پایان نامه ارشد: بررسی وضعیت تغذیه ­ای درختان و تنوع ­زیستی زیرآشکوب و ویژگی­های خاک سطحی منطقه مخمل کوه خرم آباد

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته مهندسی منابع طبیعی

گرایش : جنگلداری

عنوان : بررسی وضعیت تغذیه ­ای درختان و تنوع ­زیستی زیرآشکوب و ویژگی­های خاک سطحی و ترسیب کربن آن در توده ­های دست­ کاشت پهن ­برگ و سوزنی ­برگ منطقه مخمل کوه خرم ­آباد

دانشکده منابع طبیعی ساری

پایان نامه کارشناسی ارشد  رشته مهندسی جنگلداری

جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد رشته مهندسی منابع طبیعی (گرایش جنگل­داری)

عنوان:

بررسی وضعیت تغذیه ­ای درختان و تنوع ­زیستی زیرآشکوب و ویژگی­های خاک سطحی و ترسیب کربن آن در توده ­های دست­ کاشت پهن ­برگ و سوزنی ­برگ منطقه مخمل کوه خرم ­آباد

استاد راهنما:

دکتر سید محمد حجتی

اساتید مشاور:

دکتر حمید جلیل­وند

مهندس حامد نقوی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده:

با توجه به اهمیت جنگل­کاری در مناطق نیمه­خشک جهت دستیابی به اکوسیستم پایدار نیاز به در نظر گرفتن معیارهای مختلفی برای جنگل­کاری می­باشد. هدف از این مطالعه بررسی وضعیت تغذیه­ای درختان، تنوع­زیستی زیرآشکوب، ویژگی­های خاک سطحی و ترسیب کربن آن در توده­های دست­کاشت پهن­برگ و سوزنی­برگ منطقه مخمل کوه واقع در شهرستان خرم­آباد مورد می­باشد. به همین منظور اقدام به آمار برداری صد درصد برای اندازه­گیری خصوصیات کمی و کیفی توده­ها شد. و از روش نمونه­برداری انتخابی (10 درخت سالم از اشکوب غالب و در قسمت مرکزی توده) برای  تهیه نمونه برگ جهت بررسی وضعیت عناصر غذایی و بازجذب ، تهیه نمونه خاک (از عمق سطحی 10-0 سانتیمتر) و بررسی تنوع زیستی زیر آشکوب (از پلات­های 1×1 متر در چهار جهت تحت تاج پوشش و در جهت شمالی در فضای باز) استفاده گردید. جهت محاسبه شاخص­های تنوع زیستی از نرم افزار Past، برای تجزیه تحلیل داده­ها از نرم افزارExcel  و Spss18 و در نهایت برای وزن دهی و انتخاب بهترین گونه از روش سلسله مراتبی AHP تحت نرم افزار expert choice  استفاده گردید. مطابق نتایج گونه­های سوزنی­برگ از نظر خصوصیات کمی و کیفی بهترین حالت، و ون بد­ترین حالت را نسبت گونه­های مورد مطالعه داشت. در مجموع سوزنی برگان اثر منفی قابل توجهی در خصوصیات کمی و کیفی خاک نداشتند، این گونه­ها همچنین (سوزنی برگان) از بیشترین ترسیب کربن خاک و ارزش اقتصادی حاصله از آن برخوردار بودند، در حالی که زیتون کمترین مقدار ترسیب کربن و ارزش اقتصادی را داشت. نتایج مقایسه میانگین شاخص­های تنوع­ نشان داد که مقدار تنوع ­زیستی در توده سوزنی­برگ کاج با مقدار تنوع زیستی در توده­های پهن­برگ مشابه بود (بیشترین مقدار)، در حالی که کمترین مقدار تنوع زیستی در توده سرو نقره­ای وجود داشت. روند بازجذب عناصر غذایی در گونه­های کاج­بروسیا و سرو نقره­ای به صورتK> P >N ، ون و ارغوان به صورت K>N>P و زیتون به صورت P>N>K بود. مقدار بازجذب عناصر غذایی در هر کدام از گونه­های مورد مطالعه متفاوت بود، ارغوان بیشترین بازجذب در سه عنصر(نیتروژن، فسفر و پتاسیم) مورد مطالعه و سرو نقره­ای کمترین باز جذب  عناصر فسفر و پتاسیم را دارا بود و از نظر عنصر نیتروژن با گونه ­های دیگر در یک گروه  بودند و کمتر از ارغوان بودند. نتایج نهایی به دست آمده از روش سلسله مراتبی نیز نشان داد به ترتیب گونه ­های کاج بروسیا و ارغوان بهترین و ون بدترین گونه برای جنگل­کاری در منطقه می­باشند.

فصل اول: مقدمه و کلیات

1-1- مقدمه

جنگل­ها به لحاظ ذخیره بوم­شناختی حدود 90 درصد زی­توده کره زمین را تشکیل می­دهند، زندگی موجودات کره خاکی به­طور مستقیم و غیر مستقیم به پوشش گیاهی و جنگل وابسته است (مهدوی­راد، 1387). آمار و اطلاعات موجود در کشور نشان می­دهد از کل سطح جنگل­های کشورمان بیشتر از 90 درصد آن (غرب 2/73 درصد، جنوب 5/12 درصد، شمال 5/4 درصد) مورد تخریب قرار گرفته است (فتاحی، 1373).

حدود 30 درصد از مساحت جهان را منطقه خشک و نیمه­خشک تشکیل می­دهد (2001Lal,). رویشگاه زاگرس در بخش غربی و کوهستانی ناحیه رویشی بزرگ ایران و تورانی واقع شده است، که جنگل­ها این منطقه جزو جنگل­های نیمه­خشک محسوب می­شوند. مساحت جنگل­های زاگرس در گذشته بیش از 10 میلیون هکتار بوده است، که به علت افزایش روز افزون جمعیت فشار تخریب انسان روی طبیعت و بهره­برداری بی­رویه سالیان دور تاکنون سبب کاهش فزاینده مساحت این جنگل­ها شده است. مساحت فعلی این جنگل­ها 5 میلیون هکتار است که بیشتر به صورت شاخه­زاد می­باشد، و حدود 40 درصد مساحت کشور ایران را تشکیل می­دهند (مهاجر، 1384؛ ثاقب طالبی، 1391).

با تخریب جنگل­ها و کاهش مساحت آنها انقراض گونه­های گیاهی و جانوری و در نتیجه کاهش تنوع زیستی در دنیا مشاهده می­شود. اگر سرعت تخریب جنگل بیش از احیای آن باشد، علاوه بر اینکه پوشش گیاهی و ساختار جنگل دستخوش تغییر می­شود، خصوصیات خاک جنگل نیز تغییر کرده و ممکن است این تغییرات موجب فرسایش شدید خاک گردد (اسداللهی، 1370).

جنگل­کاری­ها موجب تامین تولیدات محسوس (از طریق افزایش تولید چوب و چوب سوخت، علوفه و محصولات دیگر) و نا­محسوس (ترسیب­کربن، تعادل هیدرو­لوژیکی، احیاء جنگل و حاصلخیزی خاک و پایداری اراضی) می­شوند، و بعنوان راهکاری برای احیاء جنگل­های مخروبه بوده که 10 درصد از جنگل­های دنیا را به خود اختصاص داده اند (2003Piotto et al.,). افزایش روز افزون جمعیت و بالا رفتن نیاز چوب و فرآورده­های آن از یک طرف و تخریب و تجاوز به عرصه­های جنگلی و خارج کردن آن از چرخه تولید چوب، اهمیت جنگل­کاری را دو چندان می­کند (مهدوی­راد، 1387). به طوری که امروزه اهمیت جنگل­کاری از چنان جایگاهی برخوردار شده است که میزان سطح جنگل­کاری سالیانه در هر کشوری را معیاری برای ارزیابی توسعه یافتگی آن کشور تلقی می­نمایند (عبدالله پور، 1376).

رشد و تولید گونه­های جنگل­کاری شده به مواد مغذی خاک وابسته است (2000Binkley & et al.,). بسیاری از ابزارهای جنگل­شناسی از قبیل انتخاب گونه، تعیین حاصل­خیزی رویشگاه، نرخ رویش توده، تعیین میزان سطح ذخیره­گاه لازم در جنگل، پیش­بینی درصد زنده­مانی و رشد نهال­ها تحت تأثیر خاک قرار می­گیرد (1979Daniel et al.,). کیفیت خاک (خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک) معیاری است که توانایی خاک در تولید زی­توده گیاهی، چرخه عناصر غذایی، ذخیره کربن و تبدیل انرژی در بوم­نظام­های جنگلی را توصیف می­کند (1997Khanna.,) و می­تواند تحت تأثیر، فعالیت­های مدیریتی و نوع گونه­های درختی تغییر کند )2000 Binkley et al.,). هر گونه درختی در بوم­سازگان جنگلی نیاز­های تغذیه­ای مشخص دارد. گونه­های درختی موجود در اشکوب بالا با انباشت عناصر متعدد غذایی و تولید اسید­های آلی در برگ و دیگر اندام­ها، و تعیین میزان ورودی-خروجی عناصر روی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک­ها اثر می­گذارند (2002 Augusto et al.,). در فرآیند چرخه عناصر غذایی، باز جذب عناصر غذایی (نیتروژن، فسفر و پتاسیم) قبل از افتادن برگ یکی از فرآیند­های اصلی حفظ عناصر غذایی بوسیله گیاه است (2003Van Heerwaarden et al.,)، از این طریق عناصر پس گرفته شده را به بافت­های جدید، منتقل یا برای استفاده­ در آینده ذخیره می­کنند (1994Vitousek et al.,).

زیر­اشکوب یک جز جدای ناپذیر از اکوسیستم جنگل است، که به طور کلی بخش زیادی از تنوع زیستی جامعه فلورستیک را تشکیل می­دهد (2006Tchouto et al.,)، با توجه به تاکید بر حفظ تنوع زیستی در زیستگاه­ها و اکوسیستم­های در معرض خطر شناسایی اثرات جنگل­کاری بر روی تنوع زیستی و کارکرد اکوسیستم­ها مهم می­باشد (2008Elmarsdottir et al., )، با بررسی تأثیر جنگل­کاری­ها بر تنوع زیستی پوشش گیاهی کف جنگل می­توان وضعیت و ذخایر ژنتیکی، روند توالی و گونه­های در حال انقراض را مورد ارزیابی قرار داد (2004Cusack.,)، در واقع پوشش گیاهی هر رویشگاه به عنوان برآیندی از شرایط بوم­شناختی و عوامل زیست محیطی حاکم برآن می­باشد و هدف انسان از جنگل­کاری دست­یابی به یک بوم­نظام­ جدید و نسبتا پایدار و سازگار با شرایط حاکم در منطقه می­باشد.

در نهایت می­توان گفت در مناطق خشک و نیمه­خشک مسائل مختلف و گوناگونی در امر جنگل­کاری در نظر گرفته می­شود، یکی از مهم-ترین آنها مسئله انتخاب گونه جهت کاشت می­باشد. انتخاب گونه یا گونه­ها در یک طرح جنگل­کاری از اهم مسائلی است که در موفقیت یا شکست طرح نقش اساسی را بازی می­کند از این رو لازم است تا عوامل مختلفی که در این زمینه مؤثرند بطور دقیق مورد بررسی قرار گیرند. نظر به اینکه عملیات جنگل­کاری در مناطق خشک و نیمه­خشک پر هزینه می­باشد، اهمیت موضوع را دو چندان می­کند. در کشور ما با توجه به وجود عوامل مختلف از جمله: فاصله زیاد بین شمال و جنوب، دامنه زیاد عرض جغرافیایی، جبهه­های مختلف آب و هوایی، سازندهای مختلف زمین­شناسی و… از شرایط اکولوژیکی متنوعی برخوردار می­باشد که این امر مشکلات زیادی را در مناطق مختلف جهت انتخاب گونه یا گونه ­های مناسب برای جنگل­کاری بوجود می­آورد) آزادی نجات و همکاران، 1388). انتخاب گونه برای جنگل­کاری قبل از مطالعه و شناخت دقیق رویشگاه، مانند عوامل آب و هوایی و خاکی، سرشت اکولوژیک گونه و سایر فاکتورهای مورد نیاز نتیجه مطلوبی به بار نخواهد آورد. هدف­های جنگل­کاری اولین فاکتور تعیین کننده در انتخاب گونه محسوب می­شوند (اسداللهی، 1372) بطور کلی جنگل­کاری در مناطق خشک و نیمه­خشک، یک یا چندین هدف را با هم تعقیب می­کند. مهمترین این اهداف شامل جنگل­کاری به منظور حفاظت خاک، تولید چوب، احداث پارکهای جنگلی و گردشگاه­های عمومی، ایجاد کمربند سبز و… می باشد (کنشلو، 1380). در چنین فضایی از تصمیم­گیری با قابلیت­های فنون تصمیم­گیری چند معیاره (MCDM[1]) مطابقت دارد. از روش AHP به عنوان معروفترین و مناسب­ترین روش MCDM برای اولویت­بندی گونه­های درختی جهت جنگل­کاری یاد می­شود (کوچ و نجفی، 1389؛ آزادی نجات و همکاران، 1388; 2004Herath,)، در واقع تحلیل سلسله مراتبی یکی از جامع­ترین سیستم­های طراحی شده برای تصمیم­گیری با معیارهای چندگانه می­باشد، زیرا این تکنیک امکان فرموله کردن مسئله را بصورت سلسله مراتبی فراهم می­کند و امکان در نظر گرفتن معیارهای مختلف کمی و کیفی را فراهم می­آورد (قدسی­پور،1385). در این مطالعه جهت دست­یابی به هدف مورد نظر از این روش استفاده می­شود، از طرفی نظر به اینکه فهم ارزش اقتصادی بسیاری از تولیدات و خدمات که عرصه­های جنگلی در سایه­ی مجموعه­ی پیچیده­ای از فرآیندهای اکولوژیک و کارکردهای اکوسیستمی به رایگان در اختیار جوامع انسانی قرار می­دهد، موجب شفافیت و تسهیل فرآیندهای تصمیم­گیری در زمینه­ی کاربری اراضی، و کارآمدتر شدن اقدامات حافظتی می­گردد (پناهی و همکاران، 1386). در این مطالعه به ارزش اقتصادی ترسیب کربن خاک نیز به عنوان یک معیار پرداخته شده است، در این مطالعه و در نظر داریم به سوالات زیر پاسخ دهیم.

1- آیا همه گونه ­ها با شرایط منطقه سازگار هستند؟

2- آیا گونه­ های پهن­برگ بیشتر از سوزنی­ برگان در بهبود کیفیت خاک مؤثر هستند؟

3- آیا وضعیت تغذیه­ ای و بازجذب عناصر غذایی در تک کشتی، گونه­ های درختی مختلف متفاوت است؟

4- وضعیت شاخص­های مختلف تنوع پوشش گیاهی در زیر آشکوب توده ­های پهن­برگ نسبت به توده­ های سوزنی­ برگ چگونه است؟

5- ترسیب کربن خاک در کدام یک از گونه بیشتر است؟

6- آیا روش سلسله مراتبی جهت انتخاب گونه مناسب مؤثر است؟

2-1- کلیات

1-2-1- جنگلداری

جنگل­کاری اصطلاحاً به ایجاد جنگل در زمین باز، یا زمینی که سابقا در آن به زراعت می­پرداختند و اینک به جنگل­کاری و درخت­کاری تخصیص داده شده، یا عرصه­ای که پیش از این در آن جنگلی وجود نداشته و یا اگر وجود داشته است به دلایل گوناگون (از قبیل برش یکسره) یا عوامل مختلف (مثلاً حریق) به کلی از بین رفته شده باشد اطلاق می­شود (جزیره­ای، 1381). پروژه­های جنگل­کاری در مناطق نیمه ­خشک به طور گسترده­ای توسط بسیاری از ایالت­ها برای بازگرداندن اکوسیستم تخریب و کنترل فرسایش آغاز شده است (2007Zhao et al.,).

2-2-1- تغذیه درختان جنگلی

به طور معمول از 21 عنصر در ارتباط با نیاز گیاه به عناصر غذایی نام برده می­شود، که از این عده کربن، اکسیژن و هیدروژن معمولا از هوا تامین می­شوند، 6 عنصر به مقدار خیلی زیاد مورد نیاز گیاه هستند، که عبارتند از: ازت، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم و گوگرد. این عناصر را به زبان اروپایی ماکرو­المنت (عناصر اصلی، عناصر پر مصرف) می­گویند. عناصر دیگر برای رشد و نمو گیاه ضرورت کامل دارند ولی مقدار نیاز گیاه به آنها کمتر است. این عناصر را میکروالمنت (عناصر کوچک یا عناصر کم مصرف) می­نامند، از نظر نقش عناصر باید گفت که عناصر پر مصرف به طور کلی در ساختمان سلول و اندام گیاهی مورد استفاده قرار می­گیرند، در حالی که عناصر کم مصرف اصولا در نظام­های حیاتی گیاه، در آنزیم و کو­آنزیم فعالیت می­کنند (سالاردینی، 1387). هرقدر میزان مواد مغذی در خاک بیشتر باشد، به همان نسبت مقدار این مواد در گیاه بیشتر خواهد بود (جزیره­ای، 1381). تولید موفقیت­آمیز گیاهان مستلزم خاک مناسب و وجود مقدار کافی از عناصر غذایی و قابل استفاده گیاه است، عناصر غذایی نه تنها باید به صورت ترکیباتی باشند که به سهولت مورد استفاده گیاهان قرار می­گیرند، بلکه تعادل بین مقدار آن­ها نیز حائز اهمیت است (1989Tandon.,). عناصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم جز اصلی­ترین و ضروری­ترین عناصر غذایی گیاه می­باشد که رشد گیاه را محدود می­کنند (2003 Lodhiyal and Lodhiyal,)، در جدول 1-1 به کاربرد وعلائم کمبود آن­ها اشاره شده است.

3-2-1- – اکوسیستم جنگلی و تأثیر متقابل درختان جنگلی و خاک:

اکوسیستم شامل موجودات زنده و غیر زنده موجود در محیط می­باشد. گیاه تنها یک جز از این اکوسیستم است، که نقش بسیار حیاتی در زندگی دیگر ارگانیسم­ها به عنوان تولید اولیه بازی می­کند. گیاهان برای حفظ تعادل اکوسیستم ضروری هستند (1998Zahedi,). درختان به عنوان اجزای اصلی اکوسیستم، از چرخه و عملکرد اکوسیستم (به عنوان مثال میکرو کلیما و مواد مغذی در دسترس) حمایت می­کنند (2011Uddin, ). خصوصیات توده­ها برای جنگل مهم می­باشد و با تخریب آنها تعادل بین قسمت­های مختلف از بین می­رود (1998Zahedi.,). برنامه­ریزی و مدیریت به دادهای حجم چوب و بایومس درختان بستگی دارد با این حال این ویژگی­ها نیز از اهمیت زیست محیطی است (2011Uddin.,)، در واقع پوشش گیاهی هر رویشگاه به عنوان برآیندی از شرایط اکولوژیک و عوامل زیست محیطی حاکم بر آن بوده و به منزله آینه تمام نمای ویژگی­های اکولوژیکی و نیروی رویشی آن منطقه محسوب می­شود، از طرفی پوشش گیاهی فصل مشترک خصوصیات فیزوگرافی و خاک بوده که همواره از آنها تأثیر می­پذیرد (اسماعیل زاده و حسینی، 1386). فیتوسوسیولوژی رابطه بین گیاه و محیط است که ما را قادر می­سازد، روابط پیچیده قسمت­های اکوسیستم را به وسیله مطالعه منابع و محیط را کشف کنیم (1954; Poor, 1994Asri,)، از اینرو شناخت ویژگی­های خاکی یکی از پایه­های مدیریت اصولی جنگل است که از گزینه­های جنگل­شناسی از جمله انتخاب گونه، تعیین حاصلخیزی رویشگاه، نرخ رویش توده، میزان سطح ذخیره­گاه لازم در جنگل، پیش­بینی درصد زنده­مانی و رشد نهال­ها تحت تأثیر آن قرار دارند (علی عرب و همکاران، 1384). نظر­های مختلفی در رابطه با اثر گیاهان اشکوب بالا بر خصوصیات خاک بیان شده است (2002; Augusto et al., 1995Binkley., )، که تغییر در خصوصیات فیزیکی و شیمیایی سطح خاک و بخصوص فلور کف جنگل که تحت گونه­های مختلف توسعه یافته­اند گزارش شده است (2012; Cuesta et al., 2010; Paul et al., 1954; Raulund- Ovington., 1995 ;Rasmussen and Vejre., 1991Binkley and Valentine.,).

کیفیت لاشبرگ وضعیت مواد غذایی، دریافت مواد غذایی و حرکت ریشه، دریافت رسوبات جو، اثر تاج پوشش و آبشویی باعث تغییر میکروکلیما و جامعه بیواوژیکی خاک می­شود، که می­تواند سبب تغییر در خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک تحت گونه­های مختلف شود )2004Hagen –Thorn et al.,). اثر جنگل­کاری بر خاک به عواملی مانند: شرایط زیست محیطی، گونه­گیاهی، پوشش گیاهی قبل از جنگل­کاری و مدت زمان جنگل­کاری بستگی­دارد، اثر سن نیز در چندین مطالعه نشان داده شده است(Turner 2004Farley and Kell, ;1998; Jaiyeoba, 1985 and Kelly,)، از طرفی خاک به عنوان بخشی مهمی از اکوسیستم­ها شناخته شده و نقش مهمی در توسعه پوشش گیاهی جنگلی دارد (مصدق، 1378). کیفیت خاک معیاری است که بر حسب توانایی خاک در تولید بیوماس گیاهی، چرخه عناصر، ذخیره کربن و تبدیل انرژی در اکوسیستم­های جنگلی توصیف می­گردد (2000Fisher,). مهمترین عامل در جذب عناصر غذایی توسط درختان، شرایط و خصوصیات خاک می­باشد. عواملی از قبیل بافت، رطوبت، اسیدیته، میزان مواد آلی، نوع و میزان رس موجود در خاک و حتی عوامل فیزیکی موجود نظیر شیب زمین، ارتفاع محل و غیره در تغذیه درختان مؤثر می­باشد، به عبارتی پراکنش پوشش گیاهی تابعی از اقلیم و خاک می­باشد (2002Jin- Tun., ). گونه­های درختی در خاک حاصلخیز تولید برگ و لاشبرگ با نیتروژن بالا، غلظت کم کربن در ترکیبات حفاظتی گیاه مانند تانن و لیگنین که به طور عمده همرا با بافت آوندی هستند می­کنند. لاشبرگ با کیفیت بالا به سرعت تجزیه شده و تولید بالای از گیاه را از طریق برگشت سریع منبع مواد غذایی حمایت می­کند. درختان در خاک­های ناپایدار حاصلخیز معمولا لاشبرگ با تجزیه آهسته­تر، با نرخ کمتر برگشت مواد غذایی تولید می­کنند، زیرا نیتروژن کم و غلظت تانن و پلی فنول بالا است که باعث چوبی شدن بافت برگ می­شود (2005Sariyildiz and Anderson,)، در نهایت می­توان گفت جهت ارزیابی حاصل­خیزی رویشگاه و طبقه­بندی آن، اطلاع از خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژی خاک ضروری می­باشد (2000Schoenholtz,).

[1] Multi Criteria Decision Making

تعداد صفحه : 140

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09199970560        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید