پایان نامه ارشد: بررسی نقش توانمندسازی روانشناختی بر تشکیل تعاونی­ های تولید روستایی

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : جغرافیا

گرایش : برنامه ریزی روستایی

عنوان : بررسی نقش توانمندسازی روانشناختی بر تشکیل تعاونی­ های تولید روستایی

دانشگاه محقق اردبیلی

دانشکده علوم انسانی

گروه آموزشی جغرافیا و برنامه ریزی شهری و روستایی

پایان نامه برای دریافت درجه­ کارشناسی ارشد

در رشته جغرافیا گرایش برنامه ­ریزی روستایی

عنوان:

بررسی نقش توانمندسازی روانشناختی بر تشکیل تعاونی­های تولید روستایی (مطالعه موردی شهرستان نمین)

استاد راهنما:

دکتر وکیل حیدری ساربان

استاد مشاور:

دکتر ارسطو یاری

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب:

فصل اول ـ کلیات……………………………… 1

1-1-مقدمه……………………………. 2

1-2 بیان مسئله……………………………. 3

1-3 سؤالات پژوهش…………………………… 5

1-4 اهداف پژوهش………………………………. 5

1-4-1- اهداف جزئی پژوهش……………………………… 5

1-5- تعریف متغیرهای تحقیق…………………………….. 6

1-5-1- تعاونی تولید……………………………. 6

1-5-2-توانمندسازی روانشناختی…………………………….. 6

1-5-3- احساس شایستگی…………………………….. 6

1-5-4- احساس معنادار بودن…………………………….. 6

1-5-5- احساس خود تعیینی…………………………….. 7

1-5-6- احساس تأثیرگذار بودن…………………………….. 7

1-5-7- احساس داشتن اعتماد به دیگران…………………….. 7

1-6- ضرورت انجام پژوهش……………………………… 7

1-7- پیشینه پژوهش در ایران…………………………….. 8

1-8- پیشینه تحقیق در جهان…………………………….. 9

1-9-کاربردهای پژوهش………………………………. 11

1-10- موانع پیش روی پژوهش……………………………… 11

1-11-روش و ابزار گردآوری داده‌ها…………………………… 11

1-12- نرم‌افزارهای مورداستفاده…………………………… 12

فصل دوم ـ مبانی نظری و پیشینه تحقیق…………………. 13

2-1- مفهوم تعاون و شرکت‌های تعاون……………………….. 14

2-2-تعاونیهای تولید روستایی…………………………….. 16

2-2-1 – تعریف تعاونیهای تولید روستایی……………………. 16

2-2-2- اهداف شرکت‌های تعاونی و تعاونی‌های روستایی…….. 18

2-2-3- مزایای شرکتهای تعاونی‌های تولید روستایی…………… 19

2-3- نظریه‌های پیرامون تعاون…………………………….. 22

2-3-1- رابرت اون…………………………….. 23

2-3-2- فیلیپ بوشه……………………………. 23

2-3-3- دکتر ویلیام کینگ………………………………. 24

2-3-4- شارل فوریه……………………………24

2-3-5- لوئی بلان…………………………… 26

2-4- مکتب‌های مهم تعاونی…………………………….. 26

2-4-1-مکتب تعاونی اسلام……………………………. 26

2-4-2- مکتب تعاونی مشترک‌المنافع…………………. 27

2-4-3- مکتب کاپیتالیسم اصلاح‌شده……………………27

2-4-4- مکتب ضابطه ی رقابتی…………………………….. 28

2-4- 5-  مکتب شولتز……………………………. 28

2-4-6- مکتب رایفایزن……………………………28

2-5- تاریخچه تعاونی‌ها ……………………………30

2-6- تاریخچه تعاونی روستایی در ایران………………. 31

2-7- اصول تعاونی‌ها…………………………… 33

2-8- عوامل مؤثر بر موفقیت تعاونی‌های تولیدی……………. 35

2-9- تجارب تعاونی‌های روستایی در جهان…………………. 41

2-9-1- تعاونی‌های روستایی در کشورهای پیشرفته………. 41

2-9-1-1- تعاونی‌های کشاورزی در سوئیس………………… 41

2-9-1-2- تعاونی کشاورزی در آمریکا ……………………………42

2-9-1-3- تعاونی کشاورزی هلند……………………………. 44

2-9-1-4- پرتغال…………………………… 44

2-9-2- تعاونی‌های روستایی در کشورهای جهان سوم………. 45

2-9-2-1- تعاونی تولیدی در چین…………………………….. 45

2-9-2-2- تعاونی‌های روستایی در ترکیه……………………. 46

2-9-2-3- مکزیک…………………………… 47

2-9-2-4- اندونزی…………………………….. 48

2-9-2-5- تعاونی کشاورزی در مجارستان……………… 50

2-9-2-6-تعاونی در ویتنام……………………………. 51

2-9-2-7- تعاونی کشاورزی در پاکستان…………….. 52

2-10- تعاون و کارآفرینی……………………………. 55

2-11-تعاون و سرمایه اجتماعی…………………………… 57

2-12- توانمندسازی…………………………….. 59

2-12-1- مفهوم توانمندسازی…………………………… 59

2-12-2- رویکردهای توانمندسازی………………………… 60

2-12-3- تبیین رابطه بین توانمندسازی روانشناختی و تعاونی‌های تولیدی…….63

فصل سوم: روش‌شناسی تحقیق و معرفی محدوده مورد مطالعه…….73

3-1- مقدمه……………………………. 74

3-2- مدل مفهومی تحقیق…………………………….. 74

3-3- روش‌شناسی تحقیق…………………………….. 76

3-4- فرضیات تحقیق…………………………….. 76

3-5 – متغیرهای تحقیق…………………………… 77

3-6 – عملیاتی کردن متغیرهای تحقیق………………. 77

3- 7 – جامعه آماری…………………………….. 78

3-8 – حجم نمونه……………………………. 79

3-9 – روش گردآوری اطلاعات……………………….. 80

3- 10 –  طراحی پرسشنامه تحقیق؛ شناسایی روایی و پایایی آن…… 81

3-11 –  مقیاس‌های سنجش به‌ کار برده شده در این تحقیق………….. 81

3-12- روایی پرسشنامه……………………………. 81

3-13-  پایایی پرسشنامه……………………………. 81

3-14 – تجزیه‌وتحلیل داده‌ها…………………………… 82

3-15 – موقعیت جغرافیایی و سیاسی استان اردبیل…………. 82

3-16- اقلیم، آب‌وهوا…………………………… 83

3-17 – پیشینه تاریخی…………………………….. 83

3-18 –  مذهب و زبان…………………………….. 84

3-19 -جمعیت استان اردبیل…………………………….. 84

3-20 – موقعیت جغرافیایی و سیاسی شهرستان نمین………….. 86

3-21- مشخصات انسانی شهرستان نمین……………………. 88

3-22 -موقعیت طبیعی…………………………….. 89

3-23 -. مشخصات جغرافیایی…………………………….. 89

3-24 . پیشینه تاریخی……………………………. 89

3-25- فرهنگ و آداب‌ورسوم و قومیت‌ها………………….. 90

3-26- ویژگی‌های روستاهای شهرستان نمین…………… 90

4-1- مقدمه……………………………. 93

4-2- یافته‌های توصیفی تحقیق…………………………….. 93

4-2-1- مشخصات فردی پاسخگویان………………………… 93

4-2-1-1- جنسیت……………………………… 93

4-2-1-2- سن…………………………….. 94

4-2-1-3- میزان تحصیلات……………………………… 95

4-2-1-4- وضعیت اشتغال…………………………….. 96

4-2-1-5- نوع شغل…………………………….. 97

4-2-1-6- وضعیت تأهل…………………………….. 98

4-2-1-7- مدت سکونت در روستا………………………… 98

4-2-1-8- فاصله تا نزدیک‌ترین شهر………………………… 99

4-2-1-9- موقعیت قرارگیری روستا ازنظر جغرافیایی…………. 100

4-2-1-10- وضعیت عضویت در تعاونیها……………………… 101

4-2-1-11- دیدگاه پاسخ گویان نسبت به شرکت های تعاونی تولید…….102

4-2-2- متغیرهای توانمندسازی روانشناختی…………………. 102

4-2-2-1- متغیر خود تعیینی…………………………….. 102

4-2-2-2- متغیر شایستگی…………………………….. 103

4-2-2-3- متغیر معنی‌داری…………………………….. 104

4-2-2-4- متغیر تأثیر……………………………. 106

4-2-2-5- متغیر اعتماد……………………………. 107

4-3- نتایج استنباطی تحقیق………………………. 110

4-3-1- نتایج حاصل از ضریب همبستگی پیرسون………. 111

4-3-2- نتایج رگرسیون چند متغیره ……………….112

4-3-3- نتایج حاصل از آزمون T مستقل………….. 113

4-4- نتیجه گیری وارائه پیشنهادات………………… 114

4-4-1-نتایج حاصل از تبیین نظری………………….. 114

4-4-2- نتایج حاصل از یافته های توصیفی تحقیق……… 115

4-4-3- نتایج حاصل از یافته های تبیینی……………….. 117

4-4-3-1- فرضیه اصلی…………………………….. 117

4-4-3-2- فرضیه اول…………………………….. 118

4-4-3-3- فرضیه دوم……………………………. 118

4-4-3-4-فرضیه سوم……………………………. 119

4-4-3-5- فرضیه چهارم……………………………. 120

4-4-3-6- فرضیه پنجم…………………………….. 121

4-5- پیشنهاد‌ها…………………………… 121

4-6- پیشنهاد برای تحقیقات آتی…………………………….. 122

منابع…………………………….. 124

چکیده:

یکی از مهم‌ترین رویکردهای امروزی درزمینه­ی فعالیت‌های اقتصادی روستایی ، توجه به مشارکت روستاییان در برنامه‌های توسعه است، که با ایجاد تعاونی‌های تولیدی این مهم محقق می‌شود. همچنین تعاونی‌های روستایی، به‌عنوان اساسی‌ترین رکن در توسعه پایدار روستایی در راستای اشتغال‌زایی و کاهش بیکاری، سرمایه‌گذاری، افزایش رفاه و بهره‌وری مدنظر است. روستاییان با تشکیل تعاونی‌های تولیدی، زمینه‌ای را به وجود می‌آورند تا با مشارکت خود در برنامه‌های توسعه، سرنوشت سیاسی، اقتصادی و اجتماعی خود را رقم بزنند. توانمندسازی روانشناختی روستاییان زمینه آگاهی و ظرفیت‌سازی را فراهم می‌آورد. تا نقش فعالی در تعاونی‌ها داشته باشند. از این‌رو در این پژوهش به بررسی نقش توانمندسازی روانشناختی بر تشکیل تعاونی‌های تولید روستایی در شهرستان نمین پرداخته شد. برای انجام این پژوهش 380 پرسشنامه در بین روستاییان عضو تعاونی‌های تولید و غیر عضو توزیع گردید. و برای تحلیل داده­های جمع‌آوری شده از آزمون‌های رگرسیون چند متغیره، ضریب همبستگی پیرسون و آزمون T  مستقل استفاده گردید. برای پژوهش پیش رو یک فرضیه اصلی و 5 فرضیه فرعی در نظر گرفته شد. که تمامی فرضیه مورد تأیید قرار گرفت که نشان‌گر وجود رابطه معنی‌دار بین توانمندسازی روانشناختی و تشکیل تعاونی‌های تولید روستایی است.

فصل اول: کلیات پژوهش

1-1- مقدمه

جوامع بشری از دیرباز فعالیت‌های روزمره خود را برای رسیدن به نتایج مطلوب‌تر به اشتراک و تعاون می‌گذاشتند. در بسیاری از موارد جز مشارکت و تعاون، ادامه حیات در جوامع بسیار مشکل بوده است.  نهضت تعاون به عنوان یک‌راه حل اساسی، نشانه‌ای از عزم گروه‌های انسانی برای مواجهه با نارسایی‌ها و مشکلات جامعه است . هرچند که با گذشت زمان شکل تعاون و مشارکت بین جوامع با فراز و نشیب همراه بوده است. با این حال امروزه نیز پیش برد بهتر امور و فعالیت‌های مختلف با مشارکت و همکاری، افراد، تجربه‌ها، تخصص‌ها و سرمایه‌ها میسر است . در غیر این صورت لازم است هزینه و زمان بسیاری صرف شود و سرانجام نیز اهداف موردنظر محقق نخواهند شد. هرچند از تعاون بیش از هر چیز به‌عنوان سامان دهنده فعالیت‌های اقتصادی و از ارکان نظام اقتصادی نام برده می‌شود، اما لازم به یادآوری است مباحثی همچون میزان همکاری اعضاء، نوع رقابت بین افراد و …، که بر خواسته از رفتارهای فردی و گروهی است، در موفقیت یا عدم موفقیت تعاونی‌ها نقشی اساسی بر عهده دارد که هیچ سرمایه مادی قابلیت جایگزینی با آن را ندارد . ازاین‌رو توانمندی‌های روانی افراد در این امر  نقش مهمی می‌تواند داشته باشد. در شهرستان نمین نیز وجود عواملی چند که مربوط به توانمندسازی روانی روستاییان می‌شد باعث شده بود تا فعالیت تعاونی‌ها متناسب با اهداف مورد نظرشان ادامه نداشته باشد. ازاین‌رو بر آن شدیم تا به بررسی این مسئله بپردازیم.

2-1- بیان مسأله

امروزه تعاونی‌های در بسیاری از کشورهای جهان به ‌عنوان یک ابزار مهم در جهت مشارکت توده‌ی مردم در بهره‌مندی از منافع توسعه‌ی اقتصادی جایگاه بسیار بالایی دارند. در دنیای سرمایه‌داری غرب تعاونی‌ها نه‌تنها نقش بالایی در مدیریت فعالیت‌های اقتصادی بر عهده ‌دارند، بلکه روزبه‌روز بر اهمیت آن‌ها در جامعه افزوده می‌شوند. امروزه اکثر کشورها با برنامه‌های آموزشی متنوّع سعی در ارتقای فرهنگ تعاون به‌عنوان یک ضرورت اجتماعی ـ اقتصادی در مسیر توسعه‌ی اجتماعی ـ اقتصادی جوامع دارند. این ایده که سرمایه‌های انسانی جامعه از طریق همکاری‌های ارادی افراد تولید و تغذیه می‌شوند به شدّت گسترش یافته تقویت می‌شود. دراین‌ارتباط تعاونی‌های ارادی افراد که روحیه‌ی همکاری، همدلی، مسئولیت‌پذیری و هماهنگی را برای رسیدن به اهداف مشترک مبتنی بر نفع و فایده را گسترش می‌دهد، نقش مهمی را در ارتقای سرمایه‌های انسانی جامعه دارد.

بدون شک دستیابی به درجاتی از رشد و توسعه اقتصادی که متضمن ارتقای سطح کیفی زندگی همه مردم باشد اولویت اصلی تمام کشورها و ازجمله کشور ما به شمار می‌رود. در این میان توسعه مناطق روستایی از اهمیت و جایگاه خاصی برخوردار است. بررسی شواهد تاریخی نشان می‌دهد که انسان همواره به فعالیت‌های گروهی و رفتار تعاون گونه نسبت به همنوعان خود نیاز دارد. ضرورت این امر موجب پیدایش و تداوم تشکلی در زندگی گردیده است، که امروزه تعاونی نام گرفته است. تعاونی‌ها ثابت کرده‌اند که یکی از بهترین جلوه‌های مشارکت سازمان‌یافته مردم در امور اجتماعی و اقتصادی می‌باشند، زیرا تعاونی‌ها ازجمله تشکل‌هایی هستند که با سرمایه و مدیریت مردم تشکیل می‌شوند و منافع و امتیازات حاصل از آن‌ها نیز نصیب خود مردم می‌گردد. (شیخی، 1388: 34).

با توجه به ناکارآمدی نظام خرده دهقانی در ایجاد تحرک و پویایی در بخش کشاورزی، بخش تعاونی و به‌خصوص تعاونی‌های تولید ابزار مناسبی برای بهبود وضعیت کشاورزی است. تعاونی‌های تولید درباز توزیع منافع حاصل از رشد بخش کشاورزی، ایجاد اشتغال پویا و مولد، توسعه مشارکت مردمی در بخش کشاورزی، پایین آوردن ریسک سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی، کاهش هزینه‌های دولتی در تولید و … نقش مؤثر و منحصربه‌فردی ایفای می‌نمایند. پژوهش‌های انجام‌شده در خصوص تعاونی‌ها نشان می‌دهد بهره‌وری سرمایه در شرکت‌های تعاونی به‌مراتب بیش از بخش خدمات و خصوصی است (معاونت پژوهش، آموزش و ترویج وزارت تعاون، 1379: 67). رکن شکل‌دهی تعاونی‌های روستایی به‌عنوان یکی از نمونه‌های فعالیت‌های گروهی، مشارکت داوطلبانه و فعال روستاییان است. مشارکت، درگیری ذهنی و عاطفی اشخاص در موقعیت‌های گروهی است که آنان را برمی‌انگیزد تا برای دستیابی به هدف‌های گروهی یکدیگر را یاری دهند و در مسئولیت کار شریک شوند.

به نظر می‌رسد تنها میزان سرمایه در تشکیل تعاونی‌ها یا رونق گرفتن آن‌ها مؤثر نمی‌باشد، بلکه میزان انگیزه، دانش و معلومات، طرز فکر، محافظه‌کار نبودن یا نوآور بودن، مسئولیت‌پذیر بودن، اعتماد، شایستگی، رقابت اقتصادی، امور سازمانی و فنی که مستقیماً با مسائلی از قبیل مدیریت، آموزش، منابع مالی و… در ارتباط نزدیک است و همین‌طور محیط سیاسی و اجتماعی و اداری نیز بر گرایش روستاییان برای شرکت در فعالیت‌های تعاونی تأثیر دارد. (طاهر خانی و همکاران، 1382: 53). ذکر این نکته لازم است امروزه استفاده از توانایی و استعداد درونی روستاییان یکی از شیوه‌های مناسب رسیدن به هدف است؛ که می‌تواند در قالب رویکرد توانمندسازی و ظرفیت‌سازی بروز کند (حیدری ساربان، 1390: 23). منشأ اصلی مزیت رقابتی در فناوری نهفته نیست، بلکه در فداکاری، کیفیت، تعهد و توانایی نیروی کار ریشه دارد. از مهم‌ترین منابع هر سازمانی می‌توان به نتایج حاصل از تحرک و خلاقیت کارکنان آن اشاره کرد و توانمندسازی محرک جدید این محیط کاری در حال رشد است (فراهانی و همکاران.1390. 42).

در همین راستا یکی از برنامه‌های توسعه پایدار روستایی تشکیل تعاونی‌های تولیدی است که امروزه با مشکل نیروی انسانی کارآمد مواجهه هستند. در بحث تشکیل تعاونی‌ها و عضویت در آن‌ها در مناطق روستایی برنامه‌های خاصی اجرا نگردیده است. ازاین‌رو نداشتن آگاهی‌های کافی و لازم از سوی روستاییان سبب شده است تا در خصوص عضویت در تعاونی‌های تولید روستایی با احتیاط عمل کنند یا حتی علاقه‌ای نشان ندهند؛ که عمده دلیل آن نداشتن آگاهی از مزایای تعاونی‌ها و چگونگی فعالیت در آن و میزان تأثیرگذاری در زندگی خود با اعتماد به همکاران با فعالیت‌های مشارکتی در قالب تعاونی‌ها است؛ در شهرستان نمین نیز از گذشته تعاونی­های مختلفی به وجود آمده اند و از نظر اکولوژیکی در شرایط خوبی قرار گرفته اند که می توانند زمینه مناسبی برای توسعه فراهم نمایند؛ ولی در سال­های اخیر در این شهرستان یک سری مسائل و اتفاقاتی از جمله پایین بودن دانش و مهارت روستاییان و کافی نبودن آموزش روستاییان در تمامی ابعاد میزان عضویت روستاییان در تشکل­های تعاونی را با مشکل مواجه ساخته است. همچنین تعاونی­هایی که قبلا به وجود آمده بودند نتوانسته اند به اهداف مورد نظرشان برسند و میزان عضوگیری­های جدیدشان با مشکل مواجهه شده است.که مطالعه اسناد و مدارک نشان می‌دهد که ارتقای توانمندی­های اقتصادی، اجتماعی، اکولوژیکی و … می­­تواند زمینه و بستر لازم را جهت عضویت در تعاونی­های تولید روستایی فراهم سازد. زیرا توانمندسازی روستاییان در ابعاد مختلف بخصوص بعد روانشناختی زمینه‌ای را فراهم می‌آورد تا بیشتر درگیر فعالیت‌های تعاونی‌ها شوند. لذا باوجود این مشکلات بر آن شدیم تا به بررسی نقش توانمندسازی روانشناختی در تشکیل تعاونی تولید روستایی در شهرستان نمین بپردازیم؛ که برای انجام این پژوهش سؤالاتی به شرح زیر مطرح می‌گردد.

3-1- سوالات پژوهش

1- آیا بین توانمندسازی روانشناختی و تشکیل تعاونی‌های تولیدی در مناطق روستایی رابطه وجود دارد؟

1-1- آیا بین احساس خود تعیینی و تشکیل تعاونی‌های تولید روستایی رابطه وجود دارد؟

2-1- آیا بین احساس معنی‌داری و تشکیل تعاونی‌های تولید رابطه وجود دارد؟

3-1- آیا بین احساس تأثیر و تشکیل تعاونی‌های تولید روستایی رابطه وجود دارد؟

4-1- آیا بین احساس اعتماد و تشکیل تعاونی‌های تولید رابطه وجود دارد؟

5-1- آیا بین احساس شایستگی و تشکیل تعاونی‌های تولید روستایی رابطه وجود دارد؟

4-1- اهداف پژوهش

هدف کلی این پژوهش بررسی نقش توانمندسازی روانشناختی بر تشکیل تعاونی‌های تولید روستایی می‌باشد.

1-4-1- اهداف جزئی پژوهش

در این پژوهش سعی بر آن شده است تا اهداف جزئی زیر مورد بررسی قرار بگیرد.

1- بررسی نقش توانمندسازی روانشناختی بر تشکیل تعاونی‌های تولید روستایی.

2- بررسی نقش احساس خود تعیینی بر تشکیل تعاونی‌های تولید روستایی.

3- بررسی نقش احساس معنی‌داری بر تشکیل تعاونی‌های تولید روستایی.

4- بررسی نقش احساس تأثیر بر تشکیل تعاونی‌های تولید روستایی.

5- بررسی نقش احساس اعتماد بر تشکیل تعاونی‌های تولید روستایی.

6- بررسی نقش احساس شایستگی و تشکیل تعاونی‌های تولید روستایی.

تعداد صفحه : 153

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09199970560        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید