پایان نامه ارشد: حقوق شهروندی در پرتو اصول حاکم بر وظایف پلیسی در حقوق داخلی و اسناد بین‌الملل

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته حقوق 

گرایش : جزا و جرم شناسی

عنوان : حقوق شهروندی در پرتو اصول حاکم بر وظایف پلیسی در حقوق داخلی و اسناد بین‌الملل

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد یاسوج

 

پایان‌نامه کارشناسی ارشد (M.A) رشته حقوق قضایی

گرایش جزا و جرم شناسی

 

موضوع:

حقوق شهروندی در پرتو اصول حاکم بر وظایف پلیسی در حقوق داخلی و اسناد بین‌الملل

 

استاد راهنما:

استاد مشاور:

سال تحصیلی:

92-91

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                           صفحه

 

چکیده …………………………………………………………………………………………………………………….. 1

1- مقدمه: ………………………………………………………………………………………………………………… 2

الف) طرح موضوع: ………………………………………………………………………………………………… 2

ب) سؤالات تحقیق: ……………………………………………………………………………………………….. 6

ج) فرضیات تحقیق:………………………………………………………………………………………………… 6

د) اهداف تحقیق:……………………………………………………………………………………………………. 6

ه) روش تحقیق: ……………………………………………………………………………………………………. 7

و) فهرست مطالب: ………………………………………………………………………………………………… 8

بخش اول: حقوق شهروندی در پرتو تدابیر پیشگیرانه پلیس ………………………………………………. 9

فصل اول: حقوق شهروندی در پرتو تدابیر پیشگیرانه در محیط حقیقی …………………………… 10

مبحث اول: پیشگیری با افزایش خطر و چالش حقوق شهروندی………………………………………. 13

گفتار اول: مراقبت………………………………………………………………………………………………….. 13

بند اول: انواع مراقبت………………………………………………………………………………………….. 14

الف) مراقبت محسوس…………………………………………………………………………………… 14

ب) مراقبت نا محسوس………………………………………………………………………………….. 14

بند دوم: گونه‌های مراقبت …………………………………………………………………………………… 15

بند سوم: مراقبت در تقابل با حقوق شهروندی …………………………………………………………. 16

گفتار دوم: تکنیک‌های مراقبتی پلیس در تدابیر پیشگیرانه…………………………………………………. 16

بند اول: نظارت ویدئویی…………………………………………………………………………………………. 17

الف) هدف پلیس از ایجاد سیستم دوربین‌های نظارتی …………………………………………………… 17

1- امنیت…………………………………………………………………………………………………………….. 17

2- کاهش نیروی انسانی………………………………………………………………………………………….. 17

3- استفاده از ویدئو کنفرانس……………………………………………………………………………………. 17

ب) چالش‌های پیش روی ناجا در استفاده از دوربین‌های نظارتی ……………………………………… 17

1- نقض حقوق شهروندی با تعرض به حقوق شهروندی ……………………………………………….. 18

2- ایجاد عدم اعتماد در مردم ………………………………………………………………………………….. 18

3- عدم مشارکت مردم در حفظ امنیت ………………………………………………………………………. 19

4- سوء استفاده از اطلاعات در نظارت ویدئویی …………………………………………………………… 20

5- تدابیر پیشنهادی در نصب دوربین ………………………………………………………………………… 21

گفتار سوم: مراقبت در چالش‌ با نقض حقوق شهروندی…………………………………………………… 21

بند اول: ایجاد احساس ناامنی …………………………………………………………………………………… 22

مبحث دوم: تدابیر پیشگیرانه مبنی بر افزایش تلاش و زحمت وچالش‌های حقوق شهروندی ……. 23

گفتار اول: گونه‌های تدابیر دشوار کننده ……………………………………………………………………….. 24

بند اول: گونه‌های حمایت فیزیکی …………………………………………………………………………….. 24

بند دوم: گونه‌های کنترل ورودی و خروجی ………………………………………………………………… 24

بند سوم: گونه‌های کنترل تسهیل کننده‌ها ……………………………………………………………………… 24

بند چهارم: گونه‌های منحرف کردن بزهکاران از آماج جرم……………………………………………….. 25

گفتار دوم: تدابیر پلیس مبتنی بر ایجاد موانع دشوار کننده در چالش‌ با حقوق شهروندی …………. 25

بند اول: کنترل ورودی و خروجی یا ایست و بازرسی پلیس ……………………………………………. 25

الف) ایست و بازرسی کنترل است یا پیشگیری ……………………………………………………………. 26

ب) کنترل هویت، تفتیش، بازرسی بدنی ……………………………………………………………………… 26

ج) تکنیک‌های تفتیش و بازرسی افراد در کنترل …………………………………………………………… 29

د) تفتیش و بازرسی اموال در کنترل …………………………………………………………………………… 31

ه) رویه‌های بین‌المللی در کنترل ……………………………………………………………………………….. 31

بند دوم: تدابیر پلیس مبتنی بر کنترل تسهیل کننده‌ها ……………………………………………………….. 32

الف) کنترل سلاح …………………………………………………………………………………………………. 32

ب) کنترل مست‌ کننده‌ها و مواد مخدر ……………………………………………………………………….. 33

مبحث سوم: تدابیر پلیس مبتنی بر اقدامات جاذبه زدا ……………………………………………………… 33

گفتار اول: اقدامات عملی پلیس در تدابیر جاذبه زدا ………………………………………………………. 34

بند اول: همکاری با شرکت‌های ساخت خودرو ……………………………………………………………. 34

بند دوم: شناسایی مال خرها …………………………………………………………………………………….. 34

بند سوم: مبارزه با قاچاق کالا و مواد مخدر ………………………………………………………………….. 35

بند چهارم: فعال کردن گشت‌های پلیس ……………………………………………………………………… 35

بند پنجم: نسب دوربین های نظارتی و ایجاد روشنایی …………………………………………………… 36

فصل دوم: تدابیر پیشگیرانه پلیس در محیط مجازی و حقوق شهروندی ………………………….. 37

مبحث اول: تعریف و مفهوم ……………………………………………………………………………………. 39

گفتار اول: تعریف حریم خصوصی ……………………………………………………………………………. 39

گفتار دوم: حریم خصوصی در محیط مجازی ………………………………………………………………. 39

مبحث دوم: بررسی محیط مجازی در حریم خصوصی افراد …………………………………………….. 40

گفتار اول: تولید و جمع آوری داده‌ها ………………………………………………………………………… 42

گفتار دوم: حریم خصوصی در محیط مجازی ………………………………………………………………. 44

مبحث سوم: پیشگیری از جرم در فضای مجازی …………………………………………………………… 47

گفتار اول: ابزار پیشگیری ………………………………………………………………………………………… 47

بند اول: تدابیر محدود کننده یا سلب کننده……………………………………………………………………. 47

بند دوم: تدابیر نظارتی ……………………………………………………………………………………………. 47

بند سوم: تدابیر صدور مجوز ……………………………………………………………………………………. 48

بند چهارم: ابزارهای ناشناس کننده و رمز گذاری …………………………………………………………… 48

گفتار دوم: امنیت شبکه با رویکرد پیشگیری ………………………………………………………………… 49

مبحث چهارم: پیشگیری در فضای مجازی و نقض حقوق شهروندی………………………………….. 50

گفتار اول: استراق سمع و شنود تلفنی در دنیای دیتا ………………………………………………………. 51

گفتار دوم: حفظ اطلاعات و داده‌ها …………………………………………………………………………… 53

گفتار سوم: تجزیه و تحلیل اطلاعات و داده‌ها توسط پلیس ……………………………………………… 54

گفتار چهارم: تدابیر و اقدامات پلیس در رابطه با جرائم در فضای مجازی …………………………… 55

بنداول: در جرم شهود ……………………………………………………………………………………………. 55

بند دوم: در جرم غیر شهود ……………………………………………………………………………………… 55

فصل سوم: تدابیر پیشگیرانه پلیس با جلب مشارکت همگانی ……………………………………….. 56

مبحث اول: تدابیر پیشگیرانه بر سازمان‌های دولتی و مردم نهاد …………………………………………. 57

گفتار اول: پیشگیری با رویکرد مشارکتی در اسناد بین‌المللی ……………………………………………. 57

گفتار دوم: مشارکت سازمان‌های مردم نهاد در ایران ………………………………………………………. 58

گفتار سوم: تدابیر پیشگیرانه مبتنی بر مشارکت‌ همگانی در رویه عملی پلیس ……………………….. 59

بند اول: رویکرد پلیس اطمینان بخش …………………………………………………………………………. 59

بند دوم: رویکرد پلیس مبتنی بر اطلاعات ……………………………………………………………………. 59

بند سوم: پلیس مبتنی بر حل مسئله ……………………………………………………………………………. 60

بند چهارم: رویکرد پلیس جامعه محور ……………………………………………………………………….. 61

گفتار چهارم: پیش زمینه رویکرد پلیس جامعه محور ………………………………………………………. 62

بند اول: مشارکت مردمی…………………………………………………………………………………………. 62

بند دوم: مسئله محوری پلیس در جامعه محوری …………………………………………………………… 64

گفتار پنجم: لزوم جامعه محوری پلیس ……………………………………………………………………….. 64

بند اول: توجه جامعه بین‌الملل…………………………………………………………………………………… 64

بند دوم: تأثیر جامعه محوری در ایجاد صلح ………………………………………………………………… 65

بند سوم: جامعه محوری پلیس حق نظارت مردم بر پلیس ……………………………………………….. 65

گفتار ششم: اجرای فرآیند کنترلی پلیس جامعه محور در ایران ………………………………………….. 66

بند اول: راهکارهای اجرای رویکرد جامعه محور در درون پلیس ………………………………………. 66

الف) اصلاح زیر ساخت‌های قانونی ………………………………………………………………………….. 66

ب) تقویت ساختار پیشگیری از جرم در پلیس …………………………………………………………….. 66

ج) ایجاد منشور اخلاقی متناسب با جامعه محوری برای کارکنان ………………………………………. 67

د) تنظیم تقویم کاری برای جامعه محور شدن پلیس در زمان بندی مشخص ………………………… 67

ه) تلاش برای ایجاد عدم تصور منفی از پلیس در جامعه ………………………………………………… 67

و) قانونمند بودن کارکنان پلیس ………………………………………………………………………………… 68

ز) اجرای سیستم خود کنترلی ………………………………………………………………………………….. 68

ح) توجه به شخصیت و وضعیت معیشت کارکنان در تصدی شاغل……………………………………. 68

بند دوم: راهکارهای اجرای رویکرد جامعه محور برون سازمانی ……………………………………….. 68

الف) پیشگیری اجتماعی الگوی پلیس جامعه محور ……………………………………………………….. 68

ب) پیشگیری وضعی الگوی پلیس جامعه محور …………………………………………………………… 69

گفتار هفتم: عملکرد پلیس ایران در جلب مشارکت همگانی …………………………………………….. 70

بند اول: اقدامات آموزشی و فرهنگی …………………………………………………………………………. 70

بند دوم: خدمات انتظامی و امنیتی ……………………………………………………………………………… 70

بند سوم: واگذاری خدمات انتظامی و امنیتی به مردم ………………………………………………………. 71

الف) پلیس + 10 ………………………………………………………………………………………………….. 71

1- یک ایراد ……………………………………………………………………………………………………….. 72

ب) شرکت‌های خدمات حفاظتی و مراقبتی (پلیس محله) ………………………………………………. 72

1- هدف از تشکیل مؤسسات حفاظتی و مراقبتی (پلیس محله) ………………………………………… 72

2- وظایف پلیس محله ………………………………………………………………………………………….. 73

3- نقش پلیس محله در پیشگیری از جرم و ایجاد امنیت ………………………………………………… 73

3-1- مشارکت همگانی در پلیس محله ……………………………………………………………………… 73

3-2- احساس امنیت با پلیس محله …………………………………………………………………………… 74

3-3- پیشگیری از جرم با پلیس محله ……………………………………………………………………….. 74

بخش دوم: حقوق شهروندی در قلمرو وظایف ضابطیت پلیس ………………………………………. 77

فصل اول: حقوق شهروندی در مرحله کشف جرم و دستگیری متهم ……………………………… 80

مبحث اول: کشف جرم ………………………………………………………………………………………….. 82

گفتار اول: تکنیک‌های کشف جرم در پلیس ………………………………………………………………… 82

بند اول: جرم مشهود ……………………………………………………………………………………………… 82

الف) جرم مشهود حقیقی ……………………………………………………………………………………….. 83

ب) جرم مشهود مجازی …………………………………………………………………………………………. 83

بند دوم: جرم غیر مشهود ………………………………………………………………………………………… 84

بند سوم: جرم مشکوک……………………………………………………………………………………………. 84

گفتار دوم: حقوق شهروندی در مرحله کشف جرم ……………………………………………………….. 85

بند اول: حقوق شاکی یا بزه دیده ………………………………………………………………………………. 85

الف) مفهوم شاکی یا بزه دیده ………………………………………………………………………………….. 85

ب) گونه‌های بزه دیدگی ………………………………………………………………………………………… 86

1- بزه دیدگان فاقد تأثیر در بزه دیدگی ……………………………………………………………………… 86

2- بزه دیدگان مؤثر در بزه دیدگی ……………………………………………………………………………. 86

ج) حقوق شاکی یا بزه دیده در فرآیند کیفری نزد پلیس …………………………………………………. 87

1- حق دادخواهی………………………………………………………………………………………………….. 87

2- حق حمایت و توجه …………………………………………………………………………………………. 89

3- حق معرفی شهود و اطلاع از زمان معاینات محلی و کارشناسی ……………………………………. 90

بند دوم: حقوق شهروندی شهود در فرآیند کیفری …………………………………………………………. 91

1- حمایت از شهود در قانون داخلی …………………………………………………………………………. 92

2- حمایت از شهوددر اسناد بین‌المللی ………………………………………………………………………. 92

3- حقوق شهروندی برای شهود ………………………………………………………………………………. 93

بند سوم: حقوق مظنون در اقدامات پلیسی …………………………………………………………………… 95

مبحث دوم: حقوق متهم در مرحله کشف جرم………………………………………………………………. 98

گفتار اول: بی‌طرفی پلیس در جمع‌آوری ادله ……………………………………………………………….. 98

گفتار دوم: حفظ آلات، ادوات، آثار و علائم و دلایل جرم ………………………………………………. 98

بند اول: ضرورت بررسی صحنه جرم ………………………………………………………………………… 99

بند دوم: تسریع در بررسی صحنه جرم ……………………………………………………………………… 100

بند سوم: ضرورت‌ هماهنگی پلیس با مسؤلین بررسی صحنه جرم …………………………………….. 100

بند چهارم: کیفیت بررسی صحنه جرم ……………………………………………………………………….. 101

گفتار سوم: ضرورت احضار متهم …………………………………………………………………………….. 102

بند اول: احضار متهم در جرم مشهود ………………………………………………………………………… 102

بند دوم: احضار متهم در جرم غیر مشهود …………………………………………………………………… 103

بند سوم: شرایط احضار …………………………………………………………………………………………. 103

الف) کتبی بودن احضار …………………………………………………………………………………………. 103

ب) تاریخ احضار ………………………………………………………………………………………………… 104

ج) زمان احضار …………………………………………………………………………………………………… 104

د) علت احضار …………………………………………………………………………………………………… 104

گفتار چهارم: ضرورت جلب متهم ……………………………………………………………………………. 105

بند اول: جلب بدون خشونت ………………………………………………………………………………….. 107

بند دوم: جلب با خشونت ……………………………………………………………………………………… 107

الف) گونه‌های خشونت در جلب افراد ……………………………………………………………………… 107

1- استفاده از دستبند …………………………………………………………………………………………….. 107

2- استفاده از پا بند ………………………………………………………………………………………………. 107

3- استفاده از سلاح ……………………………………………………………………………………………… 107

گفتار پنجم: حفظ حریم خصوصی متهم در مرحله کشف جرم ………………………………………… 110

بند اول: تفتیش و بازرسی بدنی متهم ………………………………………………………………………… 110

بند دوم: تفتیش و بازرسی اموال متهم ………………………………………………………………………… 111

بند سوم: تفتیش و بازرسی منزل متهم ………………………………………………………………………… 111

بند چهارم: نقض آزادی و استقلال متهم …………………………………………………………………….. 113

فصل دوم: حقوق شهروندی در مرحله تحقیقات مقدماتی ……………………………………………. 114

مبحث اول: تبیین تحقیقات پلیسی…………………………………………………………………………….. 115

گفتار اول: مفهوم و نقش تحقیقات مقدماتی ………………………………………………………………… 115

بند اول: مفهوم …………………………………………………………………………………………………….. 115

بند دوم: نقش ……………………………………………………………………………………………………… 116

گفتار دوم: خصایص تحقیقات مقدماتی نزد پلیس ………………………………………………………… 116

بند اول: ضرورت تسریع در شروع تحقیقات ………………………………………………………………. 116

بند دوم: داشتن مأموریت برای تحقیقات ……………………………………………………………………. 117

بند سوم: کتبی بودن تحقیقات (مستند بودن)………………………………………………………………… 117

بند چهارم: محرمانه یا غیر علنی بودن تحقیقات پلیسی ………………………………………………….. 118

بند پنجم: غیر تدافعی بودن تحقیقات مقدماتی …………………………………………………………….. 118

بند ششم: سرعت در انجام تحقیقات …………………………………………………………………………. 119

گفتار سوم: حقوق شهروندی در شروع تحقیقات پلیسی ………………………………………………… 119

بند اول: تعیین هویت ……………………………………………………………………………………………. 119

بند دوم: اعلام مواظبت در اظهارات ………………………………………………………………………….. 120

بند سوم: اعلام حق سکوت …………………………………………………………………………………….. 120

بند چهارم: حق داشتن مشاور و انتخاب وکیل …………………………………………………………….. 121

بند پنجم: حق اطلاع از علت دستگیری و بازداشت ………………………………………………………. 122

بند ششم: حق اطلاع به خانواده متهم …………………………………………………………………………. 122

بند هفتم: حق استفاده از امکانات و معاینات پزشکی ……………………………………………………… 123

گفتار چهارم: بازجویی ابتدایی پلیس …………………………………………………………………………. 124

بند اول: مفهوم …………………………………………………………………………………………………….. 125

بند دوم: اهداف بازجویی مقدماتی ……………………………………………………………………………. 125

بند سوم: تأثیر بازجویی مقدماتی در فرآیند دادرسی ………………………………………………………. 126

گفتار پنجم: حقوق شهروندی دربازجویی مقدماتی پلیس ……………………………………………….. 126

بند اول: فرض بی‌گناهی یا اصل برائت ……………………………………………………………………… 128

الف) آثار اصل برائت ……………………………………………………………………………………………. 128

1- آثار ناظر بر حق دفاع متهم ………………………………………………………………………………… 128

2- آثار ناظر به آزادی متهم …………………………………………………………………………………….. 129

3- آثار ناظر به حیثیت متهم ……………………………………………………………………………………. 129

ب) جایگاه اصل برائت در حقوق داخلی …………………………………………………………………… 129

ج) جایگاه اصل برائت در اسناد بین‌المللی …………………………………………………………………. 130

بند دوم: تساوی و برابری شهروندان در بازجویی (عدم تبعیض) ……………………………………… 130

بند سوم: ضرورت تفهیم اتهام …………………………………………………………………………………. 131

بند چهارم: توجه به اصل کرامت انسانی …………………………………………………………………….. 133

الف) منع شکنجه …………………………………………………………………………………………………. 133

ب) ممنوعیت بازجویی‌های ممتد ……………………………………………………………………………… 134

ج) ممنوعیت نقض حیثیت افراد ………………………………………………………………………………. 135

1- توهین ………………………………………………………………………………………………………….. 135

2- هجو …………………………………………………………………………………………………………….. 135

3- افترا …………………………………………………………………………………………………………….. 136

4- افشاگری ………………………………………………………………………………………………………. 136

5- کذب ……………………………………………………………………………………………………………. 136

بند پنجم: ممنوعیت اغفال متهم و سوء‌ استفاده از شیوه‌های علمی ……………………………………… 136

الف) منع اغفال متهم و طرح سؤالات تلقینی ………………………………………………………………. 136

ب) منع استفاده از طرق علمی غیر قانونی ………………………………………………………………….. 138

ج) اصل صداقت در حین بازجویی ………………………………………………………………………….. 138

مبحث دوم: نقش پلیس در فرآیند محاکمه و پس از آن …………………………………………………. 139

گفتار اول: اجرای دستورات مقام قضایی ……………………………………………………………………. 139

بند اول: ابلاغ اوراق قضایی ……………………………………………………………………………………. 139

الف) انواع ابلاغ قضایی ………………………………………………………………………………………… 140

ب) حقوق شهروندی در ابلاغ اوراق ………………………………………………………………………… 140

1- ضرورت تسریع در ابلاغ ………………………………………………………………………………….. 140

2- توجه در ابلاغ به شخص خوانده …………………………………………………………………………. 141

3- توجه دراطلاع مخاطب از متن اوراق ……………………………………………………………………. 141

4- عدم اجبار مخاطب به اخذ اوراق و دادن رسید ……………………………………………………….. 141

5- ابلاغ به موقع …………………………………………………………………………………………………. 141

6- ابلاغ به بستگان وخادمان …………………………………………………………………………………… 141

بند دوم: بدرقه متهمین …………………………………………………………………………………………… 142

گفتار دوم: حقوق شهروندان در اجرای احکام ……………………………………………………………… 142

بند اول: تبعید ……………………………………………………………………………………………………… 143

بند دوم: زندان …………………………………………………………………………………………………….. 143

نتیجه گیری و پیشنهادات ……………………………………………………………………………………….. 145

منابع …………………………………………………………………………………………………………………. 150

 

 

در این پژوهش سعی شده است  با توجه به ماده 4 قانون تشکیل نیروی انتظامی مصوب 69  بررسی و ضمن مشخص کردن اصول حاکم بر این وظایف حقوق شهروندی در وظایف پیشگیرانه و وظایف در قلمرو ضابطیت پلیس را با توجه به اسناد داخلی و بین‌المللی مورد بررسی قرار دهد. ضمن تبیین گونه‌های مداخله پلیس در حریم خصوصی و حقوق بنیادین این وظایف را از منظر حقوق شهروندی و حقوق بشری مورد ارزیابی قرار دهد. با توجه به اینکه پیشگیری از جرم تأمین کننده امنیت و از مؤلفه‌های مهم امنیت انسانی است به خودی خود دارای وجهه حقوق شهروندی است. که اجرای آن بدون توجه به حقوق بنیادین با تهدید حقوقی چون حریم خصوصی، آزادی رفت و آمد، حق امنیت همراه است. لذا استدلال شده که هر چند پیشگیری رابطه مستقیم با امنیت دارد ولی میزان مداخله در این زمینه بایستی به مقدار کمینه و حد ضرورت باشد وحتی‌الامکان تدابیری بکار گرفته شود که تعارض کمتری با این حقوق داشته باشد. از سوی دیگر پیشگیری با رویکرد مشارکت‌ همگانی را موجب جذب حداکثر و رسیدن به اعتماد و مقبولیت عمومی در حفظ حقوق شهروندان می‌داند که نقش موثری در جلوگیری از وقوع جرم و حفظ امنیت دارد. حفظ حقوق قابل فهم متهم مانند فرض بی‌گناهی، تفهیم اتهام حق دفاع و همچنین حقوق شاکی و شهود در قلمرو وظایف در مقام ضابط پلیس از جمله مواردی است که در اسناد داخلی و بین‌المللی مورد تصریح قرار گرفته که توجه به این حقوق از سوی پلیس ضامن امنیت جامعه حفظ حقوق شهروندان جامعه خواهد بود.

کلید واژه: پلیس جامعه محور، پیشگیری از جرم، حقوق شهروندی،‌ حقوق بنیادین، فضای مجازی، فضای حقیقی، حریم خصوصی، مشارکت همگانی.

مقدمه:

الف) طرح موضوع:

جایگاه حقوق شهروندی چه در قوانین داخلی و چه مقررات بین‌المللی اساساً یکی از حقوق مقدس انسانی، طبیعی و ذاتی وجزء جدا نشدنی حیات بشری است. اهمیت ویژه‌ای که دارد با درجه تمدن و میزان پیشرفت در جوامع مختلف و زمان و مکان‌های متفاوت بوده است. حقوق شهروندان چه در زمانی که به حق یا به ناحق در مظان اتهام قرار گرفته‌اند و چه غیر از زمانی که در مظان اتهام است جزء حقوق طبیعی آن‌ها است و با تغییرات اوضاع و احوال ماهیت خود را از دست نمی‌دهد. هیأت حاکمه باید در وضع قوانین جامع وکامل به حمایت از حقوق طبیعی شهروندان بپردازد و آن را به سمت خود هدایت کند.

امنیت قضایی که مبین مصونیت‌ جان، ناموس، آزادی، حیثیت، آبرو واموال شهروندان است ایجاب می‌کند که مقنن به تدوین قوانین حمایتی از شهروندان مبادرت کند و از طرف دیگر هیأت حاکمه نظارت کند بر اجرای صحیح این قوانین. زیرا رعایت حقوق شهروندان از شخصی‌ترین نشانه‌های مشروعیت هیأت حاکمه است. اگر حقوق افراد مورد بی‌توجهی هیأت حاکمه قرار گیرد هیچ توجیهی نخواهد داشت.

پلیس که به عنوان بازوی اجرایی هیأت حاکمه در اجرای قوانین و مقررات و برقراری نظم و امنیت درجامعه شناخته می‌شود با داشتن سازمان منسجم، سلاح و امکانات و تجهیزات لازم از پشتیبانی هیأت حاکمه برخوردار است که در صورت عدم کنترل عملکرد آن‌ها توسط هیأت حاکمه بیشترین نقض حقوق شهروندی در آن اتفاق می‌افتد. لذا شناخت پلیس و اصول حاکم بر وظایف پلیس و بررسی تعارض و تقابل این حقوق در عملکرد پلیس با حقوق شهروندی امری ضروری است.

 

1- پلیس:

در ایران از گذشته تا کنون از واژه پلیس کلمات مترادفی چون نظم و پاسبان و شهربانی و آجان و کلانتری و ژاندارمری، نظمیه و امنیه به وجود آمده که در طول تاریخ این کلمات اهمیت خود را از دست داده و در فرهنگ لغت پلیس را اداره شهربانی[1] و یا سازمانی در داخل کشور که متصدی حفظ نظم و مال افراد است[2] دانسته و گاه پلیس را یک سازمان اجتماعی دانسته که عهده دار اجرای مقررات امنیت داخلی یک کشور و اعمال قدرت قانونی برای حفظ امنیت و آرامش است می‌داند.[3]

هر چند بعضی اساتید بزرگ از پلیس به عنوان یک سازمان دولتی که مأموریتش حمایت از قانون اساسی و جلوگیری از تخطی و تأمین نظم عمومی و حفظ جان و مال و ناموس اشخاص است یاد کرده‌اند.[4] ولی در قانون آئین دادرسی کنونی پلیس را ضابطین دادگستری و مأمورانی می‌داندکه تحت نظارت و تعلیمات دادستان عمومی و انقلاب و یا سایر مراجع قضایی در کشف و تحقیق مقدماتی جرم، حفظ آثار و دلایل آن و جلوگیری از فرار و مخفی شدن متهم به موجب مقررات قانونی اقدام می‌کنند.[5]

هانری پوتئیسون استاد مدرسه پلیس فرانسه در کتاب تاریخ پلیس[6] می‌نویسد پلیس عبارت است مجموعه وظائف دولت که بر اساس استقرار نظم و حکومت مستقر شده است. همچنین شامل مؤسسات و افراد وابسته به ان که در خدمت نظم عمومی هستند.[7]

آنچه که امروز در جامعه ما به عنوان پلیس شناخته می‌شود نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران است که به موجب قانون تشکیل نیروی انتظامی مصوب 69 تشکیل و ساز و کار و تشکیلات آن به موجب قانون استخدام ناجا مصوب 82 مجلس شورای اسلامی با ساختار پلیس قضایی و غیر قضایی مشخص شده است. که از ماده 4 همان قانون دو نوع وظیفه امنیتی و در مقام ضابط یا وظایف کنشی یا پیشگیرانه و وظائف واکنشی یادر مقام ضابطیت برای پلیس استنباط می‌شود. و اصول حاکم بر این وضایف در قوانین داخلی و بین‌المللی مشخص است و علاوه بر اصول قانونی یک سری اصول اخلاقی ماننداصل التزام به شرافت انسانی، اصل احترام، اصل مسئولیت پذیری… نیز عرفاً بر رفتار پلیس حکومت می‌کند.

 

2- حقوق شهروندی:

شهروند در اصطلاح یعنی کسی که در یک مجموعه شهری ساکن و عضوی از آن محسوب می‌شود. اما معمولاً آنچه از استعمال این واژه اراده می‌شود معنای اعم است و فرد ساکن روستا، ایلات، خوش نشین و حتی افرادی را شامل می‌شود که ممکن است. بیرون از مجموعه‌های شهری و روستایی به صورت منفرد زندگی می‌کنند. آنچه ملاک صدق عنون شهروند بر یک فرد است تابعیت وی در یک مجموعه بزرگتر است که در حال حاضر آن را در یک کشور تعریف می‌کنند. و چه بسا بعد از این ملاک مذکور توسعه یابد به مجموعه بلوک‌های مرکب از کشورهای خاصی معیار اطلاق عنوان شهروند گردد.»[8]

با توجه به تعاریف گوناگونی که از شهروند شده دو معنای کلی استنباط می‌شود اول آنکه شهروند شامل انسان از هر نژاد، رنگ، کشور، دین، مذهب و دیگر انسان‌های ساکن و مقیم در یک کشور اعم از اتباع و بیگانگان که سرزمین یک دولت کشور و تحت قدرت دولت آن کشور هستند.[9]

در نظر مارشال این شهروندان دارای حقوق وظائف و تکالیف برابر هستند. مارشال شهروندی را دارای اصل بهره‌مندی از مجموعه حقوق سه‌گانه مدنی سیاسی اجتماعی و اقتصادی می‌داند که بواسطه نهاد و ساختارهای شایسته توسعه می‌یابند.[10] در نظریه پاسونز دو شرط وجود دارد که می‌توان گفت شهروند بر آن مبتنی است.

اول آنکه دولت باید دموکراتیک باشد زیرا دولت‌های دیکتاتوری و سلطنتی شهروند ندارد و دارای رعیت یا تبعه هستند. و دوم جامعه مدنی باید بر طبق اصولی باز و آزاد باشد. اگر خواهان شکوفایی شهروند هستیم از دو قطب افراطی باید پرهیز کنیم. به این معنا که به دولت نباید اجازه داده شود که جامعه مدنی را در خود جذب کند.

علاوه بر این دولت در عین حال باید به مثابه تنها ضامن معتبر و غایی حقوق و تکالیف شهروندان باقی بماند. به عبارت دیگر دولت و جامعه مدنی باید عامل متعادل کننده یکدیگر باشند. شهروندی را می‌توان به وضعیت اعضای جامعه اطلاق کرد که آزاد، دموکراتیک و تا حدودی از لحاظ اجتماعی مساوات طلب باشند.[11] با توجه به اینکه نیروهای نظامی همیشه حامی قدرت حاکمه بوده‌اند لذا همیشه در طول تاریخ یا اصولاً حقی برای افراد تصور نمی‌کردند و یا شاهد نقض حقوق افراد بوده‌اند. که با ظهور اسلام و پس از آن تحت تأثیر جریانات از جمله انقلاب آزادی خواهانه در اروپا و آمریکا که اکثراً در قرن 17 میلادی رخ داده است احترام به حقوق طبیعی انسان و حمایت از حقوق شهروندان مورد توجه خاصی قرار گرفته است. و همین جریانات بود که موجب تدوین قوانین خاصی در جهت حمایت از شهروندان گردید. اصولی چون فرض بی‌گناهی، حق تفهیم اتهام، مصونیت از دستگیری و بازداشت خودسرانه، ممنوعیت شکنجه، عدم تبعیض و… موردتوجه هیأت حاکمه قرار گرفته و در قانون اساسی و قوانین موضوعه گنجانده شده است.

با گسترش و بسط تفکر حقوق شهروندان در طول سالیان متمادی انبوهی از اسناد بین‌المللی و منطقه‌ای پیرامون حقوق شهروندان و مفاهیم حقوق بشر و آزادی‌های اساسی افراد تنظیم و اعلام و اجرا شده است.

اعلامیه‌های حقوق بشر، میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و اعلامیه‌های منطقه‌ای حقوق بشر در جریان قرن بیستم فراتر از قوانین داخلی کشورها با تأکید بر حقوق شهروندان جنبه‌ جهانی پیدا کرد و اکثر دولت‌ها با انگیزه کسب اعتبار و حیثیت بین‌المللی ناگزیر به رعایت این حقوق در مواردی که منفعت سیاسی آن‌ها ایجاب می‌کرد شدند.

نظام عدالت کنونی که متکی براصول حقوق بشر است موجب نهادینه کردن فرهنگ احترام به حقوق بشر و تدوین قوانین منطبق با موازین حقوق بشر گردید.

قانونگذاران کشورهای مختلف در وضع قوانین به ویژه قوانین جزایی و آئین دادرسی کیفری اهمیت وافری برای حقوق شهروندی قائل شدند.

در کشور ما نیز پس از انقلاب در قانون اساسی، قانون مجازات اسلامی، قانون آئین دادرسی کنونی قانون برنامه اول، دوم، سوم، چهارم و پنجم توسعه اقتصادی و سایر قوانین بطور پراکنده و درماده واحده قانون حفظ آزادی و حقوق شهروندان به صورت منسجم به حفظ حقوق شهروندی تأکید و با نگاهی به قوانین حقوق بشر بین‌المللی و همسو با احادیث و روایات فقه اسلامی برای حفظ حقوق شهروندان قدمهای اساسی را برداشته شده است.

هر چند که در اصول، قانون اساسی بخصوص فصل حقوق ملت، حقوق شهروندان را بطور بی‌سابقه‌ای مورد توجه قرار داده ولی در سایر قوانین از جمله قوانین کنونی ما نسبت به قانون اساسی و قوانین بین‌المللی برای حفظ حقوق شهروندان چند گام عقب‌تر هستیم. به همین دلیل قوانین ما نتوانسته برای پلیس در جامعه که مسئولیت حفظ نظم و امنیت رابر عهده دارد، برای جلوگیری از نقض حقوق شهروندان بازدارنده باشد. لذا وظیفه هیأت حاکمه در انجام تعهدات خود نسبت به احترام و رعایت حقوق شهروندان بر طبق منشور ملل متحد و دیگر اسناد مربوط به حقوق بشر مورد تأکید است. به نحوی که حقوق بشر و آزادی‌های اساسی حق ذاتی همه انسان‌ها وحمایت و ارتقای آن اولین مسئولیت دولت‌ها محسوب و اجرای آن توسط پلیس که بازوان اجرایی هیأت حاکمه است در رأس همه امور قرارگیرد. قانونگذاران مقررات حقوق بشر را در قانون داخلی گنجانده و بر اساس آن مقررات و قوانین داخلی را تدوین و عملکرد و اقدامات پلیس را در جامعه با توجه به قوانین و مقررات حقوق بشر کنترل و مشخص نمایند.

برای پلیس در مقام ضابطیت مفاهیم حقوق شهروندی چون حقوق متهم، شهود، شاکی، مظنون چه قبل از دستگیری و چه بعد از دستگیری و چه زمان اجرای حکم، مشخص و موارد و شرایط قانونی برای رسیدگی عادلانه و منصفانه به شکایت شاکی و یا اتهام متهم در پلیس فراهم شود. وظائف پیش‌گیرانه پلیس با توجه به قوانین ومقررات حقوق شهروندان تعیین و اقدام پلیس برای تأمین امنیت، احساس ناامنی برای مردم به ارمغان نیاورد. اقدام پلیس برای کشف جرم موجب تعرض به خلوت و حریم خصوصی شهروندان نشود و اموال، جان، حیثیت، مال، آزادی و کسب و کار و شهرت و ناموس شهروندان در عملکرد پلیس درامان باشد.

تعداد صفحه :174

قیمت : 14000تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        09199970560        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

شماره کارت :  6037997263131360 بانک ملی به نام محمد علی رودسرابی

11

مطالب مشابه را هم ببینید

فایل مورد نظر خودتان را پیدا نکردید ؟ نگران نباشید . این صفحه را نبندید ! سایت ما حاوی حجم عظیمی از پایان نامه های دانشگاهی است. مطالب مشابه را هم ببینید. برای یافتن فایل مورد نظر کافیست از قسمت جستجو استفاده کنید. یا از منوی بالای سایت رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید و همه فایل های رشته خودتان را ببینید