذیری بادی و ‏منحنی رطوبت خاک

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : مهندسی منابع طبیعی

گرایش : آبخیزداری

عنوان : بررسی اثر تبدیل اراضی حاشیه کویری به اراضی زراعی و پسته زار بر فرسایش پذیری بادی و ‏منحنی رطوبت خاک

دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد

دانشکده منابع طبیعی

پایان‌نامه جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد

در رشته مهندسی منابع طبیعی-آبخیزداری

عنوان:

بررسی اثر تبدیل اراضی حاشیه کویری به اراضی زراعی و پسته زار بر فرسایش پذیری بادی و ‏منحنی رطوبت خاک

(مطالعه موردی: اراضی حاشیه‌ی کویر سیاه کوه)‏

استاد راهنما:

دکتر ابوالفضل مروتی

استاد مشاور:

دکتر علی‌اکبر جمالی

دکتر حسین شمسی محمود آبادی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)فهرست مطالب:1- فصل اول.................................................................... 11-1 مقدمه..................................................................... 21-2 تعریف مسئله........................................................... 31-3 ضرورت انجام تحقیق.................................................. 41-4 اهداف تحقیق............................................................ 51-4-1 هدف اصلی............................................................ 51-4-2 اهداف فرعی........................................................... 61-5 فرضیات تحقیق.......................................................... 61-6 متغیرهای مسئله........................................................ 61-6-1 متغیرهای مستقل.................................................... 61-6-2 متغیرهای وابسته..................................................... 61-7 تعاریف و مفاهیم واژه‌های کلیدی.................................... 61-7-1 خاک..................................................................... 61-7-2 کیفیت خاک.......................................................... 71-7-3 کاربری اراضی......................................................... 81-7-4 کویر...................................................................... 81-8 احیاء مناطق فرسایش یافته......................................... 91-9 فرسایش بادی........................................................... 92- فصل دوم................................................................... 122-1 مقدمه.................................................................... 132-2 پیشینه تحقیق در ایران.............................................. 132-3 پیشینه تحقیق در جهان............................................ 163- فصل سوم................................................................. 213-1 مقدمه.................................................................... 223-2 روش‌شناسی تحقیق................................................ 223-3 معرفی منطقه مطالعاتی............................................ 223-4 هواشناسی............................................................ 253-4-1 بارندگی................................................................ 253-4-2 دما..................................................................... 263-4-3 رطوبت نسبی....................................................... 263-4-4 تبخیر و تعرق......................................................... 263-4-4-1 تبخیر و تعرق پتانسیل.......................................... 273-4-5 منحنی آمبروترمیک................................................ 283-4-6 باد...................................................................... 283-4-6-1 بادهای ناحیه‌ای.................................................. 283-4-7 اقلیم................................................................... 323-4-7-1 اقلیم نمای آمبرژه.............................................. 323-5 زمین‌شناسی منطقه................................................ 333-5-1 کواترنری.............................................................. 343-6 کاربری اراضی......................................................... 343-7 مطالعات خاک‌شناسی............................................. 353-8 تجزیه نمونه‌های خاک............................................... 363-8-1 تعیین بافت خاک.................................................... 373-8-2 تعیین جرم مخصوص حقیقی..................................... 383-8-3 تعیین جرم مخصوص ظاهری..................................... 393-8-4 تعیین میزان تخلخل نمونه‌های خاک............................ 393-8-5 تعیین هدایت الکتریکی (EC) خاک............................... 393-8-6 تعیین اسیدیته (pH) خاک........................................ 403-8-7 تعیین سدیم......................................................... 403-8-8 تعیین کلسیم و منیزیم.............................................. 413-8-9 تعیین نسبت جذبی سدیم (SAR).............................. 413-8-10 تعیین میزان %T.N.V (کلسیم کربنات یا آهک) نمونه‌های خاک....413-8-11 تعیین درصد مواد آلی خاک...................................... 413-8-12 اندازه‌گیری ازت (N) کل نمونه‌های خاک...................... 423-8-13 اندازه‌گیری میزان فسفر (P) قابل‌جذب نمونه‌های خاک... 423-8-14 اندازه‌گیری میزان پتاسیم (K) قابل‌جذب نمونه‌های خاک...423-9 شاخص فرسایش پذیری بادی خاک (I)............................ 423-10 منحنی رطوبتی خاک................................................. 433-11 تجزیه و تحلیل آماری................................................. 454- فصل چهارم................................................................ 464-1 مقدمه.................................................................... 474-2 بررسی بافت خاک.................................................... 514-3 بررسی میزان EC، pH و T.N.V.....................................4-4 بررسی میزان جرم مخصوص حقیقی (ρs)، ظاهری (ρb) و تخلخل خاک.....594-5 بررسی میزان کلسیم و منیزیم (Ca+Mg)، سدیم (Na) و نسبت جذبی سدیم (SAR)....644-6 بررسی میزان درصد مواد آلی (OM)، ازت کل (N)، فسفر قابل‌جذب (P) و پتاسیم قابل‌جذب (K)....684-7 بررسی شاخص فرسایش پذیری بادی (I) و میزان خاک دانه‌های بزرگ‌تر از 84/0 میلی‌متر (G).....744-8 بررسی منحنی رطوبت خاک...................................... 764-9 ضرایب همبستگی بین شاخص‌های خاک.................... 834-10 رگرسیون چندگانه.................................................. 854-10-1 شناسایی هم خطی چندگانه............................... 864-10-2 محاسبه ضرایب متغیرهای مستقل......................... 874-11 روابط رگرسیونی مربوط به فرسایش پذیری بادی و منحنی رطوبتی خاک.....885- فصل پنجم............................................................... 905-1 بافت خاک.............................................................. 915-2 هدایت الکتریکی...................................................... 915-3 اسیدیته.................................................................925-4 آهک...................................................................... 925-5 جرم مخصوص حقیقی، ظاهری و تخلخل خاک................ 925-6 کلسیم و منیزیم، سدیم و نسبت جذبی سدیم.............. 945-7 مواد آلی، ازت کل، فسفر قابل‌جذب و پتاسیم قابل‌جذب.....945-8 شاخص فرسایش پذیری بادی و میزان خاک دانه‌های بزرگ‌تر از 84/0 میلی‌متر....955-9 منحنی رطوبت خاک.................................................. 965-10 نتیجه‌گیری............................................................. 975-11 آزمون فرضیات تحقیق.............................................. 985-11-1 آزمون فرض اول..................................................... 985-11-2 آزمون فرض دوم..................................................... 985-12 پیشنهادات.............................................................. 99منابع........................................................................... 100چکیده:این پژوهش باهدف بررسی اثر تبدیل اراضی حاشیه کویری به اراضی زراعی و پسته زار بر ویژگی­های فیزیکی و شیمیایی خاک و فرسایش پذیری بادی و ‏منحنی رطوبت خاک در منطقه چاه افضل واقع در کویر سیاه کوه استان یزد انجام گرفت. تیمارهای کاربری مورد بررسی شامل: 1) زمین‌های شور دست‌نخورده حاشیه کویر 2) اراضی زراعی 3) اراضی پسته زار خواهد بودند. در هر یک از کاربری‌های اراضی، سه پروفیل خاک (به عنوان سه تکرار) و از افق‌های 0-20، 20-40 و 40-60 سانتی‌متری‌ یک نمونه خاک تهیه گردید. نتایج در قالب طرح بلوک کامل تصادفی تجزیه و تحلیل گردیدند. مقایسه میانگین خواص فیزیکی و شیمیایی و فرسایش پذیری خاک با استفاده از آزمون دانکن تعیین گردید. نتایج نشان داد که تغییر کاربری از اراضی حاشیه کویر به سمت اراضی زراعی و پسته زار سبب کاهش در میزان شن خاک، افزایش میزان سیلت خاک و عدم تفاوت معنی‌داری در میزان رس خاک گردیده است و همچنین تغییر محسوسی در بافت خاک حاصل نشده بطوریکه بافت خاک از نوع متوسط بوده و در کلاس لومی شنی قرار می‌گیرد. میزان هدایت الکتریکی در اراضی حاشیه کویر نسبت به اراضی زارعی و پسته زار بیشتر بوده است و دلیل این امر را هم می‌توان به شور بودن بیش از حد زمین‌های حاشیه کویر نسبت داد که پس از تغییر کاربری برای زراعت و پسته زار مقدار شوری آن‌ها پایین آمده است. بین میزان اسیدیته، آهک خاک و جرم مخصوص حقیقی خاک در کاربری‌های مختلف و همچنین عمق‌های مختلف خاک اختلاف معنی‌داری وجود نداشته است. هرچه از اراضی حاشیه کویر به سمت اراضی زراعی و پسته زار می‌رویم شاخص‌های جرم مخصوص ظاهری، میزان مواد آلی، ازت کل، فسفر قابل‌جذب، پتاسیم قابل‌جذب و میزان رطوبت خاک افزایش پیدا می‌کنند. تخلخل خاک در اراضی حاشیه کویری بیشتر بوده است و این تفاوت تنها در عمق 0-20 سانتی‌متری در کاربری اراضی حاشیه کویر نسبت به دو کاربری دیگر مشاهده گردید. هرچه از اراضی حاشیه کویر به سمت اراضی زراعی و پسته زار می‌رویم میزان کلسیم و منیزیم، سدیم، نسبت جذبی سدیم و همچنین شاخص فرسایش پذیری بادی کاهش پیدا می‌کنند.فصل اول: کلیات1-1- مقدمهبرنامه‌ریزی کاربری اراضی «علم تقسیم زمین و مکان برای کاربردها و مصارف مختلف زندگی» هست. برنامه‌ریزی کاربری زمین «مدیریت خردمندانه فضا به منظور بهینه سازی الگوی توزیع فعالیتهای انسان» است. رشد سریع جمعیت در دهه‌های اخیر و نیاز روزافزون انسان به مواد غذایی و تقاضا برای مواد خام در صنعت از مهم‌ترین چالش‌های بشر امروز هست و این امر علت اصلی گرایش به تغییر کاربری اراضی، کشاورزی با نهاده‌های فراوان، جنگل تراشی و استفاده از اراضی حاشیه‌ای شده است. از آنجایی که این فعالیت‌ها به طور عمده بدون داشتن شناخت کافی از محیط خاک و در طول سالیان متمادی انجام گرفته است، باعث بروز اختلال و کاهش توانایی خاک در بازده مورد انتظار شده است. از این‌رو مسئله تخریب خاک یکی از مهم‌ترین و بحث‌انگیزترین مسائل دنیای امروز شناخته شده است به‌طوری‌که اکثر متخصصین بر این باورند که تخریب خاک عامل اصلی کاهش تولیدات کشاورزی در واحد سطح و نیز تغییرات شدید بوم شناختی نظیر گرم شدن کره زمین، آلودگی‌های زیست‌محیطی و کاهش تنوع بومی زیستی هست (احمدی ایلخچی و همکاران، 1381).تغییر کاربری زمین می‌تواند تبدیل از یک نوع کاربری به نوع دیگر یعنی تغییرات در ترکیب و الگوی کاربری‌های زمین در یک منطقه و یا اصلاح یک نوع خاص کاربری زمین باشد (مایر[1] و همکاران،1996). تحلیل تغییر کاربری زمین شامل دو پرسش اصلی مرتبط باهم است«چه علل و محرک‌هایی باعث تغییر کاربری زمین می‌شود» و اثرات تغییر کاربری زمین (زیست‌محیطی و اجتماعی- اقتصادی) چیست؟ (رفیعیان و محمودی، 1389).در مناطق خشک و نیمه‌خشک با بارندگی­های کم یا متغیر (مستعد خشکی) که دارای بادهای شدید دوره­ای و تبخیر زیاد از سطح خاک می­­باشد، فرسایش خاک می­تواند به عنوان یک مشکل مطرح باشد. در چنین شرایطی خاک‌های نرم، خشک و عاری از پوشش گیاهی یا پوشش گیاهی تنک به راحتی توسط باد فرسایش می­یابد (نصیری محلائی و همکاران، 1383). بیش از یک سوم اراضی کره زمین دارای اقلیم خشک و نیمه‌خشک بوده و پدیده بیابان‌زایی در این مناطق در دهه‌های اخیر شدت یافته است. بخش عظیمی از کشور ایران را نیز بیابان‌ها تشکیل می‌دهند که معمولاً خاک آن‌ها شور بوده و بدون پوشش گیاهی یا دارای پوشش گیاهی خیلی کمی هستند. زمین‌های شور و نمکزار 113 هزار و 449 هکتار از اراضی استان یزد را به خود اختصاص داده است. زمین‌های شور در قسمت‌های خشک مرکزی ایران با ویژگی‌هایی مانند رطوبت و حاصل خیزی کم، شوری، تبخیر و تعرق زیاد شناخته می‌شوند. زیر کشت بردن این زمین‌ها ممکن است بر برخی از شاخص‌های کیفیت خاک تأثیر داشته باشد (فلاح زاده و حاج عباسی،1390).2-1- تعریف مسألهاستان یزد دارای اقلیم‌های متنوعی می‌باشد که اقلیم فرا خشک و بیابانی بخش اعظمی از این استان را در بر گرفته است. کمی نزولات جوی و زیاد بودن تبخیر سالیانه در برخی از مناطق این استان، پیدایش خاک‌های شور را در پی داشته است. (فلاح‌زاده و حاج‌عباسی، 1390)/ اثر مدیریت‌های متفاوت و تغییر کاربری اراضی بر نحوه عملکرد خاک در اکوسیستم از طریق شناسایی و بررسی تغییرات شاخص‌های کیفی خاک امکان‌پذیر می‌باشد. شناسایی و کاربرد شاخص‌های مناسب که منعکس‌کننده اثر مدیریت بر ویژگی‌های کیفی خاک در کوتاه مدت باشند، راه حل مفیدی برای شناخت مدیریت‌های پایدار در هر منطقه به منظور جلوگیری از تخریب خاک، ایجاد و تثبیت تولید پایدار و حفظ محیط‌زیست می‌باشد (محمدی و نائل، 1384).از دهه 1950 ویژگی‌ها یا رفتارهای مختلف خاک به عنوان شاخص‌های کیفی مورد استفاده قرار گرفته است. شاید مهم‌ترین آن‌ها، میانگین وزنی قطر خاک دانه‌ها (MWD[1]) باشد که اساساً برای توصیف کمی ساختمان خاک به کار می رود (کمپر[2] و روزنا[3]، 1986 و لی بیسونیس[4]، 1996 و لوی[5] و میلر 1997). از منحنی رطوبتی و به خصوص ارزیابی تغییرات شیب آن نیز به عنوان شاخص پایداری استفاده شده است (بای بوردی، 1372). مقایسه بین این شاخص‌های پایداری برای تعداد محدودی از خاک‌ها توسط صادقیان و همکاران (1386) نیز به عمل آمده است. منحنی رطوبتی خاک نیز مبین نبض رطوبتی خاک است، به‌طوری‌که در یک مزرعه با تعیین میزان رطوبت خاک می‌توان به پتانسیل آب خاک پی برده و میزان آب قابل‌استفاده گیاه را تعیین نمود. در حال حاضر جهت تعیین منحنی رطوبت خاک از روش صفحه فشاری[6] و روش کاغذ صافی[7] استفاده می‌شود (عبدالهیان نوقابی و برادران فیروز آبادی، 1380).3-1- ضرورت انجام تحقیقتغییر کاربری یقیناً مهم‌ترین عاملی است که حفاظت از اکوسیستم­های طبیعی را تحت تأثیر قرار می‌دهد (ویتوسک[1]، 1997). الگوی کلی تغیر کاربری به طور وسیع می­تواند در دو گروه اصلی جای گیرد: گروه اول شامل افزایش اراضی کشاورزی در پی تخریب اکوسیستم­های طبیعی و به ویژه جنگل به دلیل رشد جمعیت و افزایش نیاز جهانی به غذا؛ و گروه دوم، بهبود و بازیافتن اکوسیستم­هایی که تحت تأثیر اراضی کشاورزی حاشیه‌ای خطرناک قرار دارند (ایزکوریدو [2]و ریکاردو[3]، 2009). خاک‌های اراضی حاشیه کویر به علت دارا بودن مواد آلی بسیار کم و ساختمان نامناسب، مورد توجه نبوده‌اند، ولی تغییر در مدیریت و کاربری آن‌ها و اعمال خاک ورزی، عموماً تأثیر عمده‌ای بر میزان ماده آلی و دیگر ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک می‌گذارد. لذا تغییر کاربری زمین‌های حاشیه کویر به اراضی کشاورزی و پسته زار موجب افزایش درصد ماده آلی خاک می‌شود. ماده آلی تأثیر عمده‌ای در افزایش تولید محصول دارد و بر خصوصیات فیزیکی، شیمیایی خاک نیز تأثیر مستقیمی بر جای می‌نهد. ماده آلی خاک مانع از فروپاشی خاک دانه (عمادی[4] و همکاران، 2009)، کاهش فرسایش پذیری خاک (کای[5]، 2000 و سلیک[6]، 2005)، افزایش ظرفیت نگهداری آب (رومپل[7]، 2009)، افزایش نفوذپذیری خاک (مولین[8] و همکاران، 2007)، بهبود ساختمان خاک و ممانعت از تشکیل سله (کاسترو فیلهو[9] و همکاران، 2002) و بسیاری عوامل دیگر خواهد شد که نتیجه نهایی آن‌ها در خاک، کاهش فرسایش (یوسفی فرد[10] و همکاران، 2004 و بهوپیندرپال[11]، 2007) است. از این رو تخریب خصوصیات فیزیکی خاک به دنبال کاهش ماده آلی روی می‌دهد.لذا با توجه به موارد مذکور و با توجه به این که زمین‌های شور بخش عظیمی از قسمت­های مرکزی ایران را در بر گرفته‌اند و تاکنون پژوهشی در مورد اثر احیاء و تغییر کاربری اراضی شور بر فرسایش پذیری و منحنی رطوبتی خاک در این مناطق انجام نشده است این تحقیق جهت بررسی اثر تبدیل اراضی منطقه چاه افضل واقع در حاشیه کویر سیاه کوه به اراضی زراعی و پسته زار بر فرسایش پذیری بادی و ‏منحنی رطوبت خاک انجام شد.[1] - Vitousek[2] - Izquierdo[3] - Ricardo[4] - Emadi[5] - Kay[6] - Celik[7] ­- Rumpel[8] - Molina[9] - Castro Filho[10] - Yousefifard[11] - Bhupinderpal[1] - Soil Mean Weight Diameter[2] - Kemper[3] - Rosenau[4] - Le Bissonnis[5] - Lovey[6] -Pressure plate method[7] -Filter paper method[1] - Meyerتعداد صفحه : 129قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید