پایان نامه ارشد :بررسی وضعیت سیاسی– اجتماعی شیعیان جمهوری آذربایجان

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته الهیات 

گرایش :   شیعه شناسی

عنوان : بررسی وضعیت سیاسی– اجتماعی  شیعیان جمهوری آذربایجان

دانشگاه قم

دانشکده الهیات

پایان نامه دوره کارشناسی ارشد   شیعه شناسی

عنوان :

بررسی وضعیت سیاسی– اجتماعی

شیعیان جمهوری آذربایجان

استاد راهنما :

دکتر محمود تقی زاده داوری

استاد مشاور:

دکتر بهرام امیر احمدیان

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

            جمهوری آذربایجان که به لحاظ درصد جمعیت، دومین کشور شیعه جهان اسلام می باشد، تحولات سیاسی- اجتماعی جهانی باعث شده است تا شیعیان این کشور روز بروز بر تحرکات سیاسی، اجتماعی خود در مسائل مختلف داخلی و بین المللی بیافزایند. موقعیت راهبردی ، رشد اسلام گرایی و ایران گرایی، خلاء اعتقادی و فرهنگی و آموزه های شیعی ، توجه محافل صهیونیستی و غربی و رشد فعالیتهای پان ترکیستی، انجام مطالعات در یک حوزه شیعی با قلمرو سیاسی مشخص  و با روشهای جامعه شناسانه را ضروری می نمود. در این تحقیق با اتکا به مطالعات اسنادی و میدانی مشخص شده است که شیعیان جمهوری آذربایجان مشترکات فرهنگی – اجتماعی بسیاری  با جمهوری اسلامی ایران دارند. تعلیمات و تبلیغات آموزه های شیعی توسط دینداران  و طلاب علوم دینی برای پر کردن خلاء های به جا مانده از 70 سال حکومت کمونیستها در راس اقدامات آنها قرار گرفته است و در مقابل حکومت نیز محدودیتهای بسیاری را برای مقابله با دینداران و گروههای شیعه اسلام گرا ایجاد و چالشهای زیادی میان حکومت و این گروهها به وجود آمده است.  شیعیان تلاش می کنند با ایجاد مدارس غیر انتفاعی، آموزش های اعتقادی و فرهنگی ، انتشار روزنامه ها و مجلات هدفمند مذهبی، ایجاد شبکه های اینترنتی و ماهواره ای مذهبی، برگزاری مراسم فرهنگی – دینی و ایجاد هیئتها و مجامع دینی و فعال کردن مساجد و اماکن وارد مراحل دیگر شیعه گری همچون جریان سازی  شوند که حضور در صحنه های سیاسی – اجتماعی داخلی و بین المللی همچون روز قدس و واکنش به حوادث جهان اسلام و تحرکات سیاسی برای تاثیر گذاری در سیاستهای داخلی و خارجی حکومت در این راستا بوده است . در این تحقیق خوانندگان در می یابند که گرایش به دین و زندگی دینی روند فزاینده ای را در این کشور  نشان می دهد  که طلاب تحصیل کرده در حوزه های علمیه ایران ، نقش تعیین کننده ای در گسترش آن دارند اما دولت و جریانات وابسته غیر مذهبی داخلی و نیروهای خارجی ، مانع مهم بازدارنده در روند گسترش دینی جامعه محسوب می شوند و  افق های تازه ای برای عزت یافتگی  و تبدیل شدن به عناصری تاثیر گذار در مسائل مختلف کشور گشوده اند اما  با وجود رشد فعالیتهای اسلام گرایی در این کشور تا دست یابی قدرت توسط شیعیان این کشور هنوز فاصله چشمگیری وجود دارد و بلوغ و نبوغ سیاسی لازم را برای کسب قدرت ندارند. 

کلمات کلیدی : شیعیان ، آذربایجان ، جمهوری آذربایجان ، گروههای شیعی ، گرایشات شیعی

فهرست مطالب

عنوان                               صفحه

فصل اول : کلیات                                                                                                   

  1. مقدمه                     2
  2. بیان مسئله 3  
  3. پیشینه تحقیق 4 
  4. اهمیت و کاربردهای تحقیق 5
  5. سوالات اصلی تحقیق 9
  6. فرضیات تحقیق 10
  7. روشهای گرد آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات 10

فصل دوم: تاریخچه تشیع در جمهوری آذربایجان                                                           

  1. حغرافیای تاریخی 14
  2. تاریخچه سیاسی 17     
  3. تاریخچه ورود اسلام و تشیع 19

فصل سوم : وضعیت جغرافیایی و آب و هوایی                                                     

1-1. مختصات جغرافیایی                                                                                   25

1-2. مساحت و مرزها                                                                                         25

1-3. شرایط طبیعی                                                                                             26

3-1-1. آب و هوا                                                                                                 26

3-1-2. رودخانه ها و دریاچه ها                                                                 26

3-1-3. کوهها                                                                                          27

3-1-4. دشت ها و جلگه ها                                                                       28

3-1-5. منابع زیرزمینی                                                                              28

  1. جغرافیای انسانی 29

2-1. شهرها                                                                                                       29

2-2. مناطق شیعه نشین و سنی نشین و ارمنی نشین                                                   30

2-3. پرچم و نشان ملی                                                                                       31

فصل چهارم : جمعیت                                                                                             

  1. مقدمه 33
  2. آمارهای جمعیتی 34

2-1. امید به زندگی                                                                                            36

2-2. ازدواج و طلاق                                                                                           36

2-3. جمعیت شهری و روستایی                                                                           37

2-4. نرخ زاد و ولد                                                                                            37

  1. جمعیت شیعیان 38

3-1. اختلافات آماری                                                                                        38

  1. فرق دینی 39

4-1. پراکندگی جغرافیایی جمعیت شیعیان                                                                        39

4-2. پراکندگی جغرافیایی جمعیت اهل سنت                                                        40

4-3. تفاهم و تنازع اقوام و مذاهب در جمهوری آذربایجان                                      44

4-3-1. روابط میان شیعیان و سنی ها                                                                       44

4-3-2. روابط میان شیعیان و سلفی ها                                                          44

4-4. فرق دینی غیر اسلامی                                                                                 45

4-5. طریقت های غیر رسمی                                                                               50

4-6. گروهها و مجامع دینی                                                                                 50   

  1. اقوام 51

5-1. تنوع قومیتی در جمهوری آذربایجان                                                                         51

5-2. گروههای قومی                                                                                          52

5-3. اقلیتهای قومی                                                                                             53

5-4. ارامنه و ترکیب قومی منطقه قره باغ                                                                           57

فصل پنجم : ساختار سیاسی                                                                                    

  1. تحولات سیاسی دو دهه اخیر            60
  2. تقسیمات‌ اداری – سیاسی ‌                                                                                                 62
  3. نهادهای حکومتی جمهوری آذربایجان                                                                    62
  4. قانون اساسی جمهوری آذربایجان                                                                        65
  5. ارتش جمهوری آذربایجان                                                                                                 70

5-2. ساختار کلی نیروهای مسلح جمهوری آذربایجان                                            72

5-3. علل شکست آذریها از ارامنه در جنگ قره باغ                                                72

5-4. دلایل گرایش به ناتو                                                                                   73

5-5. ملاحظات امنیتی                                                                                         73

5-6. درگیریهای مرزی                                                                                                   74

  1. احزاب و گروههای سیاسی (موافقان و مخالفان دولت) 76
  2. گروههای شیعی اسلام گرا                                                                                   81

7-1.  مقدمه                                                                                                       81

7-2. گروههای شیعی اسلام گرا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایران                                   83

7-3. گروههای شیعی اسلام گرا بعد از پیروزی انقلاب اسلامی                                87

7-4. گروههای شیعی اسلام گرا در دوره استقلال خواهی و فروپاشی شوروی                        93

7-5. گروههای شیعی اسلام گرا بعداز استقلال تا تثبیت حکومت حیدر علیو             95

7-6. گروههای شیعی اسلام گرا جمهوری آذربایجان در یک دهه اخیر                    103

فصل ششم :  ساختار اقتصادی                                                                    

  1. اقتصاد در حال گذر                                                                                               119
  2. شاخصهای اقتصادی                                                                                              120
  3. کشاورزی و دامداری                                                                                             122
  4. صنعت و معدن                                                                                                      122
  5. سیستم بانکی و مالی                                                                                              123
  6. واحد پول                                                                                                             124
  7. حمل و نقل                                                                                                          125

 8 . نفت و گاز  و انرژی                                                                                               126

  1. موافقتنامه های نفتی                                                                                                127
  2. تورم                                                                                                                  129
  3. تجارت و سرمایه گذاری خارجی                                                                                      130
  4. صادرات و واردات                                                                                              131
  5. وضعیت اسلام گرا ها در اقتصاد جمهوری آذربایجان 132

فصل هفتم :آموزش و پرورش و آموزش عالی                                                     

  1. 1. نرخ باسوادی                                                                                                         134
  2. نظام آموزشی رسمی                                                                                               135

2-1. نظام آموزشی قدیم                                                                                       135

2-2. نظام آموزش و پرورش جدید                                                                         136

2-3. آموزش عالی                                                                                               140

2-4. فرهنگستان علوم ملی آذربایجان                                                                      141

  1. آموزش علوم دینی                                                                                                  143

3-1. مدارس علوم دینی رسمی                                                                              143

3-2. مراکز رسمی تحصیل دینی در دانشگاهها                                                          144

  1. محدودیت حضور بانوان محجبه در مدارس و دانشگاهها 145
  2. وضعیت گروههای شیعی اسلام گرا در مدیریت مدارس و دانشگاهها 147

فصل هشتم : فرهنگ                                                                                                           

  1. ادبیات و زبان 150

1-1. زبان                                                                                                          150

1-2. تحولات زبان نوشتاری                                                                                150

1-3. محفوظ ماندن الفبای عربی در آثار تاریخی                                                                153

1-4.  نام گذاریها                                                                                               154

5.1. شعر و شاعری                                                                                             155

1-6. موسسات فرهنگی و هنری                                                                           158

  1. پوشش زنان، مردان و حجاب اسلامی 159
  2. ازدواج 164
  3. رسانه ها،نشریات و کتب دینی                                                                                   166

4-1. مطبوعات                                                                                                              166

4-2. موسسات انتشاراتی                                                                                     167

4-3. کتابخانه های عمومی آذربایجان                                                                  168   

4-4. پایگاههای اطلاع رسانی                                                                              168

4-5. کتب دینی                                                                                                             168   

4-6. شبکه های تلویزیونی و برنامه های مذهبی                                                      170

4-7. کانالهای رادیویی جمهوری آذربایجان                                                          173

  1. مساجد و اماکن مقدس مذهبی 175

5-1. مساجد                                                                                                      175

5-2. زیارتگاهها                                                                                                183

5-3. زیارت های مذهبی خارجی                                                                                     191

  1. آئینهای مذهبی 192

6-1. طرح مطلب                                                                                                192

 6-2. وفیات و مراسم عزداری                                                                             193

6-3. عزاداری ماه محرم                                                                                                  195

6-4. هیئتهای عزاداری                                                                                        197

6-5. اعیاد و مراسم جشن های مذهبی                                                                   198

  1. اعیاد و جشنهای ملی 202
  2. ترویج غرب گرایی 204

فصل نهم : سازمان روحانیت شیعه                                                              

  1. گذشته تاریخی 207

1-1. طرح مطلب                                                                                                207

1-2. روحانیت شیعه در دوره حکومت تزار                                                                        207

1-3. روحانیت شیعه در دوره حکومت کمونیستها                                                   209

  1. دو نوع سازمان دینی: رسمی و غیر رسمی 210
  2. سازمان روحانی غیر رسمی 216

3-1. گذشته و حال                                                                                            216

3-2. آموزشهای غیر رسمی دینی در مساجد                                                          217

3-3. عزیمت انفرادی به سایر کشورها برای تحصیلات دینی                                               218

3-4. سایر موسسات آموزشی دینی غیر رسمی                                                       220

  1. عرصه های خدمات                                                                                               220
  2. ارتباط با مرجعیت 224
  3. دیانت و سیاست (چالشهای روحانیت با حکومت ) 226

6-1. ممانعت از ایجاد مراکز دینی و حوزه های علمیه دینی مستقل                            226

6-2. ممانعت از برگزاری مراسم دینی در اماکن عمومی                                          227

6-3. ممانعت از گشایش دفتر مراجع دینی                                                                         227

6-4. ممانعت از انتشار ادبیات شیعی ایران                                                                          228

6-5. تلاش حکومت برای به کنترل در آوردن عرصه فعالیتهای دینی                                     228

6-6. محدودیتها و مشکلات شیعیان در برگزاری مراسم دینی                                   229

6-7. سایر چالشها                                                                                              230

  1. تاثیر عوامل خارجی بر محیط دینی جمهوری آذربایجان 230

7-1. ترکیه                                                                                                        230

7-2. کشورهای عربی                                                                                         232

7-3. نفوذ مسیونرهای مسیحی                                                                              232

فصل دهم : روابط با جمهوری اسلامی ایران و حوزه علمیه قم                            

  1. روابط سیاسی 234
  2. روابط اقتصادی 236

2-2. بازارچه های مرزی                                                                                                 237

2-3. حمایتهای کمیته امداد                                                                                 238

  1. بررسی میزان علاقمندی شیعیان جمهوری آذربایجان به جمهوری اسلامی ایران                         239

فصل یازدهم : نتیجه گیری و ارائه پیشنهادات                                                         247

فهرست منابع  و مآخذ                                                                                             254

. مقدمه

         سالها بود که گذشتگان مان با حسرت از جدایی قفقاز از ایران سخن می گفتند که در راس آن ولایات باکو ،گنجه،لنکران، شکی ، شاماخی ، شیروان و نخجوان قرار داشت. با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال 1371 و استقلال جمهوری آذربایجان، مردم مسلمان و شیعه این منطقه که سالها در حسرت جدایی از موطن اصلی خود بودند ، با شکستن موانع مرزی سیل آسا به سوی شهرهای هم مرز با ایران و زیارت اماکن مقدسه مشهد و قم سرازیر شدند. در این زمان بیشتر خانواده های شهر اردبیل به نوعی میزبان آذریها بودند و نگارنده تحقیق نیز از همان ابتدا مشتاقانه به مطالعه و شناخت فرهنگ و رسوم مردمان این کشور علاقمند شده بود.

         مردم جمهوری آذربایجان اگرچه از نظر درصد جمعیتی دومین کشور شیعه نشین جهان اسلام می باشند اما بدلیل اینکه چندین دهه از آموزه های اسلامی و شیعی دور مانده اند ، برداشتهای درستی از اسلام و جمهوری اسلامی ایران ندارند.نیاز مبرمی به تعلیم و تبلیغ معالم شرع دارند و بدلیل حضور و تاثیر قدرتهای منطقه ای و فرامنطقه ای در سیاست، فرهنگ، اقتصاد، مذهب، مسائل نظامی و امنیتی وخصوصاً قرار داشتن در همسایگی مان، در راهبرد سیاستهای جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته اند وما نیز بدلیل شیعه بودن، تعلق داشتن به ایران و خواست مردم این کشور برای پرنمودن خلاء اعتقادی و فرهنگی نمی توانستیم نسبت به این موضوع بی تفاوت باشیم که اولین گام برای این امر بزرگ، مطالعه وشناخت دقیق مسائل مختلف سیاسی، اجتماعی، دینی و فرهنگی این جامعه بود که در یک دهه گذشته تلاش کردیم به این موضوع بپردازیم و نتیجه این مطالعات و تحقیقات خود را در نشریات و رسانه های محلی وکشوری انعکاس دهیم.

         در سال 1386 که برای امتحانات کارشناسی ارشد آماده می گردیدیم، با رشته ای آشنا شدم که می توانست دیدگاههای جامعه شناختی و فعالیتهای مطالعاتی اینجانب را کاربردی تر و علمی تر نماید و با وجود اینکه زمینه های تحصیل در محل سکونت خود یعنی تبریز و همچنین شهر تهران وجود داشت ، اما راهنماییها ، دلسوزیها و توضیحات استاد ادیب ، فرزانه و دوستار علوم تخصصی شیعه موجب گردید تا وارد رشته وزین شیعه شناسی با گرایش جامعه شناسی گردم و شیرینی کلاسهای درس که هر جلسه ای از آن پنجره های زیادی را برای نظم دادن به مطالعات و تحقیقات و کاربردی تر کردن دانسته هایم می گشود ، سختی های سفر را آسان می نمود.  دکتر تقی زاده که هم بر علم جامعه شناسی روز مسلط است و هم دستی توانا در تاریخ تشیع و الهیات اجتماعی دارد،درطول 2 سال گذشته ما را آموزش و پرورش بسیار داد. بی طرفی در امور علمی را به عیان نشانه رفت  و نظم در کلاس و ادب در برخورد ما را شیفته این رشته نمود.

         آموختیم که برای بررسی هر موضوع شیعی ابتدا بایستی تاریخ آن را بشناسیم. عوامل مختلف را بررسی و از هیچ سند ریز و درشتی به آسانی رد نشویم. برای شناخت مسائل شیعی باید به زبانهای عربی و انگلیسی و زبان حوزه ای که مطالعه می کنیم ، مسلط باشیم و مسائل جناحی را در مطالعات راه ندهیم. آموختیم که شیعیان در هر نقطه ای از جهان در حال بازنگری در هویت بوده و رشد فزاینده ای در حرکات سیاسی و اجتماعی دارند . آموختیم که بایستی برای پیشبرد فعالیتهای سیاسی – اجتماعی شیعیان اول شناخت لازم است و سپس تعلیمات دینی انجام گیرد تا بتوانند در جریانات اجتماعی – سیاسی و در نهایت قدرت حکومتی وارد شوند.

         بدلیل خلاء موجود در شناخت وضعیت سیاسی ، اجتماعی و دینی جامعه جمهوری آذربایجان ، با ابراز علاقه اینجانب ، استاد از پیشنهاد بنده برای تحقیق و مطالعه شیعیان این کشور استقبال نمود و از همان ابتدا راهنماییهای دلسوزانه خود را برای علمی تر نمودن این تحقیق انجام داد  و ما را دانشجویی پرورش داد که هم باید بـه دنبال مطالب جدید برویم و هم مطالب موجود را نظـم علمی ببخشیم. ایشان کار توصیفی و تحلیلی را کافی نمی دانند و معتقدند دانشجو بایستی راهکارها و کارگشاییهای  عملی و نظری جامعه تحقیق خود را برای ارتقاء وضعیت سیاسی – اجتماعی شیعیان ارائه نماید. 

بیان مسئله

         امروزه بخصوص بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، شیعیان در کانون توجهات بین المللی قرار دارندکه نمونه آن حجم کتب، مقالات ، برنامه های رسانه ای و… است که در سطح دنیا روز بروز برتعداد آنها افزوده می شود.

         جمهوری آذربایجان که به لحاظ آماری در زمینه درصد جمعیت بعد از جمهوری اسلامی ایران قرار دارد، بدین معنی که حدود 80٪ از مردم دین خود را مذهب شیعه اعلام می کنند ، متاسفانه اگرچه به لحاظ شیعه گری نمودی نداشته اند ، اما تحولات سیاسی – اجتماعی جهانی بخصوص در جهان اسلام باعث شده است تا شیعیان این کشور روز بروز بر تحرکات سیاسی، اجتماعی خود در مسائل مختلف داخلی و بین المللی بیافزایند که لازم است نسبت به بررسی این موضوع اقدام عملی گردد.

         موقعیت جغرافیای سیاسی و راهبردی این کشور که در همسایگی جمهوری اسلامی ایران قرار دارد، رشد اسلام گرایی و ایران گرایی ، توجه قابل ملاحظه و روبه رشد محافل صهیونیستی و کشورهای استکباری ، رشد فعالیتهای پان ترکیستی و پان آذری و… از دیگر دلائلی می باشند که انجام مطالعات و تحقیقات کاربردی را در این منطقه ضروری می نماید. به عبارت دیگرمطالعه یک حوزه شیعی با قلمرو سیاسی مشخص با روشهای جامعه شناسانه می تواند کاربرد زیادی در پژوهشهای دانشگاهی داشته باشد. به همین دلیل شناخت دقیق و واقعی و جامعه شناسانه از جمعیت، تاریخ ، اوضاع؛ سیاسی، فرهنگی، اجتماعی این کشور ضروری و دارای اهمیت بسزایی است. بنابر این شایسته است نسبت به بررسی این موضوع اقدام گردد.

         پژوهش حاضر در عین حال که نگاهی مختصر به تاریخچه تشیع  و وضعیت جغرافیایی و آب و هوایی، این کشور خواهد داشت ، اوضاع جمعیتی ، قومیتی و فرق دینی مورد توجه قرار خواهد داد.  ضمن بررسی ساختار سیاسی کشور و نقش احزاب و گروههای سیاسی ، به تفصیل فعالیت گروههای شیعه اسلام گرا که بعد ازپیروزی انقلاب اسلامی ایران سرعت گرفته است و در سالهای اخیر رشد یافته است، بحث و بررسی خواهد نمود. ساختار اقتصادی و محصولات صنعتی و کشاورزی  در ادامه بررسی می شود و به سازمان روحانیت شیعه و بررسی چالشهای روحانیون با حکومت لائیک این جمهوری ، مطالعه ابعاد مختلف امورات دینی و همچنین نظام آموزش رسمی و دینی نیز توجه کافی خواهد شد. در مبحث فرهنگ به تفصیل ادبیات، پوششها، رسانه ها، اماکن مذهبی،آئینهای مذهبی و… توصیف می شود و درپایان ضمن بررسی روابط این کشور با جمهوری اسلامی ایران و بخصوص حوزه علمیه قم، جمعبندی و نتیجه گیری تحقیق ارائه خواهد شد.

تعداد صفحه :276

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09309714541 (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  -- --

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید